فوتو: اشىق دەرەككٶز
سولتٷستٸكتٸڭ كٶكتەمٸ ەرتەرەك كەلگەنٸمەن, اۋا رايى سۋىق, ىزعىرىق جەل دەنەڭدٸ تٸتٸركەندٸرٸپ, كٶشەدە ەمٸن-ەركٸن جٷرۋٸڭە قولايسىزدىق تۋدىرادى. جۇمىسقا ۋاقىتىندا كەلٸپ, ورنىما وتىرا بەرگەنٸم سول ەدٸ, الدىمداعى تەلەفون شىر ەتە قالدى.
– بەيسەنعازى, سەنٸ ۋتكوۆ شاقىرىپ جاتىر, – دەدٸ حاتشى قىز تەلەفوننىڭ ار جاعىنان.
ەكٸنشٸ قاباتتاعى اۋدان ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى الەكساندر يۆانوۆيچ ۋتكوۆ مەن ەسٸكتەن كٶرٸنگەننەن-اق:
– بەيسەنعازى, ساعان ارنايى تاپسىرما بار, مەن كٶرشٸ اۋدانعا جۇمىس بارىسىمەن بارا جاتىرمىن. ەرتەڭ سوتتالىپ, مەرزٸمٸ اياقتالعانداردى كوميسسييا ارقىلى بوساتاتىن كٷن. سول كوميسسييا قۇرامىندا بولىپ, مەنٸڭ ورنىما بارىپ كەل. اۋداندىق پروكۋراتۋرادان جەنە سوتتان ادامدار بارادى, سولارمەن بٸرگە, – دەدٸ.
ەسٸل قالاسىنان 35 شاقىرىمداي قاشىقتىقتا ورنالاسقان كراسنوگورسك قالاسىنىڭ دەل ٸرگەسٸندەگٸ سوتتالعانداردىڭ مەرزٸمٸن ٶتەيتٸن كولونيياعا جٷرٸپ كەتتٸك.
كراسنوگورسك ول كەزدە تٸكەلەي مەسكەۋگە قارايتىن رەسپۋبليكاداعى ارنايى ۋران ٶندٸرەتٸن جابىق قالا بولاتىن. كەنٸشتە نەگٸزٸنەن جازاسىن ٶتەۋشٸلەر ەڭبەك ەتەتٸن. بۇرىن ەستٸگەنٸم بولماسا, بۇل جاققا اتتاپ باسقان ەمەسپٸن. ەر بۇرىشىندا كٷزەت مۇناراسى بار, اتشاپتىرىم اۋماققا ورنالاسقان, تٸكەنەك سىمدارمەن قورشالعان, ۇزىننان-ۇزاق قاتار-قاتار سالىنعان سۇپ-سۇر باراقتاردى كٶرگەندە, ادام جٷرەگٸ, شىنىمەن, شىمىرلايدى ەكەن. قىلمىس جاساپ, جارتى ٶمٸرٸڭدٸ مىناداي جەردە ٶتكٸزۋ سۇمدىق ەكەن-اۋ دەپ ويلادىم ٸشٸمنەن.
بٸزدٸ قارسى العان بٸرنەشە ەسكەري ادامدار توبىمىزدى اسحاناعا الىپ بارىپ, جەڭٸل-جەلپٸ شاي بەرٸپ, قايتادان كەڭسەگە الىپ كەلدٸ. كەڭسەنٸڭ الدىنا بٸراز ادامدار جينالىپ قالعان ەكەن. تەگٸ, بٷگٸنگٸ بوساتىلاتىنداردىڭ اتا-انالارى, تۋعان-تۋىستارى بولار دەپ شامالادىم.
اۋدان ورتالىعىنان كەلگەن بەس-التى ادام زالعا كەلٸپ جايعاستىق. لاگەردٸڭ باستىعى جەنە تاعى بٸر-ەكٸ وفيتسەر قاسىمىزعا كەلٸپ وتىردى. جازاسىن ٶتەپ بولعاندار بٸر-بٸرلەپ كٸرٸپ, كوميسسييا مٷشەلەرٸنٸڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرٸپ, ەندٸ قىلمىس جاسامايتىن بولىپ انت-سۋ ٸشٸپ, قۇجاتتارىن الىپ شىعىپ كەتٸپ جاتتى.
بٸراز ادامداردى ەركٸندٸككە جٸبەرگەن سوڭ, كوميسسييا مٷشەلەرٸ تٷستٸك ٸشٸپ الايىق دەپ شەشتٸ. وسىدان كەيٸن بٸرنەشە جٸگٸت تەمەكٸ شەگۋگە ەسٸك الدىنا شىققان بولاتىن. سولارمەن بٸرگە مەن دە شىقتىم. قاسىمىزدا تۇرعان وسىندا قىزمەت ەتەتٸن ەسكەري ازامات: – كەشە لاگەردە تٶبەلەس بولىپ, بٸرەۋدٸڭ يىعىن شىعارىپ, قابىرعاسىنىڭ استىنا شەگە تىعىپ الىپتى. سونىڭ يىعىن سالىپ, جاراسىنا وتا جاساتىپ, مەديتسينالىق بٶلٸمگە جاتقىزىپ قويدىق. سونىڭ جاعدايىن بٸلٸپ كەلەيٸن, – دەدٸ. سولاي قاراي كەتٸپ بارا جاتىپ «ول ٶزٸ دۇرىس ورىسشا سٶيلەي المايدى» دەدٸ. قۇلاعىم ەلەڭدەپ, «مەن دە بارىپ كەلەيٸن» دەدٸم قاسىمداعىلارعا. ولار جاراتپاي قاراعانىمەن, ٶزٸڭ بٸلەسٸڭ دەگەندەي بولدى.
كٸشٸگٸرٸم مەديتسينالىق بٶلٸم ورنالاسقان عيماراتقا كەلٸپ كٸردٸك. تٶردەگٸ وڭاشا بٶلمەنٸڭ ەسٸگٸن اشىپ, تٶسەكتە جاتقان ۇزىنداۋ كەلگەن ٸرٸ دەنەلٸ جٸگٸتتٸڭ جانىنا كەلدٸك.
– قالىڭ قالاي? – دەدٸ مەنٸ ەرتە كەلگەن ادام.
– تەۋٸرمٸن, گريگوريي, – دەدٸ اناۋ اقىرىن عانا. سەلدەن سوڭ مىناۋىڭ كٸم دەگەندەي ماعان قارادى. – كوميسسييا مٷشەسٸ عوي, جارايدى, ەبدي, سەن ەمدەل, – دەپ جانىمداعى شىعىپ كەتتٸ.
جۋرناليستٸك قىزىعۋشىلىقپەن بولعان جايدىڭ انىق-قانىعىن بٸلەيٸن دەپ تٶسەكتٸڭ جانىنداعى ورىندىققا وتىرا بەرٸپ:
– اتىڭىز كٸم? – دەپ سۇرادىم. اناۋ بۇنى نە قىلماقسىڭ دەگەندەي قارادى دا:
– ەبدٸمەمەت, – دەدٸ.
– قاي جاقتانسىڭ, – دەدٸم تاعى دا ەرسٸلەۋ سۇراق قويىپ.
– وڭتٷستٸكتەن. ول بٸراز ٷندەمەي قالدى.
– قاي ستاتيامەن تٷسٸپ ەدٸڭٸز?
– ٸنٸم, ونىڭ بەرٸن سۇراپ قايتەسٸڭ, ساعان قىزىقپا? – دەپ ەبدٸمەمەت جاراتپاي قالدى. بٸراز ٷنسٸزدٸكتەن كەيٸن:
– ٶزٸڭ قايدا ٸستەيسٸڭ? – دەدٸ ماعان تٶتەسٸنەن.
– اۋدان ەكٸمشٸلٸگٸندە. جازاسىن ٶتەۋشٸ ماعان ٷمٸتتەنگەندەي قارادى.
– كٶمەگٸڭ تيە مە, تيمەي مە, ونى سۇراماي-اق قويايىن, بٸراق بٸلگٸڭ كەلسە, مەن ايتىپ بەرەيٸن. مٷمكٸن, دٷنيەدە مەنٸڭ وسىنداي حالگە دۋشار بولعانىمدى بٸر ادامنىڭ بٸلٸپ جٷرگەنٸ دە دۇرىس شىعار. قىسقارتىپ ايتىپ بەرەيٸن, جۇمىسىڭنان قالىپ قالما, – دەدٸ قوڭىر ٷنمەن.
– مەن قالاي سوتتالدىم? بۇل ٸسكە ٶزٸمنٸڭ اڭعالدىعىمنان, ەركٸمدٸ اياپ-مٷسٸركەپ جٷرەتٸندٸگٸمنەن تاپ بولدىم. ەيتپەسە, قىلمىس جاساۋ نەمەسە وسى ٸسٸم قىلمىسقا جاتادى-اۋ دەگەن وي ەشۋاقىتتا سانامدا بولعان ەمەس. بەرٸ تۋعان ٸنٸمنٸڭ ەتەگٸ قاناماعان ەيەلٸنەن بولدى. مەنٸڭ وتباسىمدا ٷش ۇل, بٸر قىز بار. ەيەلٸم ٶمٸر بويى مەدبيكە بولىپ ٸستەپ كەلە جاتقان. ونىڭ مٸنەزٸ ۇستامدى, مەيٸرٸمدٸ بولاتىن. جاراسىمدى ەدٸك, – دەگەن ەبدٸمەمەت وسى ارادا سەل-پەل كٷرسٸنٸپ قالدى. ٷي-ٸشٸ ەسٸنە تٷستٸ-اۋ دەيمٸن, از ۋاقىت ٷندەمەدٸ. – ٸنٸم مەن ونىڭ ەيەلٸنٸڭ تەكسەرٸلمەگەن دەرٸگەرٸ قالمادى. الماتىعا جىل سايىن بارىپ قارالىپ جٷردٸ. جۇبايىمدا ەكەۋٸن جەتەكتەپ الىپ بارىپ جٷردٸ. بٸراق ٸنٸمنٸڭ شاڭىراعىنا بٸر بالا بۇيىرمادى. ٷيلەنگەندەرٸنە التى-جەتٸ جىلعا اياق باستى. جالعىز ٸنٸم بولعان سوڭ, باسقا بٸرەۋدٸ الىپ بەرمەك بولدىم. وعان ول كٶنبەدٸ. «كەنجەگٷلدٸ ۇناتام» دەپ بولمادى. قولدان كەلەر امال قايسى, ٶستٸپ جٷرٸپ جاتتىق. مەن ەكەۋٸمٸز بٸر ەكە-شەشەدەنبٸز, مەنٸڭ بالا-شاعام بار, شٷكٸر, بۇنىڭ بەلٸ قايدا كەتكەن دەپ ىلعي ويلايتىنمىن. ارتىنان ۇرپاق ەرٸپ جٷرسە دۇرىس بولار ەدٸ-اۋ دەيتٸنمٸن ٸشتەي.
كەنجەگٷل بٸزدٸڭ ٷيگە ٷنەمٸ كەلٸپ تۇراتىن. ەيەلٸمە كٶمەكتەسٸپ, ٷي-ٸشٸن جيناپ, كەيدە بٶلمەلەردٸ اقتاپ بەرٸپ جٷرەتٸن. ەكەۋٸنٸڭ شاي ٸشٸپ, وڭاشا ىقىلاسپەن سٶيلەسٸپ وتىراتىنىن تالاي بايقادىم. مەنٸ كٶرسە, سىپايىلىق تانىتىپ سەلەم بەرەتٸن. كەيدە كٶزٸنٸڭ استىمەن جىلى جىميىپ قارايتىنى بار. ٶزٸ تولىقتاۋ كەلگەن, سىمباتتى كەلٸنشەك ەدٸ. ٸنٸم كٶلٸك جٷرگٸزۋشٸ, «كاماز» ايدايتىن. بٸردە ساناما سايتان ويدىڭ كەلگەنٸ. «اقىرى, ٸنٸم باسقا ەشكٸمگە ٷيلەنگٸسٸ كەلمەيدٸ. ٶستٸپ وسىلار ٶمٸر بويى جٷرە بەرمەك پە?! ٶزٸم جاقىنداپ كٶرسەم قايتەدٸ?! قانىمىز بٸر ەمەس پە? تٸپتٸ بالا بولىپ جاتسا, ٸنٸمە ۇقساپ تۋار» دەپ ويلايتىنمىن. الداعى ۋاقىتتا بالالارى بولسا, ارالارى سۋىماي, ٶزدەرٸنە ەرمەك بولار دەدٸم ٸشٸمنەن.
بٸردە ەيەلٸم بٸرەر كٷنگە تويعا تٶركٸنٸنە كەتتٸ دە, ٷيدە ٶزٸم قالدىم. بالالارىم الماتىدا, شىمكەنتتە جۇمىس ٸستەيدٸ, وقۋ وقيدى. ٶزٸم كٶكٶنٸس ٶسٸرەم, سونى كٷزدە ساۋداعا شىعارام. ٶزٸڭٸز بٸلەسٸز, بٸزدٸڭ وڭتٷستٸكتە ەلدٸڭ كٶپشٸلٸگٸ باۋ-باقشامەن اينالىسىپ, ٶنٸمٸن رەسپۋبليكامىزدىڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنە اپارىپ, ٶتكٸزٸپ كەلەدٸ. سٶيتٸپ, وتباسىن اسىرايدى. مەنٸڭ دە شارۋام وسى. بٸر كٷنٸ دالادان ٷيگە شارشاپ كەلٸپ ۇيىقتاپ قالىپپىن. «اعا, شاي ٸشٸڭٸز» دەدٸ بٸرەۋ قاسىمنان. كٶزٸمدٸ اشسام – كەنجەگٷل. تەگٸ, ەيەلٸم ٷي-ٸشٸنە قاراپ, اعاڭا تاماق دايىنداپ بەرٸپ جٷر دەگەن بولار. ٶزٸ سٷپ-سٷيكٸمدٸ. ماعان قاراپ يٸلٸپ تۇر. قولىنان شاپ بەرٸپ ۇستاپ, ٶزٸمە قاراي تارتىپ قالدىم. قۇشاقتاعانىمدى بٸلەم. سەل-پەل بۇلقىنعان بولدى. بٸراق كٶپ قارسىلىق كٶرسەتپەدٸ. ويىما كەلگەنٸن ٸستەپ, ورنىمنان تۇرىپ كەتتٸم. ەسٸك الدىنا شىعىپ, جۋىنىپ-شايىنىپ, ەسٸمدٸ جيناپ, بٸراز جٷرٸپ ٷيگە قايتا كٸردٸم.
تەرەزەدەن تٷسكەن سەۋلەدەن بالتىرى اتلاستاي جىلتىراپ, كەنجەگٷل ەلٸ دە ورنىندا جىلاپ جاتىر. كٶيلەگٸن تٶمەن تٷسٸردٸم. جاڭاعى بٸر وعاش ٸستەن ٶزٸمدٸ ۇيات قىسىپ بارادى. بارىپ تۇرعان اقىماق ەكەنمٸن-اۋ دەپ ويلادىم. ەرٸ-بەرٸ ۋاتقانىما كٶنبەدٸ. جانىنا شالقالاپ جاتقام, ۇيىقتاپ كەتٸپپٸن.
بٸر ۋاقىتتا سەلك ەتٸپ ويانىپ, جان-جاعىما قاراسام, كەنجەگٷل كٶرٸنبەيدٸ. ساسقانىمنان ورنىمنان اتىپ تۇردىم. بٶلمەلەردٸ ارالاپ تابا الماي, ەسٸك الدىنا شىقتىم. ەشكٸم كٶرٸنبەيدٸ. تەك گاراجدىڭ ەسٸگٸ اشىق تۇر. كەلٸپ قاراسام, استىنا ورىندىق قويىپ, ارقاننان ٸلمەك جاساپ, موينىنا سالىپ جاتىر. شىرىلداپ جٷگٸرٸپ كەلٸپ كٶتەرٸپ الدىم دا, موينىنداعى ارقان ٸلمەكتٸ الىپ تاستادىم. كەلٸنشەك سۇپ-سۇر, سازارىپ العان, ٷندەمەيدٸ.
– كەنجەگٷل-اۋ, ارالارىڭ سۋىنىپ كەتپەسٸن, بالا بولسىن دەگەن وي ەدٸ. ارسىزدىعىم ٷشٸن كەشٸرشٸ, – دەپ ەڭٸرەپ جىلاپ جٸبەرگەنٸم ەسٸمدە. كەلٸنشەك ورنىندا وتىرىپ-وتىرىپ:
– ەگەر بالا كٶتەرٸپ قالسام, مەن ٸنٸڭٸزە نە دەيمٸن?! وعان قاي بەتٸممەن قارايمىن?!, - ول اشۋلانىپ سٶيلەدٸ.
– وعان ەشتەڭە ايتپا! تٸپتٸ بالا بولسا, بٸزدٸڭ تۇقىمعا ۇقساپ تۋارى انىق, – دەپپٸن.
– ويىڭىز قانداي ارام ەدٸ. اپاي سٸزگە قايتىپ شىداپ جٷرگەن.
ول باسقا ەشتەڭە ايتپاستان شىعىپ كەتتٸ. ارادا بٸرنەشە كٷن ٶتتٸ. تٶركٸنٸنە كەتٸپ قالا ما دەپ ەدٸم, كەتپەدٸ. ٷيلەرٸندە جٷرٸپ جاتتى. ۋاقىت جىلجىپ ٶتە بەردٸ. كٶكٶنٸستٸ جينايتىن مەزگٸلدٸڭ تايانعان شاعى. ەگٸستٸكتە جٷرگەنمٸن. موتوتسيكل مٸنگەن بٸرەۋ كٶلٸگٸن دىرىلداتىپ ەگٸستٸكتٸڭ قاسىنا كەلٸپ توقتادى. قاراسام, كەنجەگٷل. ەر ادامداي كيٸنٸپ العان. موتوتسيكل ٸنٸمدٸكٸ. تەگٸ, ٷيدە بولماعان-اۋ.
– ەبدٸمەمەت, – دەدٸ كەلٸنشەك تٶتەسٸنەن. بۇرىن «اعا» دەيتٸن. – مەنٸڭ اياعىم اۋىر, ٸنٸڭە نە دەيمٸن?
– وعان ەشتەڭە ايتپا, بالا ٶزٸڭدٸكٸ دەپ ايت, – دەپپٸن ساسقانىمنان.
– وعان سەنە مە?! ول وڭايلىقپەن سەبەيدٸ عوي.
– سەندٸر, – دەدٸم وعان باسقا سٶز تابا الماي. ول ماعان بٸراز قاراپ تۇردى دا, موتوتسيكلٸنە مٸنٸپ كەتتٸ دە قالدى.
كٷنٸ بويى ەگٸستٸكتە جٷرٸپ, تٷرلٸ ويدان قاتتى قينالدىم. بٸر كٷنٸ جۇمىستان ٷيگە كەلسەم, ەيەلٸم قاتتى ابىرجۋلى كٷيدە «سەنٸ سوتقا شاقىرىپ جاتىر» دەگەنٸ. – ەگٸستٸكتە بٸرەۋمەن سۋعا تالاسىپ, تٶبەلەسكەن جوقسىڭ با? جٷرەگٸم تاس تٶبەمنەن شىقتى.
ەرتەڭٸندە سوتقا باردىم. ٸنٸم سوندا جٷر. قاباعى قاتۋلى. سودان كەيٸن نە بولدى دەيسٸڭ عوي? سوتتالدىم. ون التى جىلعا! ەيەل زورلادى دەگەن ايىپپەن. ٸنٸم قايتا-قايتا مازاسىن الىپ قىسقان سوڭ, كەلٸنشەگٸ ايتىپ قويعان ەكەن - اعاڭ كٸنەلٸ دەپ. سٶز, ٶسەك ماقتارالدى ٶرتتەي قاۋلادى. وسىلاي قاراي ايدالاردا ەيەلٸمنٸڭ جىلاپ: «سەنەن اجىراسامىن, وڭباعان», - دەپ ايعايلاعانى كٶڭٸلٸمە قاتتى باتتى. بار جاعداي وسى, ٸنٸم, – دەپ ەبدٸمەمەت بٸراز ٷندەمەي قالدى. – كەيٸننەن وسىندا جٷرٸپ ەستٸدٸم, ەيەلٸم اجىراسۋعا ٶتٸنٸش بەرٸپتٸ, ٸنٸم ەيەلٸن شىعارىپ جٸبەرگەن ەكەن. ول قازٸر تٶركٸنٸندە كٶرٸنەدٸ.
– بەيسەنعازى, سەنٸ شاقىرىپ جاتىر, – دەدٸ كوميسسييا قۇرامىنداعى جٸگٸت وسىندا كەلٸپ.
– ەبدٸمەمەت, ساۋ بول, قامىقپا, – دەدٸم شىعىپ بارا جاتىپ.
ەرتەڭٸندە بٷكٸل كوميسسييا قايتادان كەلٸپ, كەشەگٸ جۇمىسىمىزدى جالعاستىردىق. اراسىندا ەبدٸمەمەتكە كەلٸپ, قانشا جىلى قالعانىن سۇرادىم.
– ون جىلىن ٶتكٸزدٸك قوي, ەندٸ قالعانى التى جىل. شاحتادا ٸستەۋ اۋىر ەكەن, – دەدٸ. كەزٸندە ٸرٸ دەنەلٸ, تولىق جٸگٸت بولعان-اۋ. قازٸر تەك سورايعان بويى مەن جٷدەۋ تارتقان بوپ-بوز ٶڭٸ عانا قالعان. ەشتەڭە ايتپاي شىعىپ كەتتٸم.
كٷندەلٸكتٸ جۇمىسپەن جٷرٸپ جاتتىق. سول بٸر مەزگٸلدەگٸ ەسٸل اۋداندىق سوتىنىڭ تٶراعاسى قاناتبەك جۇماەۆ دەگەن ازاماتتى مەن سوناۋ الماتىدا وقىپ جٷرگەننەن تانيتىن ەدٸم. زاڭ فاكۋلتەتٸن بٸتٸرگەن, جاتاقحانالارىمىز قاتار بولعان سوڭ كٷندەلٸكتٸ كٶرٸپ جٷرەتٸنبٸز. زەرەندٸنٸڭ جٸگٸتٸ بولاتىن. مەن ەسٸلگە العاش كەلگەندە, وسىندا بٸر-بٸرٸمٸزدٸ تانىپ, قۇشاقتاسىپ, تٶس قاعىستىرعان ەدٸك. كەلە-كەلە دوس بولىپ كەتتٸك. بٸردە قاناتبەككە ارنايى كەلٸپ, ەبدٸمەمەتتٸڭ جاعدايىن ايتىپ بەردٸم.
– قانشا دەگەنمەن جازا ٶتەۋ كولونيياسى اۋداننىڭ اۋماعىندا عوي. ٷنەمٸ بارىپ, تەكسەرٸپ جٷرەتٸنٸڭدٸ بٸلەم. انا جٸگٸتكە كٶمەكتەسٸپ جٸبەرسەڭشٸ. شاحتادا ٸستەۋ وڭاي ەمەس, دەنساۋلىعىن جوعالتىپ الىپ جٷرمەسٸن, – دەدٸم. ول مۇقييات تىڭداپ الدى دا:
– ۋەدە بەرمەيمٸن, بٸراق بايقاپ كٶرەيٸن, – دەدٸ.
سودان اي جارىم ۋاقىت ٶتتٸ. بٸراز كٷندەردەن كەيٸن قاناتبەك تەلەفونمەن حابارلاسىپ «ۋاقىتىڭ بولسا, كەلٸپ كەتشٸ» دەگەنٸ. ەكٸ ويلى بولىپ مەكەمەسٸنە كەلدٸم.
– بەيسەكە, ٶتٸنٸشٸڭدٸ ورىندادىم, – دەپ ورنىنان كٷلە تۇرعان ول اقجارقىن كەيٸپپەن قولىن سوزدى. – امانشىلىق بولسا, كەلەسٸ اپتادا ەلٸنە كەتەدٸ. ٸستەگەن جۇمىسىنا, تەرتٸبٸنە قارادىق. ٶزٸنٸڭ دە لاگەر ەكٸمشٸلٸگٸمەن قارىم-قاتىناسى تٷزۋ ەكەن. قاتتى قۋانىپ, اڭ-تاڭ بولعان مەن «راقمەت» دەي بەرٸپپٸن…
بٸر كٷنٸ كابينەتتٸڭ ەسٸگٸن بٸرەۋ قاققانداي بولدى. ەسٸكتٸ اشسام, ەبدٸمەمەت تۇر. جٷدەۋ جٷزٸ بال-بۇل جانادى. كابينەتكە كٸرەر-كٸرمەستەن مەنٸ قۇشاقتاپ:
– بەيسەكە, بۇل سەنٸڭ ٸسٸڭ عوي, اللام ريزا بولسىن! مەن ەلگە كەتٸپ بارا جاتىرمىن, دەمالىس الساڭ, بٸزدٸڭ جاققا كەلٸپ كەت, – دەدٸ.
– سوناۋ ماقتارالدان سەنٸ ٸزدەيمٸن بە?! – دەدٸم كٷلٸپ.
بٸراز وتىرىپ ەڭگٸمەلەستٸك. مەن وعان قانداي جولمەن كٶمەكتەسكەنٸمدٸ ايتتىم. ارتىنان ەكەۋٸمٸز اماندىق-ساۋلىق تٸلەسٸپ, ەسٸك الدىنا شىعارىپ سالدىم. سودان ارادا بٸرنەشە جىل ٶتتٸ. بٸردە جۇمىسقا كەلسەم, كٶرشٸ كابينەتتەگٸ ۆالەنتينا ۆويتوۆيچ: – بەيسەنگازى, ك تەبە كتو-تو پريشەل, ۋ مەنيا ۆ كابينەتە سيديت, – دەدٸ. كەلسەم, ەبدٸمەمەت, ەدەمٸ كيٸنٸپ العان. بۇرىنعى سولىڭقى جٷزٸ تولىپ, رەڭٸ كٸرٸپتٸ. امانداسىپ بولعان سوڭ بٶلمەمە الىپ كەلدٸم. بٸرٸنشٸ سۇراعىم «قايدان جٷرسٸڭ?» بولدى.
– استانانىڭ قاسىنا كٶشٸپ كەلدٸك, قوسشىعا.
– قۇتتى بولسىن! – دەدٸم.
ەبدٸمەمەتتٸڭ ايتۋى بويىنشا, ەلٸنە بارعان سوڭ وقيعا بىلاي ٶربٸگەن كٶرٸنەدٸ. ٷيٸنە بارسا, تالاي جىل كٶرمەگەنٸنە قاراماي ەيەلٸ كٸرگٸزبەپتٸ. سودان بۇل شىمكەنتتەگٸ ۇلدارىنا بارىپ تۇرادى. بٸر كٷنٸ ٷلكەن بالاسى ەلگە بارعاندا, كەنجەگٷلدٸ قاسىنداعى كٸشكەنتاي ۇلىمەن كٶرگەنٸن ايتادى. ۇلدىڭ ٶزدەرٸنەن اۋماي قالعانىن ەسكەرتەدٸ. ەبدٸمەمەت ويلانىپ-ويلانىپ, كەنجەگٷلدٸڭ اتا-اناسىنا بارادى. بالاسىن كٶرەدٸ. كەنجەگٷل تۇرمىسقا شىقپاعان ەكەن. بۇل ەندٸ كەلٸنشەكتٸڭ اتا-اناسىنا, تۋىستارىنا جاتا جابىسادى. «بالا مەن كەنجەگٷلدٸ ماعان بەرٸڭدەر, ٶزٸم اسىرايمىن, بالا مەنٸكٸ» دەپ. اقىرى, بۇل بولماعان سوڭ, ولار اقىلداسا كەلە, كەنجەگٷلدٸ بۇعان قوسادى. تەك, «بۇل جاقتا تۇرما, سٶز بولادى, باسقا ٶڭٸرگە الىپ كەت» دەيدٸ. سولتٷستٸكتٸڭ اۋا رايىنا داعدىلانعان بۇل وسى جاققا كٶشٸپ كەلەدٸ. ازىن-اۋلاق جيعان اقشالارىنا كٸشٸگٸرٸم ٷي ساتىپ الادى. قازٸر قوسشى مەن استانانىڭ اراسىندا تاكسيست بولىپ ٸستەپ جٷر ەكەن.
– مەن سەنٸ ارنايى قوناققا شاقىرا كەلدٸم. قولىڭ تيسە, كەلٸپ كەت, – دەدٸ. مەن رەتٸ كەلگەندە كٸرٸپ-شىعاتىنىمدى جەتكٸزدٸم. ەكٸمشٸلٸكتٸڭ الدىنا شىقتىق. ول بولسا بالاسىنىڭ توعىزىنشى سىنىپتا وقيتىنىن, كەنجەگٷلدٸڭ ٷيدە ەكەنٸن ايتتى. قازٸر كەلٸنشەگٸنٸڭ اياعى اۋىر ەكەنٸندە سٶز اراسىندا ەسكەرتتٸ. سٶزبەن قاعىتىپ, ودان ەيەلٸنٸڭ قانشا جاس كٸشٸ ەكەندٸگٸن سۇرادىم. ول ون التى جاس كٸشٸ, - دەدٸ.
– ون التى جىلعا سوتتالىپ, ون التى جاس كٸشٸ ادامعا ٷيلەنگەن ەكەنسٸڭ عوي, – دەدٸم. ەكەۋٸمٸز قارقىلداپ كٷلٸپ الدىق. بٸرازدان سوڭ مەنٸ كٷتەتٸنٸن ايتىپ, جەڭٸل كٶلٸگٸنە وتىرىپ كەتە باردى. ارتىنان قاراپ تۇرىپ, «ادام تاعدىرى دەگەن وسى ەكەن-اۋ» دەپ ويلادىم.
