مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەبٸش كەكٸلبايۇلى ەسكەرتكٸشٸنٸڭ اشىلۋ رەسٸمٸندە سٶيلەگەن سٶزٸ.
***
قۇرمەتتٸ ەلەۋمەت!
ارداقتى اعايىن!
بٷگٸن بٸز زاڭعار جازۋشى, اسا كٶرنەكتٸ مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرٸ ەبٸش كەكٸلباەۆتىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتۋگە جينالدىق.
بۇل – تەك ماڭعىستاۋ جەرٸ عانا ەمەس, بٷكٸل ەلٸمٸز ٷشٸن ماڭىزدى وقيعا.
قازاق تاريحىندا ٶشپەس ٸز قالدىرعان كەمەڭگەر قالامگەردٸڭ ەسكەرتكٸشٸ اشىلدى.
جاڭا عيماراتقا قونىستانعان تاريحي-ٶلكەتانۋ مۋزەيٸنە ەبەكەڭنٸڭ ەسٸمٸ بەرٸلدٸ.
تاۋ تۇلعالى تالانت, عۇلاما ويشىل ەبٸش اعامىزدىڭ ەرەن ەڭبەگٸ قانداي قۇرمەتكە دە لايىق.
مۋزەي قۇرىلىسىنا, ەسكەرتكٸش ورناتۋعا اتسالىسقان ازاماتتارعا العىس ايتامىن.
بۇل ەبٸش كەكٸلباەۆتىڭ سەكسەن جىلدىق مەرەيتويىنا لايىقتى تارتۋ بولدى.
«ادام ٶز توپىراعىنا تارتىپ تۋادى» دەگەن قاناتتى سٶز بار.
ماڭعىستاۋ – قويناۋى قازىناعا, تاريحى تاعىلىمعا تولى كيەلٸ ٶڭٸر.
حالىق جازۋشىسى, ۇلتىمىزدىڭ ماقتانىشى ەبٸش كەكٸلبايۇلى وسىنداي قاسيەتتٸ جەردە دٷنيەگە كەلدٸ.
شەجٸرەلٸ ٶلكە – قازاق تاعدىرىنا قاتىستى تالاي وقيعالاردىڭ كۋەسٸ.
ماڭعىستاۋدىڭ «جەتٸ جۇرت جايلاپ ٶتكەن جەر» اتانعانى بارشاعا مەلٸم.
ەرتەدە وسى ٶڭٸردەن ەۋروپا مەن تاياۋ شىعىسقا ۇلى جٸبەك جولى جالعاسقانىن بٸلەمٸز.
قازٸر بۇل ٶلكە كاسپيي تەڭٸزٸ ارقىلى ەلٸمٸزدٸ تٶرت مەملەكەتپەن بايلانىستىرىپ تۇر.
توعىز جولدىڭ تورابىنداعى وبلىس – قاي جاعىنان الساق تا, ماڭىزى زور ايماق.
مەدەني جەدٸگەرلەرٸ مول وسى ٶڭٸردٸ اشىق اسپان استىنداعى مۇراجاي دەۋگە بولادى.
بۇل – پٸر بەكەت, شاقپاق اتا, شوپان اتا سيياقتى عۇلاما بابالارىمىز ٶمٸر سٷرگەن جەر.
ماڭعىستاۋ – بارشاعا بەلگٸلٸ 362 ەۋليەنٸڭ مەكەنٸ.
ال, بٸز بٷگٸن رۋحىن ۇلىقتاپ وتىرعان ەبٸش كەكٸلباي – ادامزاتتىق بولمىستىڭ جوعارى دەڭگەيٸنە كٶتەرٸلگەن بٸرتۋار تۇلعا, قازاق حالقىنىڭ ۇلى پەرزەنتٸ.
حالىقتىڭ ماقتانىشىنا اينالعان ازاماتتاردىڭ ەسٸمٸن جادىمىزدان شىعارماۋ – بارشامىزدىڭ پارىزىمىز.
ەلباسىنىڭ «شٸركٸن-اي, وسىنداي قازاق كٶبٸرەك بولسا ەكەن» دەپ ەبٸش اعاعا ريزاشىلىق بٸلدٸرۋٸ تەگٸن ەمەس.
زييالى قاۋىم وعان ايرىقشا قۇرمەت كٶرسەتٸپ, «قازاقتىڭ تاڭدايى» دەپ اتادى.
ەبٸش كەكٸلباەۆ – «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرٸ» اتاعىنا يە بولعان تۇڭعىش قالامگەر.
ەبٸش اعامىز ەدەبيەت ەلەمٸنە كەلگەننەن باستاپ ۇلتتىق سانانى ساقتاۋ ٷشٸن مول ەڭبەك ەتتٸ.
انا تٸلٸمٸزدٸ, سالت-دەستٷرٸمٸزدٸ جەنە تٶل مەدەنيەتٸمٸزدٸ دەرٸپتەپ, حالقىنا ادال قىزمەت ەتتٸ.
ۇلتتىق بولمىس پەن ۇلتتىق رۋح ەبٸش كەكٸلباي شىعارمالارىنىڭ دٸڭگەگٸنە اينالدى.
«اڭىزدىڭ اقىرى», «ەلەڭ-الاڭ», «ٷركەر», «شىڭىراۋ» – قايتالانباس تۋىندىلار.
كلاسسيك قالامگەردٸڭ بۇل ەڭبەكتەرٸ ەلەم ەدەبيەتٸنٸڭ التىن قورىنا تيەسٸلٸ.
جازۋشى قارا سٶزدٸڭ قۇدٸرەتٸ ارقىلى ەلدٸڭ نامىسىن وياتىپ, رۋحىن كٶتەردٸ.
مەملەكەتٸمٸزدٸڭ جەتٸستٸكتەرٸ قالامگەردٸڭ ۇلت تاعدىرى تۋرالى ماقالالارىندا تولىق كٶرٸنٸس تاپتى.
قوعامنىڭ شىنايى سيپاتىن تانىتقان ەبٸش كەكٸلباەۆتىڭ كٶسەمسٶزٸ حالىقتىڭ رۋحاني ازىعىنا اينالدى.
تۇتاس العاندا, زاڭعار جازۋشىنىڭ تۋىندىلارىنا تاريح پەن تەۋەلسٸزدٸك ارقاۋ بولدى.
ەبەكەڭنٸڭ ەر شىعارماسى حالقىمىزدىڭ جٷرەگٸنەن ٶشپەس ورىن الدى.
ونىڭ بٸلٸمٸ, كٶزقاراسى, شىن مەنٸندە, شەكسٸز, بٸرەگەي جەنە ەمبەباپ.
ەبٸش كەكٸلباي – قازاقتىڭ بولمىس-بٸتٸمٸنە ەلەمدٸك كەڭٸستٸكتەن كٶز سالعان كەمەل ويدىڭ يەسٸ.
ۇلى اباي «ٶلدٸ دەۋگە بولا ما, ويلاڭدارشى, ٶلمەيتۇعىن ارتىنا سٶز قالدىرعان» دەيدٸ.
ەبٸش كەكٸلباەۆتىڭ شىعارمالارى عاسىردان عاسىرعا ۇلاساتىن رۋحاني قۇندىلىق بولىپ قالاتىنى سٶزسٸز.
قۇرمەتتٸ قاۋىم!
ەبٸش كەكٸلباەۆ – عۇلاما جازۋشى عانا ەمەس, اسا كٶرنەكتٸ مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرٸ.
ەلباسىنىڭ سەنٸمدٸ سەرٸگٸ رەتٸندە تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ نەگٸزٸن قالاۋعا قوسقان ٷلەسٸ وراسان زور.
ەلٸمٸزدەگٸ جوعارى لاۋازىمداردا قىزمەت ٸستەپ, حالىقتىڭ ىقىلاسىنا بٶلەندٸ.
جوعارعى كەڭەس تٶراعاسى, مەملەكەتتٸك حاتشى, سەناتور قىزمەتتەرٸن ابىرويمەن اتقاردى.
زاڭعار جازۋشىنى ەلباسىمىز «الاشتىڭ ەلەم الدىنداعى بەتكە ۇستار ٸرٸ تۇلعالارىنىڭ بٸرٸ» دەپ باعالاعان.
ەبٸش اعامەن پارلامەنتتە ەرٸپتەس رەتٸندە ەتەنە ارالاسىپ, ەرەكشە سىيلاستىم.
ەبٸش كەكٸلباەۆ تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸ قورعاۋعا جەنە نىعايتۋعا اتسالىسقان اسا كٶرنەكتٸ قوعام قايراتكەرٸ بولعانىنا ەشقانداي كٷمەن جوق.
ٶيتكەنٸ, ول قازاقتىڭ وي-ساناسىن جاڭعىرتقان ۇلى ٶزگەرٸستەردٸڭ باسى-قاسىندا جٷردٸ.
كٶرنەكتٸ قايراتكەر ەگەمەن ەلٸمٸزدٸڭ تاريحي شەجٸرەسٸندە ٶز قولتاڭباسىن قالدىردى.
ونىڭ «تەۋەلسٸزدٸك – تەتتٸ سٶز عانا ەمەس, ۇلتتىق جاۋاپكەرشٸلٸك» دەگەن تۇجىرىمى بارشاعا وي سالادى.
قازٸرگٸ جاستارىمىز ەبٸش كەكٸلباەۆتىڭ قوعامدىق-ساياسي كٶزقاراستارىن تانىپ-بٸلۋٸ كەرەك.
بٸز ونى ەل مٷددەسٸن جوعارى قويعان ناعىز پاتريوت دەپ سانايمىز.
ەبٸش كەكٸلباەۆتىڭ «تەۋەلسٸزدٸك بٸزدٸڭ تٸلەگٸمٸزدٸ ەمەس, بٸز ونىڭ تٸلەگٸن تٸلەۋٸمٸز قاجەت», – دەگەن سٶزٸ بٷگٸنگٸ بۋىننىڭ ۇستانىمىنا تولىق ساي كەلەدٸ.
ەبٸش كەكٸلباەۆ – سانالى عۇمىرىن ەلٸنە قالتقىسىز قىزمەت ەتۋگە ارناعان ارداقتى ازامات.
ول بارشا جۇرتقا ۇلتجاندىلىقتىڭ وزىق ٷلگٸسٸن كٶرسەتتٸ.
جالپى, ەل دامۋىنىڭ ەر كەزەڭٸندە وتانسٷيگٸشتٸك قاسيەتتەر ەر قىرىنان كٶرٸنەدٸ.
وسى ورايدا, مەن قازٸرگٸ كەزەڭدە قازاقستان پاتريوتيزمٸ ٷش تۇعىرعا نەگٸزدەلۋٸ كەرەك دەپ سانايمىن.
ەڭ الدىمەن, پاتريوتيزم تٶل تاريحىمىز بەن شىققان تەگٸمٸزدٸ تەرەڭ ۇعىنۋدان باستالادى.
حالقىمىزدىڭ باسىنان ٶتكەن قيلى زاماندى جەنە ەل ەڭسەسٸن كٶتەرگەن جەتٸستٸكتەردٸ جاس ۇرپاقتىڭ بٸلگەنٸ ٶتە ماڭىزدى.
تٷپ-تامىرىمىز مىڭجىلدىقتارعا ۇلاسادى. مۇنى ماقتانىش سەزٸممەن ايتۋ – پارىز.
بٷگٸنگٸ تاڭدا بٸزدٸڭ الدىمىزدا قازاق تاريحىن جاڭاشا باعدارلاپ, قايتادان تٷزۋ مٸندەتٸ تۇر.
تاريحىمىزعا قاتىستى كٶپتەگەن دەرەكتەردٸ جارىققا شىعارۋ قاجەت.
مىسالى, ەيگٸلٸ التىن وردانىڭ 750 جىل بۇرىن قازاق جەرٸندە قۇرىلعانى بەلگٸلٸ.
ۇلىتاۋ ٶڭٸرٸ مەن كٶنە سارايشىق – ۇلت تاعدىرىنداعى ۇلى وقيعالاردىڭ كۋەسٸ.
مەملەكەتتٸگٸمٸزگە ٶزەك بولعان وسىنداي تاريحي بەلەستەردٸڭ مەن-ماڭىزىن جاستار اراسىندا دەرٸپتەۋگە تيٸسپٸز.
كەلەسٸ جىلى ۇلى ابايدىڭ 175 جىلدىق, ەل-فارابيدٸڭ 1150 جىلدىق مەرەيتويلارىن اتاپ ٶتەمٸز.
بۇل شارالار ەلدٸڭ رۋحىن كٶتەرەدٸ.
ازاتتىق ٷشٸن كٷرەسكەن ارىستارىمىزدىڭ ەسٸمٸن ۇلىقتاۋ ارقىلى ازاماتتارىمىزدىڭ, ەسٸرەسە, جاستاردىڭ بويىنا وتانشىلدىقتى دارىتامىز.
ەكٸنشٸ. پاتريوتيزم مەملەكەتٸمٸزدٸ جەنە مەملەكەتتٸك ينستيتۋتتاردى قۇرمەتتەۋدەن باستالادى.
مەملەكەتٸمٸزدٸڭ قازٸرگٸ قۇندىلىقتارىن باعالاۋ – بارشامىزعا ورتاق مٸندەت.
بەرەكە مەن بٸرلٸك, تۇراقتىلىق پەن تىنىشتىق, تاتۋلىق پەن كەلٸسٸم – بٸزدٸڭ باستى بايلىعىمىز.
كٶپشٸلٸك, ەسٸرەسە, جاستار مەملەكەت بولماسا, ۇلت بولمايتىنىن ۇعىنعانى جٶن.
بٷگٸنگٸ بۋىن تٷرلٸ قاۋەسەتتٸڭ جەتەگٸنە ەرمەي, ەل ٸرگەسٸنٸڭ بٷتٸندٸگٸن ساقتاۋعا اتسالىسۋى كەرەك.
پاتريوتيزم تۇراقتىلىق ورنىققان ەلگە جەنە مەملەكەت ينستيتۋتتارىنا دەگەن قۇرمەت سەزٸمٸ ارقىلى نىعايادى.
ٶسكەلەڭ ۇرپاق ەنۇراندى, ەلتاڭبانى جەنە كٶك تۋىمىزدى قادٸرلەي بٸلۋٸ تيٸس.
بٸز وتانسٷيگٸشتٸك قاسيەتتٸ دامىتقاندا عانا تەۋەلسٸزدٸكتٸ نىعايتا الامىز.
«قازاقستان پاتريوتيزمٸ» ۇعىمى بەرٸمٸز ٷشٸن ۇلتتىق قۇندىلىق بولۋى كەرەك.
ٷشٸنشٸ. بٸزدٸڭ ماقساتىمىز – ەڭ دامىعان مەملەكەتتەردٸڭ قاتارىنا قوسىلىپ, ەلەمدەگٸ لايىقتى ورنىمىزدى الۋ.
وتانسٷيگٸشتٸك – جاي عانا ۇران تاستاۋ ەمەس.
قازٸرگٸ تاڭدا بۇل بٸلٸم الۋ, عىلىمعا ۇمتىلۋ, يننوۆاتسييا مەن تەحنولوگييانى يگەرۋ ارقىلى جٷزەگە اسادى.
بٷگٸنگٸ زامان – بٸلەكتٸنٸڭ ەمەس, بٸلٸمدٸنٸڭ, ياعني, اقىل-وي بەسەكەسٸنٸڭ زامانى.
بۇل – ەسٸرەسە, جاستارعا قاتىستى ماڭىزدى مٸندەت.
ٶيتكەنٸ جاس بۋىن – پاتريوتتىق رۋحتىڭ نەگٸزگٸ قوزعاۋشى كٷشٸ.
ٶسكەلەڭ ۇرپاق ٶزگە ەلدٸڭ وزىق تەجٸريبەسٸن ٷيرەنسە, ەلەمدٸك بەسەكەگە قابٸلەتٸن ارتتىرادى.
بٸزدٸڭ جاستارىمىز قازاق ەلٸن بٷكٸل دٷنيە جٷزٸنە تانىتاتىن جوبالار مەن باستامالاردى جٷزەگە اسىرۋعا تالپىنۋى كەرەك.
سوندا عانا وتانشىل, ۇلتجاندى ۇرپاقتى جاڭا گەوساياسات, گەوەكونوميكا جاعدايىنا بەيٸمدەيمٸز.
قازاقستان پاتريوتيزمٸ وسىنداي ٷش تۇعىرعا نەگٸزدەلسە, تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸ نىعايتىپ, ەلٸمٸزدٸڭ جارقىن بولاشاعىنا جول اشامىز.
بۇل – ححٸ عاسىردا ۇلت رەتٸندە ساقتالۋىمىزدىڭ, جاڭا سىناقتاردان سٷرٸنبەي ٶتۋٸمٸزدٸڭ كەپٸلٸ.
قۇرمەتتٸ اعايىن!
بٷگٸنگٸ كٷنٸ زييالى قاۋىمنىڭ ماڭىزدى مٸندەتٸ ٶسكەلەڭ ۇرپاقتى پاتريوتتىق رۋحتا تەربيەلەۋ دەپ سانايمىن.
ەبٸش كەكٸلباي – وتانشىلدىقتىڭ جارقىن سيمۆولى.
وسى شاراعا ەبٸش اعامىزدىڭ ەرٸپتەستەرٸ, قالامگەر دوستارى, ٸزباسارلارى ارنايى كەلٸپ وتىر.
قازاق زييالىلارىنىڭ سالماقتى سٶزٸ – تەربيەنٸڭ تيٸمدٸ قۇرالى.
«ۇرپاعىنا يە بولا الماعان جۇرت ۇلتتىقتان ايىرىلادى» دەگەن ەبٸش كەكٸلبايدىڭ سٶزٸ ەردايىم ەسٸمٸزدە تۇرادى.
جازۋشىنىڭ مول مۇراسى, ٶنەگەلٸ تاعىلىمى وسى ماقساتقا قىزمەت ەتە بەرەدٸ دەپ ويلايمىن.
سٶزٸمنٸڭ سوڭىندا ايتارىم, قاستەرلٸ ماڭعىستاۋ جەرٸ قۇت-بەرەكەگە تولسىن!
ەبٸش كەكٸلباەۆتىڭ مۇراسى ەل يگٸلٸگٸنە اينالا بەرسٸن!
تٶرٸمٸزدە وتىرعان قادٸرلٸ كلارا اپايعا, ەبٸش كەكٸلباەۆتىڭ ۇرپاقتارىنا اماندىق تٸلەيمٸن!
ۇلى دالامىز ەرقاشاندا امان بولسىن!