مەيٸرحان اقدەۋلەتۇلى. قۇمعا تٷسكەن ٸزٸڭدٸ قۇلاي سٷيگەم...

بەيۋاقتاعى مٸنەجات

ٸلٸنەردە كٷننٸڭ قىزىل كٸرپٸگٸ

دەرتٸم مەنٸڭ مەڭدەدٸ –

ٶمٸر ٶزٸ-اق ٶلتٸرەدٸ بٸر كٷنٸ,

ٶلتٸرٸسپە سەن مەنٸ!

مۇسا,

عايسا,

مۇحاممەدتٸڭ كٶپ ٸشكەن,

تاۋىسپاعان كەرمەگٸن

جۇتام ٷنسٸز.

ٷمٸتٸم جوق جەڭٸستەن.

...كٶزٸمنەن سٷي سەن مەنٸڭ!

ەرنٸم ەمەس,

ەت جٷرەگٸم كەزەرٸپ

جوق سۋسىنعا شٶلدەپپٸن.

اجال-قۇرداس اق مىلتىعىن كەزەنٸپ

«كەتتٸك!» دەسە – مەن كەتتٸم!..

... بٸزگە نەگە بايانسىزدى اڭساتتىڭ,

ە-ەي, ەسٸ بار قۇدٸرە-ەت?..

...بوسقا نالىپ, بولماشىعا شارشاپپىن –

كٶزٸمنەن سٷي بٸر رەت!

تٷنگە سٸڭٸپ جوعالامىن مەن ەرتەڭ –

ايامايدى سەنٸ كٶك...

ٶزٸم تٷگٸل, ٶلەردەي ماس كٶلەڭكەم

«ٶمٸر!» دەپ تۇر ەڭٸرەپ!

... اللاھۋ دا اياپ باسار كەۋدەنٸڭ

ٷنسٸز ايتقان زارى بۇل –

ٶمٸر ٶزٸ-اق ٶلتٸرەدٸ.

سەن مەنٸ

ٶلتٸرٸسپە, جارىعىم!

كٶزٸمنەن سٷي سەنٸ كٶرٸپ جۇبانعان...

گٷل – جۋسان

گٷلدٸ ايايمىن – ٶمٸرٸ ٶزٸن الداپ, تەككە ٶتكەن –

...شىنشىل ٶسكٸن كٶرمەدٸم,

            جۋسان,

                        شەڭگەل,

                                    كٶكپەكتەن!

ٷزٸك-ٷزٸك

كٷلكٸڭ مەن كٶلگٸرسۋٸڭ, تەپكٸڭنٸڭ

بەرٸن ...ٶمٸر,

مەجنٷنگە لايىق باقىت دەپ بٸلدٸم.

ايىپتىمىن الدىڭدا,

ارنامادىم گٷلگە ٶلەڭ — 

گٷلدٸڭ سولىپ,

بوياۋدىڭ وڭاتىنىن بٸلگەن ەم,

مەن جۋسانعا ٸنٸمٸن. شەڭگەل بولىپ كەكتەنەم —

كٶكپەك جاققان كٶنە ٷيدٸڭ

كٶجەسٸمەن كٶكتەگەم.

...ورمانى كەم,

دٷرداراز — توبىلعىسى, جىڭعىلى,

سورتاڭى مول,

سۋى اششى, كەڭ دالانىڭ مۇڭدى ۇلى

تارتا تۋسا تەگٸنە – تٷكٸرمەيدٸ جالعانعا,

جانعا قونسا جالعىز شاڭ, اينالادى ارلانعا!

دٸلٸ — جۋسان,

قييالى — قىپشاقى ەردٸڭ تارلانى,

جىلقى مٷسٸن بولمىسى. سوردان كەرمەك ارمانى,

مۇڭى  – قوبىز,

تٶزٸمٸ بولدىرتارداي تٷيەنٸ,

دومبىراسى – دۇعاسى,

سٶزٸ – سەرتٸ كيەلٸ.

قىران تٷگٸل,

قارعاسى قارا ويدى ۇعار قييادان

وسى دالا — وتانىم. ۇقساماۋعا – ۇيالام.

باقىت, بايلىق,

اس پەن توي,

شەكسٸز شاتتىق, مۇڭ - نالا.

دانا,

داۋكەس,

باتىر ەز... —

بەرٸن كٶرگەن بۇل دالا,

تانىپ كەتپەي

تٸرلٸكتٸڭ باعزى ەۋەنٸ — كٷيبەڭنەن,

ٶزگەنٸ دە,

ٶزٸن دە الداماۋعا ٷيرەنگەن.

جۋسانىمىن مەن سونىڭ.

«گٷل عۇمىرى بايانسىز!» —

كٷلٸپ تۇرىپ ايتاتىن اق سىرىم دا — اياۋسىز,

وسى — مەنمٸن, ەي, ٶمٸر,

سەرتٸم — جالقى, مٸنٸم — مىڭ.

اياپ ايتام اتىن دا

ەسەبٸ جوق گٷلٸڭنٸڭ!

كٷز. توبا

اقتى جۇلدىز تاس تٶبەمنەن «اعالاپ»,

اراشاعا تٷسپەدٸم.

سالداقى تٷن ساق-ساق كٷلدٸ تابالاپ,

بارماعىمدى تٸستەدٸم.

- جاز ٶت-تٸ! – دەپ جاسىل بوياۋ

جىلايدى –

مەن قايتەيٸن,سارعايار.

قارعاعانسىپ قاراڭعىنى–قۇدايدى –

قالتىراعان شام دا – ايار.

«تۋعان ەكەم – ٶلەرٸمدٸ بٸلەم مەن,

تاڭدى قارعاپ كٷن باتار....

سىنىق سەۋلە كٷتٸپ قايتەم بٸرەۋدەن,

قاي جاناردى قۇرعاتام?»

ج-جا-العا-انسىڭ-ڭ! – دەپ,مەڭگٸلٸكتٸڭ

جاعاسىن

جۇلقىلاپ ەم,قىڭبادى.

جەسٸر-ٶمٸر جۇباتادى بالاسىن

جىرىم-جىرىم قۇنداعى...

مىڭ عاسىرلىق مەڭگٸ ويىننىڭ مەنٸ –

وسى.

بوياۋى,تەك كٶنەرگەن.

مە-ەن?

...سەبيمٸن

سەنٸمٸ مەن دەمەسٸ

ٶزٸنەن زور,

ٶلەرمەن...

تٷن.قۇسا

– مٷمكٸن ەمە-ەس! – دەيدٸ ىشقىنىپ جٷرەگٸم –

...مٷمكٸندٸگٸم سول عانا.

تٷسٸم بە ەكەن?– قول تاپسىرىپ جٷرەمٸن

يمانى جوق مولداعا.

– كٶنە المايمىن!– دەپ جىلايدى ٶلەڭٸم,

جۇباتا الماي ميىم دال.

ونىڭ نۇرلى سەۋلە تولى زەرەنٸن

بىت-شىت قىلدى قۇيىندار.

ەبٸرەي شال «ەل–سەنٸكٸ!» دەپ كٷلدٸ –

...سوعان دا مەز سورلى اعام.

قيياناتقا قييا دا الماي تەكتٸمدٸ,

قوستاي دا الماي, قورلانام.

تيىنعا ٶتپەي ۇيات دەيتٸن قۇرعىرىڭ,

اقىلىنان الجاستى ار –

ٶزگەگە ەلٸ جەتپەگەن سوڭ, بٸر-بٸرٸن

...تالاپ جەمەك قانداستار.

پەرٸ  كيٸپ پەرٸشتەنٸڭ جەلەگٸن,

جايناعانسىپ جالعان گٷل,

كٶكتەن بەزٸپ,كٷلدەن ٸزدەپ كەرەگٸن

ازىپ-توزىپ ارمان جٷر...

كيە كٶشتٸ بابام سەنگەن ۇعىمنان–

...قالعانى – قۇر سٶز-قاۋىز.

قازاقى ارمان, سەنەن مٷلدە سۋىنعام –

شايقاپ ٸشسٸن ٶزگە اۋىز!

– سابىر!–دەيسٸڭ, جانىم-دالام, جالعىزىم –

سابىر سەنٸ سال قىلعان!

اق جٷزٸڭە كٷللٸ ٸبٸلٸس سالدى ٸزٸن–

ال,قاشىپ كٶر تاعدىردان...

ەكٸرەڭدەپ, ەكەمسٸندٸ كٶرٸنگەن –

...جىلاپ بارار جوق تەڭٸر.

«ۇيات كٷشتٸ, – دەمەۋشٸ مە ەڭ,– ٶلٸمنەن»,

...كەل,كەل,مىقتىم,وتقا كٸر!

تەكسٸز ۇل-قىز تاپتاپ سەزٸم قاناتىن.

ەن سالىپ جٷر...ارسىز ەن...

تابالايدى اق شىراقتى قارا تٷن –

...سوڭىندا تاڭ بار شىعار?

شىقپاعان جان شىعار كٷننەن ٷمٸتكەر –

نە بەرەسٸڭ كەلەر كٷز?

–مٷمكٸن ەمە-ەس! – دەسەڭدەرشٸ,ەي,جٸگٸتتەر, –

...ٸشتەن تىنىپ ٶلەرمٸز...

كەش. جالعىزدىق

اقىرزامان ورنايدى ەندٸ –

كٷن ٶلدٸ

قىپ-قىزىل بوپ ۇياتتان.

ٶكٸنەردەي ەشتەڭە جوق.

بٸرەۋدٸ

ٶپ-ٶتٸرٸك جۇباتپان...

«ەسٸ اۋىسقان دٷنيەدەن جالىقتىم –

ەمەكسٸردەي نە بار, ال?...

ەلەسٸندەي جۇماق پەنەن تامۇقتىڭ

كٶرگەنٸڭ مەن كٶكەيكەستٸڭ كەرەعار!

ٶمٸر دەگەن وسى بولسا...

شىدارمىن,

ٶشپەيتٸن دە ٶنبەيتٸن...

مەن تەڭٸردٸڭ زو-ور قاتەسٸ شىعارمىن

ٶزٸ عانا جٶندەيتٸن?...

ەلگە ەلٸكتەپ

قۋانعانسىپ جٷرەمٸن,

جىلاعانسىپ مەن نەسٸن? –

قۇل قۇلىقسىز كٶتەرەدٸ بٸلەگٸن,

پاتشا – قۋىس كەۋدەسٸن...

دوسىم دا جوق,

دۇشپانىم دا جوق مەنٸڭ –

بەرٸن ٷنسٸز كەشٸرگەم.

ٶلٸپ ەدٸم – ٶمٸر ٶتٸپ كەتپەدٸ –

شىقپاي قويدى ەسٸمنەن!»

...اقىرزامان بولماي قالدى. تٸرٸمٸن.

ويىم – جىندى, ايكەزبە.

عاسىر ٶتتٸ... ٷزٸلەردەي جۇلىنىم –

...جولىعامىز قاي كەزدە?..

بەيٸت

بٸر ماڭدايعا سونشاما ازاپ,

سو-ونشا باق

قالاي سىيماق?

دەل وسىلاي سٷيمەك كٸم?

...مۇنى ايتۋعا لايىقسىز, قور ساناپ

مەن

ٶلەڭدٸ تۇنشىعۋعا ٷيرەتتٸم.

دارىندىعا شىن داريتىن كەسەل بۇل –

ەسٸ اداستى ارمانىمنىڭ.

ەمٸ – سەن.

كٷللٸەلەمدٸك كٷيەلەشتەن ەسەن نۇر,

ەش پاتشاعا بۇيىرماعان جەڭٸس, ە-ەڭ...

مەن ٶزٸڭە قول سوزۋعا قايمىعام,

ساۋساقتارىم ايىرار دەپ كيەڭنەن –

اللاعا تەن قۋانىش پەن قايعىدان

جاراتىلعان دەرتٸم – ٶزٸڭ.

سٷيەم مەن...

دەيمٸن ىلعي. سەنە المايسىڭ سەن بۇعان –

جٷرەگٸڭدٸ توزاقى ٶمٸر توناعان.

مەنٸڭ دەرتٸم اسقاق ەدٸ. ەندٸ ۇعام –

قۋىرشاقتىڭ قايدان جەتسٸن قولى وعان?!

...ەڭ ەسۋاس,

ەڭ بەيكٷنە قييالدىڭ

جەرگە امالسىز تٷسٸپ كەتكەن ەلەسٸ,

باس شايقاما!

مەن سەن ٷشٸن ۇيالدىم –

شىن قۋىرشاق ەمەسپٸسٸڭ سەن وسى!..

ەيەل

ۇلى سۋرەتشٸنٸڭ كٶرمەدەگٸ «جالاڭاش ەيەل» اتتى         

كارتيناسىنىڭ جانىندا بٸرەۋلەر

                                                    ىرجاڭداسىپ تۇر.

مەيلٸ...

ەلٸڭ جەتسە,

جانارىڭدى الا قاش –

ەيەل! ەيەل...

ەيەل تۇتتاي جالاڭاش!

ەيەل ەمەس,

كٷللٸ ەلەم تۇر الدىمدا

كٷنەسٸ مەن قاسيەتٸ ارالاس.

ەلدە قاتەر,

ەلدە لەززات,

ەلدە مۇڭ?

جىر وقۋعا

جەتپەي قالدى دەرمەنٸم,

جٷدەمەدٸم جالعان سوپى جٷزدەنٸپ –

كٷنەھارعا قۇنى تيىن سەلدەنٸڭ:

– شاراپ بار ما?

ۋ قوسساڭ دا,

قۇي بەرٸن,

التى قۇرلىق,

تٶرت مۇحيتتى سىيلادىم! –

ارىستاننىڭ ٶزٸ-اق ەدٸم...

ال,مۇنى

الاڭعاسار سەزٸم,ساعان قيمادىم.

بەزەۋ بەتٸن بوياتقانداي قىنامەن,

ەسٸرەقىزىل ۇرعاشىڭا ۇناپ ەم,

ەيەل ەمەس,

قارسى الدىمدا قاس قاقپاي

قاسيەتتٸ ھەم كٷنەھەر تۇر ەلەم.

جٷرەگٸمدٸ جارار بولدى-اۋ جاسىن ەن...

ەلەم-ەيەل!

قۇزىرىڭا باس ۇرام,

قاسيەتٸڭدٸ كيە تۇتىپ,

كٷنەڭدٸ

ٶز كٷنەمداي جانۇشىرىپ جاسىرام.

...نە جايساڭى ٸشٸمدە ٶلدٸ ارماننىڭ!

جالعىز مۇڭ بار –

جان بٸتكەننەن قالعان مۇڭ:

– ەيەل! – دەسەم,ەن سالاتىن مىلقاۋدىڭ,

– ەلەم! – دەسەم, كٶزٸ سوقىر...

تاڭعالدىم!

ارىزداسۋ

تٷسە بەرمە ٶكٸنٸشتٸڭ دەرتٸنە,

ايتپا بەكەر جەلگە سىر –

سٷيدٸم دەپ ەم, تۇرماي كەتتٸم سەرتٸمە,

«كەش, كەش...» دەمە,

سەن كەشٸر!

تابىلمادى مەنەن كٷتكەن كٶپ ارمان –

تٷگەندەيسٸڭ قايبٸرٸن...

مەن – تٷسٸڭە ەنٸپ, كەنەت جوعالعان

ەلەسٸ ەكەم قايعىنىڭ.

دارىندىلار شاق شىدايتىن كەسەلدٸڭ –

شىن سٷيۋدٸڭ ۋىنان,

مەنٸمەنەن بٸرگە ۇرتتاپ ەڭ, نەشە ٶلدٸڭ,

ەلٸ ٶرتسٸڭ ...مەن سۋىعام.

ەستە قالسىن

جاپىراق-جانىڭ جەگەنٸم,

ۇمىت بولسىن سٷيگەنٸم.

ورنىن سيپاپ بەكەرگە وپىق جەمەگٸن

سىنىپ تٷسكەن تٷيمەنٸڭ.

شاشىڭ مٷلدە كەتتٸ اعارىپ.

كٷرسٸنبە,

ەسٸڭە الما, ۇمىتقىن.

مەن – ەلەسپٸن.

سىعالاي ما قۇر سٷلدەم

ساڭىلاۋىنان قۇلىپتىڭ?..

دەرمەنٸڭ جوق شاشىڭ جۇلىپ جىلاۋعا,

ٷزدٸگەرسٸڭ,

تىنارسىڭ.

جالىنار ەم «سونى ايا!» دەپ قۇدايعا –

ەلەس تٸلٸن كٸم السىن!..

سەن قيراما.

نەسٸ كەتسٸن ەلەستٸڭ –

ودان مۇڭسىز ەلدە جوق.

مەن –

ٶزٸڭدٸ ٶپ-ٶتٸرٸك, كٶمەسكٸ

جالىنىمەن جالعىز شارپىپ سٶنگەن وت!

* * *

قۇمعا تٷسكەن ٸزٸڭدٸ قۇلاي سٷيگەم...

بٸر رەت

قۇپيياسىن اشىپ اپ, قۇنى كەتكەن قۇدٸرەت!

ايعا عاشىق,

اقىماق ارىستانعا ۇساعان

سول سەزٸمنەن ارىلىپ,

قوبىز تارتتىم قۇسادان —

الاقانىم جايعانعا

الامىن دەپ مەنٸ ەمدەپ,

اسپانتەكتٸ اسقاقتىق, كەتكەنٸڭ نە تٶمەندەپ?

قالعانىڭ نە تٶلەجٸپ?

«قادٸرٸڭدٸ بٸل» دەپ ەم,

قايسار,

ەپپاق سەۋلەمەن قاشاپ جازىپ تٷنگە ٶلەڭ,

جۋسان مۇڭدى «جۇپار» دەپ,

ساعىم قۋىپ سارىلىپ,

اقىل-ەستەن ارىلعان باقىتتى ەدٸم...

بەرٸ ۇمىت:

كٶنە جەردٸ جايلاعان

كٶپ مەنمەنگە ۇساپ قاپ,

كٶز الدىمدا سەن نەگە

            سالا بەردٸڭ ۇساقتاپ?

كٷلەسٸڭ دە جىلايسىڭ,

الداناسىڭ, الدايسىڭ,

سەنٸپ تۇرىپ, سەنبەيسٸڭ... —

كٷللٸ ەستٸدەن اۋمايسىڭ,

تابالاتپاي ٷمٸتتٸ,

            ٶكٸنٸشتٸ  جٷگەندەپ,

كٷتتٸم ٸشتەي قانشاما

            «ٶز قادٸرٸن بٸلەر» دەپ...

قالاي ساعان تابىنىپ,

تالپىنباقشى ەندٸ ٶلەڭ –

قۇمعا تٷسكەن ٸزٸڭنٸڭ قۇلى ەمەس پە ەم مەن دەگەن?!

اقىلدى ەمەس...

اقىنمىن —

كٶپ دەمەتٸپ, از العان,

جاق قارىسىپ,

تٸل سەمدٸ تٸلەپ شەككەن جازامنان.

جانىم مەنٸڭ — دەرۋٸش,

دەرمەنٸم جوق جىرلارعا —

قۇپيياسى اشىلعان قۇدٸرەتتە قۇن بار ما?..

..قۇلاي سٷيگەم...

سول شٶلدەن سولاتىنداي بولدىم-اۋ:

جەرگە نەگە تٷسكەنسٸڭ?

كٶككە سوزعان قول مىناۋ...

* * *

جەردەگٸ بار جول شەكتەۋلٸ,

كٷن قىسقا — مۇڭىم كٶپ ەمەس –

كٶزٸمنەن كٶلبەپ كەتپەيدٸ

كٶكتەمدە كٶرگەن كٶك ەلەس.

تٷسٸمدە —

ەتتەڭ ... تٷسٸمدە! —

جانارى كٷندەي كٷلەگەش,

مەڭگٸ ٶرتەپ ٶتۋ ٷشٸن بە,

جولىققان ماعان بٸر ەلەس.

پەرٸ مە,

جىن با, پەندە مە,

تاعدىر ما تالقى سايلاعان?

تٷس بولىپ سٸڭٸپ كەۋدەمە

بٸر ەلەس مەنٸ ارباعان.

كٶزٸنەن ۇشقىن شاشىراپ,

دەمٸمەن تىلسىم كٷيدٸرٸپ,

قاپاسىمدى ەپپەن اشىپ اپ,

قولقاما قولىن تيگٸزٸپ...

جىميىپ جۇمباق قۇدٸرەت,

جٷرەككە تاقاپ جٷرەگٸن,

جٷزٸمنەن ٶبٸپ بٸر رەت,

ٶرت تاستاي قاشقان گٷل ەرٸن.

ورانىپ كٶكشٸل جٸبەككە,

ورامال سالعان سول ارمان,

تٷس بولىپ كەلٸپ,

تٷنەككە

 كەتكەن دە سٸڭٸپ...جوعالعان!

كەز بولىپ ەلەس ٸشٸندە

سەن بولارمىسىڭ ەستٸ العان?

...كٶز سٷزٸپ ٶتۋ ٷشٸن مەن

كٶزٸڭنەن سٷيمەي, كەش قالعام...

ۇلت پورتالى