عالىمدار قازٸرگٸ قازاقستان اۋماعىندا شامامەن 1700–1800 جىل بۇرىن ٶمٸر سٷرگەن ەيەلدەر قولدانعان حوش يٸستٸ كوسمەتيكانىڭ ٸزدەرٸن انىقتادى, دەپ حابارلايدى ult.kz.
زەرتتەۋشٸلەر شىعىس ارال ماڭىنداعى تومپاقاسار جەنە التىن-اسار قورىمدارىنان تابىلعان ەكٸ بور زاتتى زەرتتەگەن. ولار بٸزدٸڭ زامانىمىزدىڭ II–IV عاسىرلارىنا جاتاتىن ەيەلدەردٸڭ قابٸرٸنەن تابىلعان. جەرلەنگەن ەيەلدەردٸڭ جاسى شامامەن 30–39 ارالىعىندا بولعان.
قازبا كەزٸندە تابىلعان زاتتار كەيٸن شىعىس مۋزەيٸندە ساقتالعان. مەسكەۋ مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸ, شەنچجەندەگٸ MSU-BIT University, رەسەي عىلىم اكادەميياسىنىڭ ارحەولوگييا ينستيتۋتى جەنە مۋزەي عالىمدارى ولارعا حيمييالىق ەرٸ ميكروسكوپييالىق تالداۋ جٷرگٸزگەن.
زەرتتەۋ نەتيجەسٸندە زاتتاردىڭ نەگٸزگٸ قۇرامى تابيعي بوردان, ياعني كالتسيي كاربوناتىنان تۇراتىنى انىقتالدى. ميكروسكوپييالىق زەرتتەۋ ماتەريالدىڭ ۇنتاقتالعان ٸنجۋ-مارجاننان جاسالعان بولۋى مٷمكٸن دەگەن بولجامدى جوققا شىعارعان.
كوسمەتيكا قۇرامىنان 300-دەن استام زات انىقتالدى
زەرتتەۋشٸلەر ٷشٸن ورگانيكالىق قوسىلىستاردى تالداۋ نەتيجەسٸ ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تۋدىرعان. ٷلگٸلەردەن 300-دەن استام زات تابىلعان. الايدا ولاردىڭ كەيبٸرٸ كەيٸنگٸ لاستانۋ سالدارىنان پايدا بولۋى مٷمكٸن.
عالىمدار كوسمەتيكانىڭ باستاپقى قۇرامىنا ەفير مايلارىنا تەن تەرپەندەر مەن باسقا دا قوسىلىستار كٸرگەنٸن انىقتاعان. ولاردىڭ ٷيلەسٸمٸ جۋسان, دارشىن, جالبىز نەمەسە سوعان جاقىن ٶسٸمدٸكتەر پايدالانىلعان بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ.
زەرتتەۋشٸلەردٸڭ بولجامىنشا, بور كوسمەتيكالىق قۇرالدىڭ مينەرالدى نەگٸزٸ بولعان, ال ٶسٸمدٸك كومپونەنتتەرٸ وعان حوش يٸس جەنە قوسىمشا قاسيەتتەر بەرگەن بولۋى مٷمكٸن.
دەگەنمەن كوسمەتيكانىڭ ناقتى قالاي قولدانىلعانى ەزٸرگە بەلگٸسٸز. دايىن ٶنٸمنٸڭ قانداي يٸسٸ بولعانىن دا انىقتاۋ مٷمكٸن بولماعان.
ۇلى جٸبەك جولىمەن بايلانىس بولۋى مٷمكٸن
عالىمداردىڭ نازارىن ەسٸرەسە دارشىنعا تەن قوسىلىستار اۋدارعان. ەگەر بۇل بولجام راستالسا, حوش يٸستٸ مايلار شىعىس ارال ماڭىنا وڭتٷستٸكتەگٸ ايماقتاردان, سونىڭ ٸشٸندە ٷندٸستاننان نەمەسە كاسسييا ٶسەتٸن ازييا ٶڭٸرلەرٸنەن جەتكٸزٸلۋٸ مٷمكٸن.
بۇل جاڭالىق ۇلى جٸبەك جولىمەن بايلانىستى الىس ساۋدا بايلانىستارى ايماق تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىسىنا عانا ەمەس, كٷندەلٸكتٸ ەدەتتەرٸنە دە ىقپال ەتكەن بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ.
زەرتتەۋ نەتيجەلەرٸ 2026 جىلعى 17 قازاندا npj Heritage Science عىلىمي جۋرنالىندا جارييالاندى.
