فوتو: Akorda.kz
مەملەكەت باسشىسى بەيجٸڭدە ەبۋ ناسىر ەل-فارابيگە قويىلعان بيۋستتٸ سالتاناتتى تٷردە اشتى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶزٸ بٸلٸم العان بەيجٸڭ تٸل جەنە مەدەنيەت ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ اۋماعىندا ورتا عاسىرلىق فيلوسوف, عالىم ەبۋ ناسىر ەل-فارابيگە ارنالعان بيۋستتٸ سالتاناتتى تٷردە اشۋ رەسٸمٸنە قاتىستى.
اشىلۋ رەسٸمٸنە قحر بٸلٸم مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى ۆان گۋانيان, ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ پارتييا كوميتەتٸنٸڭ حاتشىسى ني حايدۋن, رەكتورى دۋان پەن جەنە مەملەكەت باسشىسىنا ساباق بەرگەن ۋنيۆەرسيتەت پروفەسسورى ليۋ شيتسين, سونداي-اق قحر مەملەكەتتٸك ٶنەر مۇراجايىنىڭ ديرەكتورى, مٷسٸن اۆتورى ۋ ۆەيشان قاتىستى.
مەملەكەت باسشىسى, ەڭ الدىمەن, ەل-فارابيدٸڭ ەلەمدٸك ٶركەنيەتكە قوسقان زور ٷلەسٸنە ايرىقشا توقتالدى.
– بارشاڭىزعا مەلٸم, ەل-فارابي – شىعىستىڭ ۇلى ويشىلى, ونىڭ ەلەمدٸك ٶركەنيەتتٸڭ دامۋىنا قوسقان ٷلەسٸ وراسان زور. ەل-فارابي قازاقستان اۋماعىندا تۋىپ-ٶستٸ, بٸلٸم ٸزدەپ كٶپتەگەن ەلگە باردى. ماتەماتيكا, جاراتىلىستانۋ, استرونومييا, فيلولوگييا جەنە باسقا دا بٸرقاتار ٸلٸمدٸ دامىتۋعا زور ەڭبەك سٸڭٸردٸ. ادامزاتتىڭ دامۋىنا ٶلشەۋسٸز ٷلەس قوستى. ول فيلوسوفييالىق تۋىندىلارىندا ەدٸلدٸك يدەياسىنا ەرەكشە نازار اۋداردى. قايىرىمدى قوعام جەنە ٷيلەسٸمدٸ مەملەكەت قۇرۋ مەسەلەسٸنە باسا مەن بەردٸ. ادامگەرشٸلٸك پەن رۋحاني قۇندىلىقتاردى دەرٸپتەدٸ. عالىم مۋزىكا جەنە كالليگرافييا ٶنەرٸن زەردەلەدٸ, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەنتسيكلوپەدييالىق دەڭگەيدەگٸ, ياعني جان-جاقتى بٸلٸمٸ بار ەل-فارابيدٸ زامانداستارى اريستوتەلدەن كەيٸنگٸ «ەكٸنشٸ ۇستاز» دەپ اتاعانىنا نازار اۋدارىپ, عۇلاما عالىمنىڭ ەڭبەكتەرٸ ەردايىم ٶزەكتٸ, مەن-ماعىناسىن جوعالتپايتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
– ونىڭ شىعارمالارى – ەلەمدٸك اقىل-ويدىڭ التىن قورىنا قوسىلعان قۇندى قازىنا. ەل-فارابيدٸڭ 1150 جىلدىعى يۋنەسكو-نىڭ اتاۋلى كٷندەرٸنٸڭ جاھاندىق تٸزٸمٸنە ەنگٸزٸلدٸ. بٸز 2020 جىلى وسى مەرەيتويدى ەرەكشە اتاپ ٶتتٸك. حالىقارالىق عىلىمي سيمپوزيۋمدار, كونفەرەنتسييالار ۇيىمداستىرىلدى. مونوگرافييالار مەن جيناقتار باسىپ شىعارىلدى. دەرەكتٸ فيلمدەر تٷسٸرٸلدٸ. مۇنىڭ بەرٸ ەل-فارابيدٸڭ ەڭبەكتەرٸن تەرەڭ تٷسٸنۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, ونىڭ مول مۇراسىن جان-جاقتى ناسيحاتتاۋعا جول اشادى. ەندٸ قىتاي عالىمدارى مەن جاستارىنا فيلوسوف جايلى بٸرقاتار عىلىمي ەڭبەكتەر قولجەتٸمدٸ بولادى. وسى قۇندى دەرەكتەرمەن, ەڭ الدىمەن, بەيجٸڭ تٸل جەنە مەدەنيەت ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرٸ تانىسا الادى. بۇل – قۋانتارلىق جايت. مەن دە كەزٸندە وسى وقۋ ورنىندا تۋرا قىرىق جىل بۇرىن بٸلٸم الدىم. سوندىقتان بٷگٸن ەبۋ ناسىر ەل-فارابيدٸڭ مٷسٸنٸن اشۋ – مەن ٷشٸن زور مەرتەبە, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ۇلى ويشىلدىڭ مۇراسى بٸلٸم ورداسىندا جان-جاقتى زەرتتەلەتٸنٸنە, سول ارقىلى مەدەني بايلانىستارىمىز نىعايا تٷسەتٸنٸنە سەنٸم بٸلدٸردٸ. سونىمەن قاتار وسى باستاماعا قولداۋ بٸلدٸرگەن قىتاي ٷكٸمەتٸنە, بەيجٸڭ تٸل جەنە مەدەنيەت ۋنيۆەرسيتەتٸنە, قىتايدىڭ مەملەكەتتٸك ٶنەر مۇراجايىنا جەنە كٶرنەكتٸ مٷسٸنشٸ ۋ ۆەيشانعا زور ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ.
بۇدان بٶلەك, پرەزيدەنت بەيجٸڭ لينگۆيستيكالىق ينستيتۋتىندا تاعىلىمدامادان ٶتكەن كەزٸندە ٶزٸنە دەرٸس بەرگەن پروفەسسور ليۋ شيتسينمەن ەڭگٸمەلەستٸ.
– 40 جىلدان كەيٸن بٸلٸم العان ۋنيۆەرسيتەتٸمە كەلٸپ, ٶزٸڭٸزدٸ امان-ساۋ كٶرگەنٸمە ٶتە قۋانىشتىمىن. مەن سٸزدٸڭ ەڭبەكقورلىعىڭىزدى, تاباندىلىعىڭىز بەن ەرٸك-جٸگەرٸڭٸزدٸ ەرەكشە باعالايمىن. سٸزدٸڭ شەكٸرتتەرگە بەرگەن بٸلٸمٸڭٸزگە باعا جەتپەيدٸ. مۇنىڭ بەرٸ سٸزدٸڭ كەسٸبيلٸگٸڭٸزدٸ, ىجداعاتتىلىعىڭىزدى جەنە ٶز ٸسٸڭٸزگە دەگەن ادالدىعىڭىزدى كٶرسەتەدٸ. قۇرمەتتٸ دەمالىستا ەكەنٸڭٸزدٸ بٸلەمٸن. سوعان قاراماستان, ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ قوعامدىق ٶمٸرٸنە اتسالىسۋدى جالعاستىرىپ, مەدەنيەتارالىق بايلانىستاردىڭ دامۋىنا زور ٷلەس قوسىپ جٷرسٸز, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ليۋ شيتسينگە العىس ايتىپ, وعان زور دەنساۋلىق پەن ۇزاق ٶمٸر تٸلەدٸ.
مۇنان سوڭ مەملەكەت باسشىسىنا ۋنيۆەرسيتەتتە وقىعان كەزٸندەگٸ ٶزٸنٸڭ ارحيۆ قۇجاتتارىن كٶرسەتتٸ.
ٸس-شارا سوڭىندا پرەزيدەنت بەيجٸڭ تٸل جەنە مەدەنيەت ۋنيۆەرسيتەتٸنە ەبۋ ناسىر ەل-فارابيدٸڭ پورترەتٸن سىيلاپ, وسى وقۋ ورنىندا بٸلٸم الىپ جاتقان قازاقستاندىق ستۋدەنتتەرمەن ەڭگٸمەلەستٸ.
