فوتو: primeminister.kz
قر پرەمەر-مينيسترٸ ەليحان سمايىلوۆتىڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا الداعى جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق شارالارى قارالدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
ەنەرگەتيكا مينيسترٸ الماسادام سەتقاليەۆ بٷگٸنگٸ تاڭدا رەسپۋبليكانىڭ ەلەكتر ستانتسييالارىنا تەحنيكالىق اۋديت اياقتالعانىن, بۇل جۇمىسقا حالىقارالىق كونسۋلتانتتار تارتىلعانىن باياندادى. نەتيجەسٸندە توزۋ, نەگٸزگٸ جابدىقتاردىڭ جارامدىلىق مەرزٸمٸ, وتىن شىعىنى, تەحنولوگييالىق بۇزۋشىلىقتار جەنە ت.ب. كٶرسەتكٸشتەر بويىنشا رەيتينگ قالىپتاستىرىلدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا ودان ەرٸ ٸس-قيمىل جوسپارلارى دايىندالىپ جاتىر. سونىمەن قاتار بارلىق 37 جەو بويىنشا ەكٸمدٸكتەرمەن بٸرلەسٸپ, الداعى جىلۋ بەرۋ ماۋسىمىنا دايىندىق ٷشٸن جول كارتالارى جاسالىپ جاتىر, ولار ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸنٸڭ باقىلاۋىندا بولادى.
جالپى بيىل ەلەكتر ستانتسييالارىندا 10 ەنەرگييا بلوگىن, 49 قازاندىقتى جەنە 54 تۋربينانى جٶندەۋ جوسپارلانعان. بٸر ەنەرگەتيكالىق بلوكتا, ەكٸ قازاندىقتا جەنە ٷش تۋربينادا ەر تٷرلٸ كەزەڭدەردە جۇمىستار جٷرگٸزٸلۋدە. ەلەكتر جەلٸلەرٸ بويىنشا جالپى ۇزىندىعى 25 مىڭ شاقىرىم ەلەكتر بەرۋ جەلٸلەرٸن, سونداي-اق 564 جوعارى ۆولتتى قوسالقى ستانتسييالاردى جٶندەۋ جوسپارلانعان. ەلەكتر جەلٸلەرٸن جٶندەۋ جۇمىستارى مامىر ايىندا باستالماق.
يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترٸ مۇرات قاراباەۆتىڭ مەلٸمدەۋٸنشە, رەسپۋبليكاداعى جىلۋمەن جابدىقتاۋ جەلٸلەرٸنٸڭ جالپى ۇزىندىعى – شامامەن 14 مىڭ شاقىرىم. ەل بويىنشا جەلٸلەردٸڭ 54%-ى ورتاشا دەڭگەيدە توزعان – 7,5 مىڭ شاقىرىم جەلٸنٸ اۋىستىرۋ قاجەت. ەڭ جوعارى توزۋ دەڭگەيٸ – اباي, شىعىس قازاقستان, قاراعاندى, پاۆلودار جەنە سولتٷستٸك قازاقستان وبلىستارىندا.
2023 جىلى بيۋدجەتتەن توزۋ كٶرسەتكٸشٸ 75%-دان اساتىن كوممۋنيكاتسييالار بويىنشا 47 جوبانى ٸسكە اسىرۋعا 69,4 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ. بۇل قاراجاتقا شامامەن 107 شاقىرىم جىلۋ جەلٸلەرٸن قايتا جاڭارتۋ جوسپارلانىپ وتىر. جالپى 2029 جىلعا قاراي جىلۋ قۇبىرلارىنىڭ توزۋىن 43%-عا دەيٸن تٶمەندەتۋ مٸندەتٸ تۇر.
بۇدان باسقا قازٸرگٸ ۋاقىتتا ٷكٸمەت رەزەرۆٸنەن اقمولا جەنە پاۆلودار وبلىستارىنداعى جىلۋ جەلٸلەرٸن رەكونسترۋكتسييالاۋ مەن جاڭعىرتۋعا قاراجات بٶلۋ مەسەلەسٸ پىسىقتالىپ جاتىر. مەسەلەن, 15 ناۋرىزدا ەكٸباستۇز قالاسىندا 4 جىلۋ ماگيسترالٸن (2-جم, 5-جم, 8-جم, 12-جم) رەكونسترۋكتسييالاۋ جەنە پاۆلوداردا جاڭا جىلۋ جەلٸلەرٸن سالۋ بويىنشا وڭ دەيەكتەمە الىندى. سونداي-اق اقمولا وبلىسى ەكٸمدٸگٸنٸڭ ٶتٸنٸمٸ بويىنشا ستەپنوگورسك جەنە كٶكشەتاۋ قالالارىندا جىلۋ جولدارىن جٶندەۋ مەسەلەسٸ پىسىقتالۋدا.
تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترٸ يۋريي يلين ٶزٸن دە, ەلەۋمەتتٸك ينفراقۇرىلىم نىساندارىن دا جىلۋ جەنە ەلەكتر ەنەرگيياسىمەن قامتاماسىز ەتەتٸن ٶنەركەسٸپ كەسٸپورىندارىن تەكسەرۋ جۇمىستارى تۋرالى بايانداما جاسادى. ٶڭٸرلەردەگٸ جۇمىس جوسپارلارى تۋرالى پاۆلودار وبلىسىنىڭ ەكٸمدەرٸ اسايىن بايحانوۆ, قوستاناي وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ قۇمار اقساقالوۆ, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ دانيال احمەتوۆ جەنە اقمولا وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ەرمەك مارجىقپاەۆ ايتىپ بەردٸ.
پرەمەر-مينيستر ٶتكەن قىس مەزگٸلٸ جىلۋ ەنەرگەتيكاسىنداعى كٶپتەگەن پروبلەمانىڭ بەتٸن اشىپ بەرگەنٸن ايتتى. اتاپ ايتقاندا, ەكٸباستۇز, رۋدنىي جەنە ريددەر قالالارىندا جاعداي ٶتە كٷردەلٸ بولدى. ونداعى مەسەلەلەردٸ كٷنٸ-تٷنٸ باقىلاۋعا الىپ, شۇعىل تٷردە شەشۋگە تۋرا كەلدٸ.
«بارلىق ەكٸمدٸكتەر بۇدان قورىتىندى شىعارىپ, مۇنداي جاعدايعا ەندٸ قايتىپ جول بەرمەۋ ٷشٸن ساپالى جۇمىس ٸستەۋٸ كەرەك», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ٶتكەن جىلىتۋ ماۋسىمىندا اپاتتاردىڭ سانى ايتارلىقتاي ٶستٸ – تٸپتٸ ٸرٸ قالالاردىڭ ٶزٸندە جىلۋ ەنەرگيياسىنىڭ جەتپەي قالۋىنان ورتاشا تەمپەراتۋرانى تٶمەندەتٸپ بەرۋگە تۋرا كەلدٸ. نەگٸزگٸ جابدىقتاردىڭ توزۋىنا بايلانىستى باسقا دا ينفراقۇرىلىمدىق اقاۋلار ورىن الدى.
«مۇنىڭ بارلىعى تۇرعىنداردىڭ ورىندى نارازىلىعىنا الىپ كەلدٸ. كەيبٸر ٶڭٸرلەردە كٶمٸردٸ ۋاقىتىلى جەتكٸزٸپ بەرۋ پروبلەماعا اينالدى. بۇل جىل سايىنعى جٷيەلٸ جۇمىس. وندا ەشقانداي ٸركٸلٸستەر مەن كەمشٸلٸكتەر بولماۋى تيٸس ەدٸ», — دەدٸ پرەمەر-مينيستر.
جالپى, ەليحان سمايىلوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇعان دەيٸن جابدىقتاردىڭ تەحنيكالىق جاي-كٷيٸنە ۋاقىتىلى, كەشەندٸ جەنە وبەكتيۆتٸ باعالاۋ جٷرگٸزٸلگەن جوق. ودان بٶلەك جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارىنىڭ باسشىلىعى مەن يەلەرٸنٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ تٶمەن.
«ۋەكٸلەتتٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ نۇسقاۋلىقتارى تەك قانا ۇسىنىس دەڭگەيٸندە بولدى, مەنشٸك يەلەرٸن ولاردى تولىقتاي ورىنداۋعا مٸندەتتەمەيدٸ. سوندىقتان قوردالانىپ قالعان مۇنداي پروبلەمالار ٶتە كٶپ. ولاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ جىلۋ جەلٸلەرٸنٸڭ توزۋىنا قاتىستى», — دەدٸ ٷكٸمەت باسشىسى.
وسىعان بايلانىستى بيىل ٷكٸمەت ەنەرگييالىق باقىلاۋ قىزمەتٸن زاڭنامالىق تۇرعىدان كٷشەيتٸپ, ولارعا جوسپاردان تىس تەكسەرۋلەر جٷرگٸزۋ قۇقىعىن بەرەدٸ. ەنەرگييا وبەكتٸلەرٸن تيٸستٸ دەڭگەيدە كٷتٸپ ۇستاماي, تٸرشٸلٸككە قاجەتتٸ جٷيەلەردٸڭ قىزمەتٸنە قاۋٸپ تٶنگەن جاعدايدا مەملەكەتكە ولاردى مەنشٸكتەن الىپ قويۋ قۇقىعى بەرٸلەتٸن بولادى.
«ٷكٸمەت پەن ەكٸمدٸكتەر جەنە مەنشٸك يەلەرٸ تيٸستٸ ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمدى جٶندەۋ جەنە رەكونسترۋكتسييالاۋ جوبالارىن قارجىلاندىرۋدى باسىم تەرتٸپپەن قامتاماسىز ەتەدٸ. ٶڭٸرلەردەن كەلٸپ تٷسكەن ٶتٸنٸمدەر نەگٸزٸندە جەلٸلەردٸ اۋىستىرۋ بويىنشا قۇنى 69 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 47 جوبادان تۇراتىن پۋل جاساقتالدى. بۇل جۇمىستى ساپالى جەنە ۋاقىتىلى جٷرگٸزۋدٸڭ ماڭىزى ٶتە زور», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر 2 مىڭ شاقىرىم جىلۋ جەلٸلەرٸ جەكە مەنشٸكتە ەكەنٸن ايتتى. ولاردىڭ توزۋ دەڭگەيٸ شامامەن 77%-دى قۇراپ وتىر. وسىعان بايلانىستى وسى جەلٸلەردٸڭ جاعدايىنا جەنە جٶندەۋ جۇمىستارىنىڭ مٸندەتتٸ تٷردە جٷرگٸزٸلۋٸنە باقىلاۋدى كٷشەيتۋ كەرەك.
«ەنەرگييا وبەكتٸلەرٸ يەلەرٸنٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرىپ, ونى قىزمەت كٶرسەتۋ كەلٸسٸم-شارتتارىندا قاراستىرۋ كەرەك. شارت تالاپتارىن ورىنداۋ ۇسىنىم تٷرٸندە ەمەس, مٸندەتتٸ بولۋعا تيٸس», — دەدٸ پرەمەر-مينيستر.
سونىمەن قاتار ٷكٸمەت باسشىسى جەكە مەنشٸكتەگٸ جىلۋ جەلٸلەرٸن بيۋدجەتتٸك كرەديتتەۋ ارقىلى رەكونسترۋكتسييالاۋ مەسەلەسٸن پىسىقتاۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى. قارجىنى قايتارۋ «تاريفتٸ ينۆەستيتسيياعا ايىرباستاۋ» شەڭبەرٸندە جٷرگٸزٸلەتٸن بولادى.
ٶز سٶزٸن قورىتىندىلاي كەلە, ٷكٸمەت باسشىسى ٶڭٸر ەكٸمدٸكتەرٸ ەنەرگەتيكا, يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلٸكتەرٸمەن بٸرلەسٸپ, بارلىق تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, تۇرعىن ٷي جەنە ەلەۋمەتتٸك سالا وبەكتٸسٸنٸڭ الداعى 2023-2024 جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىعى بويىنشا ٸس-شارالار جوسپارىن بەكٸتٸپ, ونى تەز ارادا ٸسكە اسىرۋعا كٸرٸسۋٸ قاجەتتٸگٸن ايتتى.
وعان قوسا ەليحان سمايىلوۆ 1 ماۋسىمعا دەيٸن قولدانىستاعى جىلۋ جەلٸلەرٸنٸڭ جاعدايىنا تەحنيكالىق تەكسەرۋ جۇمىستارىن اياقتاۋ جەنە وسى جۇمىستاردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اپاتتى جاعدايداعى جەكە مەنشٸكتەگٸ جىلۋ جەلٸلەرٸن كوممۋنالدىق مەنشٸككە بەرۋدٸڭ قاجەتتٸلٸگٸن انىقتاۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى.
«تۋىنداعان بارلىق مەسەلەنٸ جىلىتۋ ماۋسىمىنا دەيٸن سوزباي, جەدەل شەشۋ قاجەت. ۇساق-تٷيەك دەمەي, قاۋٸپ-قاتەرلەردٸڭ بارلىعىن مۇقييات ەسەپتەۋ كەرەك», — دەپ تٷيٸندەدٸ پرەمەر-مينيستر.
