Mektep demalyp jatqanda, oqýlyq jazylady. Qaǵazǵa túsken ár bólim – muǵalim úshin qural, bala úshin baǵyt. Sondyqtan bul – jai baspa jumysy emes, bilim mazmunyn qurastyrý protsesi. Arman-PV bas direktory Didara Alinamen bolǵan bul suhbat — oqýlyq jazýdyń ishki jaýapkershiligi men mańyzy týraly ashyq áńgime.
— Didara hanym, jazǵy demalys kezinde baspada qandai jumystar júrip jatyr?
— Jaz – baspa úshin eń mańyzdy kezeń. Qyrkúiekte bala qolyna sapaly oqýlyq ustaýy úshin dál osy ýaqytta mazmundy daiyndaýymyz kerek. Bul – Oqý-aǵartý ministrligimen, onyń ishinde Bilim mazmunyn saraptaý ortalyǵymen birlese otyryp, úlken jaýapkershilikpen júrgiziletin jumys. Qazirgi ýaqytta 7-synyptyń «Qazaq ádebieti», «Fizika», bastaýysh deńgeidiń «Rýsskii iazyk», «Tsifrlyq saýattylyq» oqýlyqtary, sondai-aq «Jahandyq quzyretter» baǵytyndaǵy joǵary synyptarǵa arnalǵan jańa materialdar ázirlenýde.
— Sapaly oqýlyq jazý úshin basty talap qandai?
— Eń aldymen, mazmun ómirmen úilesýi kerek. Bul — bizdiń negizgi qaǵidamyz. Oqýlyq balanyń oilaý qabiletin, ómirlik daǵdylaryn, bolashaqqa degen kózqarasyn qalyptastyratyn orta. Sondyqtan biz árbir taqyrypty balanyń ómirlik tájiribesine jaqyndatýǵa, onyń ishki qyzyǵýshylyǵyn oiatýǵa tyrysamyz.
Biz praktik muǵalimdermen, sarapshylarmen, ádiskerlermen tyǵyz jumys isteimiz. Sebebi oqý protsesiniń naqty qalai júrip jatqanyn, qandai qiyndyqtar baryn, ne nárse kómektesetinin eń jaqsy biletin — kúndelikti sabaq berip júrgen ustazdar.
— Jazylǵan oqýlyqtar qalai baǵalanady?
— Oqýlyq birneshe kezeńnen ótedi. Bul – bir kúnde bolatyn jumys emes. Aldymen ishki redaktsiialyq saraptama, odan keiin lingvistikalyq jáne ádistemelik taldaý, sońynan mindetti túrde aprobatsiia kezeńi. Iaǵni, mektepte sabaqta synalyp kórý. Osy jumystardyń barlyǵy Bilim mazmunyn saraptaý ortalyǵymen (BMSO) birlesip, naqty tártippen, resmi bekitilgen talaptar negizinde júrgiziledi. Arnaiy portal arqyly qujattar men materialdar tapsyrylady, keri bailanys hattamalary tirkeledi.
Iaǵni oqýlyq – baspadan shyqpas buryn birneshe súzgiden ótetin, kásibi jáne ashyq saraptama nátijesinde ǵana mektepke joldanady.
— Sizder úshin tsifrlyq resýrstar qanshalyqty mańyzdy?
— Búginde tsifrlyq format – balamen til tabysýdyń negizgi joldarynyń biri. Biz ár oqýlyqpen birge interaktivti materialdar, beinejazbalar, tyńdalym tapsyrmalary men animatsiialardy qosa ázirleimiz. Munyń bári ekitap.kz platformasynda usynylady.. Sonymen qatar, biz arnaiy muǵalimderge arnalǵan ádistemelik kómekshi quraldar, video-nusqaýlyqtar men tsifrlyq baǵalaý júielerin de damytyp kelemiz.
— Avtorlar oqý baǵdarlamasyn ázirleýge qatysyp jatyr degen aqparatty kózim shaldy. Bul ózgeris qalai júzege asty?
— Buryn oqý baǵdarlamasy ortalyq deńgeide jeke ázirlenip, avtor tek daiyn qujatqa beiimdelip jazatyn. Qazir bul tásil túbegeili ózgerdi. Oqý-aǵartý ministrligi alǵash ret oqýlyq avtorlaryn mazmun qalyptastyrýdyń bastapqy kezeńine – iaǵni, oqý baǵdarlamasyn jazý jumysyna – tikelei tartyp otyr. Bul – úlken ózgeris.
Biz bul qadamdy óte mańyzdy jáne der kezinde jasalǵan sheshim dep esepteimiz. Bul bir jaǵynan, avtorlarǵa mazmundy júieli túrde jobalaýǵa múmkindik beredi, ekinshi jaǵynan, oqýlyq pen baǵdarlama arasyndaǵy alshaqtyqty joiady. Sonymen qatar, bul protsess dialogtyq formatta ótti: avtorlar, pándik sarapshylar, ádiskerler jáne oqý-ádistemelik ortalyq mamandary birlese jumys istedi. Iaǵni, mazmun joǵarydan túspeidi — ortaq sheshim retinde qalyptasady.
Bul — bizdiń bilim júiemizdegi ashyqtyqtyń, kásibiliktiń jáne pedagogterge degen senimniń belgisi. Biz osy seriktestikti joǵary baǵalaimyz jáne bul úrdis aldaǵy ýaqytta da jalǵasady dep senemiz.
— Qazirgi tańda oqýlyqqa qoiylatyn talap ózgerip jatyr. Bolashaq oqýlyq qandai bolýy kerek dep oilaisyz?
— Qazirgi oqýlyq tek aqparat berip qoimaýy kerek. Ol — balanyń oilaý júiesin qalyptastyratyn, daǵdysyn damytatyn, óz betimen izdenýge jeteleitin qural bolýy qajet. Bolashaq oqýlyq — ómirmen sabaqtas, balanyń jas ereksheligine sai, ártúrli deńgeidegi oqýshylarǵa teń múmkindik beretin, inkliýzivti, beiimdelgen mazmun bolýy tiis.
Ol — pán men shynaiy ómirdiń arasyn jalǵaityn kópir ispetti. Mysaly, bala matematika sabaǵynda esep shyǵaryp qana qoimai, sol eseptiń ómirdegi qoldanylý aiasyn túsinýi kerek. Ádebietten tek mazmun emes, qundylyq alýy shart. Oqýlyq osyny bere alsa — ol tiimdi quralǵa ainalady.
Sondyqtan biz úshin mazmun sapasymen qatar, ádistemelik negizi, vizýaldy qurylymy, tapsyrma júiesi, tsifrlyq resýrspen bailanysy — barlyǵy mańyzdy. Bolashaq oqýlyq — tek qaǵazda emes, balanyń sanasynda jumys isteýi tiis.
— Arman-PV baspasynyń bolashaqtaǵy basty basymdyǵy ne? Jańa býynǵa qandai missiiamen jumys istep jatyrsyzdar?
— Bizdiń basty maqsatymyz — sapaly bilimge jol ashatyn, zamanaýi, mazmuny tereń oqýlyq daiyndaý. Biraq bul missiia tek ónim shyǵarýmen shektelmeidi. Biz úshin mańyzdysy — mekteptegi naqty oqytý protsesine áser etý, muǵalimge kómekshi, balaǵa serik bola bilý.
Arman-PV —20 jyldan astam tájiribesi bar, pedagogikalyq keńistikpen qatar damyp kele jatqan, búgingi býynǵa emes, bolashaq urpaqqa qyzmet etýdi maqsat etken uiym. Bizge senim artqan ustazdardyń, sarapshylardyń, ata-analardyń pikirin nazarda ustai otyryp, ashyqtyq pen kásibilikti basty qundylyq dep bilemiz.
Kelesi kezeńde biz tsifrlyq ekojúieni damytýǵa, oqý materialdaryn, pán aralyq bailanysty kúsheitýge basymdyq berip otyrmyz. Bizdiń ujym úshin, bul — urpaq aldyndaǵy jaýapkershilik.
