سەناتتا كيبەربۋلينگ مەسەلەسٸ كٶتەرٸلٸپ جاتىر. اتالعان مەسەلەنٸ كٶتەرگەن پارلامەنت سەناتىنىڭ بٸر توپ دەپۋتاتتارى ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ اتىنا ساۋال جولدادى. ولاردىڭ پٸكٸرٸنشە, قازٸرگٸ پاندەمييا جاعدايىندا قازاقستاندا وسى مەسەلەنٸڭ ٶزەكتٸلٸگٸ ارتا تٷسكەن, - دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».
قازٸر پاندەميياعا بايلانىستى, بۇعان دەيٸن ينتەرنەتپەن اسا جۇمىس ٸستەي قويماعان قازاقستاندىقتار «بۋللينگ», «موببينگ», «حەيزينگ», «كيبەرموببينگ», «كيبەربۋللينگ» سيياقتى لەكسيكوندى جيٸ پايدالانا باستادى. وسى ورايدا سەناتور ناريمان تٶرەعاليەۆ بۇل تەرميندەر اعىلشىن تٸلٸنەن اۋدارعاندا «ەلەۋمەتتٸك جەلٸ مەن تٷرلٸ مەسسەندجەرلەر ارقىلى ادامدى قورلاۋ, قورقىتۋ, قۋدالاۋ مەن مازاقتاۋ» دەگەن ماعىنانى بٸلدٸرەدٸ دەپ دابىل قاقتى.
«بٸر سٶزبەن ايتقاندا, بۇل – ادامدى ينتەرنەتتە, ونىڭ ٸشٸندە ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە قورلاۋ. كيبەربۋللينگتٸڭ قۇربانى كەز كەلگەن ادام بولۋى مٷمكٸن. الايدا, زارداپ شەككەندەردٸڭ نەگٸزگٸ جاسى 11-16 جاس ارالىعىنداعى جاسٶسپٸرٸمدەر. دەمەك, ەلٸمٸزدەگٸ جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ 12 پايىزعا جۋىعى وسى كيبەربۋللينگٸڭ زاردابىن تارتقاندار», – دەدٸ سەناتور ناريمان تٶرەعاليەۆ.
ەلدەگٸ جاعدايعا بايلانىستى بارلىق بٸلٸم الۋشىلار قاشىقتان وقىپ جاتقاندىقتان بۇل مەسەلە ٶزەكتٸ بولىپ وتىر. ٶيتكەنٸ ونلاين وقۋعا بايلانىستى بٸلٸم الۋشىلار ينتەرنەتتە كٶپ ۋاقىت وتىرادى. وسىندايدا كيبەربۋلينگتٸڭ قاۋپٸ كٷشەيە تٷسەدٸ.
زەرتتەۋلەرگە سەيكەس, كيبەربۋللينگپەن كٶپ جاعدايدا پەدوفيلدەر مەن پسيحيكالىق اۋىتقۋلارى بار ادامدار اينالىسادى. ولار جالعان اككاۋنتتار اشىپ, بٷلدٸرشٸندەردٸڭ سەنٸمٸنە كٸرٸپ, العاشىندا دوستىق قارىم-قاتىناس ورناتا وتىرىپ جەكە اقپاراتتارىنا قول جەتكٸزەدٸ. سونان سوڭ پسيحولوگييالىق مانيپۋلياتسييا جاساي وتىرىپ, وي-ساناسىن ۋلايدى.
«ەدەتتە, مۇنداي قىلمىستار, قاراپايىم ۆيرتۋالدى دوستىق حات الماسۋلاردان باستالىپ, قورقىتۋمەن ٶز-ٶزٸنە قول جۇمساۋعا دەيٸن الىپ كەلەدٸ. وسى ورايدا سەناتور حالىق ٸشٸندە «كٶك كيت», «تىنىش ٷي», «قىزىل جاپالاق», «مەنٸ ساعات 04:20-دا ويات» جەنە تاعى باسقا ادام ٶمٸرٸنە قاۋٸپتٸ ويىنداردىڭ قازاق تٸلٸندە پايدا بولا باستاعانىنا الاداۋشىلىقتىڭ بار. مىسالى, ارىس قالاسىندا «ۆكونتاكتە» ەلەۋمەتتٸك جەلٸسٸ جەنە «Telegram» مەسسەندجەرٸ ارقىلى بالالاردى سۋيتسيدتٸك سيپاتتاعى ويىندارعا تارتقان بٸر ادام انىقتالدى», - دەيدٸ سەناتور.
ايتا كەتەيٸك, ەلەمدٸك جاعدايدا كيبەربۋلينگپەن اينالىسقان ادامدجار زاڭ الدىندا جاۋاپ بەرەدٸ. مىسالى, گەرمانييادا كيبەربۋللينگ ۇيىمداستىرعان ازاماتتار 10 جىلعا دەيٸن باس بوستاندىعىنان ايىرىلۋى مٷمكٸن.بۇل باعىتتا ەلەمدە كٶپتەگەن ەلدەر, ينتەرنەت-پلاتفورمالاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸك دەڭگەيٸن ارتتىرۋ, زاڭناما بويىنشا جۇمىس ٸستەۋ جەنە بالالاردى, ولاردىڭ اتا-انالارىن كيبەربۋللينگتەن قورعاۋ ماقساتىندا تيٸستٸ زاڭداردى قابىلداۋدا.
وسى ورايدا, سەناتورلار بۋللينگ پەن كيبەربۋللينگكە توسقاۋىل قويۋ ٷشٸن ينتەرنەتتەگٸ پاراقشالار مەن مەسسەندجەرلەردەگٸ توپتارعا مونيتورينگتٸ كٷشەيتۋ, مەكتەپتەر مەن وقۋ ورىندارىندا «كيبەربۋللينگتىڭ زارداپتارى» تاقىرىبىنداعى تەربيە ساعاتتارىن ٶتكٸزۋ, ارنايى مامانداردى دايىنداۋ, مۇعالٸمدەر مەن اتا-انالارعا تٷسٸندٸرمە جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ, ينفورماتيكا پەنٸنە كيبەربۋللينگكە قارسى قوسىمشا ساباقتار ەنگٸزۋ, بالالاردىڭ ينتەرنەتتەگٸ قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن قورعالۋىن قامتاماسىز ەتەتٸن ۇلتتىق جوبا ەزٸرلەۋ, بۋللينگ ٷشٸن قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ كٷشەيتۋ سيياقتى بٸرقاتار شارالاردى قولعا الۋدى ۇسىندى.
ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتەيٸك, سەناتتا كيبەربۋلينگ مەسەلەسٸ كٶتەرٸلٸپ جاتىر. اتالعان مەسەلەنٸ كٶتەرگەن پارلامەنت سەناتىنىڭ بٸر توپ دەپۋتاتتارى ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ اتىنا ساۋال جولدادى. ولاردىڭ پٸكٸرٸنشە, قازٸرگٸ پاندەمييا جاعدايىندا قازاقستاندا وسى مەسەلەنٸڭ ٶزەكتٸلٸگٸ ارتا تٷسكەن.
