تٸرەك مەكتەبٸ دەگەنٸمٸز نە?

فوتو:krguo.edu.kz
بٸلٸم سالاسى قاشاندا ٶزەكتٸ تاقىرىپ. پرەزيدەنت بيىلعى جولداۋىندا عانا ەمەس, ٷنەمٸ بٸلٸم مەن عىلىمدى دامىتۋدى العا تارتادى. سەبەبٸ ححٸ عاسىر – بٸلٸم مەن عىلىمنىڭ عاسىرى. 

زاماناۋي مەكتەپتٸڭ مٸندەتٸ تابىستى ادامنىڭ يميدجٸن قالىپتاستىرۋعا قولايلى جاعداي جاساۋ. جاس ۇرپاققا ساپالى بٸلٸم بەرۋ مەملەكەتتٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ. وسى تۇستا ەلٸمٸزدە قولعا الىنعان بٸرقاتار جوبالاردى اتاپ ٶتكەن جٶن. 
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن  «جايلى مەكتەپ» پيلوتتىق ۇلتتىق جوباسى ەزٸرلەندٸ. ول ورتا بٸلٸم بەرۋ سالاسىنداعى ٷش نەگٸزگٸ مەسەلەنٸ شەشۋگە باعىتتالعان:
- اپاتتى مەكتەپتەردٸ جويۋ;
- ٷش اۋىسىمدى وقىتۋدى جويۋ;
- وقۋشى ورىندارىنىڭ تاپشىلىعى مەسەلەسٸن شەشۋ
ۇلتتىق جوبا اياسىندا 2023-2025 جىلدار ارالىعىندا بارلىق ٶڭٸرلەر مەن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردا 369 ورتا بٸلٸم بەرۋ نىسانىن سالۋ جوسپارلانعان. بۇل ەكٸ اۋىسىمدا كەمٸ 740 مىڭ جاڭا وقۋشى ورنىن قۇرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
بيىل جاڭا وقۋ جىلىندا ەلٸمٸزدە اتالمىش جوبا اياسىندا 20 نىسان قولدانىسقا بەرٸلدٸ. ەكٸنشٸ كەزەڭدە 2024 جىلدان باستاپ 2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن 151 مەكتەپ سالۋ كٶزدەلگەن. 
ەڭ كٶپ مەكتەپتەر تٷركٸستان, الماتى, قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ وبلىستارى جەنە استانا, الماتى, شىمكەنت قالالارى سيياقتى وقۋشى ورىندارىنىڭ تاپشىلىعى قاتتى سەزٸلەتٸن تىعىز قونىستانعان ٶڭٸرلەردە سالىنباق.
جوسپارلانعان 369 جايلى مەكتەپتٸڭ 44% اۋىلدىق جەرلەردە, ال 56% قالالاردا سالىنادى. «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسىن ٸسكە اسىرۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جەنە ۇلتتىق قوردان 2,38 ترلن تەڭگە باعىتتالدى. 
جايلى مەكتەپتەردٸڭ ەرەكشەلٸكتەرٸ مەن ارتىقشىلىقتارى:
• جايلى مەكتەپتەردٸڭ اۋدانى قاراپايىم بٸلٸم وشاقتارىنا قاراعاندا 15-20% كەڭٸرەك, ال تەحنيكالىق جابدىقتالۋى 4 ەسە ارتىق بولادى;
• جالپى بٸلٸم بەرەتٸن مەكتەپتەردەن ايىرماشىلىعى – جاڭا مەكتەپتەردە 3-4 سپورت زالى بولادى;
• مەكتەپ اۋماعىندا سپورتپەن شۇعىلدانۋعا جەنە باسقا دا ٸس-شارالارعا ارنالعان الاڭدار جاسالادى;
• ەرەكشە بالالار ٷشٸن كەدەرگٸسٸز ورتا قامتاماسىز ەتٸلەدٸ: پاندۋستار, ليفتتەر, ارنايى دەرەتحانالار جەنە ينكليۋزيۆتٸ بٸلٸم بەرۋ كابينەتٸ;
• سىنىپتاردا زاماناۋي كومپيۋتەرلەر مەن ينتەراكتيۆتٸ تاقتالار ورناتىلادى;
• بەينەباقىلاۋ جەنە كٸرٸپ-شىعۋدى باقىلاۋ جٷيەلەرٸن ورناتۋ ارقىلى مەكتەپ اۋماعى مەن ٸشٸندەگٸ قاۋٸپسٸزدٸك قامتاماسىز ەتٸلەدٸ. 
ەكٸنشٸدەن, پرەزيدەنت ٷكٸمەتكە جايلى مەكتەپتەردٸ ارنايى باسقارۋ جٷيەسٸن ەنگٸزۋدٸ ويلاستىرۋدى تاپسىردى. سونىمەن بٸرگە, ەلٸمٸزدەگٸ 1300 مەكتەپكە كٷردەلٸ جٶندەۋ جٷرگٸزٸلەتٸنٸن ايتتى. ٷكٸمەت ەكٸمدەرمەن بٸرگە ونى قارجىلاندىرۋ كٶزدەرٸن انىقتاپ, سونىڭ ٸشٸندە دەمەۋشٸلەردەن دە قاراجات تارتىپ, 3 جىل ٸشٸندە بۇل مەكتەپتەردٸ تولىق جاڭارتۋى كەرەگٸن ەسكەرتتٸ.
مەملەكەت كەپٸلدٸ تٶلەمدەر ٷشٸن قىرۋار قاراجات بٶلەدٸ. ونىڭ ٸشٸندە جەكەمەنشٸك مەكتەپتەرگە بەرٸلەتٸن قارجى دا بار. مىسالى, 250 مىڭنان استام بالا وقيتىن جەكەمەنشٸك مەكتەپتەرگە بيىلدىڭ ٶزٸندە بيۋدجەتتەن 134 ميلليارد تەڭگە بٶلٸندٸ. اتا-انالار مەملەكەتتٸڭ جەكە مەنشٸك مەكتەپتەرگە ناقتى كٶمەك بەرٸپ جاتقانىن بٸلۋگە تيٸس. وسىعان وراي ەر بالاعا نورماتيۆ بويىنشا بٶلٸنگەن قاراجات كٶرسەتٸلٸپ تۇرۋى قاجەت. سوندا ازاماتتارىمىز ەلەۋمەتتٸك باعدارلامالارعا بٶلٸنٸپ جاتقان قارجى تۋرالى شىنايى اقپاراتتان حاباردار بولادى.
بۇدان بٶلەك «قازاقستان حالقىنا قورى» بٸلٸم بەرۋ سالاسىندا اۋىلدىق جەرلەردە تٸرەك مەكتەپتەردٸڭ ەلەۋەتٸن دامىتۋ جوباسىن قولعا الدى. جوبا قولجەتٸمدٸ ساپالى بٸلٸم بەرۋدٸ قامتاماسىز ەتۋگە جەنە قازاقستاننىڭ 17 ايماعىنداعى قالا مەن اۋىل اراسىنداعى بٸلٸم ساپاسىنىڭ الشاقتىعىن جويۋعا باعىتتالعان.
بۇل شاعىن مەكتەپتەرگە رەسۋرس-ورتالىق بولاتىن ەلەۋەتٸ بار كٶشباسشى مەكتەپ. مەكتەپ تاڭدالعان سوڭ "قازاقستان حالقىنا" قورىنىڭ قولداۋىمەن 250 ملن تەڭگەگە تولىق جابدىقتالادى. فيزيكا, حيمييا, STEM, روبوتوتەحنيكا, بيولوگييا سىندى باعىتتاعى كابينەتتەر مەن ارت-ستۋدييا, قىزدار مەن ۇلداردىڭ ەڭبەك شەبەرحالارى سىندى كابينەتتەر. تٸپتٸ TV-ستۋدييا دا بار. 
بۇل جوبانىڭ بەس مٸندەتٸ بار. ول – اۋىل مەكتەپتەرٸندەگٸ وقىتۋ تەحنولوگييالارىن جەتٸلدٸرۋ, تٸرەك اۋىل مەكتەپتەرٸن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق تۇرعىدان جابدىقتاندىرۋ, تٸرەك مەكتەپتەردٸڭ تەجٸريبەسٸن ٶڭٸردٸڭ مەكتەپتەرٸنە, ونىڭ ٸشٸندە شاعىن جيناقتى مەكتەپتەرگە دەرٸپتەپ ەنگٸزۋ. تٶرتٸنشٸ – مەكتەپتٸ اۋىلدىڭ كوميۋنيتي-ورتالىعى رەتٸندە دامىتۋ. بەسٸنشٸ – قوعامدا جاڭا مٸنەز-قۇلقى ٷلگٸسٸن قالىپتاستىراتىن دۇرىس قۇندىلىقتار جٷيەسٸ بار قامقورشى قازاقتاردىڭ قاۋىمداستىعىن قالىپتاسۋى. 
تاعى بٸر ەرەكشەلٸك - جىل سايىن تٸرەك مەكتەپتەردٸڭ وقۋ كٶرسەتكٸشٸ تەكسەرٸستەن ٶتەدٸ. بٸراق, بۇل اناليزدٸڭ نەتيجەلەرٸ تەك مەكتەپ ۇستازدارىنا جەكەلەي كٶرسەتەدٸ. وسى ارقىلى مۇعالٸمدەر تەك ٶزدەرٸن عانا باعالاپ, قاراي الادى. ياعني, وبلىستىق ەكٸمدٸك تە, باسقالارى دا ەر ۇستازدىڭ جەكە كٶرسەتكٸشتەرٸن كٶرە المايدى. 
بٸلٸم بەرۋ سالاسىن تۇراقتى دامىتۋ قورىنىڭ قىزمەتكەرٸ ەرنار سەيتاحمەت قوردىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى مەن ماقساتتارىن ايقىنداپ بەردٸ. 
«قور - اۋىل مەكتەپتەرٸن قولداۋمەن اينالىسادى. قازٸرگٸ ەڭ ٷلكەن جوبامىز - تٸرەك مەكتەپتەر جەلٸسٸن قۇرادى. ماقساتىمىز - 2026 جىلعا دەيٸن ەلٸمٸزدٸڭ 169 اۋدانى مەن 27 مونوقالاسىندا بٸر بٸر تٸرەك مەكتەپ اشۋ.
تٸرەك مەكتەپتەر جەلٸسٸنە قوسىلاتىن مەكتەپتەر تٸزٸمٸن وبلىستىق بٸلٸم بەرۋ باسقارمالارى ۇسىنادى. ارى قاراي بۇل تٸزٸم بٸزگە ۇسىنىلادى. بٸز ولاردى ٶزٸمٸزدٸڭ جوبا تالاپتارىنا قانشالىقتا ساي كەلەتٸنٸن تەكسەرەمٸز. بارلىق مەكتەپ تەكسەرٸلگەن سوڭ وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸنە جٸبەرٸلٸپ, تٸزٸم كەلٸسٸلەدٸ», - دەدٸ ول. 

تٸرەك مەكتەبٸ دەگەنٸمٸز نە? 

بۇل شاعىن مەكتەپتەرگە رەسۋرس-ورتالىق بولاتىن ەلەۋەتٸ بار كٶشباسشى مەكتەپ. مەكتەپ تاڭدالعان سوڭ "قازاقستان حالقىنا" قورىنىڭ قولداۋىمەن 250 ملن تەڭگەگە تولىق جابدىقتالادى. فيزيكا, حيمييا, STEM, روبوتوتەحنيكا, بيولوگييا سىندى باعىتتاعى كابينەتتەر مەن ارت-ستۋدييا, قىزدار مەن ۇلداردىڭ ەڭبەك شەبەرحالارى سىندى كابينەتتەر. تٸپتٸ TV-ستۋدييا دا بار. 
بۇل جوبانىڭ بەس مٸندەتٸ بار. ول – اۋىل مەكتەپتەرٸندەگٸ وقىتۋ تەحنولوگييالارىن جەتٸلدٸرۋ, تٸرەك اۋىل مەكتەپتەرٸن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق تۇرعىدان جابدىقتاندىرۋ, تٸرەك مەكتەپتەردٸڭ تەجٸريبەسٸن ٶڭٸردٸڭ مەكتەپتەرٸنە, ونىڭ ٸشٸندە شاعىن جيناقتى مەكتەپتەرگە دەرٸپتەپ ەنگٸزۋ. تٶرتٸنشٸ – مەكتەپتٸ اۋىلدىڭ كوميۋنيتي-ورتالىعى رەتٸندە دامىتۋ. بەسٸنشٸ – قوعامدا جاڭا مٸنەز-قۇلقى ٷلگٸسٸن قالىپتاستىراتىن دۇرىس قۇندىلىقتار جٷيەسٸ بار قامقورشى قازاقتاردىڭ قاۋىمداستىعىن قالىپتاسۋى. 
تاعى بٸر ەرەكشەلٸك - جىل سايىن تٸرەك مەكتەپتەردٸڭ وقۋ كٶرسەتكٸشٸ تەكسەرٸستەن ٶتەدٸ. بٸراق, بۇل اناليزدٸڭ نەتيجەلەرٸ تەك مەكتەپ ۇستازدارىنا جەكەلەي كٶرسەتەدٸ. وسى ارقىلى مۇعالٸمدەر تەك ٶزدەرٸن عانا باعالاپ, قاراي الادى. ياعني, وبلىستىق ەكٸمدٸك تە, باسقالارى دا ەر ۇستازدىڭ جەكە كٶرسەتكٸشتەرٸن كٶرە المايدى. 
بٸلٸم بەرۋ سالاسىن تۇراقتى دامىتۋ قورىنىڭ قىزمەتكەرٸ ەرنار سەيتاحمەت قوردىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى مەن ماقساتتارىن ايقىنداپ بەردٸ. 
«قور - اۋىل مەكتەپتەرٸن قولداۋمەن اينالىسادى. قازٸرگٸ ەڭ ٷلكەن جوبامىز - تٸرەك مەكتەپتەر جەلٸسٸن قۇرادى. ماقساتىمىز - 2026 جىلعا دەيٸن ەلٸمٸزدٸڭ 169 اۋدانى مەن 27 مونوقالاسىندا بٸر بٸر تٸرەك مەكتەپ اشۋ.
تٸرەك مەكتەپتەر جەلٸسٸنە قوسىلاتىن مەكتەپتەر تٸزٸمٸن وبلىستىق بٸلٸم بەرۋ باسقارمالارى ۇسىنادى. ارى قاراي بۇل تٸزٸم بٸزگە ۇسىنىلادى. بٸز ولاردى ٶزٸمٸزدٸڭ جوبا تالاپتارىنا قانشالىقتا ساي كەلەتٸنٸن تەكسەرەمٸز. بارلىق مەكتەپ تەكسەرٸلگەن سوڭ وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸنە جٸبەرٸلٸپ, تٸزٸم كەلٸسٸلەدٸ», - دەدٸ ول.