Elordada ótip jatqan Astana halyqaralyq forýmynyń bir sessiiasy kómirtekti beitaraptyqtyń ekonomikalyq jáne ekologiialyq saldaryna arnaldy. Atalǵan jiynda «Samuryq-Qazyna» basshysy Nurlan Jaqypov sóz sóilep, Qazaqstanda bul turǵyda qandai máseleler baryn jáne olardy qalai retteýge bolatynyn aityp berdi.
Dekarbonizatsiia: Samuryq-Qazyna qandai maqsat kózdep otyr?
Nurlan Jaqypov sessiiada «Samuryq-Qazyna» kompaniiasy dekarbonizatsiia talabyn, kómirsýtekten beitaraptyq baǵytynda Parij kelisiminiń negizgi qaǵidattaryn adal túrde iske asyrýǵa kúsh salyp jatqanyn atap ótti.
«Samuryq-Qazyna óz jumysynda da osy máselege basa nazar aýdarady. Shyn máninde, aldaǵy 2-4 jylda operatsiialyq jumysqa shamamen 6 GVt taza energiiany qoldanysqa engizeiik dep otyrmyz», - deidi ol.
Jospar boiynsha, «Samuryq-Qazyna» kompaniialar toby parniktik shyǵaryndylardy 10 paiyzǵa qysqartady. Samuryq-Qazyna basshysy eldegi kómirqyshqyl gazy emissiiasynyń shamamen 15 paiyzy kompaniialar tobyna keletinin aitady.
«Biz bul jaýapkershilikti tolyq sezinemiz», – dedi qor basshysy.
Balamaly qýat kózderin damytýdyń tyń jobalary
Nurlan Jaqypov keltirgen aqparatqa sáikes, «Samuryq-Qazyna» Qazaqstannyń ońtústiginde tórt jel elektr stantsiialaryn salady. Stantsiialardyń qýaty 1 GVt elektr energiiasyna jetýi múmkin. Qazir Qazaqstandaǵy barlyq jańartylatyn energetikanyń jalpy qýaty (kún, jel, sý) – 2,4 GVt.
Kompaniia basshylyǵy Masdar kompaniiasymen Jambyl oblysynda qýaty 1 GVt JES salý jóninde kelisimge kelgen. Dál osyndai joba Jambyl oblysyndaǵy 1 GVt jel elektr stantsiialarynyń qurylysy boiynsha China Power International Holding kompaniialarymen birlesip qabyldanǵan. Sonymen qatar, Power China basshylyǵymen Almaty oblysynda JES aýqymyn keńeitý josparlanyp otyr.
«Qazaqstan kóshbasshy bola alady»
Talqylaý barysynda S&P Global kompaniiasynyń vitse-prezidenti Metiý Djei tabiǵi bailyqtyń biregei bazasy baryn atap ótti.
«Álbette, osynyń bári óńdelse, ekonomikaǵa úlken áserin tigizedi. Ortalyq Aziia, Qazaqstannyń tabiǵi bailyǵy kóp. Jalpy osy aimaqtaǵy elderde 324 paidaly qazba keni bar. Alaida taý-ken oryndarynyń 60%, óńdelgen qazbalardyń 80% Qytaida shoǵyrlanǵan. Táýekelderdi eskerip, Qazaqstan da óńdeý ónerkásibin damytyp, Qytaidyń monopoliiasyn azaita alady. Sol sebepti «úlken jetiliktiń» sirek kezdesetin paidaly qazbalar turǵysynda óziniń usynystary (Qazaqstanǵa) bar. Qazaqstan bul aspektte, árine, kóshbasshy bola alady», – deidi Metiý Djei.
«Qytaimen básekelesý qyzyq bolar edi»
Metiý Djeidiń pikiri jóninde moderator Dalsbek Bente (dat radiokorporatsiiasynyń burynǵy qyzmetkeri) Nurlan Jaqypovqa suraq joldady. Samuryq-Qazyna basshysy rasynda da Qazaqstan mineraldy resýrstarǵa bai ekenin aitady.
«Biz paidaly qazbalar óndirisinde strategiialarymyzdy oryndaýǵa ázirmiz. Osy rette múddeli ári qarajaty bar azamattardy bizben birge sirek kezdesetin paidaly qazbalar óndirisine, osy indýstriiany damytýǵa daiynbyz. Bul jerdegi negizgi básekeles – qasymyzdaǵy Qytai bolmaq. Naryqta bul eldiń pozitsiiasy myqty. Bizdiń mindet – qaita óńdeýdi damytý. Paidaly qazbalardy taza ári sapaly óndirýdiń mańyzy óte zor! Infraqurylymdarǵa, qurylǵylarǵa, adam resýrstaryna investitsiia salý kerek», – deidi ol.
Nurlan Jaqypov sózin «Qytaimen bul baǵytta básekelesý shynynda qyzyq bolar edi» dep aiaqtady.
