شاراعا ەزٸربايجان, ارمەنييا, بەلارۋس, قىرعىزستان, مولدوۆا, رەسەي, تەجٸكستان, تٷرٸكمەنستان, ٶزبەكستان ەلدەرٸنٸڭ كٶشباسشىلارى قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
جيىن بارىسىندا تەۋەلسٸز مەملەكەتتەر دوستاستىعى شەڭبەرٸندە كٶپقىرلى ٶزارا ٸس-قيمىل جٶنٸندە پٸكٸر الماستى. سونداي-اق 2020 جىلعى تمد-عا تٶراعالىق ەتۋ جەنە تمد اتقارۋ كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى تۋرالى مەسەلەلەر قارالدى.
مەملەكەت باسشىسى ٶز سٶزٸندە تەۋەلسٸز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ۇيىمىن ودان ەرٸ دامىتۋعا قاتىستى ٶزٸنٸڭ كەشەندٸ ۇسىنىستارىن ايتتى.
پرەزيدەنتتٸڭ پٸكٸرٸنشە, تمد – دوستاستىق ەلدەرٸ اراسىندا ساياسي, ەكونوميكالىق جەنە گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى ساقتاپ, نىعايتۋعا زور ىقپال ەتكەن بەدەلدٸ حالىقارالىق ۇيىم.
قاسىم-جومارت توقاەۆ دٷنيەجٷزٸندە شيەلەنٸستەر مەن بەلگٸسٸزدٸكتٸڭ دەۋٸرٸ تۋىپ, سەنٸمسٸزدٸك داعدارىسىنىڭ كەسٸرٸنەن حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ ارحيتەكتۋراسى شاتقاياقتاپ, ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ تۇراقسىزدىعىنان دامۋشى ەلدەردەن قارجى «قاشىپ» جاتقانىن اتاپ ايتتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ويىنشا, وسىنىڭ سالدارىنان ايماقتىق ينتەگراتسيياعا كٶزقاراس ٶزگەرٸپ, بۇعان دەيٸن مىزعىماستاي كٶرٸنگەن قارىم-قاتىناستار مودەلٸ ەرتٷرلٸ سىناقتاردان ٶتۋدە.
– بٸزدٸڭ ۇيىمعا ٶزگەرمەلٸ ٶمٸرگە ىڭعايلانا وتىرىپ, اسا كٷردەلٸ دە قاجەتتٸ بەيٸمدەلۋ پروتسەسٸنەن ٶتۋ كەرەك. نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن تمد-نى قۇرىلىمدىق جاڭعىرتۋ پروتسەسٸنە كٸرٸستٸك. 2017 جىلى ۇيىمنىڭ ودان ەرٸ دامۋ تۇجىرىمداماسى مەن ەكونوميكالىق دامۋ ستراتەگيياسىن ٶزەكتەندٸرۋ جۇمىستارى باستالدى. مەن وسى جۇمىستاردى جالعاستىرۋعا نيەتتٸمٸن, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى تمد-نىڭ نەگٸزگٸ مٸندەتتەرٸنٸڭ بٸرٸ ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ دەپ سانايدى.
– تمد-دا 2011 جىلى قۇرىلعان ەركٸن ساۋدا ايماعى بٸزدٸڭ مەملەكەتتەر اراسىنداعى تاۋار اينالىمىن جاقسارتۋعا جاعداي جاسادى. سونىمەن قاتار ساۋدا ىنتىماقتاستىعىن ودان ەرٸ كەڭەيتۋ ٷشٸن قازٸرگٸ كەدەرگٸلەردٸ ازايتۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىستاردى جالعاستىرۋ كەرەك. ۇيىم شەڭبەرٸندە ەكونوميكالىق ٶزارا ٸس-قيمىلدارعا تىڭ سەرپٸن بەرۋ ٷشٸن قوسىمشا ٶسۋ مٷمكٸندٸكتەرٸن قاراستىرۋ قاجەت, – دەپ توپشىلايدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت بٸرلەسٸپ اتقاراتىن بٸرقاتار پەرسپەكتيۆالى باعىتتاردى اتادى. ولار: تسيفرلى تەحنولوگييالار, ەلەكتروندى ساۋدا, ەركٸن قىزمەت كٶرسەتۋ جەنە تۋريزم.
– تسيفرلى تەحنولوگييالاردىڭ قارقىندى دامۋى مەملەكەتتەردٸڭ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸن ٶزگەرتتٸ. تمد ەلدەرٸنٸڭ بارلىعىندا ەكونوميكانى تسيفرلاندىرۋ جۇمىستارى جٷرٸپ جاتىر. بٸرلەسكەن جۇمىستىڭ نەتيجەسٸن كٶرۋ ٷشٸن ۇيىم شەڭبەرٸندە بٸلٸم مەن تەجٸريبە الماسىپ, كٷش بٸرٸكتٸرۋ ماڭىزدى. وسى ورايدا, تمد اۋماعىندا زاماناۋي تەحنولوگييالار جٶنٸندە تۇراقتى نەگٸزدە ارنايى فورۋمدار ۇيىمداستىرۋدى ۇسىنامىن, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ 2018 جىلى ەلەمدەگٸ ەلەكتروندى ساۋدا كٶلەمٸ جەكە تاۋار اينالىمىنىڭ 11,5% قۇراپ, 1,8 تريلليون دوللارعا جەتكەنٸن ايتتى. ساراپشىلاردىڭ بولجامىنشا, 5 جىلدان كەيٸن بۇل كٶرسەتكٸش 2,8 تريلليون دوللارعا جەتەدٸ. پرەزيدەنت ۇيىم شەڭبەرٸندە ەلەكتروندى ساۋدانى دامىتۋعا ىقپال ەتەتٸن نورماتيۆتٸك قۇجات ەزٸرلەۋدٸ ۇسىندى. قازٸر دوستاستىق ەلدەرٸنٸڭ جالپى ەلەمدٸك ساۋداداعى ٷلەسٸ 1%.
مەملەكەت باسشىسى تۋريزم سالاسىنداعى ٶزارا ٸس-قيمىلدىڭ بولاشاعى زور ەكەنٸنە توقتالدى. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, اتالعان سالا ەلەمنٸڭ كٶپتەگەن مەملەكەتتەرٸنە پايدا ەكەلٸپ وتىر.
– دوستاستىق ەلدەرٸنٸڭ ەرقايسىسىنا تەن دەمالىس ورىندارى, تابيعي جەنە تاريحي نىساندارى بار. ولار ەلەمنٸڭ تارتىمدى تۋريستٸك باعىتتارىن تولىقتىرا الادى, – دەدٸ پرەزيدەنت.
تٷرلٸ ۆيزالىق جەنە ميگراتسييالىق ەرەجەلەر تۋرالى ايتقان مەملەكەت باسشىسى تمد تەرريتوريياسىندا شەنگەن كەلٸسٸمٸ سەكٸلدٸ «دوستاستىق ۆيزاسى» دەگەن شارتتى اتاۋمەن بٸرىڭعاي جٷيە ەنگٸزۋ مەسەلەسٸن قاراستىرۋدى ۇسىندى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇل باستاما تۋريستەر سانىن كٷرت ارتتىراتىنىن, الايدا, اتالعان مەسەلەنٸ ساراپشىلاردىڭ جان-جاقتى زەرتتەۋٸ قاجەت ەكەنٸن ايتتى.
پرەزيدەنت ۇيىم اياسىندا 2020 جىلدى جەڭٸستٸڭ 75 جىلدىعىنا ارنالۋىنىڭ سيمۆولدىق مەنٸ بار دەدٸ.
– سول سۇراپىل جىلداردا بٸزدٸڭ حالقىمىز, ونىڭ ٸشٸندە قازاقستاندىقتار دا بار, باسقىنشىلار تٶندٸرگەن قاتەرگە جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ قارسى تۇردى. مايدان دالاسىندا قازا بولعان باتىرلارعا, ارداگەرلەر مەن تىل ەڭبەككەرلەرٸنە قۇرمەت كٶرسەتۋ بٸزدٸڭ ورتاق پارىزىمىز. بٸز, قازاقستاندىقتار, ەكٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىستىڭ تاريحىنىڭ بۇرمالاۋىنا تٷبەگەيلٸ قارسىمىز, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
سٶز سوڭىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاننىڭ تمد اۋماعىندا تەرەڭ ەرٸ جٷيەلٸ ۇجىمداسۋعا دايىن ەكەنٸن مەلٸمدەدٸ.
تمد مەملەكەتتەرٸ باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ وتىرىسىنان كەيٸن تٶمەندەگٸ قۇجاتتارعا قول قويىلدى:
1. تەۋەلسٸز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ۇيىمىنا مٷشە ەلدەردٸڭ ستراتەگييالىق ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعى تۋرالى دەكلاراتسيياسى;
2. تەۋەلسٸز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ۇيىمىنا مٷشە ەلدەر باسشىلارىنىڭ ۇيىمعا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ حالقىنا جەنە ەلەمدٸك قاۋىمداستىققا 1941-1945 جج. ۇلى وتان سوعىسىنداعى سوۆەت حالقىنىڭ جەڭٸسٸنە 75 جىل تولۋىنا وراي ٷندەۋٸ;
3. تەۋەلسٸز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ۇيىمىنا مٷشە ەلدەردٸڭ باس بوستاندىعىنان ايىرۋدان باسقا جازا تٷرلەرٸن ورىنداۋدى بەرۋ تۋرالى كونۆەنتسيياسى;
4. تەۋەلسٸز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ۇيىمىنا مٷشە ەلدەردٸڭ 2020-2022 جىلدار ارالىعىندا تەرروريزممەن جەنە ەكسترەميزمنٸڭ ٶزگە دە زورلىق-زومبىلىق تٷرلەرٸمەن كٷرەستە ىنتىماقتاستىعى تۋرالى باعدارلاماسى.
