جاڭا عانا اياعىمدى باسىپ, تٸلٸم جاڭا شىققان كەزدە, ٶزٸمە قۇربى بالالاردى باۋىرىمنان جاقسى كٶرٸپ, ويناۋشى ەدٸم. ويناپ جٷرٸپ قارنىم اشقانىڭ, كٷننٸڭ, باتقانىن بٸلمەي قالۋشى ەدٸم. سول, تٸپتٸ, سٷيٸكتٸ ويىن ەم جانىمداي كٶرەتٸن جاس قۇربىلارىما ماحابباتىم, ٷيگە كەلگەندەگٸ اتا-انام ساقتاپ قويىپ بەرگەن تەتتٸ تاماق پەن ەلپەشتەپ ەركەلەتكەن, اھ, سول ٶلشەۋسٸز قىزىق باعىم! قايداسىڭ? قايدا كەتتٸڭ?.. ول كەزدە ٶزٸمٸزدەن جاسى ٷلكەندەردەن قورقىڭقىpaپ, يمەنەتۇعىنىمىزدىڭ, اۋلاق جٷرگٸمٸز كەلەتۇعىنىمىزدىڭ سەبەبٸ نە ەدٸ? تٸپتٸ, بٸلمەۋشٸ ەدٸم. ەندٸ شىن بٸلدٸم. نانباساڭىز تٶمەنگٸ جازىلعان ٶمٸرٸمنٸڭ سىرىنان بايقايىز.
...بٸراز ۋاقىتتان سوڭ قاراسام, بٸزدەن جاسى ٷلكەنٸرەكتەر اسىر سالىپ, اسىق ويناپ ۇتىسىپ جاتىر. اي جارىقتا «اق سٷيەك» ويناپ, جارىسىپ, كٷرەس سالىپ الىسىپ جاتىر. ونى كٶرگەن سوڭ, بۇرىنعى جەر شۇقىپ «قۇدىق» دەپ, تاس ٷيٸپ «قورا» دەگەن ويىنىمنان مىناۋ تٸپتٸ قىزىڭ كٶرٸنٸپ, مەن دە سولارعا ارالاسىپ كەتكەنٸم عوي. مٸنەكي! مەنٸڭ «6agga» قاراي باسقان العاشقى ادىمىم... ەرينە, مۇنان ويىن دا شىقتى, ۇرىس تا شىقتى. «ەكەمە ايتام» دەپ, كەي ناشاردىڭ بالالارىن قورقىتۋ دا شىقتى...
ەكە, اعام كٸم ەدٸ? ەل بيلەگەن باي! ولاردان كٸم قورىقپايدى?! تاعى بٸرازدان سوڭ ەپ-ەدەمٸ كيٸنگەن, دومبىرا تارتىپ, ەن سالىپ, نەشە تٷرلٸ ويىن ويناعان «بوزبالالار» كٶزٸمە ەلەستەدٸ. «ويپىراي! شىن 6ag مىناۋ ەكەن عوي!», نە قىلسام دا سولارداي بولماققا تىرىستىم دا, سولارعا ارالاستىم. كەيبٸرەۋلەرٸنەن اناعٷرلىم استىم دا. ەرينە, «بوزبالا» كٷندەگٸ نەشە تٷرلٸ قۇمارلىق پەن ٸستەگەن ٸستەردٸ ايتىپ تاۋىسا المايمىن.
بٸراق ونان دا ەرٸ كٶرٸنگەن «باك» وعان دا تۇراقتاتپادى. سەبەبٸ: بٸرازدان سوڭ, جيىلىسقا كەلٸپ, بولىستار ەمٸر جٷرگٸزٸپ, بيلەر بيلٸك قۇرىپ, شەشەندەر تٸلٸن بەزەپ جاتقانىن دەگەندەي, ەلدەنەشە تٷرلٸ «ادامشىلىق» اتتى بٸر «باك» كەز بولدى. مۇنداي نەرسە ادامدى قىزىقتىرماي تۇرا ما? ەندٸ قامشىلاپ, قالىڭ جاۋعا كٸرگەندەي-اق ٶزٸمدٸ-ٶزٸم قايراتتاندىرىپ كٸردٸم دە كەتتٸم.
ونىڭ دا نەشە تٷرلٸ اقىل-ەدٸسٸن بٸلٸپ السام دا, مىنا جاقتاعى «دەۋلەت» دەگەن بٸر تٸپتٸ كەرەگٸندەي «باق» شىعا كەلدٸ. ول بولماسا ەشقايسىسىنىڭ ٶڭٸ دە كٸرمەيتۇعىن بولدى, جولى دا بولمايتۇعىن بولدى. وي, تەڭٸرٸ-اي! ادام قىلعاندى ادام قىلمايتۇعىن نەسٸ بار دەپ, بەلسەنە قيمىلداپ, ونىڭ دا مەنٸسٸن تاپتىم.
باعانا جاس بالالىقتان اسىق ويناۋعا اياق باسقان كەزٸمدە كەز بولعان بٸر ٸس بار-دى. ونى ايتپاي كەتكەنٸم: كٶڭٸلٸم سٷيمەي, زورلىقپەن بولعان ٸس ەدٸ. جەنە اتا-اناما جانىمداي كٶرٸپ قىلعان ماحابباتىم العاش بۇزىلا باستاۋىنا سەبەپ بولعان دا سول ەدٸ. ول نە دەسەڭٸز — وقۋ. «بالام اسىق ويناما, ساباق وقى», — دەگەن ەكٸ اۋىز سٶز سٷيگەنٸمنەن ايىرىپ, ٶز سٷيمەگەنٸمە زورلاعان سىقىلدانىپ ەدٸ. ياعني مەنٸڭ «باق» ٸزدەيمٸن دەپ, شىن ماحابباتتان ايرىلۋعا بەت قويعانىمنىڭ باسى.
ەندٸ جوعارعى سٶزٸمە قايتايىن. سٷيتٸپ تامام «باقتى» تاۋىپ الدىم دا, ٶزٸمنەن تٶمەندەگٸلەردٸ «باقپەن» كٶزگە ۇرىپ, كٶزٸن اعارتىپ, الدىڭعىلارعا, اياعىنان السام دا جەتپەك بولدىم. جەتتٸم دە. مۇنان باسقا تالاي «باقتارىم» ايتىلماي دا قالدى. سەبەبٸ: سٸزدەردٸ زارىقتىرماي, اقىرعى «باعىمدى» ايتپاقپىن. سٷيتٸپ «باكتان» «باققا» قونىپ جٷرگەنٸمدە, بٸر كٷنٸ, قۇرعىردىڭ قايدان كەلگەنٸن بٸلمەيمٸن, «ٶتكەن ٶمٸرٸڭدٸ ويلاشى» دەگەن بٸر وي ساپ ەتە تٷستٸ. امالسىز ويلادىم, سونداعى ويىم مىناۋ: مەن جاستىقتان بالالىققا قىزىقتىم, ودان بوزبالالىقتى «باك» دەپ بٸلدٸم. ونان ەرٸ ادامشىلىق اتتى «باققا» قىزمەتكەر بولدىم. اقىرىندا مالعا قۇل بولدىم. سەبەبٸ, جاساعان سايىن الدىڭعى بۇزىلىپ, ارتقى «باك» تٷزۋ سىقىلداندى.
ەندٸ ويلاسام, ٶلمەگٸم حاق. جە, سول باقتارىمنىڭ ەڭ جارامدىسىن ۇستاپ قانا ٶلگەننەن باسقا نە بار دەپ ويلادىم. بايقاسام, جاس بالا كٷنٸمدەگٸ باعىمنان ارتىعى جوق. سەبەبٸ: وندا قايعى دا جوق ار-يماننان تايعىزاتىن ٸسٸ دە جوق. بٸراق وعان قول جەتە الاتىن ەمەس, باق» ەمەس, سەبەبٸ وندا قايعى دا كٶپ, كاتەر دە كٶپ, ار-يماننان بەزۋ دە كٶپ.
ادامشىلىق دەگەن الدامشى ات قويىلعان انتۇرعان, ايتپاي-اق قويىلسىن. اتىنا زاتى تٸپتٸ كەلمەيدٸ. «مال — بايلىق» دەگەن كەرەك تە بولسا, بوقتىڭ اراسىنان بىلعانباي الۋ, ار-يمان كەتٸرمەي ساقتاۋ مٷمكٸن ەمەس. جە, ەرٸكسٸز جاڭادان بٸر «باك» ٸزدەۋ كەرەك بولدى. نە قىلارىمدى بٸلمەي, قۇر ساندالىپ, كٶزٸمدٸ جۇمىپ جٷردٸم دە كەتتٸم. نە زاماندا ماڭدايىم بٸر نەرسەگە ساق ەتە تٷستٸ. قاراسام, بٸر ٷلكەن اينا. بەتٸن قارا پەردەمەن جاۋىپ قويىپتى. باسىنداعى تاقتايعا «شىن باك ايناسى» دەپ جازىلىپتى. «قۇداي تاعالا شىن تٸلەسە بەرەدٸ ەكەن عوي», — دەپ, قۋانعاننان پەردەسٸن قايىرىپ تاستاپ قاراسام, بەلٸ بٷكٸرەيگەن, كٶزٸ قىزارعان, اۋزى وپىرايعان, بەت تەرٸسٸ قاتپار-قاتپار قاسى تٷكسيگەن, ساقالى قۇداي بٸر شال تۇر!.. الدى-ارتىن ويلاماي: «سٸز كٸم?» دەپ ەدٸم, ەلگٸ شال (ەرٸ مەنٸ مازاق قىلعانداي) اۋزىن جىبىرلاتىپ سٶيلەگەندەي بولدى. انىقتاپ قاراسام, ەزٸمنٸڭ ايناداعى كٶلەڭكەم. «ا! ەن! الدامشى باقتار, ٶكٸنٸشپەن ٶتكەن ٶمٸرٸم!» — دەپپٸن دە ەتبەتٸمنەن قۇلاپپىن... بٸر زاماندا كٶزٸمدٸ اشسام, اق كيٸمدٸ, تٷسٸ سۇپ-سۇر بٸر ادام باسىمدى سٷيەپ وتىر ەكەن. مەنٸڭ ەسٸم كٸرگەنٸن بٸلٸپ: «اقساقال, ايناعا تاعى بٸر قارا! بٸراق ٶز كٶلەڭكەڭە دە, ودان ارعىلارعا دا الان, بولماي, ەڭ ارعى بالالارىن ەلپەشتەپ وتىرعان ەرلٸ-قاتىندى كٸسٸ مەن ەكٸ بالاعا قارا!» — دەدٸ. ايناعا قاراسام, ٶز كٶلەڭكەمنەن ارى بايلار, ادامشىلىقتار, بوزبالالار, اسىق ويناعان بالالار بٸرٸنەن-بٸرٸ ەرٸ, ەڭ ەرٸدە ازار كٶرٸنگەن ەرلٸ-قاتىندى ادام ەكٸ بالاسىن ەلپەشتەپ سٷيٸپ, بالالارى دا مويىندارىنان قۇشاقتاپ, اتا-اناسىن ايمالاپ تٷر. سوندا ەلگٸ اق كيٸمدٸ سٷر كٸسٸ ايتتى: «اقساقال, «شىن باك» سول اينانىڭ ەڭ تٷبٸندەگٸ اتا-اناداعى شىن ماحاببات پەن بالالارداعى شىن تازا جٷرەك ەدٸ. سول ماحاببات ەم تازا جٷرەك سٸزگە دە بٸتكەن ەدٸ. سونى قالدىرماي, بۇزباي الا جٷرٸپ, بارشا ادام بالاسىن ٶز بالاڭ, ٶز باۋىرىنداي كٶرٸپ, ماحاببات, عادالات قىلساڭ, شىن باقىت سول ەدٸ. ونى ٸزدەپ جٷرٸپ كٶرگەن بەينەت, تارتقان قايعى, اڭشىنىڭ قانشا بەينەتپەن ٸزدەگەن اقىن العاندا قۋانىشقا اينالعانى سىقىلدى, سەۋدەگەردٸڭ پايدا ٸزدەگەندەگٸ بەينەتٸ كٶپ پايدا تاپقاندا قىزىققا اينالعانى سىقىلدى بولۋشى ەدٸ.
سٸز ول ماحاببات پەن اق جٷرەكتٸ جولداعى جالعان اتاقتارعا ايىرباستاپ كەتكەنسٸز. بۇدان بىلايعى تٷرلٸ ٶمٸرٸڭٸزدە وسىنى قاتتى ەسكەرەرسٸز. ٶكٸنٸشتەن پايدا جوق ەندٸ يمانىڭىزدى ايتىڭىز!» — دەگەندە, تالىپ قالىپپىن.
شەكەرٸم قۇدايبەردٸۇلى
