الماتىدا «جاڭا قازاقستان» فورۋمىنىڭ العاشقى باسپاسٶز ماسليحاتى ٶتتٸ.
«جاڭا قازاقستان» فورۋمىنىڭ قۇرىلۋى تۋرالى
مەلٸمدەمە
«جاڭا قازاقستان» فورۋمى – قوعامدىق بٸرلەستٸك جەتەكشٸلەرٸ, ساياساتكەرلەر, قۇقىق قورعاۋشىلار, جۋرناليستەر, ساراپشىلار جەنە باسقا دا سالا ٶكٸلدەرٸنەن قۇرالعان بەلسەندٸ ازاماتتاردىڭ ىنتىماقتاستىعى.
ٶزٸنٸڭ قۇرىلۋى تۋرالى مەلٸمدەي وتىرىپ, فورۋم ٶز الدىنا وتانىمىزدىڭ بولاشاعىنا الاڭداۋلى بارشا سىندارلى كٷشتەردٸ بٸرٸكتٸرۋ ماقساتىن قويىپ وتىر. قازاقستان سٶزسٸز بولۋعا تيٸس بيلٸك ترانزيتٸ مەن جاڭاشا تاريحىمىزداعى پوستسوۆەتتٸك كەزەڭنٸڭ كەلمەسكە كەتۋٸمەن بايلانىستى ٷلكەن ٶزگەرٸستەردٸڭ الدىندا تۇر. بۇل پروتسەستەر حاوس پەن تەرتٸپسٸزدٸككە, بەرەكەسٸزدٸك پەن بٷلٸككە الىپ كەلۋٸن ەشكٸم دە قالامايدى. بٸراق, سونىمەن بٸرگە, ەشكٸم دە قايىرشىلىقتا ٶمٸر سٷرگٸسٸ كەلمەيدٸ, ەدٸلەتسٸزدٸك پەن وزبىرلىققا تٶزگٸسٸ كەلمەيدٸ!
تٷپتەپ كەلگەندە قازاقستاننىڭ ەرتەڭگٸ كٷنٸ قانداي بولماق, ول, ەڭ الدىمەن, قوعامنىڭ ٶزٸنٸڭ تولىسۋ دەڭگەيٸ مەن ەزٸرلٸگٸنە بايلانىستى. شەشۋشٸ سەتتە حالىق بەيتاراپ ەرٸ ەنجار باقىلاۋشى رولٸن مٸسە تۇتا بەرمەي, كەرٸسٸنشە, ٶز تاعدىرىن ٶز قولىنا الدىپ, ساياساتتىڭ بەلسەندٸ سۋبەكتٸنە اينالۋى تيٸس. مۇراگەردٸڭ جوعارى جاقتان تاعايىندالىپ, ەسكٸ ساياساتتى جالعاستىرا بەرۋٸمەن حالىق ەشبٸر جاعدايدا كەلٸسە المايتىنى ٶزٸنەن ٶزٸ تٷسٸنٸكتٸ.
بٷگٸنگٸ بيلٸك بارلىق سالادا ٶزٸنٸڭ دەرمەنسٸزدٸگٸن تانىتقانىن مويىنداۋىمىز كەرەك. تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا بٸر دە بٸر مەملەكەتتٸك باعدارلاما جٶندٸ ورىندالمادى. رەسپۋبليكا بيلٸك ٶزٸ ۋەدە ەتكەندەي «ەكٸنشٸ كۋۆەيتكە» اينالا قويمادى, كەرٸسٸنشە, ٶمٸر ساپاسى جٶنٸنەن افريكانىڭ ەڭ كەدەي ەلدەرٸ قاتارىنان بٸر-اق شىقتى. باي بولۋعا تيٸس مەملەكەتٸمٸز ماسقارا مەن قۇلدىراۋدىڭ ەلەمدٸك رەيتينگتەرٸندە جەمقورلىق, ٶزٸنە ٶزٸ قول جۇمساۋ مەن تٷرمەدەگٸ ادام سانى, جول اپاتتارىنداعى ٶلٸم, پوليتسەي, شەنەۋنٸك, وليگارحتاردىڭ جان باسىنا شاققانداعى سانى, سىرتقى قارىز, حالىقتىڭ جاپپاي «نەسيەلەنۋٸ» جەنە باسقا كٶرسەتكٸشتەر بويىنشا كٶش باستاپ تۇر.
بيلٸكتٸڭ جەتٸستٸكتەرٸ مەن تابىستارى تۋرالى ەسەپتەرٸنٸڭ جالعان ەكەنٸن ەكونوميكانىڭ كٷيرەۋٸ, ازىپ-توزعان اۋىل مەن قالالار, بىت-شىت بولعان جولدار, قۇلدىراعان كوممۋنالدىق شارۋاشىلىققا قاراپ, بٸلە بەرۋگە بولادى. باسقا مەملەكەتتەر مەن شەتەل كومپانييالارىمەن تيٸمسٸز كەلٸسٸم-شارتتارعا قول قويىپ, قازاقستان قارىزعا بەلشەسٸنەن باتتى. اسقان جاۋاپكەرشٸلٸكسٸز, حالىقتىق باقىلاۋدان تىس شەندٸلەردٸڭ قيمىل-ەرەكەتٸ مەملەكەتتٸڭ التىن-ۆاليۋتالىق رەزەرۆتەرٸنٸڭ, ۇلتتىق جەنە زەينەت قورلارىنىڭ سارقىلۋىنا ەكەپ سوقتىردى. كٶزٸ اشىق, بٸلٸمدٸ, قابٸلەتتٸ جاستاردىڭ ەميگراتسيياسى, باسقاشا ايتقاندا, قازاقستاننان قاشۋى قاۋٸپتٸ قارقىنعا يە بولدى.
قورشاعان ورتاعا دەگەن جىرتقىشتىق كٶزقاراس شارىقتاۋ شەگٸنە جەتتٸ. كٶزسٸز پايداقۇمارلىق قازاقستاندى ەكولوگييالىق اپات اۋماعىنا اينالدىردى. ادامداردىڭ دەنساۋلىعى مەن ۇلتتىڭ گەندٸك قورىنا وراسان زور ەرٸ ورنى تولماس نۇقسان كەلٸپ جاتىر.
27 جىلعى تەۋەلسٸزدٸك بەرگەن بار مٷمكٸندٸكتٸ بٸز ۇتىمدى پايدالانا المادىق. كەرٸسٸنشە, بٸز 90-شى جىلداردىڭ باسىندا قازٸرگٸ بيلٸكتٸڭ باسشىلىققا كەلۋٸنە نەگٸز بولعان دەموكراتييا مەن بوستاندىقتىڭ, پٸكٸر الۋاندىعى مەن تەڭدٸكتٸڭ تٷپكٸ پرينتسيپتەرٸنەن بٸرجولاتا قول ٷزدٸك. ونىڭ ورنىنا بٸز بالاما وي بٸلدٸرۋشٸلەرگە قىسىم كٶرسەتۋ, ادام مەن ازاماتتاردىڭ قاراپايىم قۇقىقتارىنىڭ شەكتەلۋٸ, سوتتاردىڭ ەدٸلەتسٸزدٸگٸ, ٶز ازاماتتارىنا قارسى قۋعىن-سٷرگٸن سەكٸلدٸ ماسقارا قۇبىلىستاردىڭ كۋەسٸ بولىپ وتىرمىز. شاڭىراق, باقاي, جاڭاٶزەندەگٸ تراگەدييالار, ازاماتتىق بەلسەندٸلەر مەن قوعام قايراتكەرلەرٸ ٷستٸنەن جٷرگٸزٸلگەن ماسقارا سوتتار, وپپوزيتسييالىق قوزعالىستار مەن پارتييالاردىڭ جويىلۋى, بيلٸككە سىن ايتۋعا دەتٸ بارعان ونداعان گازەت, جۋرنال, سايتتاردىڭ جابىلۋى – وسىنىڭ كٶزگە ۇرىپ تۇرعان ناقتى ايعاعى.
قوعامدى ەنجارلىق پەن شارشاۋ جايلادى. داڭعازا تويشىلدىق پەن جالعان ستاتيستيكا, مەگاجوباقۇمارلىق پەن شالاعاي قييالشىلدىق حالىقتىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋدىرۋدا. مەملەكەتتٸك ينستيتۋتتار قوعام سەنٸمٸنەن جۇرداي. حالىقتىڭ نارازىلىق ەلەۋەتٸ كٷرت ارتىپ, ۇيىقتاپ جاتقان ارىستان ويانىپ, قارسىلىق بەلسەندٸ فورمالارعا كٶشٸپ جاتىر.
شىن مەنٸندە بٷگٸندە بيلٸكتٸڭ ٶزٸ ليبەرالدى ساياسي جەنە ەكونوميكالىق رەفورمالاردىڭ باستى تەجەگٸشٸنە, بٸردەن بٸر كەدەرگٸسٸنە اينالىپ وتىر. تاريح سىيعا تارتقان قايتالانباس مٷمكٸندٸكتەن ايرىلعالى تۇرمىز. سوندىقتان, ٶركەنيەتتٸڭ زاماناۋي كٶشٸنەن كەيٸن قالىپ قويماۋ ٷشٸن قوعامنىڭ ٶزٸ تٷبەگەيلٸ ٶزگەرٸپ, بويىن جيناپ الۋى تيٸس. بۇدان ارعى ەرەكەتسٸزدٸك پەن بەرٸن دە باسقا بٸرەۋ شەشٸپ تاستايدى دەگەنگە سەنۋشٸلٸك – اپاتقا اپاراتىن جول!
بٸز ساپالىق جاعىنان مٷلدەم جاڭا – دەمكوكراتييالىق, ەدٸلەتتٸ, راتسيونالدى جەنە جاۋاپتى – قوعام قۇرعىمىز كەلەدٸ, سوندىقتان دا ٶزٸمٸزدٸ «جاڭا قازاقستان» فورۋمى دەپ اتاپ وتىرمىز. ازاماتتىق قوعام مەن جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ ورنىقپاي, زاڭ ٷستەمدٸگٸ سالتانات قۇرماي, بيلٸك تارماقتارىنىڭ ارا-جٸگٸ بٶلٸنبەي, تەۋەلسٸز باق ەركٸن قيمىل-ەرەكەت جاساماي ەشقانداي دا العا ٸلگەرۋشٸلٸك پەن قارىشتى دامۋ مٷمكٸن ەمەس ەكەنٸن بارشا ەلەم تٷسٸنگەلٸ قاشان.
بٸز ازاماتتىق قوعامنىڭ داۋىسىن, ويى مەن ۇستانىمىن بارشاعا جەتكٸزۋ ٷشٸن جينالدىق. بٸز وتانىمىزدىڭ بولاشاعى ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ٶز موينىمىزعا الۋعا ەزٸر ەكەندٸگٸمٸزدٸ مەلٸمدەيمٸز! بٸز ازاماتتاردىڭ قولداۋى مەن بەلسەندٸ اتسالىسۋىنىڭ ارقاسىندا فورۋم تولىققاندى قوزعالىس نە پارتيياعا اينالاتىنىنا سەنٸمدٸمٸز.
قازٸرگٸ اتا زاڭ زاماناۋي تالاپتارعا ساي ەمەس ەكەندٸگٸن تٷسٸنە وتىرىپ, بٸز جاڭا كونستيتۋتسييا جوباسى تۋرالى باستاما كٶتەرەمٸز, ول قۇجات بيلٸك پەن ۇلتتىق بايلىعىمىزدى ولاردىڭ بٸردەن بٸر قاينار كٶزٸ مەن قوجايىنى – قازاقستان حالقىنىڭ قولىنا قايتارىپ بەرەدٸ.
وسى ماقساتقا قول جەتكٸزۋ جولىندا فورۋم «سايلاۋ تۋرالى», «ساياسي پارتييالار تۋرالى», «قوعامدىق بٸرلەستٸكتەر تۋرالى», «جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ جەنە ەكٸمدەردٸ سايلاۋ تۋرالى», «سٶز بوستاندىعى تۋرالى» جەنە باسقا دا جاڭا زاڭداردى ەزٸرلەۋ جۇمىسىن بٸرلەسە ەرٸ نەتيجەلٸ تٷردە جٷرگٸزۋ ٷشٸن قوعامدىق ينتەللەكتۋالدىق الاڭ بولۋعا دايىن. مۇنىڭ بەرٸ – حالقىمىز ٶز تاعدىرىنا سانالى تٷردە تاڭداۋ جاساي الاتىن تەۋەلسٸز قازاقستانداعى تۇڭعىش رەت ورىن الماق اشىق, ەركٸن جەنە دەموكراتييالىق سايلاۋ ٶتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن العىشارتتار.
ەلٸمٸز ورىنسىز سوزىلىپ كەتكەن دەوتارلاندىرۋ, دەتوتاليتارلانۋ جەنە دەكوممۋنيستەنۋ پروتسەسٸن اياقتاۋ تيٸس. بٸز ۇلتىمىزدىڭ باسىنان ٶتكەن اسا تراگەدييالى كەزەڭدەر — جاپپاي ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن مەن اشارشىلىققا — ساياسي باعا بەرۋٸمٸز كەرەك. بٸز مەملەكەتتٸلدٸڭ ٶركەندەپ, قانات جايۋى مەن قازاقتاردىڭ اتاجۇرتىنا قايتىپ ورالۋىنا بارلىق جاعداي جاساۋىمىز قاجەت, ٶيتپەسەك بٸزدٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدەن نە پايدا?
«جاڭا قازاقستان» فورۋمى وتان بولاشاعىنا بەي-جاي قاراي المايتىن, بەلسەندٸ, نامىستى ەرٸ جاۋاپتى ازاماتتاردىڭ باسىن قوسىپ, بٸرٸكتٸرمەكشٸ.
جاڭا قازاقستان-نىڭ ۋاقىتى تۋدى!
«جاڭا قازاقستان» فورۋمى, 17 مامىر 2018 جىل
