ۇلىبريتانييادان قازاقستان تاريحىنا قاتىستى قۇندى قولجازبالار مەن قۇجاتتار تابىلدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترلٸگٸنە سٸلتەمە جاساپ.
قولجازبالار جەنە سيرەك كٸتاپتار ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ ماماندارى ۇلىبريتانيياداعى عىلىمي-زەرتتەۋ ەكسپەديتسيياسى اياسىندا قر سٸم قولداۋىمەن لوندون, وكسفورد جەنە مانچەستەر قالالارىنداعى كٸتاپحانالار مەن ارحيۆتەرگە, عىلىمي ورتالىقتارعا باردى. ماماندار 15 قولجازبا مەن 500-گە جۋىق ارحيۆ قۇجاتىنىڭ كٶشٸرمەسٸن الدى.
مانچەستەر قالاسىنان تابىلعان قۇندى قولجازبالاردىڭ بٸرٸ - شامامەن X-XII عاسىرلاردا العاش تٷركٸ تٸلٸنە اۋدارىلعان قاسيەتتٸ قۇران كٸتابى. تٷركٸ تٸلٸندەگٸ اۋدارماسى جٷسٸپ بالاساعۇنيدٸڭ "قۇتتى بٸلٸك" تٸلٸنە ٶتە جاقىن. كٸتاپتىڭ تٷركٸ-يسلام مەدەنيەتٸ ٷشٸن ماڭىزى زور.
سونداي-اق, ماڭىزدى قولجازبالاردىڭ بٸرٸ - اراب تٸلٸندە بيبليوگرافييالىق باعىتتا جازىلعان ورتاعاسىرلىق ەڭبەك. "كيتەب ماقالاات ەر - رافييا فيي ۋسۋل يلم ات-تابييا" (تابيعات عىلىمىنىڭ نەگٸزدەرٸ جايلى جوعارى ماقالالار كٸتابى) كٸتابىندا ەبۋ ناسىر ەل - فارابيدٸڭ ٶمٸربايانى مەن قولجازبالارى تۋرالى مەلٸمەتتەر بار. ەۋروپالىق زەرتتەۋشٸ عالىم كارل بروككەلمان ٶز ەڭبەگٸندە قولجازبا ەل-فارابيگە تيەسٸلٸ ەكەنٸن اتاپ كٶرسەتكەن.
قازاقستاندىق مامانداردى وكسفوردتىڭ بودليان كٸتاپحاناسىنان حٸ عاسىرداعى پارسى تاريحشىسى ەبۋ سايد ابد-ەل-حايي-گارديزيدٸڭ "زەين ەل-احبار" ەڭبەگٸ قىزىقتىردى. قولجازبا 1049-1053 جىلدار ارالىعىندا جازىلعان. ەڭبەكتە 1032 جىلعا دەيٸنگٸ پارسى (يسلامعا دەيٸنگٸ) پاتشالاردىڭ, مۇحاممەد پەن حاليفالاردىڭ, سونداي-اق حوراساننىڭ 1041 جىلعا دەيٸنگٸ تاريحى قامتىلعان. ٷندٸستان, ازييانىڭ تٷركٸ تايپالارى, ورىستار, گرەكتەر اراسىنداعى عىلىم, دٸن, مەرەكەلەر تۋرالى تاراۋلار بار. بۇل قولجازبانىڭ ٷزٸندٸلەرٸن ۆ.ۆ. بارتولد "موڭعول شاپقىنشىلىعى دەۋٸرٸندەگٸ تٷركٸستان" جەنە "1893-1894 جىلدارداعى ورتا ازيياعا ساپار تۋرالى ەسەپ" ەڭبەكتەرٸندە قولدانعان.
ۇلتتىق ورتالىقتىڭ قىزمەتكەرلەرٸ مەن شەتەلدٸك عالىمدار قولجازبالار مەن باسقا دا ەڭبەكتەرگە بٸرلەسكەن زەرتتەۋلەر جٷرگٸزۋدٸ جوسپارلاپ وتىر.
