مەنٸڭ, كەيدە ۋاقىتىم بولعاندا, ەر ەلدٸڭ سايتتارىن اسىقپاي قاراپ شىعاتىن ەدەتٸم بار. ەسٸرەسە, كٶرشٸ رەسەيدٸڭ پورتالدارىن مٷمكٸندٸگٸنشە وقىپ شىعۋعا تىرىسامىن. ولاردىڭ ٸشكٸ تۇرمىسىنا, ەكونوميكالىق-ەلەۋمەتتٸك دەڭگەيٸنە, سونىمەن قاتار, وسى ەلدەگٸ ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ تٸرشٸلٸگٸ مەن قازٸرگٸ كٷنگٸ جاعدايىنا كٶڭٸل اۋدارامىن. وسىلاي بٸر كٷنٸ قاراپ وتىرعانىمدا, تاتارستاننىڭ «يۋتۋب تاتاروچكا» دەگەن كانالىنان بٸر توپ تاتار قىزدارىنىڭ بٸزدٸڭ قازاق جٸگٸتتەرٸنە سەلەم جولداپ جاتقاندىعىن كٶردٸم. ماعىناسى مىنانداي: «سەلەم, قازاق جٸگٸتتەرٸ! بٸزدٸڭ تٸلٸمٸز, دەستٷرٸمٸز سٸزدەرمەن ٶتە ۇقساس. سەنٸمٸمٸز دە مۇسىلمان دٸنٸ. ەلٸمٸزدە تاتار جٸگٸتتەرٸ كەمشٸن سوعىپ جاتىر. سوندىقتان بٸز سٸزدەرمەن تانىسقىمىز كەلەدٸ. بٸز ٶزگە دٸندەگٸ جٸگٸتتەرگە تۇرمىسقا شىققىمىز كەلمەيدٸ. رەتٸ كەلٸپ, مٷمكٸندٸك بولسا, سٸزدەرمەن حات-حابار الىسىپ تۇرساق دەيمٸز», دەگەن سٶزدەرٸن ەستٸپ, قايران قالدىم. «ويپىرماي, مىنا تاتاردىڭ قىزدارى قانداي كەرەمەت», دەدٸم ٸشٸمنەن. «تاتار ەلٸ قالىڭ ورىستىڭ ورتاسىندا تۇرسا دا, ٶزدەرٸنٸڭ دەستٷرٸن دە, دٸنٸن دە بەرٸك ۇستايدى ەكەن-اۋ», دەپ ويلادىم. (دەگەنمەن, ايىپ ەتپەسٸن, تاتار قىزدارىنىڭ حريستيان ورىسقا, كاتوليك نەمٸسكە نەمەسە ٶزگە دٸن ٶكٸلدەرٸنە ٶتە جيٸ شىعاتىنىن كٶرٸپ تە, وقىپ تا جٷرمٸز. بۇلارعا قاراعاندا, قاسىنداعى باشقۇرتتىڭ قىز-كەلٸنشەكتەرٸ ەلدەقايدا ۇستامدى سەكٸلدٸ).
سودان كەيٸن, ارتىنان, ٶزٸم كۋە بولعان كەزٸندەگٸ بٸر وقيعا ەسٸمە تٷستٸ. بۇل وقيعاعا دا بٸراز جىل بولدى. ايتۋعا ىڭعايسىزداۋ بولسا دا سٸزدەرمەن بٶلٸسەيٸن دەدٸم, سونىمەن قاتار, اتا-انالارعا ساباق بولسىن دەگەن نيەتپەن قولىما قالام الدىم.
ەسٸلدە اۋدان ەكٸمشٸلٸگٸندە جٷرگەنٸمدە بٸردە جۇمىس بارىسىمەن اۋدان ورتالىعىنان كٶپ الىس تۇرمايتىن, دالنيي ەلدٸمەكەنٸندە بولعان ەدٸم. بٸز اۋىلدىق وكرۋگتەرگە جيٸ شىعىپ تۇراتىنبىز. ايتا كەتەرٸم, ەر اي سايىن, اۋدان قۇرامىنداعى بٸرنەشە وكرۋگتە بولىپ, سونداعى اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارىدى باقىلاپ جەنە كەڭەس بەرٸپ, سونداي-اق, وسىنداعى قىزمەتكەرلەرمەن ٸس بارىسىن تالقىلاپ, شاعىن جينالىس ٶتكٸزەتٸن ەدٸك.
سونىمەن, جوعارىدا اتى اتالعان ەلدٸمەكەننٸڭ ەكٸمٸمەن جۇمىس جايىن ەڭگٸمەلەسٸپ وتىرعاندا كابينەتكە ەكٸ ەيەل ادامنىڭ باسا-كٶكتەپ كٸرگەنٸ. بٸرەۋٸ ورتا جاستاعى, ەكٸنشٸسٸ جاپ-جاس كەلٸنشەك.
– تٷستەن كەيٸن كەلسەڭدەرشٸ, قازٸر, مٸنە, اۋداننان كەلگەن كٸسٸ بار, - دەدٸ وكرۋگ ەكٸمٸ تىرجيىپ.
– بٸز وسى كٸسٸنٸڭ اۋداننان كەلگەنٸن سىرتتاي ەستٸپ, كەلٸپ تۇرمىز.
مەن, ەكٸمگە بۇرىلىپ, «تىڭدايىق» دەدٸم.
سونىمەن, كەلگەن ەيەلدەردٸڭ جاعدايى بىلاي كٶرٸنەدٸ:
بۇل اعايىندار وسىدان بٸراز جىل بۇرىن موڭعولييادان كەلگەن قانداستارىمىز ەكەن. وسى اۋىلعا ەكٸ جانۇيا عانا تٷسٸپتٸ. جاڭاعى ەيەلدٸڭ قاسىنداعى جاس كەلٸنشەك فەرماعا ساۋىنشى بولىپ ورنالاسىپتى. سٶيتٸپ, جۇمىس ٸستەپ جٷرٸپ وسى ساۋىن فەرماسىنىڭ باقتاشىسى ورىس جٸگٸتٸنە تۇرمىسقا شىعادى. قانداي سەبەپپەن شىققانىن كٸم بٸلسٸن, دەگەنمەن, سول جٸگٸتپەن وتاۋ قۇرعان كٶرٸنەدٸ. ەندٸ قاراڭىز, جاڭاعى كەلٸنشەك بالا تۋعان سوڭ, بٸر-ەكٸ ايدان كەيٸن, سەبي قول-اياعىن جيناعان سوڭ, بالانىڭ ەكەسٸ جەنە ونىڭ اتا-اناسى ورىس بولعاندىقتان, اۋداننان شٸركەۋ قىزمەتكەرٸن شاقىرىپ, بالانى وراپ الدىنا ەكەلٸپ, دۇعا جاساتىپ, سەبيدٸڭ كەۋدەسٸنە كرەست قويىپ, شوقىندىرعان كٶرٸنەدٸ. مۇندايدى كٷتپەگەن جاڭاعى كەلٸنشەك شوشىپ كەتٸپ, سەبيدٸ ۇستاۋعا قورقىپ, اتا-اناسىنا قاشىپ كەلگەن ەكەن. انا ورىستار بٸرازدان كەيٸن كەلٸنشەكتٸ الىپ كەتۋگە كەلسە, بۇل جىلاپ-ەڭٸرەپ بارماي قويعان.
– كەپٸردٸڭ جٸگٸتٸن قايدان تاۋىپ العانىن بٸلمەيمٸن, - دەدٸ شەشەسٸ كٷيٸنٸپ.
شوقىندىرعان سەبيدٸ قولىنا ۇستاۋعا جەنە ەمٸزۋگە دەتٸ جەتپەي, كٷيەۋٸنەن اجىراسپاق كٶرٸنەدٸ. بٸزگە كەلگەن سەبەبٸ, جٸگٸتتٸڭ اتا-اناسى قايتا-قايتا كەلٸپ, مازاسىن العان سوڭ, بٸر جاقتى ەتٸپ بەرۋگە كٶمەك سۇراي كەلٸپتٸ. ەكەۋٸندە ٷيلەندٸ دەگەن نەكە كٷەلٸگٸ دە جوق. ەيەلدەردەن ەجٸكتەپ, بارلىعىن سۇراپ العان سوڭ, وكرۋگ ەكٸمٸ ەكەۋمٸز ەلگٸلەردٸ ەرتٸپ, ورىستاردىڭ ٷيٸنە كەلدٸك. كەلسەك, اتا-اناسى, ٶزٸ قاراپايىم عانا ادامدار ەكەن. بٸز كەلگەن جايىمىزدى انالارعا تٷسٸندٸرٸپ, كەلٸنشەكتٸڭ ولارمەن ەندٸ بٸرگە تۇرعىسى كەلمەيتٸندٸگٸن ايتتىق. سونىمەن قاتار, بۇلاردىڭ ەندٸ مازاسىن الماۋىن تالاپ ەتتٸك. انالار بٸرازعا دەيٸن بۇلتالاقتاپ كٶنبەدٸ. دەگەنمەن, ەگەر كەلٸنشەك تاعى دا بٸزگە شاعىم تٷسٸرٸپ, الدىمىزعا كەلەتٸن بولسا, وندا مۇنى ەكٸمشٸلٸك تۇرعىسىندا شەشەمٸز دەدٸك ولارعا جٶنٸمٸزدٸ ايتىپ. سونىمەن, ولار كەلٸنشەكتٸ ەندٸ مازالامايمىز دەپ, كەلٸسٸمگە كەلدٸ. بالانى جٸگٸتتٸڭ شەشەسٸ باعاتىنىن ايتىپ, ولار بٸزگە ۋەدە بەردٸ. يە, كەزٸندە سولتٷستٸكتە جۇمىس ٸستەپ جٷرگەنٸمدە وسىنداي بٸر كەلەڭسٸز جاعداي كەزدەسٸپ ەدٸ.
بۇل وقيعانى ايتىپ وتىرعان سەبەبٸم, قازٸرگٸ كٷندە دە كەيبٸر بٸزدٸڭ قازاقتىڭ قىزدارى ٶزگە دٸندەگٸ ۇلتتىڭ جٸگٸتتەرٸنە تۇرمىسقا شىعىپ جاتقانىن كٶرٸپ جٷرمٸز. سول دۇرىس پا? ەرتەڭ ولار دا ٶكٸنٸپ جٷرمەي مە? ەلدە, ولار بالالارىن مٷمكٸن ونداي جاعدايعا اپارمايتىن شىعار. دەگەنمەن, ٶزگە دٸننٸڭ ٶكٸلٸ بولعان سوڭ, ەرتە مە, كەش پە, تۋعان بالاسىن شوقىندىرارى انىق قوي. مۇسىلمان دٸنٸندەگٸ ازاماتتار بولسا بٸر جٶن. سوندىقتان قىزدارىمىزعا ايتارىمىز, الداعى ۋاقىتتا اناۋ ٶزبەك, تەجٸك, ۇيعىر جەنە ەزٸربايجاننىڭ قىز-كەلٸنشەكتەرٸ سەكٸلدٸ ٶز تٸلدەرٸڭ مەن دەستٷرلەرٸڭدٸ, سونىمەن قاتار, سولارداي قادٸرمەندٸ مۇسىلمان دٸنٸمٸزدٸ قادىر تۇتىپ جٷرگەندەرٸڭ جاقسى-اق بولار ەدٸ دەيمٸز.
تاعى ايتارىمىز, ەربٸر قازاق جانۇياسى, ٷيدەگٸ بالالارىن كٸشكەنە كەزٸنەن باستاپ, ايىنا, نەمەسە توقسانىنا بٸر رەت, تٸپتٸ, جىلىنا بٸر رەت بولسا دا, اندا-ساندا مەشٸتتەرگە اپارىپ, «مىناۋ سەنٸڭ اتا-ەكەلەرٸڭنەن باستاپ ۇستاپ كەلە جاتقان مۇسىلمان دٸنٸ, بۇل دا ەندٸ سەنٸڭ دٸنٸڭ, سوندىقتان, الداعى كەزەڭدەردە وسى ٶزٸڭنٸڭ مۇسىلماندىق سەنٸمٸڭە ادال, ەدٸل بولۋعا تىرىس. سوندا, سەنٸ بارلىق جاماندىقتان ساقتاۋشى وسى دٸن بولادى», دەپ, جاسٶسپٸرٸمنٸڭ ويىنا قۇيا بەرۋ كەرەك. سوندا عانا جاس ۇرپاق, ٶمٸردە كەزدەسەتٸن تٷرلٸ جاماندىقتان, ارسىزدىقتان جەنە تەكسٸزدٸك پەن ابىرويسىز ٸستەردەن اۋلاق جٷرەدٸ. وسىنى ەستەرٸڭٸزدە ۇستاساڭىزدار ەكەن. ٶز ۇلتىنىڭ سالتىن بٸلمەگەن ەربٸر ازاماتشا جەنە ازامات ەش ۋاقىتتا ساۋاپتى تٷسٸنبەيدٸ جەنە ٶمٸردە وڭبايدى. ولاردىڭ ۇرپاقتارى دا توز-توز بولىپ كەتۋٸ مٷمكٸن. تٷرلٸ جاماندىققا ۇشىرايدى. زاۋال دەپ وسىنى ايتادى. مۇسىلماننىڭ ۇرپاعى بولعان سوڭ شاريعاتتان اتتاۋعا بولمايدى. مۇنى ەش ۋاقىتتا ۇمىتپايىق. ەلٸمٸز قانشالىقتى دامىسا دا, ٶركەنيەتتٸ زامانعا جاقىنداساق تا, قۇداي بەرگەن انا تٸلدەن, دەستٷردەن جەنە مۇسىلماندىق سەنٸمنەن ايىرىلۋعا بولمايدى. بۇل كەز كەلگەن ۇلتقا تەن نەرسە. سونى ەرقاشان ۇمىتپاۋىمىز كەرەك!
