Foto: Akorda.kz
Qazaqstan Prezidentiniń Beijińge resmi saparynyń ekinshi kúni «Bir beldeý, bir jol» halyqaralyq yntymaqtastyǵynyń III forýmynyń ashylý rásimine qatysýdan bastaldy, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordanyń resmi saityna silteme jasap.
Memleket basshysy dástúrli qonaqjailyǵy men forýmdy minsiz uiymdastyrǵany úshin QHR Tóraǵasy Si Tszinpinge alǵys aitty.
Qasym-Jomart Toqaev óz sózinde Qytaidyń jahandyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý isindegi sheshýshi róline nazar aýdaryp, ony ekonomikalyq jáne tehnologiialyq damýdyń lokomotivi retinde atap ótti.
– Qazirgi geosaiasi jaǵdaida «Bir beldeý, bir jol» bastamasy qajetti halyqaralyq jobaǵa jáne yntymaqtastyqtyń iri platformasyna ainaldy. Bul joba Qytaidyń ekonomikalyq qýatyn, sondai-aq onyń jahandyq deńgeidegi jańa belesterdi baǵyndyrýǵa umtylysyn kórsetedi. Osydan on jyl buryn Siz Qazaqstanda alǵash ret «Bir beldeý, bir jol» uzaqmerzimdi bastamasyn usynyp, onyń basty qozǵaýshy kúshi boldyńyz. Munyń simvoldyq máni zor. Osy mańyzdy mereitoidy atap óte otyryp, búginde Sizdiń bastamańyz óziniń qajettiligin kórsetti jáne álemdik qoǵamdastyq tarapynan moiyndalyp, jahandyq aýqymdaǵy úlken jobaǵa ainaldy dep senimdi túrde aita alamyz, – dedi Prezident.
Memleket basshysy «Bir beldeý, bir jol» jobasynyń teńdessiz ári aýqymdy halyqaralyq yntymaqtastyq úshin pármendi platformaǵa ainalǵanyna toqtaldy.
– Osy jobaǵa qatysýshy memleketterdiń bastamalary arqasynda Aziia, Eýropa jáne Afrikanyń 150-den astam eli taram-taram temirjoldar jelisi, joǵary jyldamdyqty kúre joldar jáne teńiz joldary arqyly bailanys jasap otyr. Bul joba álem ekonomikasynyń jyldam qubylyp turǵan jaǵdaiynda qazirgi zamannyń asa kúrdeli syn-qaterlerine tiimdi tótep bere alatyn jáne memleketterimiz úshin jalpyǵa ortaq igilikke ainaldy, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Sonymen qatar Memleket basshysy atalǵan bastamanyń elder arasyndaǵy mádeni-gýmanitarlyq bailanystardy damytýǵa, tatý kórshilik qatynastardy, dostyq pen ózara túsinistikti nyǵaitýǵa eleýli úles qosatynyna toqtaldy.
– «Bir beldeý, bir jol» Uly Jibek joly renessansyna tyń serpin berdi desek, artyq aitqanymyz emes. Sondyqtan Qytaidyń bul bastamasy – HHI ǵasyrdyń megajobasy. Bul – ádil baǵa, – dedi Prezident.
Memleket basshysy Qazaqstannyń jetistikteri jóninde de aitty. Osy rette, Prezidenttiń pikirinshe, Eýraziia kindiginde ornalasqan elimiz, Soltústik pen Ońtústikti, Batys pen Shyǵysty bailanystyra otyryp, bastamany iske asyrýda erekshe ról atqarady. Onyń aitýynsha, Qytaimen arada sozylyp jatqan ortaq shekarasy bar ári aýmaǵy úlken qurlyqishilik memleket retinde Qazaqstan halyqaralyq mańyzǵa ie kólik-logistikalyq torapqa ainalýǵa barynsha kúsh salyp otyr.
– Búginde Qytaidan Eýropaǵa jasalatyn jerústi tranzittik tasymaldyń 85 paiyzǵa jýyǵy Qazaqstan aýmaǵy arqyly ótedi. Kólik-tranzit salasynyń damýyna basa mán bere otyryp, sońǵy 15 jylda biz osy maqsattarǵa 35 milliard dollardan astam qarajat bóldik. Lianiýngandaǵy qazaq-qytai logistikalyq ortalyǵy, «Qorǵas» qurǵaq porty, Batys Eýropa – Batys Qytai tranzittik magistrali, Qytaidan Iranǵa baratyn temirjol dálizi siiaqty iri infraqurylymdyq jobalar iske qosyldy. Biz munymen toqtap qalmaimyz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Qazaqstan Prezidenti úsh jyl ishinde 1300 shaqyrym jańa temirjol jol salýǵa, Qytaimen shekarada úshinshi temirjol ótkizý pýnktin ashýǵa, «Baqty» jáne «Qaljat» jańa qurǵaq porttarynyń qurylysyna qatysty josparyn ortaǵa saldy. Bul – Qazaqstannyń iri ekonomikalyq jobalary Qytaidyń jahandyq bastamasymen ushtasatynyn anyq kórsetedi.
Memleket basshysy óz sózinde asa iri jobanyń – Transkaspii halyqaralyq kólik baǵytynyń erekshe róline nazar aýdardy. Bul baǵdar Qytaidy, Ortalyq Aziiany jáne Eýropany bailanystyratyn «Bir beldeý, bir jol» bastamasynyń qurlyqtaǵy kópirine ainala alady. Osy rette júk tasymaldaý merzimin eki ese qysqartýǵa jáne kólik shyǵyndaryn aitarlyqtai tómendetýge yqpal etedi.
– Qazaqstan men Qytai arasynda Transkaspii baǵytyn damytý jónindegi úkimetaralyq eki kelisimge qol qoiyldy. Jýyq arada bul kelisimder aitarlyqtai nátije beretinine senimdimin. Kúsh-jigerimizdi tiimdirek úilestirý úshin Iri strategiialyq porttardyń, logistikalyq ortalyqtardyń jáne poshta habtarynyń seriktestik jelisin qurýdy usynamyn. Sonymen qatar kemeler men konteinerlerdiń birlesken óndirisin jolǵa qoiýǵa múddelimiz. Qazaqstan jolaýshylar men júkterdi turaqty tasymaldaý isin qamtamasyz ete otyryp, álemniń jetekshi áýe kompaniialary úshin senimdi áýe kópiri jáne yńǵaily ailaq bolýǵa daiyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysynyń pikirinshe, jańa jahandyq joba sanalatyn «Tsifrlyq Jibek joly» bastamasy aiasyndaǵy seriktestik mol múmkindikterge jol ashady.
– Tsifrlyq jáne ziiatkerlik yqpaldastyqtyń jańa modelin qurý ekonomikamyzdyń innovatsiialyq turǵyda damýyna eleýli úles qosatynyna senimdimin. «Bir beldeý, bir jol» bastamasynyń jańa onjyldyǵynda Qazaqstan ortaq tabysqa jetýge jan-jaqty atsalysýdy jalǵastyrady. Qurmetti Tóraǵa Si Tszinpin, Sizdiń dana basshylyǵyńyzben QHR túrli halyqtardyń ortaq tarihi taǵdyry tujyrymdamasy negizinde Qytaidyń jańa dáýirin qalyptasyrýda odan ári zor jetistikterge jetetinine senimdimin, – dep qorytyndylady sózin Qasym-Jomart Toqaev.
Sonymen qatar Forýmda Qytai Tóraǵasy Si Tszinpin, Resei Prezidenti Vladimir Pýtin, Indoneziia Prezidenti Djoko Vidodo, Argentina Prezidenti Alberto Fernandes, Efiopiia Premer-ministri Abii Ahmed, BUU Bas hatshysy Antoniý Gýterrish sóz sóiledi.
Forýmǵa 20-dan astam memlekettiń basshylary jáne 130-dan asa el men halyqaralyq uiymdardyń ókilderi qatysyp jatyr.
