سەكەننەن جاۋاپ العان تەرگەۋشٸ

سەكەننەن جاۋاپ العان تەرگەۋشٸ

ٶتكەن عاسىرداعى 70-شٸ جىلداردىڭ ورتا شەنٸندە تسەلينوگراد وبلىسىنا كومانديروۆكاعا باراتىنىمدى بٸلگەن بٸر جاسى ٷلكەن جاناشىر: «ول جاقتا قوناقٷي جاعى قيىنداۋ. قينالساڭ مىنا ٷيگە بار, مەنٸڭ اتىمدى ايتساڭ بولدى», – دەپ بٸر تانىسىنىڭ ادرەسٸن بەردٸ.

بارعان بويدا شورتاندى, الەكسەەۆ اۋداندارىنا جٷرٸپ كەتتٸم دە, قايتاردا بٸرەر كٷن تسەلينوگرادتا ايالداۋعا تۋرا كەلدٸ. قايتارعا بيلەت الىپ, قوناقٷيگە بارسام, ايتقانداي-اق, ماڭىنا جولاتپايدى. دۇرىستاپ تىڭدامايدى دا. امال جوق, تانىسىم بەرگەن ادرەس بويىنشا سوندا باردىم. تولىقتاۋ دەنەلٸ, ورتا بويلى, ورتا جاستاعى ەر ادام مەن جاسى ٶزٸ قاتارلى سىمباتتى, اشىق جٷزدٸ ەيەلٸ جىلى قارسى الدى. ٷي يەسٸ:

– كەلگەنٸڭ دۇرىس بولدى. بالالار الماتىدا, بٸرٸ وقيدى, بٸرٸ جۇمىس ٸستەيدٸ. قىسىلما, ٶز ٷيٸڭدەي كٶر, – دەپ جالپىلداپ جاتىر.

ول كەزدە ازىق-تٷلٸك قايدا دا قات, سودان با, وتاعاسى مەن وتىرار-وتىرماستان ٷيدەن شىعىپ كەتتٸ دە, ۇزاماي الىپ كەلگەن مۇزداتقىشتا قاتىپ قاقيعان ٷيرەكتٸ جوعارى كٶتەرٸپ:

– مٸنەكي, اندا باردىم دا اتىپ ەكەلدٸم, – دەپ قارقىلداي كٷلدٸ.

جايعاسىپ وتىرعان سوڭ:

– تۋعان جەرٸم قارقارالى, – دەدٸ ٶزٸ جايلى. – بٸراز جىلدان بەرٸ وسى قالادا ادۆوكات بوپ ٸستەيمٸن. وعان دەيٸن… – دەپ سەل ٸركٸلگەندەي بولدى. مەن بەرگەنٸم جوق.

– ە, قويا بەر, – دەپ سٶزٸن ەرٸ قاراي جالعادى. – پەنسيياعا شىعاتىن كەز جاقىنداپ كەلەدٸ. بەلكٸم, سونان سوڭ الماتىعا كٶشەمٸز بە, كٶرەمٸز. بالالار كەلٸڭدەر دەپ قويمايدى. بارساق بارامىز, الماتى بٶتەن ەمەس, جاستىق شاعىمىز ٶتكەن جەر. مىنا اپايىڭ ەكەۋمٸز سوندا ٷيلەنگەنبٸز. اپاڭنىڭ تۋعان اعاسى الماتىدا تۇرادى, جاۋاپتى قىزمەت اتقارادى. جاعداي وسىلاي… ال سەن…

ٶزٸمدٸ تانىستىرعان مەن دە ٷي يەسٸنٸڭ بٸر ماقالا جازىپ, پوچتامەن سالىپ جٸبەرەمٸن دەگەن ۋەدەسٸن العان سوڭ قونا جاتىپ, تاڭەرتەڭ اەروپورتقا تارتتىم.

ارادان ونشاقتى جىل ٶتكەندە – وعان دەيٸن اندا-ساندا حات ارقىلى حابارلاسىپ تۇراتىن – تسەلينوگرادتىق ادۆوكات الماتىعا قونىس اۋداردى. جيٸ بولماسا دا, كەزدەسٸپ, كٶرٸسٸپ جٷردٸك.

سٶزٸن ەسكەريلەر سيياقتى نىق, كەسٸپ سٶيلەيتٸن ول بٸر جولى پاركتە ەڭگٸمەلەسٸپ جٷرگەندە:

– سوۆەت ٶكٸمەتٸ بٸزدٸڭ وبالىمىزعا قالدى, – دەپ قالدى كٶزدەرٸ وت شاشىپ.

كٷمٸستەي جالت-جۇلت ەتكەن قىسقا شاشتارى تٸكٸرەيٸپ, ٷرپيٸپ كەتكەندەي بولدى. اياق-قولدارى قالتىراپ, ٶڭٸ قۋارىپ, يەگٸ دٸر-دٸر ەتتٸ دە, تەز قالپىنا كەلدٸ. كەلدٸ دە:

– بالالار ٷيٸندە ٶسكەن بٸر توپ جەتٸم بالا زووۆەتينستيتۋتتا وقيتىنبىز. ٷشٸنشٸ كۋرستى بٸتٸرەر الدىندا ويدا جوقتا ساۋ ەتٸپ كەلگەن تٷسٸ سۋىق بٸرەۋلەر التى ستۋدەنتتٸ قۇلاقتان سٷيرەپ الىپ بارسىن دا, وگپۋ-دەن بٸراق شىعارسىن. وندا سولاي اتالادى. ونىڭ نە ەكەنٸن بٸلەسٸڭ بە? قازٸرگٸ كگب. ەي-شەي جوق, سەندەر كومسومولسىڭدار, ايتقانىمىزدى ورىندايسىڭدار, بٸر جىلدان بەرٸ سىرتتارىڭنان باقىلاپ, تەكسەرٸپ جٷردٸك. ەندٸ وسىندا تەرگەۋشٸ بولاسىڭدار, – دەپ مەسەلەنٸ تٶتەدەن قويدى.

куш 004
куш 004

– نە ٸستەيمٸز, ايتقاندارىنا كٶندٸك, ايداۋلارىنا جٷردٸك. قىسقا كۋرستا وقىتىپ, لەيتەنانت, اعا لەيتەنانت دەگەن شەن بەردٸ. باسپانا بار, ايلىق جامان ەمەس. بٸراق, جۇمىس شەكتەن تىس اۋىر, قاۋىرت. تەز ٷيرەنٸپ, كٶندٸگٸپ كەتتٸك. جاستىققا بەرٸ سىيىمدى, اسىپ-تاسىپ شىعا كەلدٸك. سوۆەت ٶكٸمەتٸنٸڭ قولداۋشىسى دا, قورعاۋشىسى دا بٸز بوپ, شاش ال دەسە باس الۋ تٷك ەمەستەي بوپ جٷردٸك. ۇزاماي 1937 جىلدىڭ الاپات كٷندەرٸ كەلدٸ. ول 1936 جىلى-اق باستالعان عوي, بٸراق, ناعىز ۋشىعىپ, قۇتىرعان كەز – 1937. ودان سوڭ بٸرتٸندەپ سايابىرلادى. سايابىرلاعانىن قايتەيٸك, ٶز ٸشٸمٸزدەن دە, ورگاندى ايتامىن, تالايلاردىڭ باسى جۇتىلدى. ەي, ول كەزدە بٸزدٸ چەكيست دەيتٸن. قازٸر كٶپ ايتپايدى. سٶيتٸپ, بۇل اعاڭ دٷرٸلدەگەن چەكيست بولعان, بٸلدٸڭ بە? اناۋ-مىناۋ ەمەس, وتانعا ادال, تاباندى چەكيست. اناۋ-مىناۋ ەمەس, سەكەن سەيفۋلليندٸ تەرگەپ, كىلمىسىن مويىنداتا الماي پۇشايمان بولعان چەكيست, بٸلدٸڭ بە? ساعان سەنٸپ, ٶزٸمسٸنٸپ ايتىپ جاتقانىم دا. ەيتپەسە نەم بار, ەشكٸمگە ايتپا, ماقۇل ما?

– سەكەن سەيفۋلليندٸ تەرگەدٸم دەيسٸز بە?

– يە! – دەپ ەلپ ەتتٸ ٶتكٸر كٶزدەرٸ ەجٸرەيە. – نە جازىعىمىز بار, تەرگە دەدٸ, تەرگەدٸك, مٸندەتٸمٸزدٸ اتقاردىق, اتقارماساڭ, باس كەتەدٸ دەدٸم عوي ەلگٸدە, قىزمەتتٸڭ اتى – قىزمەت. انت بەرگەنبٸز, ونى بۇزۋعا بولمايدى. نەعىل دەيسٸڭدەر ەندٸ?!

– جازىعىڭىز جوق, بٸلەمٸز. ەندٸ سونى بىلاي ەپتەپ… كەڭٸرەك ايتساڭىز… قايتەدٸ?..

– كەڭٸرەك ايت دەيسٸڭ بە? قورقىپ-ٷركەتٸن دەنەڭە جوق. تاعى بٸردە بولسىن, جاراي ما?

اۋزىن اشسا جٷرەگٸ كٶرٸنەتٸن, اقكٶڭٸلدٸگٸ دە بار, جانى جايساڭ وسىناۋ ادامنان باسقانى كٷتسەم دە, مۇندايدى كٷتپەگەن باسىم بٸراز ۋاقىت بەيجاي كٷيدە, نانار-نانباسىمدى بٸلمەي جٷردٸم. قىزىعۋ شەكسٸز. باسقاسىندا شارۋام جوق, بٸراق, سەكەندٸ قالاي تەرگەپ-تەكسەرٸپ, جاۋاپ العانىن ەستٸسەم دەيمٸن. ٶزٸ قىزمەت ەتكەن قوعامعا قالتقىسىز بەرٸلگەنٸ ەر سٶز, جٷرٸس-تۇرىسىنان كٶرٸنٸپ تۇراتىن جان ول تۋرالى اعىنان جارىلىپ ايتار ما ەكەن, قالاي تەرگەدٸ, نە تەكسەردٸ, سەكەن نە دەدٸ, ول نە دەدٸ ەكەن, سەكەننٸڭ كٸم ەكەنٸن بٸلدٸ مە, بايىبىنا باردى ما, بٷيرەگٸ بۇردى ما, ەلدە, سىڭارجاق كەتتٸ مە, قىسقاسى, تٷيتكٸل كٶپ, تٷيٸن كٶپ. 1958 جىلى الماتى قالاسىنداعى فرۋنزە اۋداندىق ميليتسييا بٶلٸمٸن باسقارعان پودپولكوۆنيك يۆانوۆ كٸشٸپەيٸل, ادامگەرشٸلٸگٸ مول ادام سيياقتى كٶرٸنەتٸن, پاسپورتىمدى ەسەپكە تۇرعىزۋ كەرەك كەزدە تۋىنداعان قيىندىقتان قۇتقارىپ كٶمەك جاساپ ەدٸ. كەيٸن ونى سەكەندٸ تەرگەگەندە قاتىگەزدٸك جاسادى, جازالاۋ كەرەك دەگەندەي سٶزدەر ەستٸلٸپ جٷردٸ. سوڭى نەمەن بٸتكەنٸن بٸلمەيمٸن.

…مٸنە, تسەلينوگرادتان الماتىعا قونىس اۋدارعان ادۆوكاتپەن تاعى دا پاركتە سەرۋەندەپ جٷرمٸز. انانى بٸر, مىنانى بٸر سٶز ەتٸپ, سەكەن جايلى ەڭگٸمەگە بۇرىلار ەمەس. اقىرى ٶزٸم باستاپ:

– ٶتكەن جولعى ۋەدەڭٸز… – دەپ شەتٸن شىعاردىم.

– ە, سەكەن سەيفۋللين بە? نە بٸلگٸڭ كەلەدٸ, ايتا بەر!

– قالاي تەكسەردٸڭٸز? وندا كٸم بولىپ ٸستەۋشٸ ەدٸڭٸز? قاي جەردە? – دەيمٸن سىزدىقتاتىپ.

– قالاي تەكسەرەمٸز, كەدٸمگٸدەي تەكسەردٸك. وسى الماتىدا. دزەرجينسكيي كٶشەسٸندەگٸ سۇر ٷيدٸ بٸلەسٸڭ بە, سوندا. وندا بٸزدٸ قىزمەتٸمٸز ٷلكەن بولسىن, كٸشٸ بولسىن, بٸر-اق سٶزبەن تەرگەۋشٸ نەمەسە چەكيست دەيتٸن دەدٸم عوي.

– سەكەننەن قالاي جاۋاپ الدىڭىز, سونى عانا ايتىڭىزشى.

– مەنٸڭ الدىمدا ەكٸ تەرگەۋشٸ تٷك شىعارا الماعان ەكەن. بٸر كٷنٸ كەزەك بٸر سەرٸگٸم مەن ماعان كەلدٸ. ەكەۋمٸز كەزەكتەسٸپ تەرگەيتٸن بولدىق. ەندٸگٸسٸن ٶزٸم جايلى ايتايىن. باستىقتار ەگەر سەكەننٸڭ قىلمىسىن مويىنداتساڭ ٶيتەمٸز, بٷيتەمٸز, شەنٸڭ جوعارىلايدى دەيدٸ. سەلت ەتپەيمٸن. ماعان باس كەرەك. ەۋەلٸ بۇل جەردەن امان شىعۋ كەرەك. مٷلت كەتسەڭ, اياعىڭ كٶكتەن كەلەدٸ.

سەكەندٸ تەرگەگەندە سەرٸگٸم ەكەۋمٸز باستىقتار نە ٸستە دەدٸ, سونى ٸستەدٸك.

كامەرادان شىقپاي جۇمىس ٸستەدٸك. از-كەم كٶرشٸ بٶلمەدە كەزەك-كەزەك كٶز شىرىمىن الامىز دا, قايتا تەرگەيمٸز. سولايشا ەكٸ اپتا ٶتتٸ. سەكەن ەشتەڭە مويىندامادى, كەسسەڭ باس مٸنە دەپ مٸز باقپادى. كٷندٸز دە, تٷندە دە اۋزى كٶپٸرٸپ سٶيلەيتٸن, قارا تەرگە تٷسٸپ شارشايتىن ەكٸ تەرگەۋشٸ – بٸز بولدىق.

– سەكەن شارشاۋشى ما ەدٸ?

– بٸلٸپ وتىرىپ سۇرايسىڭ. نە دەم الماي, نە تاماق ٸشپەي, تەرگەۋشٸنٸڭ الدىندا تەۋلٸك بويى تٸك تۇراتىن ادام شارشاماي ما? بٸراق, بٸزدٸڭ وندا جۇمىسىمىز قانشا. ەكٸ ادىم جەردە بٸزدٸ دە اڭدىپ وتىراتىندار بارىن بٸلەمٸز.

– سوندا نە تەرگەدٸڭٸز? نە بٸلۋ كەرەك ەدٸ?

– تولىپ جاتىر, كٶبٸ ەستەن شىعىپ كەتتٸ. قۇپ كٶرسەڭ, بٸرەۋٸن ايتايىن. اناۋ ەلگٸ سەكەننٸڭ «قىزىل ات» دەگەن ٶلەڭٸ بار ەمەس پە, وقىپ پا ەدٸڭ?

– وقىعانمىن, ول ٶلەڭ ەمەس, پوە­ما, – دەيمٸن بۇرىنعى تەرگەۋشٸنٸ شامداندىرىپ الماۋ ٷشٸن جۇمساق سٶيلەپ.

– بولسا بولار, ەيتەۋٸر, اششى ٸشەكتەي شۇباتىلعان بٸردەڭە ەدٸ عوي. سەكەننٸڭ قاتەلٸگٸ سوندا. ولاي جازباۋ كەرەك ەدٸ, ابايلاۋ كەرەك ەدٸ.

– قاتەلٸگٸ نە, قالاي جازۋ كەرەك ەدٸ?

– قىزىل ات – باپتاۋى, كٷتٸمٸ كەلٸسكەن بۇرىنعى بايدىڭ اتى. سوۆەت ٶكٸمەتٸ كەزٸندە نەشە تٷرلٸ قارا جۇمىسقا جەگٸلٸپ, كٶرمە­گەنٸن كٶرگەن, ازاپ شەككەن, جاداپ-جٷ­دەگەن. سەكەن وسى جاعىن ويلاماعان.

– اعاتاي-اۋ, پوەمادا دەل ولاي ەمەس كوي. ەلدە, سٸز سولاي قابىلداپ پا ەدٸڭٸز!

– سولاي, سولاي. قازٸر ٷيٸڭە بارىپ, قايتا وقى, سوندا بٸلەسٸڭ.

– وي, اعاتاي-اۋ!

– قوي, بالا, – دەپ ادۆوكات قارق-قارق كٷلدٸ. – سەكەننٸڭ قاتەلٸگٸ كٶپ بولدى. «كىزىل ات» بٸرەۋٸ عانا. بايدىڭ قىزدارىنان تارتىپ العان قانشا قاتىنى بولعانىن بٸلەسٸڭ بە? «تار جول, تايعاق كەشۋ» دەگەن كٸتابىندا سوۆەت ٶكٸمەتٸنٸڭ قاس جاۋلارىن ماقتاعانىن بٸلەسٸڭ بە? مەيلٸ, ٶتتٸ-كەتتٸ, ەندٸ پايدا جوق.

– سٸزدٸڭشە, سەكەندٸ اقتاماۋ كەرەك پە ەدٸ?

– مەن ولاي دەگەن جوقپىن. اقتاعانى دۇرىس, ەرينە.

– قايدان بٸلەيٸن, سەكەڭدٸ ەلٸ دە جاۋ كٶرەتٸن سيياقتىسىز با, قالاي دەپ جاتقانىم دا.

– ايتتىم عوي, جاۋ كٶرمەيمٸن, ول ساياسي قاتەسٸ ٷشٸن جازالاندى. سەكەندەي اقىلدى ادام ولاي ەتپەۋ كەرەك ەدٸ…

– وندا, سٸزدٸڭشە, سەكەندٸ اتىپ تاستاعانى دۇرىس بولعان با?

– دۇرىس ەمەس. ودان گٶرٸ جەڭٸلدەۋ جازا بەرسە دە بولار ەدٸ.

– مەسەلەن, كانداي?

– ونى ايتا المايمىن. مەن سوت ەمەسپٸن.

– سوت بولماساڭىز, ادۆوكاتسىز عوي.

– وندا ادۆوكات ەمەس, تەرگەۋشٸ ەدٸم. ادۆوكات بولعانىم كەيٸن. جالپى, حالىق جاۋلارىن سوتتاعاندا ادۆوكات دەگەن بولمايتىن. مەنٸڭ بٸلۋٸمدە سولاي. قاتەلەسسەم, قۇداي كەشٸرسٸن.

– تاعى بٸر سۇراق. جوعارىداعى بٸر سٶزٸڭٸزگە قاراعاندا, سەكەننٸڭ سوۆەت ٶكٸمەتٸ الدىنداعى «قىلمىستارىن» سٸز دە مويىنداتا الماپسىز. ەرٸ قاراي نە بولدى? ٸس باسقا تەرگەۋشٸلەرگە ٶتتٸ مە?

– باستىقتار سولاي شەشكەن سوڭ, سولاي بولادى دا.

– ول كٸم دەگەن تەرگەۋشٸ ەدٸ? قۇپييا بولماسا…

– قۇپييا تٷگٸ جوق, بٸزدەن كەيٸن يۆانوۆ دەگەن بولعان. قازٸر قايدا ەكەنٸن بٸلمەيمٸن. ونىڭ قاسىندا ۇلتى تاتار تاعى بٸرەۋ بار ەدٸ, اتى-جٶنٸ ەسٸمە تٷسپەي تۇر. قازٸر… ە, يە, حاريسوۆ, ەلدە, حافيزوۆ پا, سول ەكەۋٸنٸڭ بٸرٸ.

ال, مەن وعان «يۆانوۆ وسىندا» دەگەنٸم جوق. يۆانوۆ جٶنٸندە ايتىلىپ-جازىلىپ جٷرگەندەرگە سىن كٶزبەن قاراعان جٶن. اقيقاتتى ايقىنداۋ قاجەت. كٸم بٸلسٸن, ول دا بار بولعانى «ٶز بورىشىن ادال اتقارعان» پاقىر شىعار. مىنا بٸزدٸڭ ادۆوكات اعامىز قۇساپ. ەيتپەسە, بەلكٸم, بٷگٸن ەكەۋٸ دە جەر باسىپ جٷرمەس پە ەدٸ, كٸم بٸلسٸن.

تەرگەۋشٸگە تاعى دا بٸر-ەكٸ ساۋال قويدىم. «سەكەنگە ەپتەپ جىلى قاباق تانىتتىڭىز با? كٶمەك قولىن سوزا الدىڭىز با? ۇرىپ-سوققان جوقسىز با?» – دەپ.

تٷسٸ قۋقىل تارتقان تەرگەۋشٸ «جوق» دەپ بٸر-اق قايىردى. «ولاي ەتۋ مٷمكٸن ەمەس ەدٸ» دەيتٸنٸن ايتپاسا دا ۇقتىم.

– رەپرەسسييا جىلدارى وگپۋ-دا تەرگەۋشٸ بوپ, سەكەندٸ ەكٸ اپتا قيناعانىڭىزعا ٶكٸنەسٸز بە?

– قينادى دەپ قايتەسٸڭ? مەن ٷكٸمەت جٷكتەگەن مٸندەتٸمدٸ اتقاردىم. نەگە ٶكٸنۋٸم كەرەك? مەن بولماسام, باسقا بٸرەۋ جاۋاپ الار ەدٸ. سەكەن بەرٸبٸر امان قالماس ەدٸ. ونى مەن دە, باسقالار دا بٸلەتٸنبٸز. ال, بولدىڭ با? ٶزٸڭ سەكەنشٸل ەكەنسٸڭ عوي…

– سەكەن قازاقتىڭ ماقتانىشى ەمەس پە?

– ماقتانىش بولسا, ماقتانىش شىعار, بٸراق, قاتەلەسپەۋ كەرەك ەدٸ.

– قاتەلەسپەيتٸن ادام بولا ما?

– بولمايدى, بٸراق, سەكەندٸكٸ مەملەكەتتٸك قاتە! سەن, بالا, مەنٸ ەشتەڭە تٷسٸنبەيتٸن بٸرەۋ نەمەسە تاسجٷرەك, راقىمسىز ەكەن دەپ تۇرسىڭ با? بٸز دە ادامبىز. مەسەلەن, ٶتكەندە سوۆەت ٶكٸمەتٸنە مەنٸڭ دە ٶكپەم بار دەپ ەم عوي ساعان, ەسٸڭدە مە? ەگەر مەنٸ زووۆەتينستيتۋتتى بٸتٸرۋگە بٸر جىل قالعاندا ەركٸمنەن تىس باسقا سالاعا بۇرىپ ەكەتپەگەندە, بەلكٸم, كەيٸن وبكوم نە رايكوم حاتشىسى, قۇرىعاندا, بٸر سوۆحوزدىڭ ديرەكتورى بولارىم مٷمكٸن ەدٸ. امال قانشا, تاعدىرىمدى تەلكەككە سالدى. رەپرەسسييا تۇسىندا سەكەن سيياقتى تالايلاردى تەرگەپ, جٷيكەدەن جٷيكە قالمادى, سودان تاپقان قايىر شامالى, بٸراق, قوعامعا, حالىققا ادال بولدىم, مٸندەتٸمە كٸر جۇقتىرعان جوقپىن. سوعان شٷكٸرلٸك ەتەمٸن.

تىم اعىنان جارىلىپ اقتا­رىل­ماسا دا, بٸراز جايدى بٷكپەسٸز ايتىپ, ەرٸ, ول قىزمەتتەن پەلەندەي وپا تاپپاعانىن دا جاسىرماي پۇشايمان حال كەشٸپ تۇرعانداي كٶرٸنگەن بۇرىنعى چەكيستٸ ٸشتەي اياپ, جانىم اشىعانداي بولدى. سوندا دا ٶزٸنٸڭ رۇقساتىمەن وعان تاعى بٸر سوڭعى سۇراق قويۋعا تۋرا كەلدٸ: «سول جىلداردا سٸز سيياقتى تاعى بٸر تەرگەۋشٸ سەكەندٸ وسى قازٸر سٸز ەكەۋمٸز تۇرعان پارككە الىپ كەلٸپ, ورىندىققا وتىرعىزىپ قويىپ جاۋاپ العاندا, قورلىققا شىداماعان اقىن تۇرا كەلٸپ, ونى استىنداعى ورىندىقپەن ۇرىپ باسىن جارىپتى دەگەندٸ وقىعانىمىز بار. سول جايلى بٸلەسٸز بە, راس پا?» – دەپ.

بۇل جولى دا جاۋاپ قىسقا, ناقتى بولدى: «جوق! وندايدى ايتىپ جٷرگەن ٶزدەرٸڭ سيياقتى جازعىشتار بولار. سەن ەۋەلٸ ساياسي ارەستانتتاردى تازا اۋا جۇتۋ ٷشٸن ون-ون بەس مينۋت تٷرمەنٸڭ قوراسىنا شىعاراتىن با ەدٸ دەپ سۇرامايسىڭ با? مەيلٸ, دەيتٸندەر دەي بەرسٸن. بٸرەۋدٸڭ كٷنەسٸن كٶتەرەتٸن جايىم جوق! مٷمكٸن, راس شىعار.

ونىڭ ەڭگٸمەلەرٸ ەلدەكٸمدەردٸ ەسكە تٷسٸرگەندەي بولدى. مەسەلەن, قاراسارتوۆ. ايتقاندارى سودان اۋمايدى. شەكەرٸمدٸ ايدالادا اتىپ, قۇدىققا تاستاپ كەتكەن قاراسارتوۆ تا ٶز ەرەكەتٸنٸڭ دۇرىستىعىنا شەك كەلتٸرمەي ٶتتٸ ەمەس پە ٶمٸردەن (سوناۋ بٸر جىلى بٷگٸنگٸ عۇلاما عالىم, ەبٸنەي بٶكەتوۆ تاسپاعا جازىپ الىپ, باسپاسٶزدە جارييالاعان ەڭگٸمە-سۇحباتتا قاراسارتوۆ تا وسى سيياقتى ۋەجدەر ايتقانىن ەسكە تٷسٸرٸڭٸز).

ال, مەنٸمەن ەڭگٸمەلەسكەن, سەكەننەن ەكٸ اپتا جاۋاپ العان چەكيستٸڭ ايتقاندارىنا ەندٸگٸ جەردە ەشتەڭە قوسىپ-الماسا دا بولاتىنىن ٶزٸڭٸز دە شامالاپ, سەزٸپ-بٸلٸپ وتىرسىز, اعايىن. وسىدان سوڭ ەكەسٸن باي-كۇلاققا جاتقىزىپ كٶكارالعا ايداعان زاڭگەر, ەكەسٸن ٷشتٸكتٸڭ ٷكٸمٸمەن اتىپ تاستاعان گرۋزين ازاماتىنىڭ ٶز ٷيٸنەن ستاليننٸڭ مۋزەيٸن اشقانىنا تاڭدانۋدىڭ رەتٸ بار ما, جوق پا, پەلەن دەۋ قيىن شىعار…

سونىمەن, بۇل نە?

جانكەشتٸلٸك, قانىپەزەرلٸك پە, ەلدە… مەن ٶز باسىم كەڭەستٸك يدەولوگييانىڭ ميلليوندار ساناسىنا سٸڭٸرگەن ناسيحاتتىق قۇدٸرەت-كٷشٸ, سۇمدىق سەنٸمٸ, تەمٸردەي تەگەۋرٸنٸ دەۋگە بەيٸلمٸن. سٸز شە?

P.S. سەكەندٸ تەرگەگەن چەكيست كەزدەيسوق بٸرەۋ ەمەس. بەرتٸنگە دەيٸن بۇيىرعان جۇمىستى ٸستەپ, توقسانعا تاياپ باقيعا وزعان قۇدايدىڭ كٶپ قۇلدارىنىڭ بٸرٸ. ارۋاعى كەشٸرسٸن.

زەكٸر اساباەۆ.

الماتى.

"ەگەمەن قازاقستان" گازەتٸ