مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇلىقتاۋ رەسٸمٸندە سٶيلەگەن سٶزٸ جارييالاندى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
***
قۇرمەتتٸ وتانداستار!
حانىمدار مەن مىرزالار!
قادٸرلٸ قوناقتار!
بيىل حالقىمىز ٷشٸن ايرىقشا ماڭىزدى جىل بولدى. قازاقستان دامۋدىڭ جاڭا دەۋٸرٸنە قادام باستى. بٸز تٷبەگەيلٸ بەتبۇرىسقا جول اشقان اۋقىمدى ٶزگەرٸستەر جاسادىق. كونستيتۋتسييالىق رەفورمانى جٷزەگە اسىردىق. مەملەكەتٸمٸزدٸڭ ەڭ باستى سالالارىن جان-جاقتى جاڭعىرتتىق. سونىڭ ارقاسىندا حالىقتىڭ بولاشاققا دەگەن ٷمٸتٸ ارتىپ, سەنٸمٸ نىعايا تٷستٸ.
مەن ايماقتاردى ارالاپ, تۇرعىندارمەن كەزدەسكەندە بۇعان ايقىن كٶز جەتكٸزدٸم. سونداي-اق ٶتكەن رەفەرەندۋم تىڭ باستامالاردى جۇرتىمىزدىڭ جاپپاي قولدايتىنىن كٶرسەتتٸ. حالىقتىڭ دۇرىس باعىتتاعى ٶزگەرٸسكە ۇمتىلىسى جۇمىسقا زور سەرپٸن بەردٸ. بٸز رەفورمالاردى مٸندەتتٸ تٷردە سوڭىنا دەيٸن جەتكٸزۋٸمٸز قاجەت.
كونستيتۋتسييانىڭ جاڭا تالابىنا سەيكەس بۇدان بىلاي پرەزيدەنت جەتٸ جىلدىق بٸر مەرزٸمگە عانا سايلانادى. وسىلايشا, ساياساتكەرلەردٸڭ جاڭا بۋىنى بيلٸك باسىنا كەلە باستايدى. مەن وسى شەشٸمنٸڭ دۇرىس بولعانىنا كەمٸل سەنەمٸن.
كونستيتۋتسيياعا سەيكەس بيلٸك تارماقتارى تٷگەل جاڭعىرتىلادى. وسىنداي جاڭا ساياسي ماۋسىمدى پرەزيدەنت سايلاۋى باستاپ بەردٸ. سايلاۋ ناۋقانى 3 ايعا جۋىق ۋاقىتقا سوزىلدى. وسى كەزەڭدە ەلٸمٸزدٸڭ بولاشاعى تۋرالى تٷرلٸ مازمۇندى پٸكٸرتالاستار بولدى. جۇرتىمىز ٶز بولاشاعىنا بەي-جاي قارامايتىنىن كٶرسەتتٸ. ازاماتتىق قوعامنىڭ كەمەل ينستيتۋتقا اينالعانى ايقىن اڭعارىلدى. ساياسي الاڭعا جاڭا تۇلعالار شىقتى. وسىلايشا, حالقىمىز 20 قاراشادا ٶز تاڭداۋىن جاسادى.
سايلاۋ ەدٸل ەرٸ اشىق ٶتتٸ. بۇل – بايقاۋشىلاردىڭ, ساراپشىلار مەن جۋرناليستەردٸڭ بەرگەن باعاسى. ەل-جۇرتتىڭ بەلسەندٸلٸگٸ ەرەكشە جوعارى بولدى. كەيبٸر ازاماتتار بٷكٸل وتباسىمەن كەلٸپ, داۋىس بەردٸ. بۇل ناۋقان ەل مٷددەسٸ ٷشٸن ۇلت بولىپ بٸرٸگە الاتىنىمىزدى كٶرسەتتٸ.
بابالارىمىز قاي زاماندا دا بٸرلٸگٸن بەرٸنەن بيٸك قويعان. بٸز اتا جولىن ساقتاي بٸلگەن, زاماناۋي جەنە ٶركەنيەتتٸ ەل ەكەنٸمٸزدٸ بٷكٸل دٷنيە جٷزٸنە پاش ەتتٸك. بٸرلٸگٸمٸزدٸڭ بەكەمدٸگٸن تاعى دا دەلەلدەي الدىق.
وسى سايلاۋدا جۇرتىمىز ماعان زور سەنٸم بٸلدٸردٸ. شىن مەنٸندە, ەل سەنٸمٸن ەش نەرسەمەن ٶلشەۋ مٷمكٸن ەمەس. حالىقتىڭ سەنٸمٸ – ەڭ قۇندى نەرسە. سايلاۋ نەتيجەسٸن حالقىمىزدىڭ ساياسي باعدارىما – باعاسى, الداعى جوسپارىما – باتاسى دەپ قابىلدايمىن.
حالقىنىڭ قولداۋىنا يە بولىپ, ەل تٸزگٸنٸن ۇستاۋ – ەڭ بيٸك مەرتەبە ەرٸ وراسان زور جاۋاپكەرشٸلٸك. الداعى 7 جىلدى بٷگٸنگٸ بۋىننىڭ جەنە كەلەشەك ۇرپاقتىڭ الدىنداعى بورىشىمدى ٶتەۋگە بەرٸلگەن بٸرەگەي مٷمكٸندٸك دەپ بٸلەمٸن.
قازاقتا «امانات» دەگەن اسىل ۇعىم بار. حالقىمنىڭ سەنٸمٸ – ماعان امانات. وسى اماناتقا ادال بولۋ – مەن ٷشٸن قاسيەتتٸ پارىز. ەل ٷمٸتٸن اقتاپ, قازاقستاندى ٶركەندەگەن, باقۋاتتى مەملەكەتكە اينالدىرۋ ٷشٸن قولىمنان كەلگەننٸڭ بەرٸن جاسايمىن.
سايلاۋعا قاتىسقان بارشا جۇرتقا ريزاشىلىعىمدى بٸلدٸرەمٸن. ناۋقانعا اتسالىسقان قاۋىمعا, بايقاۋشىلار مەن جۋرناليستەرگە زور العىس ايتامىن. پرەزيدەنتتٸككە كانديداتتارعا دا قۇرمەتٸمدٸ بٸلدٸرەمٸن. سايلاۋدا ساياسي پارتييالار جەنە قوعامدىق ۇيىمدار ماڭىزدى سەتتە جۇدىرىقتاي جۇمىلا الاتىنىن كٶرسەتتٸ. وسى رەتتە مەنٸ پرەزيدەنتتٸككە ورتاق كانديدات رەتٸندە ۇسىنعان حالىق كواليتسيياسى مٷشەلەرٸنە راحمەتٸمدٸ ايتقىم كەلەدٸ.
مەن ٶزٸمە داۋىس بەرگەن ازاماتتاردىڭ عانا ەمەس, بٷكٸل قازاقستان حالقىنىڭ الدىندا ەسەپ بەرەتٸن بولدىم. قازاقتا «بايلىق نە كەرەك, ادالدان جيماساڭ, بيلٸك نە كەرەك, ەدٸلدٸك قۇرماساڭ» دەگەن سٶز بار. بۇل – بۇلجىتپاي ۇستاناتىن ٶمٸرلٸك قاعيداتىم.
مەن بٷگٸن كٶك تۋدى سٷيٸپ, دانا حالقىمنىڭ الدىندا باس يدٸم. ازاتتىق جولىندا قۇربان بولعان بابالار رۋحىنا تاعزىم ەتتٸم. ەلٸمنٸڭ ارمان-مۇراتىنا ٶمٸر-باقي ادال بولۋعا سەرت بەردٸم. ەشقاشان ادالدىقتان اتتاماۋعا جەنە ەل مٷددەسٸنە قييانات جاساماۋعا انت ەتتٸم. اتا زاڭعا قولىمدى قويىپ, ونىڭ ەر سٶزٸن مٷلتٸكسٸز ورىندايمىن. حالقىمنىڭ الدىنداعى وسى انتىم الداعى قىزمەتٸمدە مەن ٷشٸن اينىماس تەمٸرقازىق بولادى.
قۇرمەتتٸ وتانداستار!
ٶتكەن پرەزيدەنت سايلاۋى ناعىز پاتريوتتىق شارا بولدى. سايلاۋ ازاماتتارىمىزدىڭ ەل تاعدىرىنا بەي-جاي قارامايتىنىن كٶرسەتتٸ. بۇل ەدٸلدٸك يدەياسىنىڭ جەنە حالىقتىڭ ەرٸك-جٸگەرٸنٸڭ سالتانات قۇرعانىن, ەلٸمٸزدٸ جان-جاقتى جاڭعىرتۋ ٷدەرٸسٸ باستالعانىن بٸلدٸرەدٸ.
سايلاۋ قازاقستانداعى ەلەكتورالدى پروتسەستٸڭ اشىقتىعى مەن ەدٸلدٸگٸن جاڭا دەڭگەيگە كٶتەردٸ. سونداي-اق بٸزدٸڭ قوعامنىڭ ساياسي مەدەنيەتٸ مەن كەمەلدٸك دەرەجەسٸ جوعارى ەكەنٸن تانىتتى. حالىق سايلاۋ ۋچاسكەلەرٸندە الداعى جەتٸ جىلعا ارنالعان مەملەكەتتٸ دامىتۋ باعدارلاماسىنا وڭ باعا بەردٸ. ماعان سەنٸم ارتقان بارشا وتانداسىما شەكسٸز ريزاشىلىعىمدى بٸلدٸرەمٸن. پرەزيدەنت لاۋازىمىندا ەلٸمٸزگە ادال قىزمەت ەتۋگە دايىنمىن. بۇل – زور ابىروي ەرٸ ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك. مەن ٷشٸن مەملەكەت مٷددەسٸ بەرٸنەن بيٸك. الداعى جەتٸ جىلدا حالىقتىڭ زور سەنٸمٸن اقتاۋ ٷشٸن بار كٷش-جٸگەرٸمدٸ جۇمسايمىن.
ەندٸ بٸزدٸڭ ورتاق ماقساتىمىز – زاڭ مەن تەرتٸپ ٷستەمدٸك قۇراتىن, ازاماتتاردىڭ قۇقىعىنا لايىقتى قۇرمەت كٶرسەتٸلەتٸن ەدٸلەتتٸ قازاقستاندى قۇرۋ. قوعامدى ترانسفورماتسييالاپ, قازاقستاندى شىنايى دەموكراتييالىق ينستيتۋتتارى دامىعان ەلگە اينالدىرۋ ٷشٸن اۋقىمدى جۇمىس اتقارۋىمىز كەرەك. سوندا عانا ۇلتتىڭ جاڭا ساپاسىن قالىپتاستىرىپ, قاستەرلٸ تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸ نىعايتامىز.
قازٸر بٸز وسى قيىن-قىستاۋ جولدىڭ باسىندا تۇرمىز. الدىمىزدا اتقاراتىن جۇمىس كٶپ. ەربٸر ازامات ەلدٸڭ بولاشاعى ٷشٸن ٶز جاۋاپكەرشٸلٸگٸن سەزٸنۋگە تيٸس. مەملەكەتتٸك ساياساتىمىزدىڭ نەگٸزگٸ باعىتى – بٸلٸم بەرۋ ٸسٸنەن باستاپ يندۋسترييالاندىرۋعا دەيٸن قوعامنىڭ بارلىق سالاسىن جاڭعىرتۋ. ەلٸمٸزدٸڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ ەكونوميكالىق ٶسٸمٸنٸڭ نەگٸزٸن جاڭا تەحنولوگييالار, جوعارى ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸ, ازاماتتاردىڭ شىعارماشىلىق باستامالارى قۇرايدى.
باستى مٸندەت – ٸسكەر ازاماتتارىمىزدىڭ كەسٸپكەرلٸك رۋحىنا زييانىن تيگٸزەتٸن جاساندى كەدەرگٸلەر مەن شەكتەۋلەردٸڭ بەرٸن جويۋ. كەسٸپكەرلەر بيزنەسكە جٷرگٸزٸلەتٸن سەبەپسٸز تەكسەرۋلەردٸ بٸرجولاتا ۇمىتۋى قاجەت. ولار تەك سالىق ورگاندارىنىڭ الدىندا عانا ەسەپ بەرەدٸ. مەملەكەت پەن بيزنەس – سەنٸمدٸ سەرٸكتەستەر. شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ دامۋىنا زاڭسىز كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸندەردٸڭ بەرٸ زاڭعا سەيكەس قاتاڭ جاۋاپقا تارتىلادى.
بٸز اۋقىمدى يندۋسترييالاندىرۋدى, ينفراقۇرىلىمداردى سالۋدى جەنە جاڭعىرتۋدى قولعا الامىز. كەڭ بايتاق ەلٸمٸزدٸڭ ەر ٶڭٸرٸنٸڭ دامۋىنا تىڭ سەرپٸن بەرۋ ماڭىزدى. شىنايى زاڭ ٷستەمدٸگٸن قامتاماسىز ەتپەي, ەدٸلەتتٸ ەرٸ نارىقتىق ەكونوميكانى قۇرۋ, جەكە مەنشٸكتٸ قورعاۋ, بەسەكەلەستٸكتٸ دامىتۋ, سىبايلاس جەمقورلىقتى جويۋ مٷمكٸن ەمەس. سوندىقتان زاڭ الدىندا بەرٸنٸڭ تەڭ بولۋى – مەملەكەتٸمٸزدٸڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ دامۋىنىڭ نەگٸزگٸ شارتى. بارلىق مەسەلە, ەسٸرەسە تٷيتكٸلدٸ جەنە داۋلى پروبلەمالار كونسترۋكتيۆتٸ ديالوگ ارقىلى, ەڭ الدىمەن, پارلامەنتتە شەشٸلۋگە تيٸس. الداعى سەنات جەنە مەجٸلٸس سايلاۋى وسى مٷمكٸندٸكتٸ بەرەدٸ.
بٸز «تٷرلٸ كٶزقاراس, بٸراق بٸرتۇتاس ۇلت» قاعيداتىن قاتاڭ ساقتاۋىمىز كەرەك. بٸز «بٸرلٸگٸمٸز – ەرالۋاندىقتا» فورمۋلاسىندا كٶرٸنٸس تاپقان حالقىمىزدىڭ تاريحي جەتٸستٸكتەرٸن جان-جاقتى ەسەلەۋگە تيٸسپٸز. قوعامدا ارازدىق تۋعىزاتىن جەنە ۇلتتىڭ بٸرلٸگٸن بۇزاتىن, تٷپتەپ كەلگەندە, مەملەكەتٸمٸزگە قارسى باعىتتالعان ارانداتۋشىلىق ەرەكەتتەرگە قاتاڭ توسقاۋىل قويىلادى.
بٸز حالىقتىڭ تٸلەگٸ مەن زامان تالابىنا ساي تيٸمدٸ مەملەكەت قۇرۋعا مٸندەتتٸمٸز. بۇل – ماڭىزدى تاريحي مٸندەت. مەملەكەتتٸك قىزمەتكە ناقتى سەكتوردان مەريتوكراتييا جەنە اشىق بەسەكەلەستٸك قاعيداتتارىنا ساي ٸرٸكتەۋدەن ٶتكەن جاڭا باسقارۋشى ازاماتتاردى الامىز. پرەزيدەنتتٸك كادر رەزەرۆٸنٸڭ مٷشەلەرٸن بەلسەندٸ تٷردە تارتامىز.
بٸزدٸڭ باستى بايلاعىمىز – ادام. سوندىقتان ازاماتتاردىڭ يگٸلٸگٸ ٷشٸن بارلىق جاعدايدى جاساۋ اسا ماڭىزدى. ەلٸمٸز دامۋ جولىندا, نەگٸزٸنەن, ٶز كٷشٸنە سەنەدٸ. سونىمەن قاتار شەتەلدەن تٸكەلەي ينۆەستيتسييا تارتا وتىرىپ, تٷرلٸ سالاداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى بەلسەندٸ تٷردە دامىتادى.
قازاقستان ٶز ۇلتتىق مٷددەسٸن قورعاۋعا باعىتتالعان تەڭگەرٸمدٸ جەنە كونسترۋكتيۆتٸ سىرتقى ساياساتىن جٷزەگە اسىرۋدى جالعاستىرادى. رەسەيمەن, قىتايمەن جەنە ورتالىق ازيياداعى باۋىرلاس مەملەكەتتەرمەن, ينتەگراتسييالىق بٸرلەستٸكتەر جٶنٸندەگٸ سەرٸكتەستەرمەن اراداعى ٶزارا تيٸمدٸ ىنتىماقتاستىق پەن ستراتەگييالىق ەرٸپتەستٸك مەسەلەلەرٸ باستى نازاردا بولادى. اقش-پەن, ەۋروپالىق وداقپەن, ازييا, تاياۋ شىعىس جەنە كاۆكاز مەملەكەتتەرٸمەن, سونداي-اق باسقا مٷددەلٸ ەلدەردٸڭ بارلىعىمەن كٶپجاقتى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ٷشٸن بار كٷش-جٸگەرٸمٸزدٸ جۇمسايمىز. قازاقستان قازٸرگٸ حالىقارالىق قۇقىق پەن بۇۇ جارعىسىن بەرٸك ۇستاناتىن ەل بولىپ قالا بەرەدٸ.
قىمباتتى وتانداستار!
بٸز ەدٸلەتتٸ مەملەكەت, ەدٸلەتتٸ ەكونوميكا جەنە ەدٸلەتتٸ قوعام قۇرامىز. وسى قاعيداتتار مەنٸڭ سايلاۋ الدىنداعى تۇعىرنامامدا ناقتى كٶرٸنٸس تاپتى. مەن ونىڭ ەر سٶزٸنە, ەر سٶيلەمٸنە تەرەڭ مەن بەردٸم. سايلاۋالدى باعدارلامام – بۇل ۇزاق وي-تولعاۋ مەن ٸزدەنٸستٸڭ نەتيجەسٸ. تٸپتٸ, جٷرەگٸمنەن شىقتى دەسەم, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. حالىقتىڭ باستامالارعا قولداۋ بٸلدٸرٸپ, ٷلكەن ٷمٸت كٷتٸپ وتىرعانىن بٸلەمٸن. تۇعىرنامانىڭ ەربٸر تارماعى تولىق ورىندالۋعا تيٸس. مەن ول ٷشٸن بارلىق كٷش-جٸگەرٸمدٸ جۇمسايمىن. وسىعان بايلانىستى ارنايى جارلىققا قول قويامىن. بۇل جارلىق ناقتى ٸس-شارالاردىڭ جٷزەگە اسۋىن قامتاماسىز ەتەدٸ. باعدارلامانىڭ مٷلتٸكسٸز ورىندالۋىن جەكە باقىلاۋىما الامىن.
قازٸر – سايلاۋداعى جەڭٸستٸ تويلايتىن كەز ەمەس, ايانباي ەڭبەك ەتەتٸن كەز. سول سەبەپتٸ ارقانى كەڭگە سالماي, بٸردەن ٸسكە كٸرٸسۋٸمٸز كەرەك, بوساڭسۋعا بولمايدى. وسى ورايدا ەڭ الدىمەن, قولعا الاتىن بٸرنەشە مەسەلەگە ارنايى توقتالعىم كەلەدٸ.
مەن سايلاۋالدى سٶزدەرٸمدە اۋىلدى ٶركەندەتۋ ٸسٸنە باسا نازار اۋداردىم. بٷگٸندە قازاقستان حالقىنىڭ 40 پايىزعا جۋىعى اۋىلدا تۇرادى. «اۋىل – ەل بەسٸگٸ» دەپ حالقىمىز بەكەر ايتقان جوق. سوندىقتان اۋىلداعى جاعدايدى جاقسارتا الماساق – بەرٸمٸزگە سىن. سول ٷشٸن مەن بٷگٸن اۋىلدى دامىتۋ مەسەلەسٸ تۋرالى جارلىققا قول قويامىن. وسى قۇجات ارقىلى ٷكٸمەتكە اۋىلدى دامىتۋدىڭ 5 جىلعا ارنالعان ناقتى جوسپارىن ەزٸرلەۋدٸ تاپسىرامىن. بۇل مەنٸڭ جاڭا پرەزيدەنتتٸك مەرزٸمدەگٸ بٸرٸنشٸ جارلىعىم بولادى. ٷكٸمەت اۋىلدى دامىتۋعا ارنالعان بارلىق جوبانى جٷيەلٸ تٷردە رەتتەپ, جيناقتاۋعا تيٸس. سودان كەيٸن ماقساتتى تٷردە تيٸمدٸ جۇمىس جٷرگٸزەمٸز.
كەلەسٸ ماڭىزدى باعىت. بٸز ەدٸلدٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرٸپ, ەلدەن زاڭسىز شىعارىلعان بارلىق اكتيۆتٸ قايتارۋعا تيٸسپٸز. بۇل ٷشٸن ٷكٸمەت زاڭسىز شىعارىلعان كاپيتالدى قايتارۋ ٷشٸن قاجەتتٸ رەسٸمدەردٸ رەتتەيتٸن زاڭ جوباسىن ەزٸرلەيدٸ. سونىمەن قاتار زاڭ جوباسى ەدٸلەتسٸز بايۋعا جەنە اكتيۆتەردٸ زاڭسىز شىعارۋعا ىقپال ەتەتٸن سەبەپتەر مەن شارتتاردى جويۋعا باعىتتالادى. قايتارىلعان بارلىق قاراجات ازاماتتاردىڭ يگٸلٸگٸنە جۇمسالۋعا تيٸس. بۇل قارجىنى جوعارى تەحنولوگييالى ٶندٸرٸس ورىندارىن اشۋعا, مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالار سالۋعا, ەلەۋمەتتٸك جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋعا پايدالانۋ كەرەك. تيٸستٸ جارلىققا بٷگٸن قول قويامىن. جاقىن ارادا اۋقاتتى كەسٸپكەرلەر حالىقتىڭ يگٸلٸگٸ ٷشٸن ٶزدەرٸنٸڭ ەلەۋمەتتٸك جاۋاپكەرشٸلٸگٸن جانداندىرادى دەپ ويلايمىن.
مەملەكەتتٸك قۇرىلىستا بٸز «كٷشتٸ پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتٸن ٷكٸمەت» فورمۋلاسىن ناقتى ۇستانامىز. پرەزيدەنت سايلاۋى بيلٸكتٸڭ بارلىق نەگٸزگٸ ينستيتۋتىن دەيەكتٸ تٷردە جاڭعىرتۋ ٷدەرٸسٸن باستاۋعا جول اشتى. سايلاۋ اۋقىمدى ەلەكتورالدى تسيكلدٸڭ باستاپقى كەزەڭٸ بولدى.
بٸز ساياسي جاڭعىرۋ ٷدەرٸسٸن جوسپارلى تٷردە جالعاستىرامىز. بٷگٸن مەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتٸ سەناتى دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋىن تاعايىنداۋ تۋرالى» جارلىققا قول قويامىن. وسىلايشا, جوعارعى پالاتا دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتٸ سايلاۋى كونستيتۋتسييالىق رەفورمانى ناقتى جٷزەگە اسىرۋدىڭ جالعاسى بولماق. سايلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا سەناتتىڭ دەپۋتاتتىق كورپۋسىنىڭ بٸر بٶلٸگٸ بەسەكەلەستٸك جەنە اشىقتىق قاعيداتتارى نەگٸزٸندە جاڭارادى.
بۇدان بٶلەك, بٷگٸن مەن كونستيتۋتسييالىق رەفورمانى جٷزەگە اسىرۋدىڭ كەلەسٸ ساتىسى رەتٸندە «قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارى اۋديتورلىق پالاتاسىنىڭ كەيبٸر مەسەلەلەرٸ تۋرالى» جارلىققا قول قويامىن. كەلەسٸ كەزەڭ – ونى تولىققاندى ترانسفورماتسييالاۋ. باسقا ماڭىزدى ەرٸ ٶزەكتٸ مەسەلەلەر بويىنشا شەشٸمدەردٸ كەيٸنٸرەك جارييالايمىن. تاعى دا قايتالاپ ايتامىن, الدا اتقاراتىن شارۋا كٶپ. بۇل – جەڭٸل جۇمىس ەمەس, بٸراق ەلگە پايداسى تيەتٸن قىزمەت. مەن بٷكٸل مەملەكەتتٸك اپپاراتتان وسى مٸندەتتٸ ابىرويمەن ورىنداۋدى تالاپ ەتەمٸن.
قولىنان ٸس كەلەتٸن جەنە ەلگە بەرٸلە قىزمەت جاسايتىن ازاماتتارعا عانا ورتامىزدا ورىن بار. ولارعا قولداۋ كٶرسەتەمٸز, ال قوعام قۇرمەتٸن بٸلدٸرەدٸ. حالقىمىزدىڭ ناقىل سٶزٸن سەل تٷرلەندٸرٸپ ايتساق: «بايلىق پەن مانساپ – قولعا ۇستاعان مۇز, ەريدٸ دە كەتەدٸ. ال ەلگە جاساعان قىزمەت – ارتتا قالعان ٸز, ول ۇرپاقتان ۇرپاققا جەتەدٸ». وسىنى ەر ازامات تٷسٸنۋٸ كەرەك.
ەل مٷددەسٸ – بەرٸنەن بيٸك. مەن بارلىق مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸدەن ٶز جۇمىسىن ادال اتقارۋدى تالاپ ەتەمٸن. بٸر سٶزبەن ايتسام, كەسٸبيلٸك, ادالدىق جەنە قاراپايىمدىلىق بٸزدٸڭ باستى قاعيداتتارىمىز بولۋعا تيٸس. قوعامدا جاڭا قۇندىلىقتار ورنىقتىرىپ, جاقسى قاسيەتتەرگە يە بولا الماساق, رەفورمانىڭ بەرٸ بەكەر.
كٶك بايراعىمىز, تٶلقۇجاتىمىز جەنە مەملەكەتتٸك تٸلٸمٸز بٸزدٸڭ بٸرتۇتاس حالىق ەكەنٸمٸزدٸ بٸلدٸرەدٸ. بابالارىمىز بٸرتۇتاس ەل بولىپ, ەۋرازييا تٶرٸندە داڭقتى شەجٸرەسٸن ات تۇياعىمەن جازعان التىن وردا مەن قازاق حاندىعى سيياقتى مەملەكەتتەر قۇرعان. سونداي-اق حالقىمىز ەل باسىنا كٷن تۋعان كٷردەلٸ سەتتەردە ازاتتىعى ٷشٸن ارپالىستى. ەيگٸلٸ حاندارىمىزدىڭ, باتىرلارىمىزدىڭ جەنە ۇلت قايراتكەرلەرٸنٸڭ ەرلٸگٸ – وسىنىڭ ايقىن كٶرٸنٸسٸ.
ۇلتتىڭ بوستاندىق جولىنداعى تاباندى كٷرەسٸنٸڭ ارقاسىندا قازاق ەلٸ تەۋەلسٸزدٸگٸن الدى. ەگەمەن مەملەكەتتٸڭ قۇرىلۋىنا, ونىڭ ٸرگەسٸن بەكٸتۋ جولىندا وراسان زور ەڭبەك سٸڭٸرگەن تاريحي تۇلعالارىمىزعا ەدٸل باعا بەرۋٸمٸز كەرەك.
تابىستاردى جەنە ولقىلىقتاردى اجىراتاتىن بۇل – ۋاقىت جەنە تاريح. ۋاقىت – ەڭ ەدٸل قازى, ال تاريح – بەرٸنە تارازى. سوندىقتان ساياسي ناۋقانشىلدىققا جول بەرمەۋٸمٸز قاجەت. بٸز بولاشاقتا ەدٸلەتتٸ مەملەكەت بولامىز دەسەك, ٶتكەنگە ەدٸلدٸكپەن قاراپ, ودان تاعىلىم الا بٸلۋٸمٸز كەرەك. جاقسىدان ٷيرەنٸپ, جاماننان جيرەنۋ – ٶسەتٸن ەلدٸڭ بەلگٸسٸ. وتانشىلدىق, ەڭبەكقورلىق, بٸلٸمپازدىق, جاڭاشىلدىق, جاسامپازدىق, جاناشىرلىق, مەيٸرٸمدٸلٸك سيياقتى اسىل قاسيەتتەردٸ بويعا سٸڭٸرۋٸمٸز قاجەت. مەن بۇل تۋرالى جيٸ ايتىپ جٷرمٸن.
ەدٸلەتتٸ قازاقستاندا ەڭبەك ادامىنا ەرەكشە قۇرمەت كٶرسەتٸلۋگە تيٸس. ەسٸرەسە ۇستاز, دەرٸگەر, تەرتٸپ ساقشىسى, قۇتقارۋشى, جۇمىسشى, شارۋا سيياقتى مامانداردىڭ مەرتەبەسٸن ودان ەرٸ ارتتىرا تٷسۋٸمٸز قاجەت. ولار ەلٸمٸزدەگٸ ەڭ سىيلى ازاماتتارعا اينالۋى كەرەك. وسى كەسٸپ يەلەرٸ تيٸستٸ قۇرمەت پەن سىيعا يە بولعاندا عانا, قوعامىمىز شىنىمەن جاڭاردى دەپ ايتا الامىز.
كٶپشٸلٸك قازٸرگٸ ۋاقىتتا ناعىز باتىرلاردىڭ جەتٸسپەيتٸنٸن ايتادى. بٸراق ناعىز قاھارماندار جۇرتتىڭ نازارىنان تىس جەردە. ولار بٸزدٸڭ ارامىزدا. باتىرلار كٷن سايىن زاۋىت ستانوگىندا جۇمىس ٸستەيدٸ, قوعامدىق كٶلٸك جٷرگٸزەدٸ, ۇشاق شتۋرۆالىنا وتىرادى, قۇتقارۋشىنىڭ قورعانىس كيٸمٸن كيەدٸ, ناۋقاسقا جەدەل جەردەم بەرۋگە اسىعادى, ەسكەري تەحنيكانى مەڭگەرەدٸ. ناعىز باتىرلار بالالارىمىز بەن قارت اتا-انالارىمىزدىڭ داستارحانى اس-اۋقاتقا تولى بولۋى ٷشٸن اۋىلدا تاڭمەن تالاسا ويانادى. بٸزدٸڭ باتىرلار – ٶزٸنٸڭ جەكە كەسٸبٸن باستايتىن, جۇمىس ورىندارىن اشاتىن, قىزمەتكەرلەرٸ مەن ولاردىڭ وتباسىلارىنا جاڭا مٷمكٸندٸكتەر تۋدىراتىن كەسٸپكەرلەر. بٸزدٸڭ باتىرلار – ٶزٸنٸڭ ماحابباتى مەن كٷش-قۋاتىن, تەجٸريبەسٸ مەن بٸلٸمٸن, مٷلكٸ مەن قاراجاتىن قوعامعا ريياسىز ۇسىناتىن ەرٸكتٸلەر مەن يگٸ ٸس جاسايتىندار. ولاردىڭ بارلىعى – حالىقتىڭ ماقتانىشى ەرٸ ٷمٸتٸ. مٸنە, وسىنداي ەڭبەك ادامدارى – ەلٸمٸز بەن مەملەكەتٸمٸزدٸڭ تٸرەگٸ.
بٸز ٶركەنيەتتٸڭ العى شەبٸندەگٸ مەملەكەتكە اينالۋ ٷشٸن تەك ٷيرەنەتٸن ەمەس, ٶزگەگە ٷيرەتەتٸن ۇلتقا اينالۋىمىز قاجەت. سونداي-اق تەك تۇتىنۋشى ەمەس, جاڭا دٷنيەنٸ ٶندٸرۋشٸ ۇلت اتانۋىمىز كەرەك. وعان حالقىمىزدىڭ ەلەۋەتٸ, دارىنى, قارىم-قابٸلەتٸ جەتەدٸ.
مەن بٸزدٸڭ جاستارىمىزدىڭ ۇشقىر جەنە وزىق ويلى ەكەنٸن ماقتان ەتەمٸن. سول سەبەپتٸ ماعجان اقىننىڭ «مەن جاستارعا سەنەمٸن» دەگەن سٶزٸن ٷنەمٸ ايتامىن. شىن مەنٸندە, بەرٸمٸز جاستارىمىزدى قولداۋىمىز كەرەك. ٶيتكەنٸ ٶسكەلەڭ ۇرپاق قانا ەلٸمٸزدٸ جارقىن بولاشاققا باستايدى. بٸراق جاستار جەتٸستٸككە جەتۋ ٷشٸن كٶپ ەڭبەكتەنۋٸ كەرەك. جاڭا بٸلٸم الۋعا, تىڭ تەجٸريبە جيناۋعا ۇمتىلعان جٶن. سوندا جاستارىمىز ٶز كەسٸبٸنٸڭ حاس شەبەرٸ اتانادى. ەردايىم سۇرانىسقا يە بولادى, قوعامدا سىيلى بولادى. مٸنە, وسىلاي ٶمٸر سٷرگەن ادام ەشقاشان, ەشتەڭەدەن ۇتىلمايدى.
قازٸرگٸ زامان ۋاقىتتى جىلدامداتىپ, وقيعالار تٸزبەگٸن قاباتتاستىرادى. سٶزٸمٸز بەن ٸسٸمٸزدٸڭ شىنايى باعاسىن تاريح تارازىسى عانا بەرەدٸ. ار-ۇجدانىمىزدىڭ تازالىعى مەن حالقىمىزدىڭ قۇرمەتٸ – بەرٸمٸز ٷشٸن ٷلكەن سىي.
بٸز – رۋحاني مۇراسى باي, قارقىندى دامۋ ەلەۋەتٸ زور, قۋاتتى ەرٸ ٶزٸن-ٶزٸ تولىق قامتاماسىز ەتە الاتىن ۇلتپىز. شىعىستىڭ ۇلى ۇستازى ەل-فارابي ادامداردى ەدٸل بولۋعا, اقيقاتتى سٷيۋگە, ار-نامىستى قاستەرلەۋگە, سابىرلى بولۋعا جەنە قاشان دا بٸلٸمگە ۇمتىلۋعا ٷندەدٸ. مەملەكەتتٸلٸگٸمٸزدٸڭ دامۋىندا قۋاتتى سەرپٸلٸس جاساي العان ۇرپاق رەتٸندە تاريحتا قالۋعا زور مٷمكٸندٸگٸمٸز بار ەكەنٸنە سەنٸمدٸمٸن. ەلدٸڭ كەلەشەگٸ بٸزگە, بارلىعىمىزدىڭ قاجىرلى ەڭبەگٸمٸزگە بايلانىستى.
تەۋەلسٸز ەلٸمٸزدٸ قۋاتتى مەملەكەت رەتٸندە ۇرپاققا اماناتتاۋ – بٸزدٸڭ بورىشىمىز. الدا تالاي سىناقتار, كٷردەلٸ كەزەڭدەر بولۋى مٷمكٸن. دەگەنمەن ىرىستى ىنتىماعىمىزدى ساقتاي بٸلسەك, الىنبايتىن اسۋ جوق.
مەن بٷگٸن حالقىمنىڭ الدىندا تۇرىپ, باستاعان ٸسٸمٸز بەرەكەلٸ بولسىن دەپ تٸلەيمٸن.
قازاق – ىرىمشىل حالىق. مەن بيىل قاسيەتتٸ مەككەگە بارعان كەزدە قاعبا تٶرٸندە اتا-بابا رۋحىنا قۇران باعىشتاپ, اللادان بٸر-اق نەرسە سۇرادىم. ول – ەلدٸڭ اماندىعى. شىن مەنٸندە, ەلٸمٸز امان بولسا, جەرٸمٸز بٷتٸن, بٸرلٸگٸمٸز بەكەم, مەملەكەتتٸگٸمٸز مەڭگٸ بولادى. وسى قۇندىلىقتاردى مىزعىماستاي ەتٸپ بەكٸتۋ – قازاقتىڭ پەرزەنتٸ, قازاقستاننىڭ پرەزيدەنتٸ رەتٸندەگٸ مەنٸڭ قاسيەتتٸ پارىزىم. اشىعىن ايتقاندا, قىزمەت – ۋاقىتشا, ال حالىق – مەڭگٸ.
مەن پرەزيدەنتتٸك ميسسييامدى حالقىممەن بٸرگە الداعى جەتٸ جىلدا ابىرويمەن اتقارىپ شىعامىن دەپ سەنەمٸن. بٸزدٸڭ وتانىمىز – بٸر, مەملەكەتٸمٸز – بٸر, حالقىمىز – بٸر! سوندىقتان ەرقاشان بٸرگە بولايىق, اعايىن!
ەلٸمٸز ٶركەندەي بەرسٸن!
وتانىمىز – قازاقستان رەسپۋبليكاسى جاساسىن!
حالقىمىز جاساسىن!
حالقىمىز ەرقاشان امان بولسىن!
تەۋەلسٸز قازاقستانىمىز جاساسىن!
