فوتو: Akorda.kz
قازاقستان پرەزيدەنتٸنٸڭ بەيجٸڭگە رەسمي ساپارىنىڭ ەكٸنشٸ كٷنٸ «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» حالىقارالىق ىنتىماقتاستىعىنىڭ III فورۋمىنىڭ اشىلۋ رەسٸمٸنە قاتىسۋدان باستالدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ رەسمي سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
مەملەكەت باسشىسى دەستٷرلٸ قوناقجايلىعى مەن فورۋمدى مٸنسٸز ۇيىمداستىرعانى ٷشٸن قحر تٶراعاسى سي تسزينپينگە العىس ايتتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶز سٶزٸندە قىتايدىڭ جاھاندىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ ٸسٸندەگٸ شەشۋشٸ رٶلٸنە نازار اۋدارىپ, ونى ەكونوميكالىق جەنە تەحنولوگييالىق دامۋدىڭ لوكوموتيۆٸ رەتٸندە اتاپ ٶتتٸ.
– قازٸرگٸ گەوساياسي جاعدايدا «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» باستاماسى قاجەتتٸ حالىقارالىق جوباعا جەنە ىنتىماقتاستىقتىڭ ٸرٸ پلاتفورماسىنا اينالدى. بۇل جوبا قىتايدىڭ ەكونوميكالىق قۋاتىن, سونداي-اق ونىڭ جاھاندىق دەڭگەيدەگٸ جاڭا بەلەستەردٸ باعىندىرۋعا ۇمتىلىسىن كٶرسەتەدٸ. وسىدان ون جىل بۇرىن سٸز قازاقستاندا العاش رەت «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» ۇزاقمەرزٸمدٸ باستاماسىن ۇسىنىپ, ونىڭ باستى قوزعاۋشى كٷشٸ بولدىڭىز. مۇنىڭ سيمۆولدىق مەنٸ زور. وسى ماڭىزدى مەرەيتويدى اتاپ ٶتە وتىرىپ, بٷگٸندە سٸزدٸڭ باستاماڭىز ٶزٸنٸڭ قاجەتتٸلٸگٸن كٶرسەتتٸ جەنە ەلەمدٸك قوعامداستىق تاراپىنان مويىندالىپ, جاھاندىق اۋقىمداعى ٷلكەن جوباعا اينالدى دەپ سەنٸمدٸ تٷردە ايتا الامىز, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» جوباسىنىڭ تەڭدەسسٸز ەرٸ اۋقىمدى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق ٷشٸن پەرمەندٸ پلاتفورماعا اينالعانىنا توقتالدى.
– وسى جوباعا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردٸڭ باستامالارى ارقاسىندا ازييا, ەۋروپا جەنە افريكانىڭ 150-دەن استام ەلٸ تارام-تارام تەمٸرجولدار جەلٸسٸ, جوعارى جىلدامدىقتى كٷرە جولدار جەنە تەڭٸز جولدارى ارقىلى بايلانىس جاساپ وتىر. بۇل جوبا ەلەم ەكونوميكاسىنىڭ جىلدام قۇبىلىپ تۇرعان جاعدايىندا قازٸرگٸ زاماننىڭ اسا كٷردەلٸ سىن-قاتەرلەرٸنە تيٸمدٸ تٶتەپ بەرە الاتىن جەنە مەملەكەتتەرٸمٸز ٷشٸن جالپىعا ورتاق يگٸلٸككە اينالدى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى اتالعان باستامانىڭ ەلدەر اراسىنداعى مەدەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى دامىتۋعا, تاتۋ كٶرشٸلٸك قاتىناستاردى, دوستىق پەن ٶزارا تٷسٸنٸستٸكتٸ نىعايتۋعا ەلەۋلٸ ٷلەس قوساتىنىنا توقتالدى.
– «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» ۇلى جٸبەك جولى رەنەسسانسىنا تىڭ سەرپٸن بەردٸ دەسەك, ارتىق ايتقانىمىز ەمەس. سوندىقتان قىتايدىڭ بۇل باستاماسى – ححٸ عاسىردىڭ مەگاجوباسى. بۇل – ەدٸل باعا, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ جەتٸستٸكتەرٸ جٶنٸندە دە ايتتى. وسى رەتتە, پرەزيدەنتتٸڭ پٸكٸرٸنشە, ەۋرازييا كٸندٸگٸندە ورنالاسقان ەلٸمٸز, سولتٷستٸك پەن وڭتٷستٸكتٸ, باتىس پەن شىعىستى بايلانىستىرا وتىرىپ, باستامانى ٸسكە اسىرۋدا ەرەكشە رٶل اتقارادى. ونىڭ ايتۋىنشا, قىتايمەن ارادا سوزىلىپ جاتقان ورتاق شەكاراسى بار ەرٸ اۋماعى ٷلكەن قۇرلىقٸشٸلٸك مەملەكەت رەتٸندە قازاقستان حالىقارالىق ماڭىزعا يە كٶلٸك-لوگيستيكالىق توراپقا اينالۋعا بارىنشا كٷش سالىپ وتىر.
– بٷگٸندە قىتايدان ەۋروپاعا جاسالاتىن جەرٷستٸ ترانزيتتٸك تاسىمالدىڭ 85 پايىزعا جۋىعى قازاقستان اۋماعى ارقىلى ٶتەدٸ. كٶلٸك-ترانزيت سالاسىنىڭ دامۋىنا باسا مەن بەرە وتىرىپ, سوڭعى 15 جىلدا بٸز وسى ماقساتتارعا 35 ميلليارد دوللاردان استام قاراجات بٶلدٸك. ليانيۋنگانداعى قازاق-قىتاي لوگيستيكالىق ورتالىعى, «قورعاس» قۇرعاق پورتى, باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي ترانزيتتٸك ماگيسترالٸ, قىتايدان يرانعا باراتىن تەمٸرجول دەلٸزٸ سيياقتى ٸرٸ ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار ٸسكە قوسىلدى. بٸز مۇنىمەن توقتاپ قالمايمىز, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ ٷش جىل ٸشٸندە 1300 شاقىرىم جاڭا تەمٸرجول جول سالۋعا, قىتايمەن شەكارادا ٷشٸنشٸ تەمٸرجول ٶتكٸزۋ پۋنكتٸن اشۋعا, «باقتى» جەنە «قالجات» جاڭا قۇرعاق پورتتارىنىڭ قۇرىلىسىنا قاتىستى جوسپارىن ورتاعا سالدى. بۇل – قازاقستاننىڭ ٸرٸ ەكونوميكالىق جوبالارى قىتايدىڭ جاھاندىق باستاماسىمەن ۇشتاساتىنىن انىق كٶرسەتەدٸ.
مەملەكەت باسشىسى ٶز سٶزٸندە اسا ٸرٸ جوبانىڭ – ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك باعىتىنىڭ ەرەكشە رٶلٸنە نازار اۋداردى. بۇل باعدار قىتايدى, ورتالىق ازييانى جەنە ەۋروپانى بايلانىستىراتىن «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» باستاماسىنىڭ قۇرلىقتاعى كٶپٸرٸنە اينالا الادى. وسى رەتتە جٷك تاسىمالداۋ مەرزٸمٸن ەكٸ ەسە قىسقارتۋعا جەنە كٶلٸك شىعىندارىن ايتارلىقتاي تٶمەندەتۋگە ىقپال ەتەدٸ.
– قازاقستان مەن قىتاي اراسىندا ترانسكاسپيي باعىتىن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ٷكٸمەتارالىق ەكٸ كەلٸسٸمگە قول قويىلدى. جۋىق ارادا بۇل كەلٸسٸمدەر ايتارلىقتاي نەتيجە بەرەتٸنٸنە سەنٸمدٸمٸن. كٷش-جٸگەرٸمٸزدٸ تيٸمدٸرەك ٷيلەستٸرۋ ٷشٸن ٸرٸ ستراتەگييالىق پورتتاردىڭ, لوگيستيكالىق ورتالىقتاردىڭ جەنە پوشتا حابتارىنىڭ سەرٸكتەستٸك جەلٸسٸن قۇرۋدى ۇسىنامىن. سونىمەن قاتار كەمەلەر مەن كونتەينەرلەردٸڭ بٸرلەسكەن ٶندٸرٸسٸن جولعا قويۋعا مٷددەلٸمٸز. قازاقستان جولاۋشىلار مەن جٷكتەردٸ تۇراقتى تاسىمالداۋ ٸسٸن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, ەلەمنٸڭ جەتەكشٸ ەۋە كومپانييالارى ٷشٸن سەنٸمدٸ ەۋە كٶپٸرٸ جەنە ىڭعايلى ايلاق بولۋعا دايىن, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ پٸكٸرٸنشە, جاڭا جاھاندىق جوبا سانالاتىن «تسيفرلىق جٸبەك جولى» باستاماسى اياسىنداعى سەرٸكتەستٸك مول مٷمكٸندٸكتەرگە جول اشادى.
– تسيفرلىق جەنە زيياتكەرلٸك ىقپالداستىقتىڭ جاڭا مودەلٸن قۇرۋ ەكونوميكامىزدىڭ يننوۆاتسييالىق تۇرعىدا دامۋىنا ەلەۋلٸ ٷلەس قوساتىنىنا سەنٸمدٸمٸن. «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» باستاماسىنىڭ جاڭا ونجىلدىعىندا قازاقستان ورتاق تابىسقا جەتۋگە جان-جاقتى اتسالىسۋدى جالعاستىرادى. قۇرمەتتٸ تٶراعا سي تسزينپين, سٸزدٸڭ دانا باسشىلىعىڭىزبەن قحر تٷرلٸ حالىقتاردىڭ ورتاق تاريحي تاعدىرى تۇجىرىمداماسى نەگٸزٸندە قىتايدىڭ جاڭا دەۋٸرٸن قالىپتاسىرۋدا ودان ەرٸ زور جەتٸستٸكتەرگە جەتەتٸنٸنە سەنٸمدٸمٸن, – دەپ قورىتىندىلادى سٶزٸن قاسىم-جومارت توقاەۆ.
سونىمەن قاتار فورۋمدا قىتاي تٶراعاسى سي تسزينپين, رەسەي پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير پۋتين, يندونەزييا پرەزيدەنتٸ دجوكو ۆيدودو, ارگەنتينا پرەزيدەنتٸ البەرتو فەرناندەس, ەفيوپييا پرەمەر-مينيسترٸ ابيي احمەد, بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريش سٶز سٶيلەدٸ.
فورۋمعا 20-دان استام مەملەكەتتٸڭ باسشىلارى جەنە 130-دان اسا ەل مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىسىپ جاتىر.
