وليمپيادادا جەڭٸسكە جەتۋ – ۇلتتىڭ جەڭٸسٸ مە?

فوتو:olympic.kz

دزيۋدودان التىن مەدال الىپ, كٶك بايراقتى پاريج تٶرٸندە جەلبٸرەتكەن ەلدوس سمەتوۆتىڭ جەڭٸسٸنە جۇرت بولىپ قۋانىپ, جومارت جاندار 100 جىلقى سىيلاپ جاتسا, ەبيبا ەبۋجاقىنوۆانىڭ جەڭٸلٸسٸنە ٶزٸ سٷرٸنگەندەي قاپالاندى. كٷمٸس, قولا مەدال الىپ جاتقان سپورتشىلار دا ەلدٸڭ نازارىنان تىس قالىپ جاتقان جوق.

تاعى دا وقىڭىز: عۇسمان قىرعىزباەۆ وليمپيادانىڭ قولا جٷلدەسٸن جەڭٸپ الدى

الايدا قازٸرگٸ ۋاقىتتا سپورتشىلاردىڭ وليمپياداداعى جەتٸستٸكتەرٸ ەمەس, ەلدەگٸ قوردالانعان پروبلەمالاردى شەشۋگە باسا نازار اۋدارۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيتٸندەر دە بار.

"مەدالعا الداناتىن دەڭگەيدەن ٶسكەن كەزدە, بٸز ەل رەتٸندە ٶسەمٸز"

بلوگەر نازىم قانقوجا سپورتتاعى 2-3 جەتٸستٸككە ەمەس, قوعامنىڭ جالپى دەنساۋلىعىنا قاراپ, جاعدايعا ەدٸل باعا بەرۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدٸ. بالالاردىڭ دەنساۋلىعى, حالىقتىڭ جاس ۇزاقتىعى, ەكولوگييالىق پروبلەمالار مەن اۋىل تۇرعىندارىنا سپورتتىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸنە نازار اۋدارعان بلوگەر بۇل تۋرالى زەرتتەۋ مەن ستاتيستيكالىق مەلٸمەت جوق ەكەنٸن ايتىپ قىنجىلدى.

"سەيكەسٸنشە پروبلەما دا, ونىڭ شەشٸمٸ دە جوق", - دەيدٸ نازىم قانقوجا ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ جازباسىندا.

"سپورتشىنىڭ جىلدار بويى جاتتىققان ەڭبەگٸن يەمدەنٸپ, ەرتەڭ سپورتقا جاۋاپتى مينيسترلٸكتەر "بٸزدە بەرٸ تاماشا" دەپ ەسەپ جاساۋ ٷشٸن... دامىعان ەلدەر - حالقىنىڭ ەكولوگييالىق تازا ەلدە ٶمٸر سٷرٸپ, تاعام قاۋٸپسٸزدٸگٸ ٷشٸن جاۋاپ بەرٸپ, كەز-كەلگەن قوعامدىق جەردە سپورتپەن اينالىسۋ, جٷگٸرۋ, ۆەلوسيپەد تەبۋ ٷشٸن جاعداي جاسايدى. ادام ٷشٸن جاعداي جاسايدى. بٸز تٸپتٸ قانداي اۋا جۇتىپ جاتقانىمىزدى بٸلمەيمٸز, بٸراق وليمپياداعا كٸم بارۋ, بارماۋ كەرەكتٸگٸنە تالاسىپ, سپورتشىعا قوعام بولىپ پسيحولوگييالىق قىسىم جاسايمىز.
وليمپيادا جايلى. جانكٷيەرمٸز. جەڭٸمپاز بولعان سپورتشىلار ٷشٸن قۋانىشتىمىن. ەڭبەكتەرٸ اقتالدى. وڭاي ەمەس. ەسٸرەسە اتا-اناسى ٷشٸن. بٸراق, قازاق حالقىنىڭ جەڭٸسٸ, اناۋ-مىناۋ دەگەن پافوستى قويايىقشى. بٸزدٸڭ جەڭٸسٸمٸز - ادام ٶمٸرٸنە قاۋٸپسٸز ەل قۇرۋ, دەنساۋلىعى مەن بٸلٸم جٷيەسٸ ساپالى, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن ٶرت سٶندٸرۋ قىزمەتٸ جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلعان, جەمقورلىقتى جەڭگەن ەلگە اينالعانشا بٸزگە قۋانۋ ەرتە. گراموتا مەن مەدالعا الداناتىن دەڭگەيدەن ٶسكەن كەزدە, بٸز ەل رەتٸندە, قوعام رەتٸندە ٶسەمٸز. جاپوندىقتارعا قاراڭىزدارشى. جەڭٸپ تۇرسا دا بٸرقالىپتى. قاي دامىعان ەلدٸڭ سپورتشىسىن قاراساڭىز دا سول", - دەيدٸ نازىم قانقوجا. 

"حالقىڭ ەۋروپاعا اۋىپ, قۇلپىناي تەرٸپ, جان باعا تۇرسىن..."

جازۋشى ليرا قونىس ابايدىڭ قارا سٶزٸن مىسالعا كەلتٸرٸپ, وليمپيادانى كەزەكتٸ شوۋعا بالادى. ول دا مەملەكەتتە تٷرلٸ پروبلەمالار بار ەكەنٸن ايتىپ ٶتتٸ.

"ابايدىڭ 26-قارا سٶزٸ
بٸزدٸڭ قازاقتىڭ قوسقان اتى الدىندا كەلسە, تٷسٸرگەن بالۋانى جىقسا, سالعان قۇسى السا, قوسقان يتٸ ٶزگەدەن وزىپ بارىپ ۇستاسا, ەسٸ شىعىپ بٸر قۋانادى. بٸلمەيمٸن, سودان ارتىق قۋانىشى بار ما ەكەن? ەي, جوق تا شىعار! وسى قۋانىش بەرٸ دە قازاق قارىنداستىڭ ورتاسىندا بٸر حايۋاننىڭ ٶنەرٸنٸڭ ارتىلعانىنا يا بٸر بٶتەن ادامنىڭ جىققانىنا ماقتانارلىق نە ورنى بار?
جٷيرٸك ات - كەيدە ول ەلدە, كەيدە بۇل ەلدە بولاتۇعىن نەرسە, قىران قۇس تا, جٷيرٸك يت تە - كەيدە ونىڭ قولىنا, كەيدە مۇنىڭ قولىنا تٷسەتۇعىن نەرسە. كٷشتٸ جٸگٸت تە ٷنەمٸ بٸر ەلدەن شىعا ما? كەيدە انا ەلدەن, كەيدە مىنا ەلدەن شىعادى. مۇنىڭ بەرٸن ادام ٶز ٶنەرٸمەنەن جاساعان جوق. بٸر وزعان, بٸر جىققان ٷنەمٸ وزىپ, ٷنەمٸ جىعىپ جٷرمەيدٸ. سونىڭ بەرٸن دە بٸلە تۇرا, جەرگە كٸرگەندەي بولىپ يا بٸر ارامدىعى, جاماندىعى شىققانداي نەسٸنە ۇيالىپ, قورلانادى ەكەن?"
كەشەگٸ تاسقىننان زورعا امان قالعان جۇرتتىڭ باسپاناسى الداعى بٸر جىلداردا سالىنار, مەكتەپتەر ٷش اۋىسىممەن, بٸر سىنىپتا 45 بالادان وقي بەرسٸن, حالقىڭ ەۋروپاعا اۋىپ, قۇلپىناي تەرٸپ جان باعا تۇرسىن, ال, بٸز بٸرٸنشٸ كەزەكتە مىنا وليمپيادا دەگەن كەزەكتٸ شوۋدى جاقسىلاپ تويلاپ الايىق!" -دەپ جازادى ليرا قونىس.

"ەگەر ول سونداي ماڭىزدى شارا بولماسا حالىق ٶزٸ رەتتەيدٸ, اقىماق ەمەس"

الايدا پاريج وليمپياداسىنان اقپارات تاراتىپ جٷرگەن وتاندىق سپورت كوممەنتاتورى, جۋرناليست اسلان قاجەنوۆتىڭ ULT.KZ تٸلشٸسٸنە بەرگەن سۇحباتىندا ول وليمپياداداعى جەڭٸستەردٸڭ ماڭىزدىلىعىن تٷسٸندٸردٸ. 

"مەن قازٸر وليمپيادا ويىندارىنىڭ ورتاسىندا جٷرمٸن عوي. مۇنداعى جەتٸستٸكتەر, جەڭٸستەر بٸر عانا ادامنىڭ جەتٸسٸگٸ, جەڭٸسٸ, سونىڭ جاساعان ەڭبەگٸنٸڭ جەمٸسٸ, قۋانىشى دەپ قاراۋ قاتە دەپ ويلايمىن. ٶيتكەنٸ مۇندا 205 مەملەكەتتٸڭ 10 مىڭعا جۋىق ەلەمنٸڭ ەڭ ٷزدٸك اتلەتتەرٸ كەلدٸ. وليمپيادانىڭ ەرەكشەلٸگٸ سول - ەر سپورتشى ٶز ەلٸنٸڭ اتىنان شىعادى. بٷكٸل ەلەمنٸڭ نازارى قازٸر وسى پاريجدەگٸ وليمپيادادا. بۇل تٶرت جىلدا بٸر كەلەتٸن سپورتتىق مەرەكە. مىسالى كەشەگٸ ەلدوستىڭ جەڭٸسٸ قازاقستان دزيۋدو فەدەراتسيياسىنىڭ جەڭٸسٸ, سول جاقتاعى مامانداردىڭ جەڭٸسٸ, بۇل مينيسترلٸكتٸڭ, ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتٸنٸڭ جەڭٸسٸ. وتاندىق سپورتتىڭ باسى-قاسىنداعى ماماندار ەلدەگٸ سپورتتى دامىتۋعا جۇمىس جاسايدى. سول جۇمىستىڭ نەتيجەسٸ وسى وليمپيادالاردا, ەلەم چەمپيوناتتارىندا, ازييا چەمپيوناتتارىندا كٶرٸنەدٸ. 
ٶزدەرٸڭٸز كٶردٸڭٸزدەر, ەلدوستىڭ جەڭٸسٸنەن ەل قالاي سەرپٸلدٸ, قۋاندى. ەگەر ول سونداي ماڭىزدى بولماسا, حالىق ٶزٸ رەتتەيدٸ عوي, اقىماق ەمەس. ونداي ماڭىزى بولماسا ەشكٸم ەلەمەيتٸن دە ەدٸ. كەرٸسٸنشە, ەلٸمٸزدٸ بٸرٸكتٸردٸ, ەموتسييا سىيلادى, بٷكٸل ەلەمنٸڭ نازارى ەلدوستا بولدى. ەلدوس بٸزدٸڭ قازاقتىڭ بالاسى, بٸزدٸڭ ەلدٸڭ ٶكٸلٸ. ەندٸ وعان ٷلكەن كەلٸسٸمشارتتار تٷسەدٸ, حالىقارالىق دزيۋدو فەدەراتسيياسى تاراپىنان ٷلكەن قىزمەتتەرگە ۇسىنىلۋى مٷمكٸن. ەلدوس ٶزٸنٸڭ ٶمٸرلٸك جولىمەن ٷلكەن تۇلعاعا اينالدى", - دەدٸ اسلان قاجەنوۆ. 

جۋرناليستٸڭ ايتۋىنشا بٸر عانا جارىس بٷتكٸل ەلدەگٸ سپورتتىڭ قالاي جٷيەگە قويىلعانىن كٶرسەتٸپ بەرەدٸ جەنە ەندٸگٸ باعىت-باعدارىن ايقىنداي الادى.

"بۇل جەردە ەشكٸمدٸ الداي المايسىڭ, پارا بەرٸپ, تانىس-تامىرىڭدى سالا المايسىڭ. ناعىز مىقتى عانا جەڭەدٸ. جەنە ەر ەل وسى جارىس ارقىلى العا جوسپارلارىن ايقىندايدى. بٸلٸكتٸلٸگٸن كٶرەدٸ, پروبلەمالارىن ەسكەرەدٸ. جەنە باسقا ەلدٸڭ جٷيەسٸن كٶرٸپ سالىستىرىپ, بٸزدە نە ٸستەلۋٸ كەرەك, نە دۇرىس بولماي جاتىر, قاي جەرٸن تٷزەتۋٸمٸز تيٸس دەگەن سيياقتى جوسپارلار قۇرىپ, كەلەسٸ تٶرت جىلدىققا دايىندالادى. مۇنىڭ بەرٸ جٷيە. سپورت وسى جٷيەگە سٷيەنٸپ, داميدى", - دەيدٸ اسلان قاجەنوۆ.

سونداي-اق جۋرناليست قازٸرگٸ ۋاقىتتا ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق سپورت سالاسىنىڭ ماماندارى وليمپيادادا جٷرگەنٸن, ولار ەلٸمٸزدٸڭ سپورتىن قالاي دامىتۋىمىز كەرەك ەكەنٸن تالقىلاپ جاتقانىن ايتتى. ونىڭ ٸشٸندە لەگيونەرلەر مەسەلەسٸ, شەتەلدەن كەڭەسشٸلەردٸ تارتۋ مەسەلەسٸ سيياقتى ٶزەكتٸ سۇراقتاردى تالقىلاپ جاتىر.

"بٸز سيياقتى جاس, كەزەڭ-كەزەڭمەن قالىپتاسىپ كەلە جاتقان ۇلتقا قاجەت جەڭٸس"

سپورت جۋرناليسٸ رۋسلان مەدەلبەك قازاقستان حالقىنىڭ ۇلتتىق بولمىسىن ٶزگە ەلدەرمەن سالىستىرۋعا بولمايدى دەپ ەسەپتەيدٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە سپورت ۇلتتى ۇيىستىرىپ, بٸرلٸگٸن نىعايتادى. سپورت تٸلشٸسٸ قازاقستاندىق سپورتشىلار الدىمەن ەلدٸڭ نامىسىن قورعاۋ ٷشٸن وليمپياداعا قاتىساتىنىن جەتكٸزدٸ.

"ەلدوس سمەتوۆتٸڭ پاريجدە چەمپيون بولعان سەتٸن زالدان كٶردٸم. بۇل بٸر سپورتشىعا دا, تۇتاس ەلگە دە كەرەك التىن بولدى. توكيو وليمپياداسىندا سەگٸز قولا مەدال بولىپ قالعان سوڭ با قازاقستان بۇل التىندى سەگٸز جىل كٷتتٸ. ال سمەتوۆتٸڭ ٶزٸ بۇل التىندى ٷشٸنشٸ مٷمكٸندٸگٸنەن كەيٸن ەنشٸلەپ وتىر... مۇنداي التىن ۇلتقا, ەلگە كەرەك. بٸز سيياقتى جاس, كەزەڭ-كەزەڭمەن قالىپتاسىپ كەلە جاتقان ۇلتقا قاجەت جەڭٸس. باتىستا سپورتشىنىڭ جەڭٸسٸ الدىمەن جەكە ادامنىڭ جەتٸستٸگٸ دەپ قاراستىرىلادى عوي. قازاقستاننىڭ مەنتاليتەتٸ مەن ۇلتتىق بولمىسى بٶلەك. «قۋانىشتى بٶلٸسسەڭ كٶبەيەدٸ» دەگەن ۇلت ٷشٸن وليمپياداداعى ەربٸر التىن قۇندى. جەڭٸسكە قۋانۋ, جەڭٸلٸسكە مۇڭايۋ, سىناۋدىڭ ەش ەبەستٸگٸ جوق.
ەلدوس الدىمەن ەل ٷمٸتٸن, اتا-انامنىڭ ٷمٸتٸن اقتاسام دەپ كەلگەنٸن ەر سٶزٸنەن ۇعاسىڭ. ٶكٸنٸشتٸسٸ, تاعى بٸر دزيۋدوشى ەبيبا ەبۋجاقىنوۆا جٷلدەگە سەل جەتپەي جەڭٸلٸپ قالعانى... جەڭٸلگەن سوڭ اعىل-تەگٸل جىلاپ جٷردٸ. قايسارلىقتىڭ كٶز جاسى... سەبەبٸ ول تەننيسشٸلەردەي باي ەمەس. قاراپايىم وتباسىنان شىعىپ, بٸر شاعىن وتباسىنىڭ, سول شاعىن وتباسىلاردان قۇرالاتىن قازاق دەگەن ەلدٸڭ ٷمٸتٸن اقتاي الماعانىنا جىلادى. «اياعىڭدى جاراقاتتاپ الدىڭ با?» دەگەن جۋرناليستٸڭ سۇراعىندا «جاراقاتىم اۋىرسا دا كٷرەسەر ەدٸم, قارسىلاسىم ٶتە ىڭعايسىز كٷرەسەدٸ» دەدٸ. اياقتىڭ بەس مينۋت سولقىلداعانىنا شىداپ بەرەم دەگەن بالۋانعا تالاي ادام «ساعان ريزامىز» دەپ جازىپ جاتتى. ەشكٸم ەبيبانى جەڭٸلدٸڭ دەپ سٶككەن جوق. سەبەبٸ ول كٶك تۋعا, ۇلتقا دەگەن جانكەشتٸلٸگٸن كٷرەسٸمەن, ٸسٸمەن كٶرسەتٸپ بەردٸ. وسىنداي سەتتەر ۇلتتى, قوعامدى بٸرٸكتٸرە بەرگەي", - دەپ جازدى رۋسلان مەدەلبەك Instagram پاراقشاسىندا.

ايتا كەتەيٸك, فرانتسييا استاناسى پاريجدە ٶتٸپ جاتقان جازعى وليمپيادا ويىندارى شٸلدەنٸڭ 26-ى مەن تامىزدىڭ 11-ٸ ارالىعىندا ٶتەدٸ. وعان قازاقستاننان 80 سپورتشى قاتىسۋدا. قازٸرگٸ ۋاقىتتا ۇلتتىق قۇرامانىڭ قورجىنىندا بٸر التىن, ەكٸ قولا مەدال بار.

تاعى وقىڭىز: پاريج – 2024: ەل سپورتشىلارىنىڭ 29 شٸلدەدەگٸ جارىس كەستەسٸ