عاسىرلار بويى حالقىمىزدىڭ كٶڭٸلٸنە كٶرٸك, جانىنا جٸگەر, جٷرەگٸنە جالىن دارىتىپ, ارمان مەن مۇراتقا, سەنٸم مەن ٷمٸتكە ٷندەپ كەلە جاتقان اسىل مۇرالارى – ٶلەڭٸ مەن جىرى, ەنٸ مەن كٷيٸ. ولاردى ۇرپاقتان ۇرپاققا ۇلاستىرۋشىلار: جىراۋلارى مەن اقىندارى, جىرشىلارى مەن ەنشٸلەرٸ, سازگەرلەرٸ مەن كٷيشٸ ورىنداۋشىلارى.
سۇڭعىلا دالا دانالارى تۋدىرعان ٶلەڭ, تولعاۋلاردا, تەرمە, جىرلاردا, ەن مەن كٷيدە, اڭىز بەن ەڭگٸمەدە, شەشەندٸك سٶزدەر مەن ماقال-مەتەلدەردە حالقىمىزدىڭ جان سەزٸمٸ, كٶڭٸل كٷيٸ, سان عاسىر باسىنان كەشكەن تاريح ٸزدەرٸ, دانالىعى مەن دارحاندىعى, جومارتتىعى مەن جٸگەر-قايراتى, ار-نامىسى مەن اسىل ارماندارى – بەرٸ-بەرٸ بەينەلەنگەن. ٶز تاريحى, ٶز ٶمٸرٸ, ٶز جان كٷيٸ سۋرەتتەلگەن سول بٸر اسىل مۇرالاردى حالقىمىز نە بٸر زامان جادىنان شىعارماي, جانىنا جالاۋ ەتٸپ ايالاۋمەن كەلەدٸ. حالىق ولاردى قايعىرعاندا قول ۇشىن بەرەر قامقورى, قۋانعاندا شاتتىعىن بٶلٸسەر سىرلاسى سانايدى. اسىل مۇرالار ەسەرٸمەن رۋحى بيٸكتەپ, جٸگەر-قايراتقا مٸنٸپ, ٶمٸر بويى جانسەرٸك ەتەدٸ. سايىپ كەلگەندە «تۋعاندا دٷنيە ەسٸگٸن اشادى ٶلەڭ, ٶلەڭمەن جەر قوينىنا كٸرەر دەنەڭ» (اباي). بۇل قاسيەت ٶلەڭ عانا ەمەس, ٶنەر اتاۋلىنىڭ بەرٸنە ورتاق, بەرٸنٸڭ قۇدٸرەتتٸ تابيعاتىنا ساي كەلەدٸ.
حالقىمىزدىڭ ەرەكشە قادٸرلەيتٸن دارىندى تۇلعالارى, قاسيەتتٸ مۇرالاردى تۋدىرۋشى, جاساۋشى جەنە كەلەر كٷندەرگە ۇلاستىرۋشى تالانتتار – جىراۋلار مەن اقىندار, جىرشىلار مەن سال-سەرٸلەر. زامانا كٶشٸ ٸلگەرٸ جىلجىعان سايىن ەرتٷرلٸ ٶزگەرٸستەرگە ۇشىراعانمەن جىراۋلىق, اقىندىق, جىرشىلىق ٶنەر حالىقپەن بٸرگە جاساپ كەلەدٸ.
حالقىمىزدىڭ سان عاسىرلىق تاريحىنا كٶز جٸبەرسەك, جىراۋ, جىرشى اقىن تۇلعاسىن ايقىن تانۋعا بولادى. جىراۋ – ەڭ ەۋەلٸ قولما-قول اعىتىلىپ جٷرە بەرەتٸن اقپا تٶكپە, سۋىرىپ سالما اقىن. سونىمەن قاتار, قىسىلشاڭدا جول تابار, حالىق قامىن ويلار ەل اعاسى, الداعىنى بولجار كٶرەگەن-ابىز, ەكٸ تالاي كەزەڭدە قيىن ٸستٸڭ تٷيٸنٸن شەشەر, حانعا دا, قاراعا دا بەتٸڭ بار, جٷزٸڭ بار دەمەي كەلٸستٸ كەسٸم ايتار اۋىزى دۋالى بي, ەل باسىنا كٷن تۋعاندا ٶزٸ باس بولىپ جاۋعا قارسى قول باستار باتىر. جىراۋ زامان, ٶمٸر مەنٸ, ادامدىق ٶرەلٸ ٸستەر سيياقتى ەلەۋلٸ ٸرٸ, ٸرگەلٸ مەسەلەلەردٸ تولعاعان.
اقىندار دا سۋىرىپ سالما سٶز زەرگەرلەرٸ. اۋىزەكٸ شىعارعان اقپا اقىندار اتقارعان قىزمەتتەر جىراۋلار مٸندەتٸنەن ەلدەقايدا شاعىنداۋ. ولار جىراۋلاردان گٶرٸ كٷندەلٸكتٸ قاراپايىم ٶمٸرمەن بەتپە-بەت, قويان-قولتىق ەتەنە ارالاسقان. ايتىسقا تٷسكەن, ەزٸل-سىقاق ٶلەڭدەر, تەرمە, تولعاۋلار, ٶلەڭ, جىرلار شىعارعان. ولار جىراۋلار سيياقتى كٶرٸپكەلدٸگٸمەن, بيلٸگٸمەن, قول باستار باتىرلىعىمەن تانىلا قويماعان.
جىراۋلار دا, اقىندار دا كٶبٸنەسە, ٶز شىعارمالارىن, ٶزدەرٸنە دەيٸنگٸ اقىن, جىراۋلار مۇراسىن, حالىقتىق جىر-داستانداردى ەل اراسىندا جىرلاپ تاراتىپ, ناسيحاتتاپ وتىرعان. ەرينە, جىراۋلاردىڭ دا, اقىنداردىڭ دا جىرشىلىق ٶنەردٸ ماشىق ەتپەگەندەرٸ دە بولعان.
ال, جىرشى ٶزٸ ٶلەڭ, جىر شىعارمايدى, جىراۋلار مەن اقىندار جىرىن, ٶتكەن مۇرالاردى جىرلايدى. جىرشىنىڭ از بٸلەتٸنٸ دە, اعىل-تەگٸل كٶپ بٸلەتٸن ايدىندىسى دا بولادى. حالىق تەلەگەي تەڭٸزدەي حالىڭ مۇراسىن كٶپ بٸلەتٸن, اپتالاپ, ايلاپ جىرلايتىن ايتۋلى, ٷزدٸك جىرشىلاردى «جىراۋ» اتاعان. ونداي ٶنەرپازدار ٶزدەرٸ ٶلەڭ, جىر شىعاراتىن اقپا اقىندىعى بولماسا دا, تابيعي قابٸلەت-دارىنى ارقاسىندا كٶپتەگەن ەدەبي مۇرالاردى ٶز قالپىندا, ياكي جاڭعىرتا جىرلاعان. بۇلار, شىن مەنٸندە, جىرشى-جىراۋلار. مۇرىن جىراۋ, سٷگٸر جىراۋ, مۇسا جىراۋ, قاراساي جىراۋلار – وسىنداي تالانتتار. كەيبٸر جىرشى-جىراۋلار جىرلاپ جٷرٸپ, ٶزدەرٸ دە اعىتىلىپ كەتەدٸ. ونداي جىراۋلارعا سٷگٸر, ۇزاقبايلار مىسال بولا الادى.
سىر بويى, قاراقالپاق ەلٸندە دە اقىن-جىراۋلار دا, جىرشى-جىراۋلار دا بولعان. سىر بويىندا نۇرتۋعان, جيەنباي سيياقتى ايدىندى جىراۋلار ٶتكەن. قاراقالپاق ەلٸندە بولعان قازاق جىراۋلارىنىڭ ايتۋلىلارى قاراساي, ٶگٸزباي, مەۋلٸمبەردٸلەر ەدٸ.
قازٸرگٸ كەزدە از-كەم ٶلەڭ, جىر ايتاتىن جىرشىلاردى «جىراۋ» اتاي سالاتىن ەدەت پايدا بولدى. بۇلاي ايتۋ ەدەبيەتشٸلەردە دە, ەل ادامدارى اراسىندا دا بار. بۇل – جاڭساقتىق, تٷسٸنبەستٸك, ەيتپەسە, جىرشى دەگەن ارداقتى اتاقتىڭ نەسٸ كەم? ەدەبي مۇرانى كەلٸستٸ سازبەن حالىققا ناسيحاتتاي بٸلۋ قانداي عانيبەت!
جىرشى اقىن بولامىن دەپ, ورىنداۋشى دومبىراشى سازگەر بولامىن دەپ ەرەكەتتەنۋ دە كٶبٸرەك كەزدەسەدٸ. يگٸ مۇرات, ابزال وي. بٸراق, شىعارماڭ شىنايى بولسا, ەيتپەسە, شالاعاي اقىن, شامالى سازگەردەن وزىق ورىنداۋشىلىق ارتىق ەمەس پە?
قىرعىز ەلٸندە ەلگە ەبدەن تانىلىپ ەڭبەگٸ سٸڭگەن, نە ٷردٸس تالانتىمەن تانىلعان ايتۋلى جىرشىعا بٸر ٷلكەن تويدا اقساقال اقىندار باتا بەرٸپ, شاپان جاۋىپ, ات مٸنگٸزٸپ «جىراۋ» اتاندىرادى ەكەن, قانداي قادٸرلٸ دەستٷر!
قازاق حالقىنىڭ ٶنەردٸ سٷيٸپ, ەركٸندٸك پەن ماحابباتتى ناسيحاتتاپ ٶتكەن ٶنەرپازدارى سال-سەرٸلەر ەدٸ. ولار شىن سۇلۋلىقتى, بيٸك ادامگەرشٸلٸكتٸ تۋ ەتٸپ, زامان قىسىمىنا قارسى شىقتى. بٸرجان سال, اقان سەرٸ دەستٷرٸن اقتٶبەلٸك سارى باتاقۇلى, جايىق بويىنىڭ اۋحات اقىنى, ادايدىڭ «جەتٸ قايقىسى» اتانعان دوسات, ەدٸل, شولتامان, جىلگەلدٸ, ٶسكەنباي, تۇرسىن, تاستەمٸر سيياقتى سال-سەرٸ, ەنشٸ اقىندار جالعاستىردى. بۇلار ەرٸ اقىن, ەرٸ ەنشٸ, سازگەر-كٷيشٸ بولدى, بٸر باسىنان بٸرنەشە ٶنەر تابىلدى. بۇلار ەل ارالاپ ٶنەردٸ ناسيحاتتادى, باس بوستاندىعىن اڭسادى. دەۋٸردٸڭ ٶتپەلٸلٸگٸن جىرلادى, شىن سۇلۋلىقتى ارداقتادى. سال-سەرٸلەر ورىستاردىڭ مەيرام-مەرەكەلەردەگٸ كٷلدٸرگٸ كەيٸپكەرلەر-كلوۋندار سيياقتى ەلەكەي-كٷلەكەي, قىزىلدى-جاسىلدى كيٸمدەر كيٸپ, تٷرلٸشە ويىندار دا كٶرسەتكەن, ٷستەم تاپ ٶكٸلدەرٸنٸڭ ەدەيٸ قىتىعىنا تيگەن, بٸراق ولاردى حالىق قاتتى قادٸرلەگەن. سال-سەرٸلەر مەن ەنشٸ-اقىندار مۇراسى بٷگٸن دە حالىقتىڭ قادٸرلٸ مۇراسىنا اينالدى.
ەرينە, بٸر ٶنەرپاز بويىنان اقىندىق, جىرشىلىق, ەنشٸلٸك, كٷيشٸلٸك, كومپوزيتورلىق ٶنەر تابىلۋى تەاترى, كينوسى, وركەسترٸ جوق ٶتكەن عاسىرلاردا كٶپ كەزدەسكەن, ال قازٸر بۇل ٶنەرلەر دارالانىپ ٷلگەردٸ.
جازبالار مەن جىرلاردا, حالىق ەڭگٸمەلەرٸندە جىراۋلار مەن اقىندار, جىرشىلار مەن سال-سەرٸلەر, كٷيشٸلەر مەن سازگەرلەر قولدانعان سىرناي, اساتاياق, داڭعىرا, كەرنەي, داۋىلپاز, دابىل, ت.ب. مۋزىكالىق اسپاپتار اتالادى, بٸراق سان عاسىرلار بويىنا قازاق ٶنەرپازىمەن جان سەرٸك بولعان تۇراقتى اسپاپ قوبىز بەن دومبىرا بولعان.
مۋزىكالىق اسپاپ ٶنەرپازعا قوزعاۋ سالادى, شابىتىن كەلتٸرەدٸ, تىڭداۋشىعا ەرەكشە ەسەر ەتەدٸ. قوبىزدىڭ سىرلى سازى, دومبىرانىڭ سۇلۋ ٷنٸ سٷيەك-سٷيەگٸڭنەن ٶتٸپ, جان پەرنەڭدٸ باسىپ وتىرادى. مۇڭداي ٶنەردٸڭ, ٶسەرٸ باسىم, بولارى ايان.
جىراۋلار مەن اقىنداردىڭ, جىرشىلار مەن كٷيشٸلەردٸڭ زەردەلٸ, ويلى, تالانتتى لەگٸ ەركەز ٶزٸنٸڭ ورىندايتىن جىر-كٷيٸن تاڭداپ, بەرەكە-بٸرلٸك سيياقتى مەڭگٸلٸك تاقىرىپتاردى جىرلاعان, ٶلەڭ مەن كٷيدٸڭ جاسىعى ەمەس, اسىلىن, مەنٸ زور ناعىز وتتى شوعىن تاڭداپ ايتقان.
بٸز ايتىپ ٶتكەندەي, اقىن-جىراۋلار دا, جىرشى-جىراۋلار دا, جىرشىلار مەن ٶلەڭشٸ, سال-سەرٸلەر دە ماڭعىستاۋ, اتىراۋ ەلٸندە از بولماعان. ەدٸل مەن جايىق, جەم, ساعىز, ويىل, قيىل, ەلەك, قوبدا بويلارىندا, ماڭعىستاۋ, ٷستٸرت, نارىن ەلدەرٸندە, ٷستٸرت, اقتٶبە قىرىندا تالاي ايتۋلى اقىندار ٶتكەن. ولار: اسانقايعى مەن شالگٶز, قازتۋعان مەن سىپىرا, دوسپامبەت پەن جيەمبەت, ماحامبەت پەن مۇرات, ابىل مەن اقتان, نۇرىم مەن قاشاعان, ەسەت پەن ەسەنباق, بايتوق پەن بورانباي, شەرنيياز بەن شىنيياز, شەيتٸم مەن ناسيحات, ماراباي مەن كٶشەلەك, مۇرىن مەن سٷگٸر, قاراساي مەن مەۋلٸمبەردٸ, ەبۋبەكٸر مەن ٸزٸم شايىر, قۇلمامبەت پەن قوسپاق, ارالباي مەن بالا وراز, قىرىمقۇل ٶمٸر مەن شەركەش ٶمٸر, ەسەنتەمٸر دوسجان مەن الاشا دوسجان جەنە تاما دوسجان, قاشقىنباي مەن دوسى, ەلباي مەن تٷمەن, سەتتٸعۇل مەن سۇراۋباي, نۇرپەيٸس پەن قۇمار, ت. ب. بۇلار «ەپ» دەگەندە اۋىزعا ٸلٸنەر تانىمال تالانتتار. ال بۇل ايتۋلى دا ايدىندى اقىن, جىراۋلار دەرەجەسٸنە جەتپەگەنمەن, ٶز اۋىلىنىڭ, ەلٸنٸڭ, حالقىنىڭ جٷرەگٸنە جىلۋ دارىتىپ, ٶلەڭ, جىردى قادٸرلەپ ٶتكەن كٶپتەگەن ٶنەرپازدار, ٶنەرقۇمارلار بولعان.
بٸر ٶڭٸردٸڭ ياكي بٸر حالىقتىڭ ەدەبيەتٸن نە ٶزگە ٶنەرٸن تەك قانا ون-جيىرما ادام جاسامايدى. ايتۋلى ادامداردىڭ الدى-ارتىندا بٸرٸ بيٸك, بٸرٸ الاسا بەل-بەلەستەر سيياقتى كٶپتەگەن ٶنەر ادامدارى بولادى. ەدەبيەت, ٶنەر ارناسىندا ايتۋلىلار مەن ەلگٸ ٶنەرقۇمارلار قوسىلىپ, ەرەكشە بٸر ٶنەر جولىن – ٶنەر اعىسىن قۇرايدى. بٸراق, ەر دەۋٸردەگٸ كەلەر ۋاقىت, سانالى ۇرپاق ولاردىڭ بەرٸن وي ەلەگٸنە سالادى, ٶز باعاسىن بەرەدٸ. قاي اقىن قاي دەۋٸرگە جەتە الادى – ونى تالانت تاعدىرى بٸلەدٸ.
حالقىمىزدىڭ ەدەبيەت ايدىنىنا قوسىلار ەر ٶڭٸردٸڭ اعىستى بۇلاقتارىن – اقىن, جىراۋلار مۇراسىن جيناپ, جارييالاۋ, بۇرىنعى بەلگٸلٸلەردٸڭ بەلگٸسٸز شىعارمالارىن, بۇرىن بەلگٸسٸز اقىنداردىڭ ٶمٸرٸ تۋرالى دەرەكتەر مەن جىر مۇرالارىن ٸزدەپ تابۋ – يگٸلٸكتٸ ٸس, ۇرپاق پارىزى. ماڭعىستاۋ اقىن-جىراۋلارى مۇراسىن جيناستىرىپ, جيناق ەتٸپ جارييالاۋ وسىنداي يگٸ نيەتتەن تۋعان.
سوڭعى جىلداردا رەسپۋبليكامىزدىڭ ەر ٶڭٸرٸنەن دە كٶپتەگەن كٸتاپتار, كٸتاپشالار جارىق كٶرە باستادى. ولاردا ەر ٶڭٸردٸڭ بيلەرٸ مەن باتىرلارى, اقىندارى مەن اڭىزدارى سٶز بولادى. بٸراق, سول كٸتاپ, كٸتاپشالاردىڭ مازمۇن-مەنٸ دە, كٶركەمدٸك قۇنارى دا ەرقيلى. حالىققا ۇسىنۋعا كەلمەيتٸن نەرسٸز, ماعىناسىز نەرسەلەر دە كەزدەسەدٸ. مۇنىڭ قىرسىعى ٶزگەگە تيەدٸ. بٸز نەگە وسىنداي كٸتاپشالار شىعارىپ, اتا-بابالارىمىزدى دەرٸپتەپ اتاق المايمىز دەيتٸن جالعاندىق پەن داڭعويلىققا يتەرمەلەيدٸ. اقىننىڭ دا, باتىردىڭ دا اۋىلعا بەلگٸلٸسٸ, ەلگە تانىلعانى, حالىققا قامقورى بولعانى بار عوي. بەرٸ-بەرٸنٸڭ دەڭگەيٸ بٸردەي ەمەس. اۋىلدىڭ دٸلمارىن قۇلاعىنان تارتىپ سٷيرەپ ەكەلٸپ حالىق قامقورى ەتەلٸك دەۋ قيسىنعا كەلمەس ەدٸ. مەن بۇل جاعدايلار ەلدٸڭ ەسٸندە بولسىن دەگەن نيەتتە جازىپ وتىرمىن. وسى ەڭگٸمەلەردٸڭ بۇل جيناققا قاتىسى بار دا, جوق تا.
سىر بويىنىڭ «اقتولعاي» دەگەن ەنٸ بولۋشى ەدٸ, سول ەننٸڭ «بارايىن دەسەم جەر شالعاي, بارمايىن دەسەم ەل قالدى-اي» دەيتٸن جولدارى بار ەدٸ. ماڭعىستاۋ اقىن, جىراۋلارى جيناعىنىڭ قولجازباسىن قاراعاندا, مەن دە وسىنداي اۋىر حەل كەشتٸم. سەبەبٸ, ۋاقىت تىعىز, جيناق كٶلەمدٸ. ەربٸر شىعارمانى تەسٸلە وقىپ, بۇرىنعى باسىلىمدارىمەن سالىستىرىپ, قييا كەتكەن تۇستارىن تٷزەتٸپ, ال بۇرىن باسىلماعاندارىنىڭ تيٸستٸ, تۋرا باعاسىن بەرٸپ سارالاپ شىعۋ وڭايعا تٷسكەن جوق. ەسٸرەسە, جيناقتاعى ەربٸر اقىنعا كٸرٸسپەنٸڭ ماڭىزدىلىعىمەن قاتار شۇبالاڭدىعى, ەربٸر شىعارمانىڭ كٸمنەن, قايدان جازىلعاندىعى, قاي كٸتاپتان الىنعاندىعى جوقتىعى. جينالعان مۇرالار ٸشٸندە نەرسٸز, ٶلەڭدٸك قاسيەتٸ جوق جولدار مەن شۋماقتاردىڭ كەزدەسۋٸ, بۇرىن باسپا بەتٸن كٶرگەن تەكستەردٸڭ ٶزگەرٸسكە, ٶڭدەۋگە, جاماپ-جاسقاۋعا تاپ بولۋى مەنٸ قاتتى قينادى.
ەلدٸ, ەدەبي مۇرانى جاقسى كٶرۋ بار دا, سول رۋحاني اسىل قازىنانى ٶنەر رەتٸندە تانۋ بار. مەن ٶنەردٸ قورلايتىن ٶلەڭسىماقتاردى قىسقارتتىم, كەيبٸر كٸرٸسپەلەرگە انىقتاما جولدار قوستىم, ٶزگەرگەن تەكستەردٸ قالپىنا كەلتٸردٸم. يسا ٶلەڭدەرٸنٸڭ بٸرقاتارىن جيناققا قوسۋعا جولدادىم, تٷسٸنٸكتەرٸنٸڭ شۇبالاڭ تۇستارىن ىقشامدادىم. بٸراق, كٶزدەن قاعابەرٸس كەتكەن مٸن-مٷلتٸكتەر بولۋى ىقتيمال. بەر-بەرٸن تەزدەن ٶتكٸزۋ مٷمكٸن ەمەس, «مەن دە اداممىن جارالعان سٷيەك ەتتەن» (س. مۇقانوۆ).
ٶركەنيەتتٸ ەلدەردە كٶپتەگەن اقىنداردىڭ تاڭداۋلى شىعارمالارىنان قۇرالعان توپتامانى «انتولوگييا» دەيدٸ. بۇل جيناقتا بٸرٸ كٶبٸرەك, بٸرٸ ازىراق, ەيتەۋٸر قولعا تٷسكەن شىعارمالار قامتىلعان. حالىق يگٸلٸگٸنە اينالا بەرسٸن دەگەن نيەتپەن بۇرىن جارييالانباعان اقىندار مۇراسى كٶبٸرەك بەرٸلگەن, ونىڭ وعاشتىعى جوق. سوندىقتان مۇنىمىز جيناق, اقىندار مۇراسىنىڭ توپتاماسى.
ماڭعىستاۋ, اتىراۋ اقىن, جىراۋلارى از ايتىلعان جوق. ٶمٸر تۋرالى دەرەكتەر دە, شىعارمالارى دا جازىلىپ, جارييالانىپ, زەرتتەلٸپ جٷر. ايتىلماعاندارى بٸرلٸ-ەكٸلٸ عانا. وسىنداعى اقىن, جىراۋلاردىڭ كٶبٸ حالىق يگٸلٸگٸنە اينالدى, زەرتتەۋشٸلەردٸڭ, عالىمداردىڭ ەڭبەكتەرٸندە ايتىلاتىن بولدى, قالامگەرلەر ولار حاقىندا شىعارمالار جازا باستادى, راديو, تەلەديداردا بەرٸلەتٸن بولدى. سوندىقتان «جينالمادى, جارييالانبادى, زەرتتەلمەدٸ» دەپ اۋىزدى قۋ شٶپپەن سٷرتۋدٸڭ قيسىنى جوق. بٸزدٸڭ قۇراستىرۋشىعا ەركەز ايتاتىن اقىل-كەڭەسٸمٸز – ەر شىعارمانى قاشان, قايدا تۇراتىن كٸمنەن ياكي قاي كٸتاپتان العاندىعىن كٶرسەتٸپ وتىرۋ, ونسىز شىعارما كٷمەن تۋعىزادى. عىلىمي, ادامگەرشٸلٸك ەدٸلەت, ەدەپ, يبا داعدىسىندا سونداي ايقىندىقتى قاجەت ەتەدٸ.
بۇل جيناقتا قالنيياز, تٷمەن, سٷگٸر سيياقتى اقىن, جىراۋلار مۇراسى مولىراق بەرٸلگەن, ونىڭ دا سەبەبٸ بار. بۇلار بۇرىن ەنەبٸر ايتقانداي باسپا بەتٸن كٶرە بەرگەن جوق. راس, جەكەلەگەن ٶلەڭ, تولعاۋلارى عانا جارييالانعان. قالنيياز شىعارمالارى حالىق اقىنى قالباەۆكە جەتكەنشە بٸراز جاماپ-جاسقاۋعا ۇشىراعانى بايقالادى. ماڭعىستاۋ, قاراقۇم ٶڭٸرٸندەگٸ «ەر قارمىس», «كٶتٸبار اۋىلىندا», «جاسكٸلەڭمەن ايتىسى» ٶزگە ايماقتاعى ٶلەڭ, تولعاۋلارىنا قاراعاندا اناعۇرلىم كٶركەم دە, كەلٸستٸ كٷيدە.
تٷمەن مىقتى اقىن, بٸراق تٷمەن سٶزدەرٸنە دە بوسبەلبەۋ جولدار بٸراز قوسىلعانى سەزٸلەدٸ. كٶبەيتكەننەن كٶرٸكتٸ بولمايدى. اباي جيناعىن دايىنداۋ كەزٸندە «كٶبەيتەمٸن دەپ كٶبٸك قىلىپ الماڭدار» دەگەن ەكەن دانىشپان م. ەۋەزوۆ, دانالىق سٶز, سونى ۇقساڭدار جارار.
«تٷمەن ٶلەڭدەرٸن جازباعان, اۋىزشا عانا ايتقان, سەبەبٸ سول كٶز قاراقۇلاقتارىنان قورىققان» دەگەن سٶز قيسىنعا كەلمەيدٸ.تەرگەۋ ايدارقانوۆ تٷمەننٸڭ كارتا سيياقتى كٶلەمدٸ قاعازعا جازعان ٶلەڭدەرٸن كٶرگەندٸگٸن, ٶزٸنە دە كٶشٸرتكەندٸگٸن ايتىپ ەدٸ. ەندٸگٸ مەسەلە. سول قاعازداردى تابۋدا.
سٷگٸر شىعارمالارى ەل اۋزىندا ەرتٷرلٸ نۇسقادا ايتىلادى. الداعى ۋاقىتتا سٷگٸردٸن, ٶزٸ جازدىرعان ماگنيتوفون تاسپالارىن تاۋىپ, سالىستىرا وتىرىپ, ٶز ايتقانىن قالپىنا كەلتٸرۋ كەرەك.
بۇل جيناق كٶپشٸلٸككە ارنالعاندىقتان ەربٸر تٷسٸنٸكسٸز سٶزگە انىقتاما بەرٸلمەگەن. بٸرقاتار اقىنداردا كٶبٸرەك كەزدەسەتٸن «ورىس» سٶزٸن ولار «پاتشا» دەگەن ماعىنادا العان. بۇل سٶزدٸ «ورىس حالقى» دەگەن ۇعىممەن شاتاستىرماعان جٶن.
جيناۋ, جارييالاۋ جۇمىستارىنان تەجٸريبەسٸ از بولسا دا اقىن, جىراۋلار مۇراسىن جيناستىرىپ, وسى جيناقتى قۇراستىرۋشى جەتٸباي جىلقىشىۇلىنىڭ يگٸلٸكتٸ ٸسٸنە ريزامىن. ٶز سوڭىمنان جيناۋشى شىققانىنا قۋانۋلىمىن.
جۇرتشىلىق اياۋلى دا ايتۋلى اقىن, جىراۋلار مۇراسىن ازىرقانباي, قۋانا قارسى الار دەپ ويلايمىن.
قابيبوللا سىديىقوۆ
