فوتو: قر ۇب
قر ۇلتتىق بانكٸنٸڭ اقشا-كرەديت ساياساتى كوميتەتٸ بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ +/– 1 پ.ت. دەلٸزٸمەن جىلدىق 16,75% دەڭگەيٸندە ساقتاۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادى, - دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" ۇب باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
بۇل شەشٸم ۇلتتىق بانكتٸڭ جاڭارتىلعان بولجامدارى, دەرەكتەردٸ تالداۋ جەنە ينفلياتسييا تەۋەكەلدەرٸنٸڭ بالانسىن باعالاۋ نەگٸزٸندە قابىلدانعان.
"سىرتقى ورتانىڭ پروينفلياتسييالىق قىسىمى بەسەڭدەپ كەلەدٸ. ەلەمدەگٸ ينفلياتسييا, اتاپ ايتقاندا, ساۋدا-سەرٸكتەس ەلدەردەگٸ ينفلياتسييا قۋات كٶزٸ مەن ازىق-تٷلٸكتٸڭ ەلەمدٸك باعاسى تٶمەندەگەندٸكتەن, باياۋلاي باستاعىنىن كٶرسەتٸپ وتىر. تۇراقتى ناقتى ايىرباستاۋ باعامى اياسىندا سىرتقى باعالاردىڭ مەيٸلٸنشە باياۋ ٶسۋٸ ەلدەگٸ ينفلياتسييانىڭ بەسەڭدەۋٸنە قولايلى جاعداي جاساپ وتىر. قازاقستاندا پروينفلياتسييالىق قىسىم فيسكالدىق ىنتالاندىرۋ, تۇراقتى ٸشكٸ سۇرانىس, جوعارى جەنە تۇراقسىز ينفلياتسييالىق كٷتۋلەر, سونداي-اق جانار-جاعارماي ماتەريالدارى (ججم) باعاسىنىڭ ٶسۋٸ مەن كٷتٸلەتٸن تۇرعىن-ٷي كوممۋنالدىق قىزمەت (تكق) تاريفتەرٸنٸڭ كٶتەرٸلۋٸ تاراپىنان ساقتالۋدا.
وسىلايشا, قازٸرگٸ ۋاقىتتا سىرتقى ينفلياتسييا تاراپىنان قىسىمنىڭ ەلسٸرەۋٸ ەسەبٸنەن تەۋەكەلدەردٸڭ جيىنتىق بالانسى دەزينفلياتسييالىق فاكتورلار جاعىنا ازداپ ىعىستى. بۇل 2022 جىلعى قىركٷيەكتەن باستاپ ينفلياتسييانىڭ تۇراقتى بٶلٸگٸندەگٸ كٶرسەتكٸشتەردٸڭ باياۋلاۋىن قوسا العاندا, وسى جىلدىڭ ەكٸنشٸ جارتىسىندا بازالىق مٶلشەرلەمەنٸڭ بٸرتٸندەپ جەنە باياۋ تٶمەندەۋٸنە مٷمكٸندٸك تۋدىرۋى ىقتيمال" - دەلٸنگەن حابارلامادا.
2023 جىلعى سەۋٸردە جىلدىق ينفلياتسييا 16,8%-عا دەيٸن باياۋلاعان. ينفلياتسييا قۇرىلىمىندا ازىق-تٷلٸك كومپونەنتٸ مەيلٸنشە تەز قارقىنمەن باياۋلاپ كەلەدٸ. بۇل رەتتە جىلدىق ينفلياتسييانىڭ تٶمەندەۋٸ ججم باعاسىنىڭ ٶسۋٸنە بايلانىستى ازداپ قارقىن العان ازىق-تٷلٸككە جاتپايتىن تاۋارلار باعاسىنىڭ ٶسۋٸمەن تەجەلگەن.
"ايلىق ينفلياتسييا 0,9% دەڭگەيٸندە ساقتالىپ, ورتاشا تاريحي مەندەردەن جوعارى قالىپتاستى. الايدا, 2022 جىلعى قىركٷيەكتەن باستاپ بازالىق جەنە ماۋسىمدىق فاكتور ەسكەرٸلمەگەن ينفلياتسييانىڭ كٶرسەتكٸشتەرٸ تٶمەندەپ وتىر. بۇل ينفلياتسييانىڭ تۇراقتى بٶلٸگٸ مەن پروينفلياتسييالىق قىسىمنىڭ بٸرتٸندەپ ەلسٸرەۋٸن كٶرسەتەدٸ.
ينفلياتسييالىق كٷتۋلەر قۇبىلمالى جەنە قىسقا مەرزٸمدٸ شوكتارعا سەزٸمتال بولىپ وتىر. سەۋٸر ايىندا الداعى بٸر جىلعا كٷتٸلەتٸن ينفلياتسييا 16,7% قۇرادى (ناۋرىزدا – 16,5%). بۇل رەتتە رەسپوندەنتتەر باعانىڭ ٶسۋ فاكتورلارى رەتٸندە تۇرعىن-ٷي كوممۋنالدىق قىزمەتتەردٸڭ (تكق) قىمباتتاۋىن, ججم مەن دەرٸ-دەرمەكتەر باعاسىنىڭ كٶتەرٸلۋٸن اتاپ ٶتتٸ. تكق تاريفتەرٸنٸڭ جوسپارلى كٶتەرٸلۋٸ مەن ججم باعاسىنىڭ ٸس جٷزٸندە ٶسۋٸ حالىقتىڭ كٷتۋلەرٸندە ٸشٸنارا كٶرٸنٸس تاپتى.
الدىن الا كٷتٸلگەندەي, جاھاندىق ينفلياتسييانىڭ باياۋ ٷردٸسٸ جالعاسىپ كەلەدٸ. بٸراق ەلٸ دە ورنىقتى تٷردە جوعارى باعالانادى. وسىعان بايلانىستى ورتالىق بانكتەر مونەتارلىق تالاپتاردى كٷشەيتۋدٸ جالعاستىردى. ازىق-تٷلٸكتٸڭ ەلەمدٸك باعاسىنىڭ ٶسۋٸ مەن ساۋدا-سەرٸكتەس ەلدەردەگٸ ينفلياتسييانىڭ باياۋلاۋى ەلدەگٸ تۇتىنۋ باعاسىنىڭ ودان ەرٸ باياۋلاۋىنا قولايلى جاعداي جاسايدى. دەندٸ داقىلدار باعاسىنىڭ ٶسۋٸ كٷتٸلگەن قارقىنىنان جىلدامىراق باياۋلاپ كەلەدٸ. استىق مەمٸلەسٸن ٸسكە اسىرۋعا جەنە ۇسىنىستىڭ جوعارى دەڭگەيٸنە بايلانىستى استىق باعاسىنىڭ ودان ەرٸ تٶمەندەۋٸ كٷتٸلەدٸ. بۇل ەلەمدەگٸ ازىق-تٷلٸك ينفلياتسيياسىنىڭ ودان ەرٸ باياۋلاۋىنا ىقپال ەتەدٸ" - دەلٸنگەن رەسمي حابارلامادا.
ۇلتتىق بانك مەلٸمەتٸنشە, مۇناي نارىعى قىتاي ەكونوميكاسىنىڭ قالپىنا نەعۇرلىم باياۋ كەلۋٸنە, جوعارى ەلەمدٸك ينفلياتسيياعا جەنە ورتالىق بانكتەردٸڭ تەجەۋ ساياساتىنا بايلانىستى بٸرقالىپتى داميدى دەپ كٷتٸلٸپ وتىر. وسى فاكتورلاردى ەسكەرە وتىرىپ, بازالىق ستسەنارييدە مۇنايدىڭ ورتاشا باعاسى 2023 جەنە 2024 جىلدارعا بٸر باررەل ٷشٸن 82 جەنە 80 اقش دوللارىنا دەيٸن تٶمەندەۋ جاعىنا قاراي قايتا قارالعان.
"ۇلتتىق بانكتٸڭ الدىڭعى بولجامدارىندا ەسكەرٸلمەگەن تكق تاريفتەرٸ بويىنشا شەكتٸ باعالاردىڭ جوسپارلى كٶتەرٸلۋٸن جەنە ٸس جٷزٸندەگٸ ججم باعاسىنىڭ ٶسۋٸن, سونداي-اق جوعارىراق فيسكالدىق يمپۋلستٸ ەسكەرە وتىرىپ, ينفلياتسييا بولجامى جاڭارتىلدى. وسىلايشا, بازالىق ستسەنارييدە بيىل جىلدىق ينفلياتسييا 11-14%, 2024 جىلى – 9-11%, 2025 جىلى – 5,5-7,5% شەگٸندە بولجانادى. 2023-2024 جج. تۇتىنۋ باعالارىنىڭ يندەكسٸنە ججم جەنە تكق كٶتەرٸلگەن باعاسىنىڭ جاناما ٷلەسٸن ۇلتتىق بانك 1-2,5 پ.ت. شەگٸندە باعالايدى. دەگەنمەن, ينفلياتسييانىڭ تٶمەندەۋ ديناميكاسى جالعاسا بەرەدٸ. بۇعان ازىق-تٷلٸكتٸڭ ەلەمدٸك باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸ جەنە جىلدىق ينفلياتسييا تٶمەندەگەن سايىن تەجەگٸش سيپاتقا يە بولا باستاعان اقشا-كرەديت شارتتارى ىقپال ەتەدٸ. سونىمەن قاتار بيۋدجەت تاپشىلىعىنىڭ جوسپارلى ازايۋى جەنە 2024-2025 جىلدارى بيۋدجەتتٸك قاعيدانى ساقتاۋعا ورالۋ كەزٸندە سىرتقى ينفلياتسييا مەن ينفلياتسييالىق كٷتۋلەردٸڭ باياۋلاۋى جالعاسادى دەپ كٷتٸلٸپ وتىر.
قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ٶسٸمٸنە قاتىستى 2023 جىلعا ارنالعان بولجام جاقسارا تٷستٸ. بيىل جٸٶ 4,2-5,2% دەڭگەيٸندە ٶسەدٸ دەپ كٷتٸلۋدە. 2024-2025 جىلدارعا ارنالعان بولجامدار 3,5-4,5% دەڭگەيٸندە ساقتالادى. بيىلعا ارنالعان بولجامدى ارتتىرۋعا مەملەكەتتٸك شىعىستاردىڭ ۇلعايۋى مەن سىرتقى جەنە ٸشكٸ سۇرانىستىڭ نەعۇرلىم جوعارى بولۋىن كٷتۋ ىقپال ەتتٸ. بۇل رەتتە فيسكالدىق ىنتالاندىرۋ اياسىندا يمپورتتىڭ وڭ ديناميكاسى, سونداي-اق تەجەۋشٸ اقشا-كرەديت شارتتارى جٸٶ-نٸڭ ٶسۋٸن تۇراقتاندىراتىن بولادى. جٸٶ بولجامىنىڭ تەۋەكەلدەرٸ ەلەمدٸك رەتسەسسييا تەۋەكەلٸ اياسىندا ەكسپورتتالاتىن قازاقستاندىق ٶنٸمگە سۇرانىستىڭ تٶمەندەۋٸمەن, مۇناي نارىعىنداعى قىسىممەن جەنە قازاقستاندىق ەكسپورتتىڭ حالىقارالىق نارىقتارعا قولجەتٸمدٸلٸگٸنٸڭ ىقتيمال پروبلەمالارىمەن بايلانىستى" - دەلٸنگەن ۇب ۇسىنعان اقپاراتتا.
ينفلياتسييا بولجامىنىڭ تەۋەكەلدەرٸنە فيسكالدىق ىنتالاندىرۋدىڭ كٷشەيۋٸن, ججم جەنە تكق باعاسىنىڭ ٶسۋٸنەن بولاتىن جاناما ەسەرلەردٸڭ كٷشەيۋٸن, لوگيستيكالىق جەنە ٶندٸرٸستٸك تاۋار جەتكٸزۋ جولدارىن قايتا قۇرۋدىڭ باعا بەلگٸلەۋگە ۇزاق ەسەر ەتۋٸن, سونداي-اق ينفلياتسييالىق كٷتۋلەردٸڭ جوعارى مەندەردە قالۋ ىقتيمالدىعىن جاتقىزۋعا بولادى.
"جىلدىق ينفلياتسييانىڭ بولجامعا سەيكەس ودان ەرٸ تٶمەندەۋٸ, بازالىق ينفلياتسييانىڭ تۇراقتى تٶمەندەۋٸمەن قاتار جٷرەتٸن ججم جەنە تكق باعالارى كٶتەرٸلۋٸنٸڭ جاناما ەسەرلەرٸ بٸرقالىپتى بولۋى, 2024-2025 جىلدارعا ارنالعان بيۋدجەتتٸ قالىپتاستىرۋ كەزٸندە بيۋدجەتتٸك قاعيدانىڭ ساقتالۋى ورىن العان جاعدايدا ۇلتتىق بانك 2023 جىلدىڭ ەكٸنشٸ جارتىسىندا بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ ساقتىقپەن جەنە بٸرتٸندەپ تٶمەندەتۋ ورىندىلىعىن باعالايتىن بولادى" - دەلٸنگەن حابارلامادا.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكٸنٸڭ اقشا-كرەديت ساياساتى كوميتەتٸنٸڭ بازالىق مٶلشەرلەمە بويىنشا كەزەكتٸ جوسپارلى شەشٸمٸ 2023 جىلعى 5 شٸلدەدە استانا قالاسىنىڭ ۋاقىتىمەن ساعات 12:00-دە جارييالانادى.
