فوتو: اقوردا
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بارلىق دەڭگەيدەگٸ مەسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ ٸٸ رەسپۋبليكالىق فورۋمىندا ايتتى. پرەزيدەنتتٸڭ ماڭىزدى مەلٸمدەمەلەرٸنە توقتالايىق.
مەسليحاتتىڭ ماڭىزى تۋرالى
شىن مەنٸندە, بۇل جيىننىڭ مەن-ماڭىزى ايرىقشا. دەپۋتاتتار – ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ اشىق ايتا بٸلەتٸن, ازاماتتاردىڭ قوعامداعى وي-پٸكٸرٸن اتقارۋشى بيلٸككە تٸكەلەي جەتكٸزەتٸن قاۋىم. بٸر سٶزبەن ايتساق, دەپۋتات بولۋ – حالىقتىڭ ٷنٸ بولۋ دەگەن سٶز. مىسالى, جاڭا عانا سٶز سٶيلەگەن ازاماتتار ٶتە ماڭىزدى مەسەلەلەردٸ كٶتەردٸ. ەسەت ماحامبەتوۆتٸڭ بٸلٸكتٸ مامان رەتٸندە اتوم ەنەرگيياسى تۋرالى پٸكٸرٸ ٶزەكتٸ. سىرىمبەك سەرسەمباەۆ مونو-قالالاردى دامىتۋ جٶنٸندە جاقسى ۇسىنىستار ايتتى. رينات زايتوۆتىڭ ۇلتتىق ٶنەردٸ قولداۋ تۋرالى پايىمدارى دا ورىندى. دەپۋتاتتار يۋلييا كۋچينسكايا جەنە ەۆگەنيي بۋسلاەۆ تا ٶتە ٶزەكتٸ پٸكٸرلەرٸن ايتتى.
مەسليحات – مەملەكەتتٸك بيلٸكتٸڭ ٶتە ماڭىزدى تارماعى. ايماق جۇرتشىلىعىنىڭ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸ, مۇڭ-مۇقتاجى قاشاندا مەسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ جٸتٸ نازارىندا بولۋعا تيٸس. سايلاۋشىلاردىڭ مٷددەسٸن قورعاپ, ەل ٷمٸتٸن اقتاۋ – باستى پارىز. مەن مەسليحاتتاردىڭ قىزمەتٸنە ەرەكشە مەن بەرەمٸن. جالپى, ەلٸمٸزدە 3300-دەن استام مەسليحات دەپۋتاتى بار. سونىڭ 70 پايىزىنا جۋىعى وسى زالدا وتىر».
ساياسي رەفورمالار تۋرالى
2022 جىلى رەفەرەندۋم ارقىلى كونستيتۋتسيياعا ماڭىزدى ٶزگەرٸستەر ەنگٸزدٸك. پارلامەنتتٸڭ رٶلٸن ايتارلىقتاي كٷشەيتتٸك. زاڭ شىعارۋشى ورگاننىڭ قازٸرگٸ قىزمەتٸنە ەرلان جاقانۇلى ارنايى توقتالىپ ٶتتٸ. جالپى, بيلٸك تارماقتارىنىڭ جۇمىسىن جەتٸلدٸرۋ ٷشٸن ناقتى شارالار قابىلدادىق. وندا جەرگٸلٸكتٸ ٶكٸلدٸ بيلٸككە قاتىستى مەسەلەلەر دە بار. اتاپ ايتساق, وبلىستىق مەسليحات سايلاۋى ارالاس جٷيە ارقىلى ٶتەدٸ. ال اۋداندىق دەپۋتاتتار تەك قانا ماجوريتارلىق تەسٸلمەن سايلانادى. بۇل قادام ەلٸمٸزدٸڭ دەموكراتييالىق جولمەن دامۋىنا زور سەرپٸن بەردٸ دەپ سەنٸممەن ايتا الامىز.
اۋقىمدى رەفورمانىڭ نەتيجەسٸندە ساياسي بەسەكە جاندانا تٷستٸ. جاڭا ەرەجەگە ساي ٶتكەن سايلاۋدان كەيٸن مەسليحاتتارعا جاڭا ادامدار كەلدٸ. التى ساياسي پارتييانىڭ ٶكٸلدەرٸ دەپۋتات مانداتىنا يە بولدى. قازٸر مەسليحات مٷشەلەرٸنٸڭ وننان بٸرٸ عانا – پارتييالىق تٸزٸممەن كەلگەن دەپۋتاتتار. قالعانى – تٷگەل بٸر مانداتتى وكرۋگتەن سايلانعان ازاماتتار. ٶزٸن-ٶزٸ ۇسىنعان 434 ادام دەپۋتات اتاندى.
اشىعىن ايتساق, بۇرىن ساياسي پارتييالار تٷرلٸ ساناتتاعى ازاماتتارمەن جۇمىسقا كٶپ كٶڭٸل بٶلمەيتٸن. زاڭمەن تالاپ ەتكەننەن كەيٸن عانا مەن بەرە باستادى. مىسالى, پارتييالىق تٸزٸمدە جاستارعا ارنايى كۆوتا بٶلٸندٸ. بۇل شەشٸم ولاردىڭ قوعامدىق-ساياسي ٷدەرٸسكە ارالاسۋىنا جول اشىپ بەردٸ. بۇرىن مەسليحاتتاعى جاس ازاماتتاردىڭ ٷلەسٸ 2 پايىزعا دا جەتپەيتٸن. قازٸر زاڭناماعا ەنگٸزٸلگەن ٶزگەرٸستەردٸڭ نەتيجەسٸندە بۇل كٶرسەتكٸش ەسەلەپ ارتتى دەۋگە بولادى. بٷگٸن دە ورتامىزدا كٶپتەگەن جاس دەپۋتاتتار وتىر. ولار تٷرلٸ مٸنبەردەن جاستارعا قاتىستى ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ باتىل كٶتەرٸپ جٷر.
ٶكٸلدٸ بيلٸكتە ەيەلدەردٸڭ قاتارى كٶبەيە تٷستٸ. ەلٸمٸزدە قىز-كەلٸنشەكتەردٸڭ باستامالارىنا جان-جاقتى قولداۋ كٶرسەتٸلۋدە. ەيەلدەردٸڭ قۇقىعىن قورعاۋعا باسا نازار اۋدارىلىپ جاتىر. وسىنىڭ بەرٸ رەفورمانىڭ ناقتى نەتيجەسٸ ەكەنٸ سٶزسٸز.
ازاماتتاردىڭ ساياسي پروتسەسكە ارالاسۋى تۋرالى
سونداي-اق رەفورما پارتييالاردىڭ ايماقتاعى بەلسەندٸلٸگٸن ارتتىردى. ولار وبلىس, اۋدان ورتالىقتارىندا قارقىندى جۇمىس ٸستەي باستادى. ازاماتتاردىڭ ساياسي ٷدەرٸسكە كەڭٸنەن ارالاسۋىنا مٷمكٸندٸك تۋدى. جەر-جەردە تٷرلٸ مەسەلە تۋرالى اشىق تالقىلاۋلار ٶتٸپ جاتىر. باسقاشا ايتساق, پٸكٸر الۋاندىعىنا جول اشىلدى. جۇرت جەرگٸلٸكتٸ مەسەلەلەردٸ شەشۋگە بەلسەنە اتسالىساتىن بولدى. بۇل «حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» قاعيداتىمەن تولىق ٷندەسەدٸ.
ساياسي رەفورمالاردىڭ نەتيجەسٸندە مەسليحاتتاردىڭ قۇزىرەتٸ كەڭەيە تٷستٸ. دەپۋتاتتار وبلىستىڭ جەنە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ ەكٸمدەرٸن بالامالى نەگٸزدە تاڭدايتىن بولدى. اتقارۋشى بيلٸككە ىقپال ەتە الاتىن باسقا دا قۇزىرەتتەر بەرٸلدٸ. سوندىقتان مەسليحاتتار ايماقتىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايىنا ەكٸمدٸكتەرمەن بٸردەي جاۋاپتى. دەپۋتاتتار ٶكٸلدٸ بيلٸك فۋنكتسيياسىن حالىقتىڭ سەنٸمٸنە ساي جوعارى دەڭگەيدە اتقارۋى كەرەك. ول ٷشٸن مىناداي مەسەلەلەرگە نازار اۋدارۋ قاجەت.
مەسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸ تۋرالى
مەسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ بٸلٸكتٸلٸك دەڭگەيٸن جوسپارلى تٷردە ارتتىرۋ قاجەت.
مەسليحاتتار – جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ جٷيەسٸندەگٸ نەگٸزگٸ ينستيتۋت. سوندىقتان ونىڭ تيٸمدٸلٸگٸ دەپۋتاتتاردىڭ كەسٸبيلٸگٸنە تٸكەلەي بايلانىستى. بٸلٸمٸنە بٸلٸگٸ ساي دەپۋتاتتار كورپۋسىن جاساقتاۋعا, ەڭ الدىمەن, ولاردى ۇسىنعان پارتييالار مٷددەلٸ بولۋى كەرەك. بٷگٸن مەسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن جەتٸلدٸرۋ تۋرالى ۇسىنىس ايتىلدى. مەسليحات دەپۋتاتتارى قىزمەتٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن بۇل باعىتقا ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت. بۇعان مەملەكەتتٸك باسقارۋ اكادەميياسىن تارتۋ كەرەك. پارتييالار ٶز دەپۋتاتتارىنىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن جەتٸلدٸرۋ ماقساتىندا اكادەمييامەن ىنتىماقتاستىق ورناتقانى جٶن دەپ سانايمىن. ەرينە, بۇل جۇمىستى ايماقتىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸن, حالىق قالاۋلىلارىنىڭ كەسٸبي جەنە قوعامدىق-ساياسي تەجٸريبەسٸن ەسكەرە وتىرىپ ۇيىمداستىرۋ قاجەت.
سونىمەن بٸرگە دەپۋتاتتار حالىقپەن تٸكەلەي بايلانىس جاساي بٸلۋگە جەنە ٶز جۇمىسى تۋرالى قوعامدى جان-جاقتى حاباردار ەتۋگە تيٸس. مويىنداۋىمىز كەرەك, بۇل ٸستە كٶزگە كٶرٸنٸپ تۇرعان كەمشٸلٸكتەر بار. اتاپ ايتقاندا, مەسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋشىلار الدىنداعى ەسەبٸ كٶبٸنە فورمالدٸ تٷردە ٶتەدٸ. مۇنداي كەزدەسۋلەرگە تىڭعىلىقتى دايىندالىپ, ساپالى ٶتكٸزۋگە ەرەكشە مەن بەرگەن دۇرىس. ساياسات داعدىلارىن مەڭگەرۋ, ادامدارمەن سٶيلەسە الۋ جەنە اشىق ديالوگ كەزٸندە ٶز ۇستانىمىن دەلەلدەي بٸلۋ ٶتە ماڭىزدى».
«وسىلايشا مەسليحاتتار جارييا ساياساتكەرلەردٸڭ جاڭا تولقىنىن قالىپتاستىراتىن ورىنعا اينالادى.
سونىمەن قاتار مەسليحات دەپۋتاتتارى ازاماتتار كٶتەرەتٸن مەسەلەلەردٸ باقىلاۋدا ۇستاۋى قاجەت. جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارعا ىقپال ەتۋ ٷشٸن ٶز ٶكٸلەتتٸكتەرٸن بارىنشا پايدالانۋعا تيٸس. ٷنەمٸ سىندارلى پٸكٸرتالاستار ٶتٸپ, ناقتى شەشٸمدەر ەزٸرلەنەتٸن مەجٸلٸستەن ٷلگٸ الۋ كەرەك.
جاڭا بيۋدجەت جەنە سالىق كودەكستەرٸ تۋرالى
مەسليحاتتاردىڭ جەرگٸلٸكتٸ ەكونوميكالىق ساياساتقا ىقپالىن ارتتىرا تٷسۋ مەسەلەسٸنە ايرىقشا نازار اۋدارۋ كەرەك.
قازٸر جاڭا بيۋدجەت جەنە سالىق كودەكستەرٸ ەزٸرلەنٸپ جاتىر. وندا جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋعا قاتىستى رەفورمانىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸ ەسكەرٸلۋگە تيٸس. ٷكٸمەت اۋىل ەكٸمدەرٸنٸڭ بيۋدجەتٸن قالىپتاستىرۋ جەنە ونى جۇمساۋ تەسٸلدەرٸن قايتا قاراۋى كەرەك. جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ جٷيەسٸنٸڭ قارجىلىق دەربەستٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن ناقتى ۇسىنىستار ەزٸرلەۋٸ قاجەت. كودەكس جوبالارىن تالقىلاۋعا مەسليحاتتار بەلسەنە قاتىسقانى جٶن. جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەت قارجىسىنىڭ دۇرىس ەرٸ تيٸمدٸ بٶلٸنۋٸ ٶتە ماڭىزدى. دەپۋتاتتار بۇل مەسەلەگە زور جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قاراۋعا تيٸس. مەسليحاتتار بيۋدجەت ساياساتىن, تٷرلٸ تٶلەمدەردٸڭ شەكتٸ مٶلشەرٸن, ەلدٸ مەكەندەردٸ اباتتاندىرۋ جايىن, باسقا دا مەسەلەلەردٸ ۇدايى باقىلاۋدا ۇستاۋى قاجەت.
قازٸر رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ كٸرٸس بٶلٸگٸ تولىق ورىندالماي جاتىر. مەن جولداۋدا ٷكٸمەت پەن ۇلتتىق بانككە وسىعان قاتىستى ناقتى شارالار قابىلداۋدى تاپسىردىم. سەبەبٸ, بۇل – جالپىۇلتتىق مٸندەت. وعان بارلىق دەڭگەيدەگٸ بيلٸك تارماقتارى كٷش جۇمىلدىرۋعا تيٸس.
بٸز «قۋاتتى ايماقتار – قۋاتتى ەل» قاعيداتىنا ساي جۇمىس ٸستەۋٸمٸز كەرەك. سٸزدەر مۇنىڭ ماڭىزى زور ەكەنٸن جاقسى بٸلەسٸزدەر. سوندىقتان ەر دەپۋتات ٶز اۋدانىن ٶركەندەتۋگە اتسالىسادى دەپ سەنەمٸن.
كەلەلٸ مەسەلەلەر تۋرالى
مەسليحاتتار جالپىۇلتتىق مٸندەتتەردٸ جٷزەگە اسىرۋعا ٷلەس قوسۋى كەرەك.
بىلتىر مەنٸڭ تٶراعالىعىممەن ٶتكەن ەلٸمٸزدٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنا ارنالعان كەڭەيتٸلگەن كەڭەسكە كٶپتەگەن دەپۋتاتتار قاتىستى. مۇنداي جيىن الداعى ۋاقىتتا دا ٶتٸپ تۇرادى. سەبەبٸ رەفورمالاردى ٶڭٸرلەردە ٸسكە اسىرۋدا مەسليحاتتاردىڭ ورنى ايرىقشا. مەسليحاتتاردىڭ مەملەكەتتٸك جەنە قوعامدىق مٸندەتتەردٸ جٷزەگە اسىرۋعا ەتەنە ارالاسۋى, ٶزدەرٸ تٷرلٸ باستاما كٶتەرۋٸ ماڭىزدى. وسى ورايدا Amanat پارتيياسىنىڭ قوعامداعى ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ شەشۋگە باعىتتالعان جوبالارىن ەرەكشە اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ.
سوندىقتان جاستارعا, ەيەلدەرگە, كەسٸپكەرلەرگە, زەينەتكەرلەرگە, ەرەكشە قاجەتتٸلٸكتەرٸ بار ادامدارعا قولداۋ كٶرسەتۋ, حالىقتىڭ قارىز جٷكتەمەسٸن ازايتۋ, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كٸرٸسٸن ارتتىرۋ, پايدالانىلماي جاتقان جەنە زاڭسىز بەرٸلگەن جەرلەردٸ قايتارۋ, ەكولوگييالىق, قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى جەتٸلدٸرۋ, سونداي-اق قوعامداعى وقۋ مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋ سيياقتى جوبالار – ايرىقشا نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەتٸن ٶزەكتٸ مەسەلەلەر. مەن ٷكٸمەتكە «قارىزسىز قوعام» جەنە «اۋىل اماناتى» سەكٸلدٸ پارتييالىق جوبالاردىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋگە كٶمەكتەسۋدٸ تاپسىردىم.
مەملەكەت ادال ەڭبەگٸمەن تۇرمىسىن جاقسارتۋعا دايىن جاندارعا ەرقاشان قولداۋ كٶرسەتەدٸ. بۇل «ادال ەڭبەك – ادال تابىس» قاعيداسىنا تولىق سەيكەس كەلەدٸ جەنە ەدٸلەتتٸ قازاقستان قۇرۋدىڭ نەگٸزگٸ فاكتورلارىنىڭ بٸرٸ. سوندىقتان كەلەسٸ جىلدى جۇمىسشى ماماندىقتار جىلى دەپ جارييالادىم. وسى ارقىلى قوعامدا ەڭبەك قۇندىلىعى مەن كەسٸبي بٸلٸكتٸلٸكتٸڭ ورنىعۋىنا ىقپال ەتەمٸز دەپ سەنەمٸن.
سۋ تاسقىنى
«Amanat پارتيياسىنىڭ بارلىق مٷشەسٸ كٶكتەمگٸ الاپات سۋ تاسقىنى كەزٸندە بەكەم بٸرلٸكتٸڭ ٷلگٸسٸن كٶرسەتتٸ. ولار بٶگەتتەر سالۋعا جەنە ازاماتتاردى ەۆاكۋاتسييالاۋعا, گۋمانيتارلىق كٶمەك جيناپ, ەلگە تاراتۋعا بٸرگە قاتىستى. «اۋىل» پارتيياسىنىڭ باستاماسىمەن تۇرعىن ٷيلەردٸ جەنە ەلەۋمەتتٸك نىسانداردى قالپىنا كەلتٸرۋ ٷشٸن ستۋدەنتتەردٸڭ قۇرىلىس جاساقتارى جەدەل قۇرىلدى. «اق جول» پارتيياسى سۋ تاسقىنىمەن كٷرەسۋگە ەكٸ جٷزدەن استام ارنايى تەحنيكا جەتكٸزدٸ. Respublica, جسدپ جەنە قازاقستان حالىق پارتيياسىنىڭ بەلسەندٸلەرٸ دە شەت قالماي, زارداپ شەككەن ازاماتتارعا العاشقىلاردىڭ بٸرٸ بولىپ قولداۋ كٶرسەتتٸ. ەلبەتتە, بۇل اۋقىمدى جۇمىسقا پارتييالاردان سايلانعان, سونداي-اق ٶزٸن-ٶزٸ ۇسىنعان مەسليحات دەپۋتاتتارى دا بەلسەندٸ اتسالىستى. ەڭ الدىمەن, وسى ماقساتقا بٶلٸنگەن قارجىنىڭ جۇمسالۋىن باقىلاۋعا كٶمەكتەستٸ.
ەربٸر پارتييا ٶز قىزمەتٸندە, نەگٸزٸنەن, ەلەكتوراتىنا باعدار ۇستاي وتىرىپ ەرەكەت ەتەتٸنٸ تٷسٸنٸكتٸ. ولار بٸر-بٸرٸمەن بەسەكەلەسٸپ, سايلاۋشىلاردىڭ داۋىسى ٷشٸن كٷرەسەتٸنٸن كٶرٸپ وتىرمىز. الايدا پارتييالار جالپىۇلتتىق مٸندەتتەردٸ شەشۋ ٷشٸن كٷش-جٸگەر بٸرٸكتٸرۋگە دايىن. ساياسي ۇيىمدار كٶكتەمگٸ سۋ تاسقىنىمەن كٷرەس كەزٸندە دەل وسىنداي بٸرلٸك پەن ىنتىماقتىڭ ٷلگٸسٸن كٶرسەتتٸ. توعىز مىڭنان استام وتباسى سۋ باسقان ٷيلەرٸن جٶندەۋگە جەنە قالپىنا كەلتٸرۋگە تٶلەم الدى, التى مىڭعا جۋىق وتباسىنا باسپانا ساتىپ الۋعا قارجى بٶلٸندٸ. قىسقا مەرزٸم ٸشٸندە 2,5 مىڭنان استام جاڭا ٷي سالىندى. جوسپارلانعان 2680 ٷيدٸڭ 2620-سى پايدالانۋعا بەرٸلدٸ.
مۇنىڭ بارلىعى – مەملەكەتتٸڭ, بيزنەستٸڭ جەنە قوعامنىڭ بٸرلەسە اتقارىپ جاتقان جۇمىسىنىڭ نەتيجەسٸ. مەن ساياسي پارتييالار, مەسليحاتتار مەن قوعامدىق ۇيىمدار دەل وسىنداي مىزعىماس بٸرلٸكتە جۇمىس ٸستەۋٸ كەرەك دەپ سانايمىن. تٷپتەپ كەلگەندە, الدىمىزدا تۇرعان ماقسات – ورتاق. بۇل – ەلٸمٸزدٸ ٶركەندەتۋ جەنە حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋ.
مەسليحاتتار مەن ەكٸمدٸكتەردٸڭ ٷيلەسٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋٸ تۋرالى
رەفورمانىڭ ارقاسىندا ەلٸمٸزدەگٸ ەكٸمدەر ينستيتۋتى ايتارلىقتاي ٶزگەردٸ. اۋىل ەكٸمٸن تٸكەلەي سايلاۋ تەسٸلٸنە بٸرجولا كٶشتٸك. از ۋاقىتتىڭ ٸشٸندە اۋىل ەكٸمدەرٸنٸڭ 90 پايىزىنا جۋىعى جاڭاردى. سونداي-اق اۋدان جەنە وبلىستىق ماڭىزى بار قالا ەكٸمدەرٸن سايلاۋ جٷيەسٸن پيلوتتىق جوبا رەتٸندە سىناپ كٶردٸك. بيىلعى جولداۋدا ايتتىم, ولاردىڭ بەرٸ جاڭا جىلدان باستاپ سايلاناتىن بولادى. وسىلايشا, باستى بيلٸك تارماقتارى تٷگەل سايلاۋ جٷيەسٸنە كٶشتٸ. قازاقستان تاريحىندا ەشقاشان ونداي تەجٸريبە بولماعان. تٸپتٸ, مۇنداي اۋقىمدى رەفورما وسى ايماقتا بٸزدٸڭ ەلدە عانا جاسالىپ جاتىر دەۋگە تولىق نەگٸز بار. مۇنىڭ بەرٸ – دەموكراتييالىق دامۋ جولىنداعى ايرىقشا ماڭىزدى قادامدار.
ەلٸمٸزدە حالىقتىڭ جارتىسىنا جۋىعى اۋىلدا, اۋداندا تۇرادى. سوندىقتان ازاماتتاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ ٷشٸن تٸكەلەي سايلاۋ ٷيرەنشٸكتٸ, قالىپتى نەرسەگە اينالدى. بۇل جاعداي جۇرتتىڭ سايلاۋ مەدەنيەتٸن كٶتەرەدٸ, ساياسي ينستيتۋتتاردى نىعايتادى. جالپى, ەكٸمدەردٸ تٸكەلەي سايلاۋ جٷيەسٸ ەلٸمٸزدە جاڭا ساياسي احۋالدىڭ قالىپتاسۋىنا جول اشتى. جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى بيلٸككە جاڭا بۋىن ٶكٸلدەرٸ كٶپتەپ كەلە باستادى.
كەسٸپكەرلەردٸڭ, قوعامداعى بەلسەندٸ ازاماتتاردىڭ, جاستاردىڭ اراسىنان شىققان ەكٸمدەر از ەمەس. قازٸر ولار ەل باسقارۋ ٸسٸن ٷيرەنٸپ, تەجٸريبە جيناپ جاتىر. جەدەل شەشٸم قابىلداپ, جۇمىستى دەر كەزٸندە ۇيىمداستىرۋعا بەيٸمدەلٸپ كەلەدٸ. بۇل قىستا جىلۋ-ەنەرگەتيكا سالاسىندا كٷردەلٸ جاعداي بولعان كەزدە انىق بايقالدى. كٶكتەمدەگٸ تاسقىن دا كٸمنٸڭ قولىنان ٸس كەلەتٸنٸن ناقتى كٶرسەتتٸ. شارۋاعا شيراق ەرٸ ەلگە جاناشىر ازاماتتاردىڭ ەكٸم بولعانى دۇرىس. ولارعا جان-جاقتى قولداۋ كٶرسەتۋ كەرەك. ەسٸرەسە, مەسليحات دەپۋتاتتارى مەن ەكٸمدەردٸڭ بٸرلەسە جۇمىس ٸستەگەنٸ جٶن. ٶيتكەنٸ ولاردى مەملەكەتتٸڭ جەرگٸلٸكتٸ جەردەگٸ قوس تٸرەگٸ دەۋگە بولادى.
«قوعامنىڭ ەكٸمدەرگە قوياتىن تالابى قاشاندا جوعارى»
بۇل – زاڭدى قۇبىلىس. ەكٸمنٸڭ جۇمىسىنا سىن كٶزبەن قاراۋ – دەموكراتييالىق قوعامعا تەن قالىپتى نەرسە. بٸراق سىناعاننىڭ جٶنٸ وسى ەكەن دەپ, تىم ارتىق كەتەتٸن ەسٸرە بەلسەندٸلەر دە بار. ٶزٸن بلوگەر سانايتىن كەيبٸر ادامدار ەكٸمنٸڭ ەر قادامىن اڭدۋدى ەدەتكە اينالدىردى. جۇمىسقا كەدەرگٸ جاساپ, تٸپتٸ, قوقان-لوقى كٶرسەتەتٸندەر بار. ەرينە, اۋىل, اۋدان نەمەسە قالا تۇرعىندارى بولسىن, بارلىعى جايلى ٶمٸر سٷرگٸسٸ كەلەدٸ. ازاماتتارعا بارىنشا قولايلى جاعداي جاساۋ – ەكٸمگە دە, جەرگٸلٸكتٸ مەسليحاتتارعا دا ورتاق مٸندەت.
ەربٸر ەكٸم ازاماتتارمەن ديالوگقا اشىق بولۋى قاجەت, سىندارلى پٸكٸر الماسا بٸلۋٸ كەرەك. بٸراق جۇرتتى دٷرلٸكتٸرٸپ, شۋ شىعارىپ, زاڭدى بۇزۋعا جول بەرٸلمەيدٸ. ەشكٸم زاڭنان اتتاماۋعا تيٸس. مەملەكەت مٷددەسٸ تٷرلٸ پوپۋليستەردٸڭ جەكە مٷددەسٸنەن جوعارى تۇرۋى قاجەت. قوعامنىڭ سىنىنان جەنە باتىل شەشٸم قابىلداپ, جاۋاپكەرشٸلٸك الۋدان قورىقپاۋ كەرەك. كەز كەلگەن ٶزەكتٸ مەسەلەگە, سونىڭ ٸشٸندە اقپاراتتىق شابۋىلدارعا دەر كەزٸندە نازار اۋدارۋ قاجەت. تاعى دا قايتالاپ ايتامىن. ەكٸمدٸكتەر مەن مەسليحاتتاردىڭ مٸندەتٸ – مەملەكەتتٸك ساياساتتى قاتاڭ ۇستانۋ, ونى ەل مٷددەسٸنە ساي جٷزەگە اسىرۋ. مەسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ جۇمىسىنداعى باسىم باعىتتارعا قاتىستى مەنٸڭ پايىمىم وسىنداي.
رەفەرەندۋم تۋرالى
ورايلى سەتتٸ پايدالانىپ, بٸرقاتار ٶزەكتٸ مەسەلەگە توقتالعىم كەلەدٸ. بٸرنەشە كٷننەن كەيٸن ٶتەتٸن جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋمدا حالقىمىز قازاقستاندا اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىن سالۋ قاجەت پە, ەلدە قاجەت ەمەس پە دەگەن مەسەلەنٸ شەشەدٸ. داۋىس بەرۋ نەتيجەسٸ قانداي بولسا دا, بۇل – ايتۋلى ۋاقيعا. الداعى رەفەرەندۋم – قازاقستاندا سوڭعى بەس جىلدا بولعان اۋقىمدى ٶزگەرٸستەردٸڭ تاعى بٸر مىسالى, «حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنىڭ جارقىن كٶرٸنٸسٸ. اەس قۇرىلىسىنا قاتىستى ٶز ۇستانىمىمدى بۇعان دەيٸن بٸرنەشە رەت ايتتىم. ەلەمدەگٸ پروگرەستەن شەت قالماۋ ٷشٸن بٸز بەسەكەلەستٸكتە ٶز ارتىقشىلىقتارىمىزدى پايدالانۋىمىز كەرەك. ازاماتتار قولداپ داۋىس بەرگەن جاعدايدا, بۇل تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ بٷكٸل تاريحىنداعى ەڭ ٸرٸ جوباعا اينالادى.
اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىن سالۋ – ۇزاقمەرزٸمدٸ جوبا. الايدا بۇل باستاما ەلٸمٸزدٸڭ ورنىقتى دامۋىن ونجىلدىقتارعا ٸلگەرٸلەتەدٸ, ەنەرگەتيكالىق دەربەستٸگٸمٸزدٸ نىعايتادى, ەكونوميكانىڭ, عىلىم مەن بٸلٸمنٸڭ تٷرلٸ سالاسىن ٶركەندەتۋگە تىڭ سەرپٸن بەرەدٸ, سونداي-اق ينجەنەرلەر شوعىرى مەن ەرتٷرلٸ بەيٸندەگٸ ماماندار لەگٸن قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدٸ. زاماننىڭ تالابى وسى. دەمەك, ونىڭ پايداسىن قازٸرگٸ جاستارىمىز بەن بولاشاق ۇرپاق كٶرەدٸ. وسى رەتتە اەس قۇرىلىسىنا قولداۋ بٸلدٸرٸپ جاتقان حالىقتىق شتابتىڭ جۇمىسىن ەرەكشە اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. شتاب ساياسي پارتييالار مەن تٷرلٸ قوعامدىق ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸن, سونداي-اق عالىمداردى, ساراپشىلاردى, ٶندٸرٸس ماماندارى مەن كەسٸپكەرلەردٸ بٸرٸكتٸردٸ. ازاماتتاردىڭ ۇيىسىپ, ورتاق ٸسكە جۇمىلا كٸرٸسە الاتىنىن كٶرسەتەدٸ. دامۋعا ۇمتىلىس – ۇلتىمىزدىڭ ەڭ جاقسى قاسيەتتەرٸنٸڭ بٸرٸ. سوندىقتان بٸز ەشقانداي قيىندىققا قاراماستان, العا قاراي باتىل قادام باسۋىمىز كەرەك. تاعى دا قايتالايمىن. الداعى رەفەرەندۋم تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىنداعى ەڭ ماڭىزدى ۋاقيعا بولادى جەنە ەلٸمٸزدٸڭ ودان ەرٸ دامۋىنا تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ.
