ەلوردادا ٶتٸپ جاتقان استانا حالىقارالىق فورۋمىنىڭ بٸر سەسسيياسى كٶمٸرتەكتٸ بەيتاراپتىقتىڭ ەكونوميكالىق جەنە ەكولوگييالىق سالدارىنا ارنالدى. اتالعان جيىندا «سامۇرىق-قازىنا» باسشىسى نۇرلان جاقىپوۆ سٶز سٶيلەپ, قازاقستاندا بۇل تۇرعىدا قانداي مەسەلەلەر بارىن جەنە ولاردى قالاي رەتتەۋگە بولاتىنىن ايتىپ بەردٸ.
دەكاربونيزاتسييا: سامۇرىق-قازىنا قانداي ماقسات كٶزدەپ وتىر?
نۇرلان جاقىپوۆ سەسسييادا «سامۇرىق-قازىنا» كومپانيياسى دەكاربونيزاتسييا تالابىن, كٶمٸرسۋتەكتەن بەيتاراپتىق باعىتىندا پاريج كەلٸسٸمٸنٸڭ نەگٸزگٸ قاعيداتتارىن ادال تٷردە ٸسكە اسىرۋعا كٷش سالىپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ.
«سامۇرىق-قازىنا ٶز جۇمىسىندا دا وسى مەسەلەگە باسا نازار اۋدارادى. شىن مەنٸندە, الداعى 2-4 جىلدا وپەراتسييالىق جۇمىسقا شامامەن 6 گۆت تازا ەنەرگييانى قولدانىسقا ەنگٸزەيٸك دەپ وتىرمىز», - دەيدٸ ول.
جوسپار بويىنشا, «سامۇرىق-قازىنا» كومپانييالار توبى پارنيكتٸك شىعارىندىلاردى 10 پايىزعا قىسقارتادى. سامۇرىق-قازىنا باسشىسى ەلدەگٸ كٶمٸرقىشقىل گازى ەميسسيياسىنىڭ شامامەن 15 پايىزى كومپانييالار توبىنا كەلەتٸنٸن ايتادى.
«بٸز بۇل جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ تولىق سەزٸنەمٸز», – دەدٸ قور باسشىسى.
بالامالى قۋات كٶزدەرٸن دامىتۋدىڭ تىڭ جوبالارى
نۇرلان جاقىپوۆ كەلتٸرگەن اقپاراتقا سەيكەس, «سامۇرىق-قازىنا» قازاقستاننىڭ وڭتٷستٸگٸندە تٶرت جەل ەلەكتر ستانتسييالارىن سالادى. ستانتسييالاردىڭ قۋاتى 1 گۆت ەلەكتر ەنەرگيياسىنا جەتۋٸ مٷمكٸن. قازٸر قازاقستانداعى بارلىق جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكانىڭ جالپى قۋاتى (كٷن, جەل, سۋ) – 2,4 گۆت.
كومپانييا باسشىلىعى Masdar كومپانيياسىمەن جامبىل وبلىسىندا قۋاتى 1 گۆت جەس سالۋ جٶنٸندە كەلٸسٸمگە كەلگەن. دەل وسىنداي جوبا جامبىل وبلىسىنداعى 1 گۆت جەل ەلەكتر ستانتسييالارىنىڭ قۇرىلىسى بويىنشا China Power International Holding كومپانييالارىمەن بٸرلەسٸپ قابىلدانعان. سونىمەن قاتار, Power China باسشىلىعىمەن الماتى وبلىسىندا جەس اۋقىمىن كەڭەيتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«قازاقستان كٶشباسشى بولا الادى»
تالقىلاۋ بارىسىندا S&P Global كومپانيياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ مەتيۋ دجەي تابيعي بايلىقتىڭ بٸرەگەي بازاسى بارىن اتاپ ٶتتٸ.
«ەلبەتتە, وسىنىڭ بەرٸ ٶڭدەلسە, ەكونوميكاعا ٷلكەن ەسەرٸن تيگٸزەدٸ. ورتالىق ازييا, قازاقستاننىڭ تابيعي بايلىعى كٶپ. جالپى وسى ايماقتاعى ەلدەردە 324 پايدالى قازبا كەنٸ بار. الايدا تاۋ-كەن ورىندارىنىڭ 60%, ٶڭدەلگەن قازبالاردىڭ 80% قىتايدا شوعىرلانعان. تەۋەكەلدەردٸ ەسكەرٸپ, قازاقستان دا ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸن دامىتىپ, قىتايدىڭ مونوپوليياسىن ازايتا الادى. سول سەبەپتٸ «ٷلكەن جەتٸلٸكتٸڭ» سيرەك كەزدەسەتٸن پايدالى قازبالار تۇرعىسىندا ٶزٸنٸڭ ۇسىنىستارى (قازاقستانعا) بار. قازاقستان بۇل اسپەكتتە, ەرينە, كٶشباسشى بولا الادى», – دەيدٸ مەتيۋ دجەي.
«قىتايمەن بەسەكەلەسۋ قىزىق بولار ەدٸ»
مەتيۋ دجەيدٸڭ پٸكٸرٸ جٶنٸندە مودەراتور دالسبەك بەنتە (دات راديوكورپوراتسيياسىنىڭ بۇرىنعى قىزمەتكەرٸ) نۇرلان جاقىپوۆقا سۇراق جولدادى. سامۇرىق-قازىنا باسشىسى راسىندا دا قازاقستان مينەرالدى رەسۋرستارعا باي ەكەنٸن ايتادى.
«بٸز پايدالى قازبالار ٶندٸرٸسٸندە ستراتەگييالارىمىزدى ورىنداۋعا ەزٸرمٸز. وسى رەتتە مٷددەلٸ ەرٸ قاراجاتى بار ازاماتتاردى بٸزبەن بٸرگە سيرەك كەزدەسەتٸن پايدالى قازبالار ٶندٸرٸسٸنە, وسى يندۋسترييانى دامىتۋعا دايىنبىز. بۇل جەردەگٸ نەگٸزگٸ بەسەكەلەس – قاسىمىزداعى قىتاي بولماق. نارىقتا بۇل ەلدٸڭ پوزيتسيياسى مىقتى. بٸزدٸڭ مٸندەت – قايتا ٶڭدەۋدٸ دامىتۋ. پايدالى قازبالاردى تازا ەرٸ ساپالى ٶندٸرۋدٸڭ ماڭىزى ٶتە زور! ينفراقۇرىلىمدارعا, قۇرىلعىلارعا, ادام رەسۋرستارىنا ينۆەستيتسييا سالۋ كەرەك», – دەيدٸ ول.
نۇرلان جاقىپوۆ سٶزٸن «قىتايمەن بۇل باعىتتا بەسەكەلەسۋ شىنىندا قىزىق بولار ەدٸ» دەپ اياقتادى.
