Foto:krguo.edu.kz
Bilim salasy qashanda ózekti taqyryp. Prezident biylǵy joldaýynda ǵana emes, únemi bilim men ǵylymdy damytýdy alǵa tartady. Sebebi HHI ǵasyr – bilim men ǵylymnyń ǵasyry.
Zamanaýi mekteptiń mindeti tabysty adamnyń imidjin qalyptastyrýǵa qolaily jaǵdai jasaý. Jas urpaqqa sapaly bilim berý memlekettiń jaýapkershiligi. Osy tusta elimizde qolǵa alynǵan birqatar jobalardy atap ótken jón.
Memleket basshysynyń tapsyrmasymen «Jaily mektep» pilottyq ulttyq jobasy ázirlendi. Ol orta bilim berý salasyndaǵy úsh negizgi máseleni sheshýge baǵyttalǵan:
- apatty mektepterdi joiý;
- úsh aýysymdy oqytýdy joiý;
- oqýshy oryndarynyń tapshylyǵy máselesin sheshý
Ulttyq joba aiasynda 2023-2025 jyldar aralyǵynda barlyq óńirler men respýblikalyq mańyzy bar qalalarda 369 orta bilim berý nysanyn salý josparlanǵan. Bul eki aýysymda kemi 740 myń jańa oqýshy ornyn qurýǵa múmkindik beredi.
Biyl jańa oqý jylynda elimizde atalmysh joba aiasynda 20 nysan qoldanysqa berildi. Ekinshi kezeńde 2024 jyldan bastap 2025 jyldyń sońyna deiin 151 mektep salý kózdelgen.
Eń kóp mektepter Túrkistan, Almaty, Qyzylorda, Mańǵystaý oblystary jáne Astana, Almaty, Shymkent qalalary siiaqty oqýshy oryndarynyń tapshylyǵy qatty seziletin tyǵyz qonystanǵan óńirlerde salynbaq.
Josparlanǵan 369 jaily mekteptiń 44% aýyldyq jerlerde, al 56% qalalarda salynady. «Jaily mektep» ulttyq jobasyn iske asyrýǵa respýblikalyq biýdjetten jáne Ulttyq qordan 2,38 trln teńge baǵyttaldy.
Jaily mektepterdiń erekshelikteri men artyqshylyqtary:
• Jaily mektepterdiń aýdany qarapaiym bilim oshaqtaryna qaraǵanda 15-20% keńirek, al tehnikalyq jabdyqtalýy 4 ese artyq bolady;
• jalpy bilim beretin mektepterden aiyrmashylyǵy – jańa mektepterde 3-4 sport zaly bolady;
• mektep aýmaǵynda sportpen shuǵyldanýǵa jáne basqa da is-sharalarǵa arnalǵan alańdar jasalady;
• erekshe balalar úshin kedergisiz orta qamtamasyz etiledi: pandýstar, liftter, arnaiy dárethanalar jáne inkliýzivti bilim berý kabineti;
• synyptarda zamanaýi kompiýterler men interaktivti taqtalar ornatylady;
• beinebaqylaý jáne kirip-shyǵýdy baqylaý júielerin ornatý arqyly mektep aýmaǵy men ishindegi qaýipsizdik qamtamasyz etiledi.
Ekinshiden, Prezident Úkimetke jaily mektepterdi arnaiy basqarý júiesin engizýdi oilastyrýdy tapsyrdy. Sonymen birge, elimizdegi 1300 mektepke kúrdeli jóndeý júrgiziletinin aitty. Úkimet ákimdermen birge ony qarjylandyrý kózderin anyqtap, sonyń ishinde demeýshilerden de qarajat tartyp, 3 jyl ishinde bul mektepterdi tolyq jańartýy keregin eskertti.
Memleket kepildi tólemder úshin qyrýar qarajat bóledi. Onyń ishinde jekemenshik mektepterge beriletin qarjy da bar. Mysaly, 250 myńnan astam bala oqityn jekemenshik mektepterge biyldyń ózinde biýdjetten 134 milliard teńge bólindi. Ata-analar memlekettiń jeke menshik mektepterge naqty kómek berip jatqanyn bilýge tiis. Osyǵan orai ár balaǵa normativ boiynsha bólingen qarajat kórsetilip turýy qajet. Sonda azamattarymyz áleýmettik baǵdarlamalarǵa bólinip jatqan qarjy týraly shynaiy aqparattan habardar bolady.
Budan bólek «Qazaqstan halqyna qory» bilim berý salasynda aýyldyq jerlerde tirek mektepterdiń áleýetin damytý jobasyn qolǵa aldy. Joba qoljetimdi sapaly bilim berýdi qamtamasyz etýge jáne Qazaqstannyń 17 aimaǵyndaǵy qala men aýyl arasyndaǵy bilim sapasynyń alshaqtyǵyn joiýǵa baǵyttalǵan.
Bul shaǵyn mektepterge resýrs-ortalyq bolatyn áleýeti bar kóshbasshy mektep. Mektep tańdalǵan soń "Qazaqstan halqyna" qorynyń qoldaýymen 250 mln teńgege tolyq jabdyqtalady. Fizika, himiia, STEM, robototehnika, biologiia syndy baǵyttaǵy kabinetter men art-stýdiia, qyzdar men uldardyń eńbek sheberhalary syndy kabinetter. Tipti TV-stýdiia da bar.
Bul jobanyń bes mindeti bar. Ol – aýyl mektepterindegi oqytý tehnologiialaryn jetildirý, tirek aýyl mektepterin materialdyq-tehnikalyq turǵydan jabdyqtandyrý, tirek mektepterdiń tájiribesin óńirdiń mektepterine, onyń ishinde shaǵyn jinaqty mektepterge dáriptep engizý. Tórtinshi – mektepti aýyldyń komiýniti-ortalyǵy retinde damytý. Besinshi – qoǵamda jańa minez-qulqy úlgisin qalyptastyratyn durys qundylyqtar júiesi bar qamqorshy qazaqtardyń qaýymdastyǵyn qalyptasýy.
Taǵy bir erekshelik - jyl saiyn tirek mektepterdiń oqý kórsetkishi tekseristen ótedi. Biraq, bul analizdiń nátijeleri tek mektep ustazdaryna jekelei kórsetedi. Osy arqyly muǵalimder tek ózderin ǵana baǵalap, qarai alady. Iaǵni, oblystyq ákimdik te, basqalary da ár ustazdyń jeke kórsetkishterin kóre almaidy.
Bilim berý salasyn turaqty damytý qorynyń qyzmetkeri Ernar Seitahmet qordyń negizgi baǵyttary men maqsattaryn aiqyndap berdi.
«Qor - aýyl mektepterin qoldaýmen ainalysady. Qazirgi eń úlken jobamyz - tirek mektepter jelisin qurady. Maqsatymyz - 2026 jylǵa deiin elimizdiń 169 aýdany men 27 monoqalasynda bir bir tirek mektep ashý.
Tirek mektepter jelisine qosylatyn mektepter tizimin oblystyq bilim berý basqarmalary usynady. Ary qarai bul tizim bizge usynylady. Biz olardy ózimizdiń joba talaptaryna qanshalyqta sai keletinin tekseremiz. Barlyq mektep tekserilgen soń Oqý-aǵartý ministrligine jiberilip, tizim kelisiledi», - dedi ol.
Tirek mektebi degenimiz ne?
Bul shaǵyn mektepterge resýrs-ortalyq bolatyn áleýeti bar kóshbasshy mektep. Mektep tańdalǵan soń "Qazaqstan halqyna" qorynyń qoldaýymen 250 mln teńgege tolyq jabdyqtalady. Fizika, himiia, STEM, robototehnika, biologiia syndy baǵyttaǵy kabinetter men art-stýdiia, qyzdar men uldardyń eńbek sheberhalary syndy kabinetter. Tipti TV-stýdiia da bar.
Bul jobanyń bes mindeti bar. Ol – aýyl mektepterindegi oqytý tehnologiialaryn jetildirý, tirek aýyl mektepterin materialdyq-tehnikalyq turǵydan jabdyqtandyrý, tirek mektepterdiń tájiribesin óńirdiń mektepterine, onyń ishinde shaǵyn jinaqty mektepterge dáriptep engizý. Tórtinshi – mektepti aýyldyń komiýniti-ortalyǵy retinde damytý. Besinshi – qoǵamda jańa minez-qulqy úlgisin qalyptastyratyn durys qundylyqtar júiesi bar qamqorshy qazaqtardyń qaýymdastyǵyn qalyptasýy.
Taǵy bir erekshelik - jyl saiyn tirek mektepterdiń oqý kórsetkishi tekseristen ótedi. Biraq, bul analizdiń nátijeleri tek mektep ustazdaryna jekelei kórsetedi. Osy arqyly muǵalimder tek ózderin ǵana baǵalap, qarai alady. Iaǵni, oblystyq ákimdik te, basqalary da ár ustazdyń jeke kórsetkishterin kóre almaidy.
Bilim berý salasyn turaqty damytý qorynyń qyzmetkeri Ernar Seitahmet qordyń negizgi baǵyttary men maqsattaryn aiqyndap berdi.
«Qor - aýyl mektepterin qoldaýmen ainalysady. Qazirgi eń úlken jobamyz - tirek mektepter jelisin qurady. Maqsatymyz - 2026 jylǵa deiin elimizdiń 169 aýdany men 27 monoqalasynda bir bir tirek mektep ashý.
Tirek mektepter jelisine qosylatyn mektepter tizimin oblystyq bilim berý basqarmalary usynady. Ary qarai bul tizim bizge usynylady. Biz olardy ózimizdiń joba talaptaryna qanshalyqta sai keletinin tekseremiz. Barlyq mektep tekserilgen soń Oqý-aǵartý ministrligine jiberilip, tizim kelisiledi», - dedi ol.
