فوتو: Pexels.com
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارجى مينيسترلٸگٸ مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر كوميتەتٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, تسيفرلىق قىزمەتتەر سالىعى ەنگٸزٸلگەن سەتتەن باستاپ شەتەلدٸك ينتەرنەت-كومپانييالار ەل بيۋدجەتٸنە جالپى 118,4 ملرد تەڭگە اۋدارعان, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
بۇل سالىق تەتٸگٸ 2022 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ قولدانىسقا ەنگٸزٸلگەن. ول قازاقستاندىق پايدالانۋشىلارعا ەلەكتروندىق قىزمەت كٶرسەتەتٸن نەمەسە ينتەرنەت ارقىلى تاۋار ساتاتىن شەتەلدٸك كومپانييالارعا قاتىستى. مۇنداي كومپانييالار قازاقستاندا تٸركەلٸپ, قوسىلعان قۇن سالىعىن (ققس) 12% مٶلشەرلەمەمەن تٶلەۋگە مٸندەتتٸ.
مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر كوميتەتٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, بٷگٸندە قازاقستاندا 118 شەتەلدٸك رەزيدەنت ەمەس كومپانييا ەسەپكە قويىلعان. ولاردىڭ قاتارىندا ەلەمدٸك ٸرٸ پلاتفورمالار بار. 2025 جىلى بۇل تٸزٸمگە تاعى 20 جاڭا كومپانييا قوسىلدى. ولاردىڭ ٸشٸندە:
-
Chess.com – شاحمات ەۋەسقويلارىنا ارنالعان حالىقارالىق پلاتفورما;
-
OpenAI, L.L.C. – ChatGPT سەرۆيسٸنٸڭ ەزٸرلەۋشٸسٸ;
-
Canva Pty Ltd. – ونلاين-ديزاين قۇرالى;
-
Microsoft Ireland Operations Limited – Microsoft كومپانيياسىنىڭ بٶلٸمشەسٸ;
-
Canyon Bicycles GmbH – كەسٸبي ۆەلوسيپەد ٶندٸرۋشٸسٸ.
2025 جىلى شەتەلدٸك تسيفرلىق كومپانييالاردان 48,6 ملرد تەڭگە سالىق تٷسكەن. بۇل ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 20 ملرد تەڭگەگە ارتىق.
ەڭ ٸرٸ ققس تٶلەۋشٸلەردٸڭ ٷشتٸگٸنە:
-
Valve Corporation – 8,6 ملرد ₸,
-
Apple – 8 ملرد ₸,
-
Temu – 6,2 ملرد ₸ كٸردٸ.
مۇنداي تەجٸريبە كٶپتەگەن ەلدەردە قولدانىلۋدا. مىسالى, ەۋروپالىق وداقتا بٸرىڭعاي e-VAT جٷيەسٸ, ۇلىبريتانييا, كانادا جەنە ٷندٸستاندا ارنايى تسيفرلىق سالىق بار. ال قازاقستاننىڭ مودەلٸ ەىدۇ ۇسىنىمدارىنا جەنە جاھاندىق ٷزدٸك تەجٸريبەلەرگە سەيكەس كەلەدٸ.
ٶڭٸر ەلدەرٸ دە ۇقساس ساياسات ۇستانۋدا:
-
ٶزبەكستان – 2020 جىلدان بەرٸ 12% ققس الادى,
-
قىرعىزستان – 2022 جىلدان باستاپ وسى رەجيمدٸ ەنگٸزگەن,
-
رەسەي – 2024 جىلدان باستاپ 18% ققس مٶلشەرلەمەسٸن بەكٸتتٸ.
مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر كوميتەتٸ بۇل باستاما تسيفرلىق ەكونوميكاداعى ەدٸل سالىق جٷيەسٸن قالىپتاستىرىپ, شەتەلدٸك كومپانييالاردىڭ قىزمەتٸن اشىق ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرگەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
وسىلايشا, «تسيفرلىق ققس» ەنگٸزۋ قازاقستاندى تسيفرلىق سالانى تيٸمدٸ رەتتەيتٸن ەلدەردٸڭ قاتارىنا قوستى.
