Sharaǵa Ázirbaijan, Armeniia, Belarýs, Qyrǵyzstan, Moldova, Resei, Tájikstan, Túrikmenstan, Ózbekstan elderiniń kóshbasshylary qatysty, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Jiyn barysynda Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy sheńberinde kópqyrly ózara is-qimyl jóninde pikir almasty. Sondai-aq 2020 jylǵy TMD-ǵa tóraǵalyq etý jáne TMD Atqarý komitetiniń tóraǵasy týraly máseleler qaraldy.
Memleket basshysy óz sózinde Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy uiymyn odan ári damytýǵa qatysty óziniń keshendi usynystaryn aitty.
Prezidenttiń pikirinshe, TMD – dostastyq elderi arasynda saiasi, ekonomikalyq jáne gýmanitarlyq bailanystardy saqtap, nyǵaitýǵa zor yqpal etken bedeldi halyqaralyq uiym.
Qasym-Jomart Toqaev dúniejúzinde shielenister men belgisizdiktiń dáýiri týyp, senimsizdik daǵdarysynyń kesirinen halyqaralyq qatynastardyń arhitektýrasy shatqaiaqtap, álemdik ekonomikanyń turaqsyzdyǵynan damýshy elderden qarjy «qashyp» jatqanyn atap aitty. Memleket basshysynyń oiynsha, osynyń saldarynan aimaqtyq integratsiiaǵa kózqaras ózgerip, buǵan deiin myzǵymastai kóringen qarym-qatynastar modeli ártúrli synaqtardan ótýde.
– Bizdiń uiymǵa ózgermeli ómirge yńǵailana otyryp, asa kúrdeli de qajetti beiimdelý protsesinen ótý kerek. Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń bastamasymen TMD-ny qurylymdyq jańǵyrtý protsesine kiristik. 2017 jyly uiymnyń odan ári damý Tujyrymdamasy men ekonomikalyq damý Strategiiasyn ózektendirý jumystary bastaldy. Men osy jumystardy jalǵastyrýǵa niettimin, – dedi Prezident.
Memleket basshysy TMD-nyń negizgi mindetteriniń biri saýda-ekonomikalyq yntymaqtastyqty damytý dep sanaidy.
– TMD-da 2011 jyly qurylǵan erkin saýda aimaǵy bizdiń memleketter arasyndaǵy taýar ainalymyn jaqsartýǵa jaǵdai jasady. Sonymen qatar saýda yntymaqtastyǵyn odan ári keńeitý úshin qazirgi kedergilerdi azaitý jónindegi jumystardy jalǵastyrý kerek. Uiym sheńberinde ekonomikalyq ózara is-qimyldarǵa tyń serpin berý úshin qosymsha ósý múmkindikterin qarastyrý qajet, – dep topshylaidy Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident birlesip atqaratyn birqatar perspektivaly baǵyttardy atady. Olar: tsifrly tehnologiialar, elektrondy saýda, erkin qyzmet kórsetý jáne týrizm.
– Tsifrly tehnologiialardyń qarqyndy damýy memleketterdiń tynys-tirshiligin ózgertti. TMD elderiniń barlyǵynda ekonomikany tsifrlandyrý jumystary júrip jatyr. Birlesken jumystyń nátijesin kórý úshin uiym sheńberinde bilim men tájiribe almasyp, kúsh biriktirý mańyzdy. Osy oraida, TMD aýmaǵynda zamanaýi tehnologiialar jóninde turaqty negizde arnaiy forýmdar uiymdastyrýdy usynamyn, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev 2018 jyly álemdegi elektrondy saýda kólemi jeke taýar ainalymynyń 11,5% qurap, 1,8 trillion dollarǵa jetkenin aitty. Sarapshylardyń boljamynsha, 5 jyldan keiin bul kórsetkish 2,8 trillion dollarǵa jetedi. Prezident uiym sheńberinde elektrondy saýdany damytýǵa yqpal etetin normativtik qujat ázirleýdi usyndy. Qazir Dostastyq elderiniń jalpy álemdik saýdadaǵy úlesi 1%.
Memleket basshysy týrizm salasyndaǵy ózara is-qimyldyń bolashaǵy zor ekenine toqtaldy. Qasym-Jomart Toqaevtyń aitýynsha, atalǵan sala álemniń kóptegen memleketterine paida ákelip otyr.
– Dostastyq elderiniń árqaisysyna tán demalys oryndary, tabiǵi jáne tarihi nysandary bar. Olar álemniń tartymdy týristik baǵyttaryn tolyqtyra alady, – dedi Prezident.
Túrli vizalyq jáne migratsiialyq erejeler týraly aitqan Memleket basshysy TMD territoriiasynda Shengen kelisimi sekildi «Dostastyq Vizasy» degen shartty ataýmen biryńǵai júie engizý máselesin qarastyrýdy usyndy.
Qasym-Jomart Toqaev bul bastama týrister sanyn kúrt arttyratynyn, alaida, atalǵan máseleni sarapshylardyń jan-jaqty zertteýi qajet ekenin aitty.
Prezident uiym aiasynda 2020 jyldy Jeńistiń 75 jyldyǵyna arnalýynyń simvoldyq máni bar dedi.
– Sol surapyl jyldarda bizdiń halqymyz, onyń ishinde qazaqstandyqtar da bar, basqynshylar tóndirgen qaterge judyryqtai jumylyp qarsy turdy. Maidan dalasynda qaza bolǵan batyrlarǵa, ardagerler men tyl eńbekkerlerine qurmet kórsetý bizdiń ortaq paryzymyz. Biz, qazaqstandyqtar, Ekinshi dúniejúzilik soǵystyń tarihynyń burmalaýyna túbegeili qarsymyz, – dedi Memleket basshysy.
Sóz sońynda Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń TMD aýmaǵynda tereń ári júieli ujymdasýǵa daiyn ekenin málimdedi.
TMD memleketteri basshylary Keńesiniń otyrysynan keiin tómendegi qujattarǵa qol qoiyldy:
1. Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy uiymyna múshe elderdiń strategiialyq ekonomikalyq yntymaqtastyǵy týraly Deklaratsiiasy;
2. Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy uiymyna múshe elder basshylarynyń uiymǵa múshe memleketterdiń halqyna jáne álemdik qaýymdastyqqa 1941-1945 jj. Uly Otan soǵysyndaǵy sovet halqynyń Jeńisine 75 jyl tolýyna orai Úndeýi;
3. Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy uiymyna múshe elderdiń bas bostandyǵynan aiyrýdan basqa jaza túrlerin oryndaýdy berý týraly Konventsiiasy;
4. Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy uiymyna múshe elderdiń 2020-2022 jyldar aralyǵynda terrorizmmen jáne ekstremizmniń ózge de zorlyq-zombylyq túrlerimen kúreste yntymaqtastyǵy týraly Baǵdarlamasy.
