شاعىن جەنە كەڭەيتٸلگەن قۇرامداعى ەكٸجاقتى كەلٸسسٶزدەردٸڭ قورىتىندىسى بويىنشا قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن سادىر جاپاروۆ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ٷشٸن بٸرلەسكەن باسپاسٶز مەسليحاتىن ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ سادىر جاپاروۆتىڭ قىرعىزستان پرەزيدەنتٸ رەتٸندە قازاقستانعا جاساعان العاشقى مەملەكەتتٸك ساپارىن قازاق ەلٸنە كٶرسەتٸلگەن ايرىقشا قۇرمەتٸ دەپ باعالايتىنىن ايتتى.
– قىرعىزستان – بٸز ٷشٸن وداقتاس مەملەكەت, سونداي-اق, تاتۋ كٶرشٸ, باۋىرلاس ەل ەرٸ سەنٸمدٸ سەرٸكتەس, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكٸ اعايىن ەلدٸڭ قارىم-قاتىناسىن دامىتۋعا ٶلشەۋسٸز ٷلەس قوسقان قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاريحي رٶلٸن ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ.
مەملەكەت باسشىسى قىرعىزستان پرەزيدەنتٸنٸڭ بۇل ساپارى قوس مەملەكەتتٸڭ تەۋەلسٸزدٸك العانىنا 30 جىل تولعان مەرەيلٸ كەزەڭٸمەن تۇسپا-تۇس كەلۋٸنٸڭ سيمۆولدىق مەنٸ بار ەكەنٸن ايتىپ, بٷگٸنگٸ كەلٸسسٶزدەر قورىتىندىسى قازاق-قىرعىز ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸگٸن دامىتۋعا تىڭ سەرپٸن بەرەتٸنٸنە سەنٸم بٸلدٸردٸ.
– ساياسي, ەكونوميكالىق, گۋمانيتارلىق جەنە ەسكەري-تەحنيكالىق سالالارداعى مٷددەمٸز ۇقساس. وسى ۋاقىتقا دەيٸن ەكٸ ەل اراسىندا 180-گە جۋىق قۇجاتقا قول قويىلعان. بٸز بٷگٸن دە بٸرلەسكەن مەلٸمدەمە قابىلداپ, بٸرقاتار ماڭىزدى كەلٸسٸم-شارتقا قول قويدىق. قازاقستان مەن قىرعىزستان ەۋرازييا ەكونوميكالىق وداعى اياسىندا بەلسەندٸ ەرەكەت ەتۋدە. ورتالىق ازيياداعى تۇراقتىلىق پەن قاۋٸپسٸزدٸكتٸ ساقتاۋ ٷشٸن اۋقىمدى جۇمىستاردى بٸرگە اتقارىپ كەلەمٸز, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
كەلٸسسٶزدەر بارىسىندا كوروناۆيرۋسقا قارسى بٸرلەسكەن جۇمىستار تالقىلاندى. قازاقستان قىرعىز حالقىنا كەزەكتٸ گۋمانيتارلىق كٶمەك رەتٸندە مەديتسينالىق قۇرالدار مەن دەرٸ-دەرمەكتەر جولداۋعا دايىن ەكەنٸن راستادى. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى قىرعىزستاننىڭ قارۋلى كٷشتەرٸنە ەسكەري-تەحنيكالىق كٶمەك كٶرسەتٸلەتٸنٸن مەلٸمدەدٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان قىرعىزستاننىڭ ەڭ ٸرٸ ساۋدا سەرٸكتەستەرٸنٸڭ بٸرٸ جەنە كٶش باستاۋشى ينۆەستورلارىنىڭ قاتارىنا كٸرەتٸنٸن جەتكٸزدٸ.
– بٸز سوڭعى 15 جىلدا بۇل ەلگە 1 ميلليارد دوللاردان استام قارجى قۇيدىق. قازاق ينۆەستورلارى قىرعىز ەكونوميكاسىنىڭ ماڭىزدى سالالارىن ٶركەندەتۋگە, ەلەۋمەتتٸك احۋالىن جاقسارتۋعا قوماقتى ٷلەس قوسىپ كەلەدٸ. اتاپ ايتقاندا جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشىپ, ٶندٸرٸس سەكتورى مەن قارجى نارىعىن دامىتۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلۋدە. وسى ورايدا بٸز ٶزارا ينۆەستيتسييالاردى قولداۋعا جەنە قورعاۋعا كەلٸستٸك, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
مەملەكەت باسشىسى ساۋدا كەدەرگٸلەرٸن ازايتۋ, ەكٸ ەلدٸڭ كەدەن جەنە سالىق ورگاندارى اراسىنداعى ٶزارا ٸس-قيمىلدى نىعايتۋ, ولاردىڭ جۇمىسىنا تسيفرلىق تەحنولوگييا ەنگٸزۋ جٶنٸندە كەلٸسٸم جاسالعانىن جەتكٸزدٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكٸ ەلدٸڭ ەكسپورتتىق ەلەۋەتٸن نىعايتىپ, شاعىن جەنە ورتا بيزنەس اراسىنداعى بايلانىستاردى كەڭەيتۋ ٷشٸن جاقىن ارادا قازاقستان دەلەگاتسيياسى قىرعىزستانعا ارنايى ساپارمەن باراتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
ەكٸجاقتى بايلانىستاردىڭ كٷن تەرتٸبٸندەگٸ ماڭىزدى مٸندەتتٸڭ بٸرٸ – ازاماتتاردىڭ بارىس-كەلٸسٸ مەن الىس-بەرٸسٸن جاقسارتۋ.
– وسى رەتتە شەكارا بەكەتتەرٸنٸڭ ٶتكٸزۋ مٷمكٸندٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن شارالار قابىلدانۋدا. مىسالى ەڭ ٸرٸ «قورداي» (اقجول) بەكەتٸن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى – سونىڭ ايقىن دەلەلٸ. ەندٸ جۇرتتىڭ شەكارادان قينالماي ٶتۋٸنە جاعداي جاسالماق. بەكەتتٸڭ جابدىقتارى جاڭارتىلدى. 8 جولاقتى اۆتوجول سالدىق. بۇل جۇمىس ٶز جالعاسىن تابادى. پاسپورتتىق-باقىلاۋ رەجيمٸن جەتٸلدٸردٸك. مۇنىڭ بارلىعى ەكٸ ەل اراسىنداعى جولاۋشىلار مەن كٶلٸكتەردٸڭ سانىن ەدەۋٸر ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. قازاقستان بۇل نىساندى جاقىن ارادا اشۋعا دايىن. كەلٸسٸم بويىنشا, قىرعىز تاراپى دا تيٸستٸ جۇمىستى تەز ارادا اياقتايتىن بولدى, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ ٶزارا بايلانىستى نىعايتۋ ٷشٸن ٸرگەلەس جاتقان ايماقتاردىڭ ىنتىماقتاستىق اياسىن كەڭەيتۋ جٶنٸندە كەلٸسٸم جاسالعانىنا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, ٶڭٸرارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ بٸرٸنشٸ فورۋمىن جۋىق ارادا ٶتكٸزۋ قاجەت, سونداي-اق, شەكارا ماڭىندا تاۋاردى رەسٸمدەپ, ٶڭدەيتٸن ساۋدا-لوگيستيكالىق ورتالىق قۇرۋ كەرەك.
كەلٸسسٶزدەردەگٸ تاعى بٸر ٶزەكتٸ مەسەلە – سۋ-ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ىقپالداستىق.
– اتاپ ٶتەتٸن جايت, بٷگٸندە شۋ جەنە تالاس ٶزەندەرٸنٸڭ اڭعارى بويىنشا ىقپالداستىعىمىز كٶپتەگەن ەلگە ٷلگٸ بولىپ وتىر. مەملەكەتارالىق سۋ شارۋاشىلىعى نىساندارىن پايدالانۋ جٶنٸندەگٸ بٸرلەسكەن كوميسسييامىز بار. قازاقستان بۇل نىسانداردى جٶندەۋ جەنە پايدالانۋ جۇمىستارىنا جىل سايىن قارجىلاي كٶمەك كٶرسەتٸپ وتىر. سوڭعى ون جىلدا وسى ماقساتقا 1 ميلليارد تەڭگەدەن استام قاراجات بٶلدٸك. بٸز اتالعان مەسەلە بويىنشا جۇمىستى ەكٸجاقتى فورماتتا, سونداي-اق, ٶڭٸردەگٸ باسقا دا ەرٸپتەستەرٸمٸزبەن جالعاستىرامىز. ٶزەندەر بويىنشا بٸز ٶزارا تيٸمدٸ ٸس-قيمىل جاساۋىمىز كەرەك, سوندا عانا ەشقانداي كەلٸسپەۋشٸلٸك بولمايدى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ٶز سٶزٸندە مەدەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتىڭ پەرسپەكتيۆالارىنا دا توقتالدى.
– قازاقستان مەن قىرعىزستاننىڭ مەدەني كٷندەرٸن ٶتكٸزۋگە ۋاعدالاستىق. بٸشكەكتە ابايعا, نۇر-سۇلتان قالاسىندا ماناس پەن شىڭعىس ايتماتوۆقا ارنالعان ەسكەرتكٸشتەر بوي كٶتەرەدٸ. وعان قوسا بٸرەگەي تاريحي مۇرالارىمىزدى دەرٸپتەۋ ٷشٸن كٷش-جٸگەرٸمٸزدٸ جۇمىلدىراتىن بولدىق, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
كەلٸسسٶزدەر قورىتىندىسى بويىنشا ەكٸ ەل جاستارىنىڭ اراسىنداعى بايلانىستاردى جانداندىرۋعا ۋاعدالاستىق جاسالدى. مەملەكەت باسشىسى ەلٸمٸزدٸڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا قىرعىز جاستارىنا بٶلٸنەتٸن بٸلٸم كۆوتاسىن 10 ەسەگە كٶبەيتۋ جٶنٸندە تاپسىرما بەرگەنٸن, سونىڭ ارقاسىندا مۇنداي گرانتتاردىڭ سانى 50-گە جەتەتٸنٸن, سونداي-اق, بٸشكەكتە قازاقستاننىڭ بەدەلدٸ جوعارى وقۋ ورنىنىڭ فيليالىن اشۋ تۋرالى باستامانىڭ قاراستىرىلىپ جاتقانىن ايتتى.
قازاقستان مەن قىرعىزستاننىڭ كٶشباسشىلارى ٶڭٸرلٸك جەنە جاھاندىق مەسەلەلەر جٶنٸندە پٸكٸر الماستى. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, كٶپتەگەن مەسەلەلەر بويىنشا ەكٸ ەلدٸڭ ۇستانىمدارى ۇقساس. ورتالىق ازييا ەلدەرٸ باسشىلارىنىڭ كونسۋلتاتيۆتٸك كەزدەسۋٸن ودان ەرٸ دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعى ايتىلدى. مەملەكەت باسشىسى ازيياداعى ٶزارا ىقپالداستىق جەنە سەنٸم شارالارى كەڭەسٸنٸڭ ەلەۋەتٸن نىعايتۋ جٶنٸندەگٸ قازاقستاننىڭ باستاماسىنا قولداۋ كٶرسەتكەنٸ ٷشٸن سادىر جاپاروۆقا ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ.
پرەزيدەنت سٶزٸنٸڭ سوڭىندا كەلٸسسٶز قورىتىندىسى قازاقستان مەن قىرعىزستان اراسىنداعى دوستىق, سەنٸم جەنە تاتۋ كٶرشٸلٸككە قۇرىلعان قارىم-قاتىناستاردى قوس تاراپ تا ودان ەرٸ نىعايتا بەرۋگە بەيٸلدٸ ەكەنٸن كٶرسەتتٸ دەدٸ.
– بٸزدٸڭ مەملەكەتتەرٸمٸز بەن حالىقتارىمىز توننىڭ ٸشكٸ باۋىنداي ارالاسىپ كەتكەن. بۇل جۇرتتىڭ بەرٸنە بەلگٸلٸ. مەملەكەت باسشىلارىنىڭ مٸندەتٸ – ەكٸجاقتى قارىم-قاتىناستاردى ىنتىماقتاستىقتىڭ ٷلگٸلٸ مودەلٸنە اينالدىرۋ. بٷگٸنگٸ كەلٸسسٶزدەر اتالعان ماقساتتى شەشۋگە ارنالدى. پٸكٸر الماسۋلار ٶتە پايدالى ەرٸ تابىستى بولدى. بٸز ەكٸجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ باستى باعىتتارىن ايقىندادىق, ٶڭٸرلٸك جەنە حالىقارالىق قۇرىلىمدار اياسىنداعى ٸس-قيمىلداردى ارتتىرۋ مەسەلەسٸن تالقىلادىق. ەكٸ ەل اراسىنداعى ىقپالداستىق بويىنشا كەز كەلگەن مەسەلەنٸ باۋىرلاس حالىقتاردىڭ ەجەلدەن قالىپتاسقان مٷددەلەرٸن ەسكەرە وتىرىپ, شۇعىل شەشۋگە كەلٸستٸك. قىرعىزستان پرەزيدەنتٸ سادىر نۋرگوجوۇلى جاپاروۆتىڭ ساپارى تابىستى ٶتتٸ دەپ ايتۋعا تولىق نەگٸز بار, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
