رەسەيدەگٸ ورىس تٸلٸنٸڭ كەرٸ كەتۋٸ نەمەسە قازاقستانداعى قازاق تٸلٸنٸڭ بەسەكەلەستٸگٸ

رەسەيدەگٸ ورىس تٸلٸنٸڭ كەرٸ كەتۋٸ نەمەسە قازاقستانداعى قازاق تٸلٸنٸڭ بەسەكەلەستٸگٸ

قازٸرگٸ قازاقستاننىڭ تٸلدٸك جاعدايى, تٸلدٸك مەسەلەسٸندە تٸكەلەي قازاق تٸلٸنە قاتىستى باستى نازار اۋدارا بەرمەيتٸن نەرسە – قازاق تٸلٸنٸڭ دامۋىنداعى بەسەكەلەستٸكتٸڭ بولۋى. بەسەكەلەستٸك بار جەردە دامۋ مەن ٶركەندەۋ بار ەكەنٸ بەلگٸلٸ. ەلەمدەگٸ تٸلدەردٸڭ بارلىعى بٸر-بٸرٸنە جاۋ نەمەسە دۇشپان ەمەس, ٶزارا بەسەكەلەستٸك قاتىناستا. ال بەسەكە جوق جەردە كەرٸ كەتۋ بار. مەسەلەن, ٶزٸمٸز دە كٶپ تالداپ جٷرگەن رەسەيدەگٸ ورىس تٸلٸنٸڭ قازٸرگٸ تاڭداعى كٶپتەگەن پروبلەمالارى دەل وسى بەسەكەلەستٸكتٸڭ جوقتىعىنان پايدا بولىپ وتىر.

رەسەيدە ورىس تٸلٸ نەگٸزگٸ, باسىم, دومينانتتى تٸل, الايدا بۇل ورىس تٸلٸنٸڭ باعى دا, سورى دا بولىپ وتىر. مەملەكەتتٸك باعدارلامالاردا ورىس تٸلٸنٸڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸ نەمەسە بەسەكەگە تٷسۋٸ جايىندا سٶز قوزعالمايدى, مەملەكەت شەنەۋنٸكتەرٸ دە كٶڭٸل بٶلمەيدٸ, سەبەبٸ رەسەيدە ورىس تٸلٸ جالعىز, نەگٸزگٸ, ونىڭ بەلگٸلٸ بٸر دامۋ ۆەكتور-باعىتى جوق. ال قازاقستاندا قازاق تٸلٸ ٶزٸنەن, ٶكٸنٸشكە وراي (ەلدە باعىمىزعا وراي ما), جوعارى تۇرعان ورىس تٸلٸنٸڭ دەڭگەيٸنە جەتۋگە دەگەن تالپىنىسى, ياعني, بەسەكەسٸ بار. ەسەسٸنە, رەسەيدە تاتار تٸلٸنٸڭ دامۋى قاتتى بايقالادى, ورىس تٸلٸنەن تەحنولوگييا ٷردٸسٸن «ٷيرەنٸپ العان» تاتار تٸلٸ قازٸرگٸ تاڭدا IT-تٸلگە اينالىپ ٷلگەردٸ.

مويىندايىق: قازاق تٸلٸن دامىتۋعا ٷلەس قوسىپ وتىرعان ورىس تٸلٸ عوي. قازاق ۇلتتىق وپپوزيتسيونەرلەرٸ دە (شاحانوۆ باستاعان توپ) قازاق تٸلٸنٸڭ مەسەلەسٸن مەملەكەتتٸك دەڭگەيدە كٶپ كٶتەرسە دە, ورىس تٸلٸنە قارسى بولماعان, تەك قازاق تٸلٸنٸڭ جوعارى دەڭگەيدە, ياعني, ورىس تٸلٸنەن جوعارى تۇرۋىن عانا قالادى. «بٸز ورىس تٸلٸنە قارسى ەمەسپٸز, بٸراق قازاق تٸلٸن قولدايمىز» دەگەن ۇراننىڭ شەڭبەرٸندە ٷن قوستى. سوندا ەلٸمٸزدٸ ورىس تٸلٸ مەن قازاق تٸلٸن قاراما-قارسى قويىپ جٷرگەن, بٸر-بٸرٸنە دۇشپان ەتٸپ كٶرسەتٸپ جٷرگەن كٸمدەر? قانشا دەگەنمەن مۇنداي نيگيليستٸك كٶزقاراستاردى بٸز جاي عانا پافوس دەپ سانايمىز, ونىڭ بارلىعى ۋاقىتشا عانا. ال قازٸرگٸ ۋاقىتتا بوس ۇران مەن ەموتسييادان گٶرٸ قازاق تٸلٸن دامىتۋعا دەگەن شىنايى ٸستەردٸڭ باستاماسى بايقالادى. سەبەبٸ قازاق تٸلٸنٸڭ دامۋىنا ٷلەس قوسىپ وتىرعان ورىس تٸلٸ ەكەنٸنە كٷمەن تۋعىزبايمىز.

دەمەك, نيۋتوننىڭ ٸٸٸ-زاڭى بويىنشا, ەرەكەت ەتۋشٸ كٷشكە ەرقاشان دا تەڭ دەرەجەلٸ قاراما-قارسى ەسەر ەتۋشٸ كٷش بولادى. قازاقستانداعى ٷشتٸلدٸ تٸلدٸك ساياساتتىڭ نەگٸزگٸ استارى دا دەل وسى بەسەكەلەستٸكتە جاتىر: ٷش تٸلدٸ قولداۋ ارقىلى قازاق تٸلٸنٸڭ مەرتەبەسٸن جوعارىلاتۋ بولاتىن. بەرٸمٸزگە بەلگٸلٸ, ورىس تٸلٸ دە, اعىلشىن تٸلٸ دە قازاق تٸلٸنە قاراعاندا ەلدەقايدا قۋاتتى دامۋ ٶلشەمٸ بار تٸلدەر, ال ٷشتۇعىرلى تٸلدٸك تريادا بارلىق تٸلدەردٸڭ تەڭ بولۋىن ناسيحاتتايدى, بۇل ٷدەرٸس قازاق تٸلٸنٸڭ جىلجۋ ينەرتسيياسىن تۋعىزارى شٷبەسٸز. ٷشتٸلدٸلٸك كونتسەپتسيياسىنىڭ بازالىق قۇرىلىمى – قازاق تٸلٸن ورىس تٸلٸنٸڭ دەڭگەيٸنە جەتكٸزۋ.

ەرينە, تاريحتا تٸلدەردٸڭ ٶزارا ەرەكەتتەسۋٸ كٶپ بولعانىن جاقسى بٸلەمٸز, بۇل ەرەكەتتەسۋلەر تەك قانا بٸر تٸلدٸڭ جويىلۋىمەن عانا ٶلشەنٸپ وتىرماعانى دا بەلگٸلٸ, كەرٸسٸنشە, بٸر-بٸرٸنە ەسەر ەتە وتىرىپ دامۋشىلىق جولعا تٷستٸ. اياداي عانا ارالدىڭ حالقىنىڭ تٸلٸ بولعان اعىلشىن تٸلٸ ەلەمدٸك دەڭگەيگە كٶتەرٸلۋٸنە لاتىن تٸلٸمەن بايلانىسىنىڭ باسىم بولۋىمەن تٷسٸندٸرۋگە بولادى: اعىلشىن تٸلٸنٸڭ بولسىن, ەلەم تٸلدەرٸنٸڭ بولسىن نەگٸزگٸ تەرميندٸك قورى – لاتىن لەكسيكاسى, ال دەل وسى لاتىن لەكسيكاسىنىڭ اعىلشىن تٸلٸنە مولىنان ەنۋٸ انگلييانىڭ يندۋستريالدى, عىلىمي رەۆوليۋتسييا جاساۋىنا نەگٸز بولدى. ياعني, لاتىن تٸلٸنەن ەنگەن عىلىم اعىلشىن تٸلٸن ٶركەندەتە وتىرىپ , بريتانييا ەكونوميكاسىن تٶڭكەرٸس تۇعىرىنا جەتكٸزدٸ. سول تەرٸزدٸ, XV-XVI ع.ع. تٷركٸ ەسكەري باسقىنشىلىعىنان بٸرتۇتاس مەملەكەت بولىپ قالىپتاسقان, كەيٸن ٷلكەن يمپەرييا-دەرجاۆاعا اينالعان رەسەيدٸڭ ورىس تٸلٸنٸڭ دامۋىنا تٷركٸ تٸلٸ قاتتى ەسەر ەتتٸ, كەيٸن كەلە فرانتسۋز تٸلٸ مەن ورىس تٸلٸنٸڭ قاپتالداسۋى تاعى دا ورىس تٸلٸنٸڭ پايداسىنا شەشٸلدٸ. قازٸر ورىس تٸلٸنٸڭ سٶزدٸگٸنەن تٷبٸرٸ ورىس تٸلٸنە عانا قاتىستى تٶل سٶزدەرٸن تابۋ قيىن, نە گرەك, نە لاتىن, نە تٷرٸك, نە فرانتسۋز تٸلٸنەن ەنگەن بولىپ شىعادى. ورىس تٸلٸنٸڭ عىلىمي نەگٸزٸن سالعان م.لومونوسوۆتىڭ ٶزٸ كٸرمە سٶزدەرگە قاتتى قارسى بولسا دا, گرەك, لاتىن تٸلٸنەن ەنگەن تەرميندەر مەن كٸرمە سٶزدەرگە قارسى بولماعان. تۋىسقان تٸلدەر ۋكراين تٸلٸ مەن ورىس تٸلٸنٸڭ بٸر-بٸرٸنە تيگٸزگەن ەسەرٸ دە سونشالىقتى مول: پۋشكين مەن گوگولدىڭ دوستىعى بۇل اعايىندى تٸلدەردٸڭ ەدەبي ٷدەرٸسٸن ٷدەمەلٸ ەتە تٷستٸ.

مالايزييادا اعىلشىن تٸلٸ مەن مالاي تٸلٸ, ٷندٸستاندا حيندي تٸلٸ مەن اعىلشىن تٸلٸ, سينگاپۋردا قىتاي تٸلٸ مەن اعىلشىن تٸلٸنٸڭ بەسەكەلەستٸك قاتىناسى ورناعان, ەسەر ەتۋ-دامىتۋ دەلدالدىعى بار. اعىلشىن تٸلٸنەن ەنگەن IT-تەحنولوگييانى دامىتۋ ارقىلى مالاي تٸلٸنٸڭ دامۋ دەڭگەيٸ ٶسكەن بولاتىن, ال سينگاپۋر اعىلشىن-قىتاي تٸلدەرٸنٸڭ ٶزارا ديسكۋرسىنىڭ ارقاسىندا ٸرٸ ەكونوميكالىق كەڭٸستٸككە اينالدى. ەلەمدە بولىپ جاتقان مەتروپولييا-تٸلدەردٸ قايتادان قابىلداۋ تەرٸزدٸ ەلەمدٸك تٸلدٸك تەندەنتسييالار دەل وسى بەسەكەلەستٸكتٸ ورناتۋ پروتسەسٸنە نەگٸزدەلگەنٸ تٷسٸنٸكتٸ: افريكا مەملەكەتتەرٸنٸڭ فرانتسۋز, اعىلشىن تٸلدەرٸن, وڭتٷستٸك امەريكا مەن ورتالىق امەريكانىڭ يسپان, پورتۋگال تٸلدەرٸن, تمد مەملەكەتتەرٸ ورىس تٸلٸن, ورتالىق ازييا اراب تٸلٸن, شىعىس ازييا مەملەكەتتەرٸنٸڭ اعىلشىن تٸلٸنە ورالا باستاۋى وسىنى بٸلدٸرەدٸ.

كسرو كەزٸندە ۇلتتىق تٸلدەردٸ شەتتەتۋ ورىن الىپ وتىرسا دا, ولاردى دامىتۋعا كەڭٸنەن كٶڭٸل بٶلٸنگەنٸن كٶرەمٸز. بٷكٸل وداقتا ەدەبيەتتٸڭ ٶركەنٸ ٶسٸپ تۇرعان دەۋٸردە وداق تٸلدەرٸندە مول تيراجبەن كٸتاپتار شىعارۋ, ولاردىڭ ورىس تٸلٸنە, ودان قالسا, شەت تٸلدەرٸنە اۋدارۋ, ٶنەر مەن مەدەنيەتتٸ دامىتۋ جولىندا وتاندىق, ۇلتتىق تەاترلار مەن ٶنەر مەكتەپتەرٸن كٶبەيتۋٸ, ولاردىڭ ٶنەرٸن شەت ەلدەرگە, مەسكەۋدە ناسيحاتتاۋ جۇمىستارى كەڭ ەتەك العانىن بٸلەمٸز. ٷلكەن كەڭٸستٸك پەن گەوگرافييالىق-مەنتالدىق ايماقتى رەزيدەنتسيياسىنا الىپ جاتقان, ەلەمنٸڭ 3/1 بٶلٸگٸن يەلەنٸپ وتىرعان «وتاعاسى مەملەكەتتٸڭ» بٸرتۇتاس ەكونوميكاسىن قالىپتاستىرۋ ٷشٸن بٸرتەكتٸ تٸلدٸك ساياسات كەرەك ەكەنٸ بەلگٸلٸ, سوندىقتان دا ٶزگە تٸلدەرگە قوعامدىق-مەملەكەتتٸك مەرتەبە بەرٸلمەدٸ, تەك وداق كٶلەمٸنە ورىس تٸلٸنٸڭ عانا دەۋرەنٸ جٷردٸ. تٸپتٸ, ورىس تٸلٸ كسرو كونستيتۋتسيياسىندا وداقتىڭ مەملەكەتتٸك نە رەسمي تٸلٸ دەپ بەلگٸلەنبەگەن دە, الايدا وداق مٷشەلەرٸ ينتۋيتسييالى تٷردە ورىس تٸلٸن ورتاق قاتىناس قۇرالىنا اينالدىردى. سول ۋاقىتتا بۇۇ ەلەمدەگٸ ەڭ التەرناتيۆتٸ, ەلدەقايدا دۇرىس تٸلدٸك ساياسات رەتٸندە كسرو تٸلدٸك ساياساتىن باعالاعان ەكەن. دەل وسى ورىس تٸلٸ بٸراز تٸلدەردٸڭ تەحنيكالىق-يندۋستريالدى جوباسىنىڭ, ٷلگٸسٸنٸڭ قالىپتاسۋىنا مٷمكٸندٸك بەردٸ, ناقتىراق ايتساق, ٶزگە تٸلدەر ورىس تٸلٸنٸڭ كەڭٸستٸگٸنە ۇمتىلۋ ارقىلى ٶز-ٶزٸن قامتاماسىز ەتە الدى. سول تٸلدەردٸڭ بٸرٸ – قازاق تٸلٸ. قازاق تٸلٸ ورىس تٸلٸنٸڭ ەسەرٸنەن عىلىمي-تەحنيكالىق رەۆوليۋتسييانى باستان كەشتٸ, عىلىمي نەگٸزٸ قالىپتاستى, ەلٸ دە قالىپتاسۋ ٷستٸندە.

ونىڭ ٷستٸنە ورىس تٸلٸ ينتەرنەت كەڭٸستٸگٸن جاۋلاۋى جاعىنان اعىلشىن تٸلٸنەن كەيٸن ەكٸنشٸ ورىندا تۇر, ال ەلەمدەگٸ ەدەبيەتتەر مەن شىعارمالاردى اۋدارۋ جاعىنان 7-ورىندا تۇرعان تٸل. ن.نازارباەۆ جولداۋىندا: «ەگەر تەحنولوگييا قىتايدان كەلسە, وندا قىتاي تٸلٸندە سٶيلەۋگە ۇمتىلاتىنىمىز حاق, ال دەل قازٸرگٸ ۋاقىتتا تەحنولوگييا رەسەيدەن كەلەدٸ, سوندىقتان ورىس تٸلٸندە سٶيلەۋگە مەجبٷرمٸز» دەگەن ەدٸ. ورىس تٸلٸنٸڭ ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ وسىنداي جەتٸستٸكتەرٸ ونىڭ باسىمدىعىن ونسىز دا ارتتىرا تٷسپەك. ورىس تٸلٸ جەتٸپ وتىرعان قازاقستانداعى رەسمي-قوعامدىق قىزمەتٸ مەن مەرتەبەسٸ قازاق تٸلٸنٸڭ العا جىلجۋىن قامتاماسىز ەتپەك. مەسەلەن, ەلباسى ەلەمدٸك كلاسسيكالىق شىعارما ٷلگٸلەرٸن قازاق تٸلٸنە اۋدارۋدى قازاق تٸلٸن دامىتۋ ساياساتى رەتٸندە ۇسىندى, ال ول ەدەبيەتتەردٸ اۋدارۋ ٷشٸن ورىس تٸلٸنٸڭ دەلدالدىق قىزمەتٸ قاجەت ەكەنٸ بەلگٸلٸ. قازاق تٸلٸندەگٸ ەدەبيەتتەر دە ەلەمدٸك تٸلدٸڭ بٸرٸ رەتٸندە سانالاتىن ورىس تٸلٸنە عانا اۋدارىلادى, كەيٸن كەلە ورىس تٸلٸنەن ٶزگە تٸلدەرگە تەرجٸمالانادى.

ال بەسەكەلەستٸك جوق جەردە نە بولادى. رەسەيدەگٸ ورىس تٸلٸنٸڭ دامۋى تۋرالى سىني كٶزقاراستار كٶپ. حالىقتىڭ ساۋاتتىلىعى مەن شەنەۋنٸكتەردٸڭ ساۋاتتىلىعى كەمٸگەن, ورىس تٸلٸنٸڭ لاستانۋى, بٶلشەكتەنۋٸ, بۋداندالۋى بايقالادى. مەكتەپ پەن جوو-دا ورىس تٸلٸن وقىتۋ قىسقارتىلعان, مەكتەپ وقۋلىقتارىندا وقىپ جٷرگەن ورىس تٸلٸنٸڭ تٷسٸنٸكسٸزدٸگٸ جايلى كٶپ ايتىلادى (بۇل تٸل حٸح عاسىرداعى ورىس ەدەبي تٸلٸ ەدٸ), پەداگوگيكالىق بٸلٸم بەرۋ تٶمەندەگەن, بمە (ەدينىي گوسۋدارستۆەننىي ەكزامەن) جٷيەسٸندە ورىس تٸلٸنەن نەتيجە قاناعاتتاندىرارلىقسىز, بٸر سٶزبەن ايتقاندا, بٸلٸم بەرۋ رەفورمالارى ورىس تٸلٸنٸڭ ىڭعايىنا شەشٸلمەي وتىر. ال سٶيلەۋ تٸلٸندە امەريكاندىق ەلەمەنتتەردٸڭ, جارگوندانۋدىڭ كەڭ ەتەك الۋى, ينتەرنەت تٸلٸنٸڭ بۇزىلۋى تەرٸزدٸ جاعىمسىز جايتتار جايلاعان. مەملەكەت ورىس تٸلٸنٸڭ بۇلاي كەمٸپ بارا جاتقانىنا اسا كٶڭٸل بٶلٸپ وتىرعان جوق, سەبەبٸ ولار ٷشٸن رەسەيدە بٸر تٸل عانا بار ول – ورىس تٸلٸ جەنە ونىڭ قۋاتى مىقتى دەگەن تٷسٸنٸك قانا. الايدا رەسەيدەن تىس كەڭٸستٸكتە ورىس تٸلٸنە دەگەن بەسەكەلەستٸك بار, بۇل جاي عانا بەسەكە ەمەس, ناعىز اگرەسسيياعا تولى پروتسەسس ورىن العان. بالقان ەلدەرٸندە, ۋكراينا, قازاقستان, ٶزبەكستان, قىرعىزستان, تەجٸكستان ەلدەرٸندە ورىس تٸلٸنە قارسى قاتاڭ شارالار قولدانىلىپ وتىر. ەسەسٸنە بۇل ەلدەردٸەگٸ ورىس تٸلٸنٸڭ جاعدايى رەسەيدەگٸ ورىس تٸلٸنە قاراعاندا جاقسى دەسەك بولادى, رەسەيدە تابيعاتى بۇزىلىپ جاتقان ورىس تٸلٸنٸڭ قازاقستاندا, بەلارۋس ەلدەرٸندە ناعىز تاريحي ٷلگٸسٸ ساقتالا بٸلگەن جەنە مۇنداعى ورىس تٸلٸنٸڭ «تاسىمالداۋشىلارى» رەسەيدەگٸ ورىس تٸلٸ ٶكٸلدەرٸنە قاراعاندا ەلدەقايدا ساۋاتتى. ورىس تٸلٸن ٷيرەنٸپ كەلگەن شەتەل ازاماتى بٸردە-بٸر كٸرمە ەلەمەنتٸ جوق ورىس تٸلٸنٸڭ ناعىز تابيعي ٷلگٸسٸندە سٶيلەيدٸ, سەبەبٸ شەت ەلدەگٸ ورىس تٸلٸنٸڭ تابيعاتى مٷلدەم بٶلەك. سوندىقتان دا رەسەي عالىمدارى دەل وسى شەت ەلدەگٸ ورىس تٸلٸن ساقتاپ قالۋدى ويلاپ وتىر. رەسەي ساياساتى ورىس تٸلٸن رەسەيدٸڭ يميدج قالىپتاستىرۋشى قۇرالى رەتٸندە ەلەمدە بارىنشا ناسيحاتتاپ وتىر, تەك رەسەيدٸڭ ٶزٸندە ەمەس.

ورىس تٸلٸنٸڭ قازاق تٸلٸنە كەرٸ ەسەرٸ بار دەگەننٸڭ ٶزٸندە قازاق تٸلٸ قۇرتىلىپ كەتپەيدٸ عوي. ەلەمدٸك دەرجاۆالاردىڭ, يمپەرييالاردىڭ ٶزدەرٸ تٸلدەردٸ قۇرتا الماعانىن بايقايمىز. بريتانييا ٶز قول استىنداعى ايريش (يرلاند تٸلٸ), ۆاليي تٸلدەرٸنە, يسپانيياداعى كاتالون (بالەار, ۆالەنسييا), باسك, گاليسييا, اران تٸلدەرٸنە, فرانتسييا باسك تٸلٸنە قاتىستى قانشا جويقىن تٸلدٸك باسقىنشىلىق جاساعانىمەن, اتالعان تٸلدەر ەلٸ كٷنگە دەيٸن بار جەنە مەملەكەتتە بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە ٶز ورنى ايقىندالعان. سول تەرٸزدٸ قازاق تٸلٸنٸڭ دە قۇرتىلۋى مٷمكٸن ەمەس. ونىڭ ٷستٸنە قازٸرگٸ ەكونوميكالىق داعدارىستى ورىن العان ۋاقىتتا كٶپتەگەن مەملەكەتتەردە تٸلدٸك قولداۋلار (ينستيتۋت, اكادەمييالار قىسقارىپ جاتسا رەسەيدە ران رەفورماسى, تٷركييادا تٷرٸك لينگۆيستيكالىق قوعام قىزمەتٸڭ توقتاتۋى) كەمٸپ جاتسا دا, قازاقستان قازاق تٸلٸن دامىتۋدى بارىنشا قولعا الىپ وتىر. قازاق تٸلٸ مەملەكەتتٸڭ بٸرٸكتٸرۋشٸ يدەولوگيياسىنا اينالدى. مەملەكەتتٸك باعدارلامالار مەن جوبالار ٸسكە اسىرىلىپ وتىر.

ەرينە, قازاقستان بٷتٸندەي ەكٸتٸلدٸ نە ٷشتٸلدٸ بولعاندا, قازٸرگٸدەي تٸلدٸك مەسەلەلەردٸڭ بولماۋ مٷمكٸندٸگٸ عاجاپ ەدٸ. فينلياندييادا فين تٸلٸ مەن شۆەد تٸلٸ, كانادادا فرانتسۋز تٸلٸ مەن اعىلشىن تٸلٸ, شۆەيتسارييادا فرانتسۋز, نەمٸس, يتاليان, رەتورومان تٸلدەرٸ, ٷندٸستاندا اعىلشىن تٸلٸ مەن حيندي تٸلدەرٸ, بەلگييادا فرانتسۋز, فلامەند, اعىلشىن تٸلدەرٸ, بەلارۋستە ورىس تٸلٸ مەن بەلارۋس تٸلٸ, سينگاپۋردە قىتاي تٸلٸ مەن اعىلشىن تٸلٸ, پەكٸستاندا ۋردۋ تٸلٸ مەن اعىلشىن تٸلٸ تەرٸزدٸ تٸلدٸك ديالوگتەردٸ مىسالعا كەلتٸرسەك بولار ەدٸ. الايدا قازٸرگٸ قازاقستاندىق تٸلدٸك ساياسات تٸكەلەي وسى باعىتقا قاتىستى كوورديناتسييا سىزعانىن اڭعارۋعا بولادى.

قازاقستاننان تىس ايماقتاردا ٶمٸر سٷرەتٸن قازاق دياسپورالارىنىڭ قازاق تٸلٸنە دەگەن ىقىلاسى دا جوعارى. گەرالد بەلگەر «مەن گەرمانييادا, فرانتسييادا, دانييادا تۇراتىن قازاقتارمەن كەزدەسكەم, ولار ٶزدەرٸنٸڭ انا تٸلدەرٸندە تاماشا سٶيلەيدٸ» دەيدٸ. راسىمەن دە, تٷركيياداعى, يرانداعى, قىتايداعى قانداستارىمىز ٶزدەرٸنٸڭ انا تٸلدەرٸن عاجاپ تٷردە ساقتاي بٸلگەن. سەبەبٸ بۇل قازاقتاردا بەسەكە بار ەدٸ, ٶزگە تٸلدەر قانشالىقتى ەسەر ەتكەن سايىن ٶز تٸلٸڭە دەگەن سٷيٸسپەنشٸلٸگٸڭ, قادٸرٸڭ ارتا تٷسەرٸ حاق.

قىمبات يسلامبەك