5 قىركٷيەك – قازاقستاندا تٸل مەرەكەسٸ. بۇل كٷننٸڭ وسىلاي بەلگٸلەنۋٸنٸڭ بٸر سەبەبٸ – ۇلت ۇستازى, تٸل كٷرەسكەرٸ احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ تۋعان كٷنٸ. «ۇلتتىڭ ساقتالۋىنا دا, جوعالۋىنا دا سەبەپ بولاتىن نەرسەنٸڭ قۋاتتىسى – تٸل» دەگەن احاڭنىڭ تۋعان كٷنٸ وسىلايشا ەرەكشە مەرەكەگە اينالىپ وتىر. وسىعان وراي, ٶڭٸردەگٸ تٸل احۋالىنا نازار اۋدارۋ ماقساتىندا الماتى وبلىسى پانفيلوۆ اۋداندىق مەدەنيەت جەنە تٸلدەردٸ دامىتۋ بٶلٸمٸنٸڭ باسشىسى تولقىن كٶشەرباەۆامەن سۇحباتتاسقان ەدٸك.
- تولقىن ەربولقىزى, بٷگٸنگٸ قازاقستان حالقى تٸلدەرٸنٸڭ مەرەكەسٸ كٷنٸ قۇتتى بولسىن!
- راقمەت, سٸزدەردٸ دە شىن جٷرەكتەن قۇتتىقتايمىن! «تۋعان تٸلٸم – تٸرلٸگٸمنٸڭ ايعاعى» دەمەكشٸ, بۇل مەرەكە بارشامىز – كٶزٸ اشىق, كٶكٸرەك وياۋ كەز كەلگەن جان ٷشٸن ورتاق قۋانىش قوي.
- دۇرىس ايتاسىز. ەندٸ وسىناۋ ەرەكشە مەيرام قارساڭىندا بۇل سالانىڭ اۋدانداعى احۋالى تۋرالى ايتىپ بەرٸڭٸزشٸ.
- «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جەرگٸلٸكتٸ مەملەكەتتٸك باسقارۋ جەنە ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ تۋرالى زاڭىنا جەنە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى تٸل ساياساتىن ٸسكە اسىرۋدىڭ 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىن بەكٸتۋ تۋرالى» ٷكٸمەت قاۋلىسىنا سەيكەس اۋداندا الدىن الا ارنايى ٸس-شارالار جوسپارى جاسالعان بولاتىن.
وسى جوسپارعا سەيكەس مەنشٸك تٷرٸنە قاراماستان اۋدانداعى بارلىق مەكەمە, ۇيىم, كەسٸپورىندارعا تۇراقتى ەدٸستەمەلٸك كٶمەك كٶرسەتٸلٸپ تۇرادى. مەملەكەتتٸك تٸلدٸ ناسيحاتتايتىن ۇراندار عيماراتتاردىڭ كٶرنەكتٸ ورىندارىنا ٸلٸنگەن.
جەرگٸلٸكتٸ باق-تا تٸلدٸ ناسيحاتتايتىن ماقالالار تۇراقتى جارييالانادى. جالپى العاندا اۋداندا ٸس قاعازدارى 100 پايىز مەملەكەتتٸك تٸلدە جٷرگٸزٸلەدٸ. بۇل ٷردٸستٸ دامىتۋ ماقساتىندا ەرتٷرلٸ ٸس-شارالار اتقارىلۋدا. مەملەكەتتٸك مەكەمەلەردەگٸ كٸرٸس, شىعىس قۇجاتتارىنا ساراپتاما جاسالىپ تۇرادى. «قازتەست»جٷيەسٸمەن قازاق تٸلٸن بٸلۋ دەڭگەيٸن باعالاۋ بويىنشا بيۋدجەت سالاسىنداعى قىزمەتكەرلەرگە تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ, ەر دەڭگەي بويىنشا دياگنوستيكالىق تەست الىنۋدا.
تەست ورتالىعى ب.مومىشۇلى اتىنداعى ورتا مەكتەپ گيمنازيياسىندا جەنە جاركەنت قالاسىنداعى تٸل وقىتۋ ورتالىعىندا ورنالاسقان. بۇل ورىندار تەست الۋعا قاجەتتٸ قۇرالدارمەن تولىق جابدىقتالعان.
- قازٸر كٷللٸ ەلٸمٸزدە كورونوۆيرۋس پاندەميياسىنا بايلانىستى بارلىق جۇمىس تٷرٸ جاڭا فورماتقا كٶشكەنٸ بەلگٸلٸ. بۇل باعىتتاعى ٸس بٸزدٸڭ اۋداندا قالاي ٶرٸس الدى?
- قالىپتاسقان قيىندىققا قاراي تٸلدٸ دامىتۋعا بايلانىستى بارلىق شارالار ونلاين تٷرٸندە ٶتكٸزٸلۋدە. «قالاۋىن تاپسا, قار جانار» دەگەندەي, بۇل باعىتتا دا ورايىن كەلتٸرٸپ اتقارعان ٸسٸمٸز يگٸ نەتيجەگە جەتكٸزٸپ جٷر.
تٷرلٸ ەتنوس جاستارى اراسىندا ۇلى ابايدىڭ 175 جىلدىعىنا ارنالعان وبلىستىق ونلاين بايقاۋعا بٸزدٸڭ اۋداننان قاتىسقان ٷمٸتكەرٸمٸز شاريپوۆا ديلناز باس جٷلدەنٸ جەڭٸپ الىپ, رەسپۋبليكالىق جارىسقا جولداما الدى. «جىر قاھانى» اتانعان اقتاڭگەر اقىن جۇماتاي جاقىپباەۆتىڭ مەرەيتويىنا ارنالعان وبلىستىق مٷشەيرادا اۋدان ەكٸمٸ اپپاراتىنىڭ باس مامانى عاپۋ ەركٸن جٷلدەلٸ ٷشٸنشٸ ورىنعا يە بولسا, التىنسارين اتىنداعى ورتا مەكتەپتٸڭ اعىلشىن تٸلٸ پەنٸنٸڭ مۇعالٸمٸ ٷش تٸلدٸ جەتٸك مەڭگەرگەن ايجان كەڭەسباەۆا وبلىستىق «تٸل شەبەرٸ-2020» ونلاين بايقاۋىنىڭ ىنتالاندىرۋ سىيلىعىن يەمدەندٸ.
سونداي-اق, بٸزدٸڭ بٶلٸمنٸڭ باس مامانى نۇرەدٸل نۇرتٸلەۋۇلى رەسپۋبليكالىق «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷزدٸك مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرٸ» كونكۋرسىنا بەلسەنە قاتىسقانى ٷشٸن قر مەملەكەتتٸك قىزمەت ٸستەرٸ اگەنتتٸگٸ الماتى وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتٸنٸڭ العىس حاتىنا يە بولدى.
سونىمەن قاتار اۋىلدىق وكرۋگتەردە «تٸل-ۇلتتىڭ جانى» اتتى تاقىرىپتا دٶڭگەلەك ٷستەل, «مەملەكەتتٸك تٸل - مەنٸڭ تٸلٸم» اتتى كٶركەمسٶز بايقاۋى, «تٸل-حالىقتىڭ ايناسى» اتتى كٶرمەلەر, «تٸل تٸرەگٸمٸز - سوعىپ تۇرعان جٷرەگٸمٸز» اتتى تاقىرىپتا ستۋدەنتتەر اراسىندا دەبات جەنە «انا تٸلٸڭ - ارىڭ بۇل» اتتى شەشەندٸك سٶز ٶنەرٸنەن سايىس تالاپ دەڭگەيٸندە ٶتكٸزٸلدٸ.
- تٸل تۋرالى تٸلگە تيەك ەتكەندە لاتىن ەلٸپبيٸنە كٶشۋ مەسەلەسٸن اتتاپ كەتە المايتىنىمىز تٷسٸنٸكتٸ. ەندٸ وسى جٶنٸندە ايتساڭىز.
- ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسى اياسىندا قازاق ەلٸپبيٸن لاتىن گرافيكاسىنا كٶشٸرۋ جٶنٸندە اۋدان كٶلەمٸندە تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارى تۇراقتى جٷرگٸزٸلۋدە. بٸلٸم بەرۋ ورىندارىندا جەنە مەملەكەتتٸك مەكەمەلەردە «لاتىن ەلٸپبيٸ: جاڭعىرۋ جازۋدان باستالادى» اتتى دٶڭگەلەك ٷستەل, جاستار اراسىندا «لاتىن ەلٸپبيٸنە كٶشۋ: ٶركەنيەت باستاۋى» اتتى تاقىرىپتا پٸكٸر الماسۋلار ٶتۋدە.
ناعاراشى, ٷشارال اۋىلدارىندا «لاتىن ەلٸپبيٸنە كٶشۋ - تٸل كەلەشەگٸنٸڭ كەپٸلٸ» اتتى تاقىرىپ اياسىندا سىنىپ ساعاتتارى, پٸكٸر الماسۋ كەشتەرٸ جەنە اۋدان كٸتاپحانالارىندا كٸتاپ كٶرمەلەرٸ ۇيىمداستىرىلدى.
جاركەنت قالاسىندا ورنالاسقان LED ەكراندا لاتىن قارپٸنە كٶشۋ بويىنشا حابارلاندىرۋلار جەنە مەملەكەتتٸك تٸلدٸ قولداۋ بويىنشا بەينەروليكتەر جيٸ كٶرسەتٸلٸپ تۇرادى.
- كٶرنەكٸ اقپاراتتى رەتكە كەلتٸرۋ ٸس قالاي ۇيىمداستىرىلۋدا?
- قازٸرگٸ كارانتين تالاپتارى جۇمىستى بٸراز كٷردەلەندٸرە تٷسكەنٸ راس. ەيتسە دە, بۇل باعىت بويىنشا باقىلاۋ جەنە ەدٸستەمەلٸك كٶمەك كٶرسەتۋ جۇمىستارى ەستە توقتاعان ەمەس.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى تٸل تۋرالى» زاڭىنا, «جارناما تۋرالى» زاڭ تالاپتارىنا سەيكەس شاعىن جەنە ورتا بيزنەس نىساندارىندا انشلاگتاردىڭ رەسٸمدەلۋٸ جەنە كٶرنەكٸ اقپارات قۇرالدارىندا مەملەكەتتٸك تٸلدەگٸ مەتٸندەردٸڭ گرامماتيكالىق جەنە ستيليستيكالىق قاتەلەرٸن تٷزەتۋ ماقساتىندا رەيدتٸك تەكسەرۋ جٷرگٸزٸلۋدە.
تەكسەرۋ بارىسىندا حالىققا قىزمەت كٶرسەتۋ ورىندارىنداعى (دٷكەندەر, شاشتارازدار, كافەلەر, دەمحانالار, دٷڭگٸرشەكتەر) ماڭدايشالاردا جازىلعان جازۋلار, حابارلاندىرۋلار, جارنامالار, باعا كٶرسەتكٸشتەرٸ جەنە باسقا كٶرنەكٸ اقپاراتتار زاڭناماعا سەيكەس جازىلۋ كەرەكتٸگٸ تۋرالى ەسكەرتۋ جاسالىپ, ورىن العان ولقىلىقتاردى تٷزەتۋ جٶنٸندەگٸ ەسكەرتپە قاعازدار تاراتىلۋدا.
- ونوماستيكالىق اتاۋلاردى رەتكە كەلتٸرۋ جۇمىستارىنىڭ جايى قالاي?
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸ پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸمەن كەلٸسە وتىرىپ ورتاق تاريحي سانانى قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا «تاريحي تۇلعالار», «تاريحي جەر-سۋ اتاۋلارى», «دەستٷرلٸ اتاۋلار» تٸزٸمدەرٸ جوباسىن ەزٸرلەگەن.
اتالعان جوبا قر ٷكٸمەتٸنٸڭ جانىنداعى رەسپۋبليكالىق ونوماستيكا كوميسسيياسىنىڭ ارنايى وتىرىسىندا قارالىپ, ماقۇلدانعان. وبەكتٸلەرگە, ەكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق بٸرلٸكتەرگە, ولاردىڭ قۇرامداس بٶلٸكتەرٸنە اتاۋ بەرۋ جەنە قايتا اتاۋكەزٸندە وسى تالاپتىڭ ٷدەسٸنەن شىعۋ – بٸزدٸڭ ەردايىم نازارىمىزدا.
بٶلٸمگە قالالىق, اۋىلدىق وكرۋگتەردەن, اۋداندىق بٶلٸمدەردەن جەنە قوعامدىق ۇيىمداردان ەر الۋان ۇسىنىستار جيٸ-جيٸ كەلەدٸ. ولاردىڭ بارلىعى مۇقييات ساراپتالىپ, دايىندالىپ, ٶز ۋاقىتىندا وبلىستىق ونوماستيكا كوميسسيياسىنا ۇسىنىلادى. ودان ەرٸ وڭدى شەشٸم قابىلدانۋى ٷشٸن ورنىقتى نەگٸزدەمە قالىپتاسۋىنا كٷش سالامىز.
وسىنداي ىجداھاتتىلىقپەن اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ نەتيجەسٸندە بٸر-ەكٸ جىلدىڭ بەدەرٸندە اۋداندا ەكٸ بٸردەي اۋىلدىڭ اتى اۋىستىرىلدى. اتاپ ايتقاندا, بۇرىنعى تٶمەنگٸ پەنجٸم – «ىنتىماق اۋىلى», ال, ناعاراشى – «جەرۇيىق اۋىلى» دەپ جاڭاشا اتالدى.
ٷش مەكتەپ ەليحان بٶكەيحانوۆتىڭ, باۋىرجان مومىشۇلىنىڭ جەنە دٸنمۇحامەد قوناەۆتىڭ ەسٸمدەرٸمەن الدى. اۋدان ورتالىعى – جاركەنت قالاسىندا بٶلەك, ساتاي, ارالباي, ەلتٸندٸ, ۇزاق, شويناق, باعاي, نۇرجەكە باتىرلارعا, قوجبانبەت, شەنتٸ, سالپىق, دٶنەن سيياقتى بيلەرگە, سونداي-اق, گەنەرال سابىر راقىموۆ پەن ەر كەزەڭدە اۋداننىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنا قوماقتى ٷلەس قوسقان سەرعازى بەسپاەۆ, تۇرعانعازى جاپارقۇلوۆ, شەرٸپ وماروۆ, جاقسىباي يساەۆ, ازات ماشۋروۆ, نەبي سارپەكوۆ, بەكريم زايناۋدينوۆ سىندى قايراتكەرلەرگە كٶشە اتتارى بەرٸلٸپ, بۇل قارەكەتٸمٸزدٸ حالىق ٷلكەن قۋانىشپەن قابىلدادى.
اۋىلدىق وكرۋگتەرگە قاراستى ەلدٸ مەكەندەردە دە وسىنداي ٷلگٸلٸ ٷردٸس جاقسى جالعاسىن تابۋدا. سونىمەن قاتار اۋداننىڭ ەكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق بٸرلٸكتەرٸنٸڭ, ەلدٸ مەكەندەر مەن كٶشە اتاۋلارىنىڭ رەسمي بەكٸتٸلگەندٸگٸن راستايتىن قۇجاتتاردىڭ تالاپ دەرەجەسٸندە بولۋىن دا تۇراقتى قاداعالاپ تۇرامىز.
وسىعان وراي, اۋدانىمىزدا ونداي دەرەكتەر «مەكەنجاي تٸركەلٸمٸ» اقپاراتتىق جٷيەسٸنە تولىق ەنگٸزٸلٸپ, اۋداندىق جىلجىمايتىن مٷلٸك ورتالىعى مەن اۋداندىق سەۋلەت جەنە قالاقۇرىلىسى مەكەمەلەرٸندەگٸ مەلٸمەتتەر بويىنشا تولىقتاي سەيكەستەندٸرٸلٸپ, بٸرٸزدەندٸرٸلۋدە.
- سۇحباتىڭىزعا راقمەت!
