مەملەكەت باسشىسىنىڭ الماتى قالاسىن ودان ەرٸ دامىتۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ كەڭەستە سٶيلەگەن سٶزٸ
***
قۇرمەتتٸ كەڭەسكە قاتىسۋشىلار!
بيىل – ەگەمەن ەل بولعانىمىزعا 30 جىل. وسى ۋاقىتتاعى تابىستارىڭىز تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ تال بەسٸگٸ – الماتىمەن تىعىز بايلانىستى.
تەۋەلسٸزدٸگٸمٸز الماتىدا جارييالاندى. سوندىقتان بۇل شاhاردىڭ تاريحي رٶلٸ ايرىقشا. قازٸر الماتى – ەكونوميكامىزدىڭ باستى قوزعاۋشى كٷشٸ.
سونىمەن بٸرگە مۇندا بيزنەس سالاسى جاقسى دامىعان. بٸراق, پاندەمييا كەزٸندە ەلەمدەگٸ بارلىق ٸرٸ قالالاردىڭ ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸگٸ تٶمەندەدٸ. الماتى دا وسى قيىندىققا تاپ بولدى. جالپى, قالا تۇرعىندارى بۇل سىناققا لايىقتى تٶتەپ بەرۋدە.
ەرتە مە, كەش پە, ٸندەتتٸڭ بەتٸ قايتاتىنى انىق. كەز كەلگەن داعدارىستان كەيٸن ەكونوميكا قايتا جاندانىپ, جاڭا مٷمكٸندٸكتەرگە جول اشىلادى. سوندىقتان بٸز قازٸردەن باستاپ شاھاردى جەنە تۇتاس ەلٸمٸزدٸ ودان ەرٸ ٶركەندەتۋ جايىن ويلاستىرۋىمىز كەرەك.
بٷگٸن الماتىنى دامىتۋدىڭ تٷرلٸ باعىتتارى بويىنشا بٸرنەشە بايانداما تىڭدالدى. تيٸمدٸ ۇسىنىستار دا بولدى. بٸرقاتار ٶزەكتٸ مەسەلەلەر كٶتەرٸلدٸ. سوعان سەيكەس تيٸستٸ جۇمىستار جٷرگٸزٸلەدٸ دەپ ويلايمىن.
ەندٸ الداعى كەزەڭدەگٸ نەگٸزگٸ مٸندەتتەرگە توقتالايىن.
الماتىنى جان-جاقتى دامىتۋ مەسەلەسٸ ەرقاشان بٸزدٸڭ جٸتٸ نازارىمىزدا.
وسىعان دەيٸن بٸرنەشە ارنايى جيىن ٶتكٸزدٸك. مەنٸڭ بەرگەن تاپسىرمالارىمنىڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸ قازٸر ورىندالىپ جاتىر. دەگەنمەن, ولقىلىقتار ەلٸ دە بار. بٷگٸن سونىڭ بەرٸن قايتا تالقىلاپ, شارا قولدانۋ ٷشٸن جينالىپ وتىرمىز.
بارشامىزعا ورتاق نەگٸزگٸ مٸندەت – حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋ. بۇل ٷشٸن ازاماتتاردى جۇمىسپەن قامتىپ, تابىسىن ارتتىرۋ باستى نازاردا بولۋى قاجەت.
قالانىڭ ۇزاق مەرزٸمگە ارنالعان دامۋ ستراتەگيياسىنا سەيكەس, الماتى ٶمٸر سٷرۋگە قولايلى جەنە جالپىعا بٸردەي تەڭ مٷمكٸندٸك بەرەتٸن قالاعا اينالۋعا تيٸس. وسى ماقساتقا جەتۋ ٷشٸن مىنا مەسەلەلەردٸ شەشۋ اسا ماڭىزدى.
پەرۆوە. ەكونوميچەسكوە رازۆيتيە.
پو يتوگام 2020 گودا ديناميكۋ سوتسيالنو-ەكونوميچەسكوگو رازۆيتييا ۆ الماتى موجنو سچيتات نەپلوحوي.
روست پرومىشلەننوستي سوستاۆيل 4,6%, توگدا كاك ۆ تسەلوم پو سترانە وتمەچالسيا سپاد.
وترادنو, چتو روست پوكازالي سفەرى سترويتەلستۆا ي سۆيازي.
ۆو منوگوم سۆوي پوزيتيۆنىي ەففەكت دالي سپەتسيالنىە انتيكريزيسنىە مەرى.
تاك, ۆ 1,7 رازا ۋۆەليچيلوس كرەديتوۆانيە مالوگو ي سرەدنەگو بيزنەسا.
75 تىسياچ پرەدپرينيماتەلەي ۆوسپولزوۆاليس نالوگوۆىمي پوسلابلەنييامي.
پو 360 تىسياچام زايمام بىلي پرەدوستاۆلەنى وتسروچكي.
ودناكو راسسلابلياتسيا نەلزيا. سيتۋاتسييا نوسيت ۆولاتيلنىي, نەستابيلنىي حاراكتەر.
الماتى – ەتو سۆوەگو رودا ينديكاتور ەففەكتيۆنوستي ۆسەي ناشەي رابوتى ۆ ماسشتابە سترانى.
يمەننو زدەس نايبولەە ۆىپۋكلو ۆيدنى ۆسە نەدوچەتى.
ماكسيمالنو زادەيستۆوۆاۆ يمەيۋششييسيا پوتەنتسيال, نام نۋجنو سوسرەدوتوچيتسيا نا رەشەنيي سلەدۋيۋششيح زاداچ.
ۆ پەرۆۋيۋ وچەرەد, ترەبۋەتسيا نالاديت چەتكيي ي دەيستۆەننىي مەحانيزم «وبراتنوي سۆيازي» س بيزنەسوم.
پري اكيمە گورودا س 2019 گودا دەيستۆۋەت دەلوۆوي سوۆەت.
رياد پرەدلوجەننىح پو ەگو ينيتسياتيۆە مەر پوزۆوليل سنيزيت وتريتساتەلنىي ەففەكت پاندەميي.
پوەتومۋ سوۆمەستنۋيۋ رابوتۋ س دەلوۆىم سوۆەتوم ي س بيزنەسوم ۆ تسەلوم نەوبحوديمو پرودولجات ۆ تاكوم جە كونسترۋكتيۆنوم كليۋچە.
تورگوۆليا, ۋسلۋگي, فينانسوۆىي سەكتور سوستاۆليايۋت وسنوۆۋ ەكونوميكي الماتى.
ۆمەستە س تەم گورودۋ دليا دالنەيشەگو رازۆيتييا نەوبحوديمى نوۆىە نيشي ي توچكي روستا.
ودنوي يز نيح ياۆلياەتسيا كرەاتيۆنايا ەكونوميكا, و چەم سەگودنيا گوۆوريلوس ۆ سووتۆەتستۆۋيۋششيح دوكلاداح.
ۆ 2020 گودۋ, نەسموتريا نا گلوبالنىي ەكونوميچەسكيي سپاد, ەە وبەم پرەۆىسيل 2,6 تريلليونا دوللاروۆ. ا ەتو ني منوگو ني مالو 3% ميروۆوگو ۆپپ ي بولەە 30 ميلليونوۆ زادەيستۆوۆاننىح ۆ نەي چەلوۆەك.
مى نە موجەم وتستاۆات وت اكتۋالنىح تەندەنتسيي. پراۆيتەلستۆو پو موەمۋ پورۋچەنييۋ پروراباتىۆاەت ۆوپروس رازۆيتييا كرەاتيۆنوي ەكونوميكي ي الماتى دولجەن ستات ەە لوكوموتيۆوم.
ۆ گورودە راسپولوجەنى كرۋپنەيشيە ۆۋزى, مۋزىكالنىە ي كينوستۋديي سترانى, سوسرەدوتوچەنا تالانتليۆايا مولودەج. يم سلەدۋەت پوموچ رەاليزوۆات سۆوي يدەي ي ينيتسياتيۆى.
پراكتيكا رازۆيتىح ستران پوكازىۆاەت, چتو ۆ ەتوم ۆوپروسە كليۋچەۆۋيۋ رول يگرايۋت ەففەكتيۆنىە كوممۋنيكاتسيي مەجدۋ يننوۆاتورامي, مولودەجيۋ ي بيزنەسوم.
زدەس نە نۋجنو «يزوبرەتات ۆەلوسيپەد». تاكيە تەحنولوگيي, كاك كراۋدفاندينگ, وبرازوۆاتەلنىە حابى, سپەتسيالنىە ينۆەستيتسيوننىە راۋندى س بيزنەس-انگەلامي, حوروشو سەبيا پوكازالي زا رۋبەجوم.
ۆ تسەلوم يا ۆيجۋ, چتو ۋ اكيماتا ەست پونيمانيە ي ۆيدەنيە رازۆيتييا كرەاتيۆنوي ەكونوميكي. نەوبحوديمو ماسشتابيروۆات وپىت الماتى نا درۋگيە رەگيونى.
ناشا زەمليا, كاك ۆام يزۆەستنو, بوگاتا تالانتامي, مولودىە يسپولنيتەلي, تۆورچەسكيە ليچنوستي پولۋچايۋت نە پروستو رەگيونالنوە, ا ميروۆوە پريزنانيە. زاداچا گوسۋدارستۆا – پوموگات يم.
رازۆيتيە كرەاتيۆنوي ەكونوميكي - نوۆوە ناپراۆلەنيە ناشەي ەكونوميچەسكوي پوليتيكي. پوەتومۋ ونو ترەبۋەت پولنوتسەننوگو ي سوۆرەمەننوگو نورماتيۆنو-پراۆوۆوگو رەگۋليروۆانييا. پروشۋ پراۆيتەلستۆو زانياتسيا داننىم ۆوپروسوم.
ۆو-ۆتورىح, الماتى – ودين يز دۆۋح كرۋپنەيشيح دونوروۆ رەسپۋبليكانسكوگو بيۋدجەتا.
ۆ 2020 گودۋ گورود پەرەچيسليل ۆ گوسۋدارستۆەننۋيۋ كازنۋ 172 ميللياردا تەنگە. وب ەتوم گوۆوريل ي اكيم گورودا باكىتجان ساگينتاەۆ.
ۆمەستە س تەم, دليا وبەسپەچەنييا ديناميكي رازۆيتييا كرۋپنەيشەي گورودسكوي اگلومەراتسيي سترانى زايمستۆوۆانييا نا فينانسوۆىح رىنكاح – وبەكتيۆنايا نەوبحوديموست.
ۆ سلۋچاە الماتى ەتو وپراۆدانو, تاك كاك فينانسوۆوە پولوجەنيە گورودا ۋستويچيۆو. اگەنتستۆو Fitch پودتۆەرديلو ۆىسوكيي كرەديتنىي رەيتينگ گورودا نا ۋروۆنە تريپل بي (ۆۆۆ).
پوەتومۋ پرەدلاگايۋ ۋستانوۆيت دليا الماتى وسوبىي پوريادوك زايمستۆوۆانييا دليا تسەلەي رازۆيتييا.
ۆ-ترەتيح, ۆ الماتى دەيستۆۋيۋت پوچتي 200 تىسياچ سۋبەكتوۆ مالوگو ي سرەدنەگو بيزنەسا.
يمەننو بلاگوداريا ۋنيكالنوي بيزنەس-سرەدە, دۋحۋ پرەدپرينيماتەلستۆا الماتى ياۆلياەتسيا دەلوۆىم تسەنتروم سترانى.
ودنوي يز نايبولەە اكتۋالنىح زاداچ ياۆلياەتسيا وگراجدەنيە بيزنەسا وت پوپىتوك نەزاكوننوگو ۆمەشاتەلستۆا.
ۆ پەرۆۋيۋ وچەرەد, رەچ يدەت و فاكتاح رەيدەرستۆا ي ۆىموگاتەلستۆا پود ۆيدوم كونترولنو-نادزورنوي يلي پراۆووحرانيتەلنوي دەياتەلنوستي. مى ۋجە نە راز وب ەتوم گوۆوريلي پريمەنيتەلنو ك رازنىم سيتۋاتسييام.
پو موەمۋ پورۋچەنييۋ پودگوتوۆلەن پاكەت زاكونوداتەلنىح مەر, ناپراۆلەننىح نا پروتيۆودەيستۆيە ەتيم نەگاتيۆنىم پروياۆلەنييام.
سووتۆەتستۆۋيۋششايا رابوتا بۋدەت زاۆەرشەنا دو كونتسا تەكۋششەي سەسسيي پارلامەنتا. كونەچنوي تسەليۋ ياۆلياەتسيا پوستروەنيە بەزۋپرەچنوي س توچكي زرەنييا زاكوننوستي مودەلي وتنوشەنيي بيزنەسا ي گوسۋدارستۆەننىح ورگانوۆ.
سۋششەستۆۋەت ۋسپەشنىي پريمەر سينگاپۋرا, ەگو موجنو زايمستۆوۆات. نيچەگو نەۆوزموجنوگو نەت, ۆسە دەلو ۆ رەشيموستي دوستيچ پوستاۆلەننوي تسەلي.
ەششە ودنوي ۆاجنوي پروبلەموي ياۆلياەتسيا نەەففەكتيۆنوە ۆزايمودەيستۆيە بيزنەسا س گراجدانسكيمي گوسسلۋجاششيمي, سوترۋدنيكامي اكيماتوۆ, مينيستەرستۆ ي ينستيتۋتوۆ رازۆيتييا.
ا ۆەد يمەننو وني وتۆەچايۋت زا كليۋچەۆىە دليا بيزنەسا رەشەنييا, تو ەست ۆىداچۋ ليتسەنزيي ي رازرەشەنيي, پودۆەدەنيە ينفراسترۋكتۋرى, سۋبسيديي ي پروچيە مەرى پوددەرجكي.
ۆ پوسلەدنەە ۆرەميا گوسۋدارستۆەننىە سلۋجاششيە وپاسايۋتسيا پرينيمات وتۆەتستۆەننىە ۋپراۆلەنچەسكيە رەشەنييا. نادو يمەت ۆ ۆيدۋ, چتو ۆ سفەرە ەكونوميكي دالەكو نە ۆسەگدا ۋداەتسيا سپروگنوزيروۆات ريسكي ي پورۋچيتسيا زا ۋسپەشنوست پروەكتا. نۋجنو چەتكو رازليچات موتيۆى توگو يلي ينوگو دەيستۆييا.
ەسلي چينوۆنيكوم دۆيگالي كوررۋپتسيوننىە پومىسلى, پوبلاجەك ەمۋ بىت نە موجەت. ەتو ياسنو.
نو كوگدا گوسۋدارستۆەننىي سلۋجاششيي وشيبسيا ي نە پولۋچيل وت ەتوگو نيكاكوي ليچنوي ۆىگودى, پريۆلەچەنيە ەگو ك ۋگولوۆنوي وتۆەتستۆەننوستي لوماەت سۋدبۋ داننوگو چەلوۆەكا, ا تاكجە پوروجداەت وپاسنۋيۋ پو سۆويم پوسلەدستۆييام ينەرتنوست گوسۋدارستۆەننوگو اپپاراتا, نەوبحوديمىە رەشەنييا نە پرينيمايۋتسيا, دومينيرۋيۋششۋيۋ رول پريوبرەتاەت پراكتيكا كوللەكتيۆنوي وتۆەتستۆەننوستي. ا ەتو سپلوشنىە زاسەدانييا, سبور پودپيسەي ي تاك دالەە.
تاكوە پولوجەنيە دەل نەدوپۋستيمو. رانەە يا ۋجە داۆال پورۋچەنيە دەتالنو رازبيراتسيا ۆ پودوبنىح سيتۋاتسيياح. ۆنوۆ وبراششايۋ ۆنيمانيە پراۆووحرانيتەلنىح ورگانوۆ نا ەتۋ پروبلەمۋ.
سلەدوۆاتەلنو, وتۆەتستۆەننىە سوترۋدنيكي پراۆووحرانيتەلنىح ورگانوۆ دولجنى رابوتات پروفەسسيونالنو, نە گناتسيا زا پوكازاتەليامي. ۆ پروتيۆنوم سلۋچاە بۋدەم پرينيمات كادروۆىە رەشەنييا.
ۆ سۆوەم پروشلوگودنەم پوسلانيي يا ۋكازىۆال نا نەوبحوديموست ۆنەدرەنييا ترەحزۆەننوي مودەلي س چەتكيم رازدەلەنيەم پولنوموچيي مەجدۋ پوليتسيەي, پروكۋراتۋروي ي سۋدوم.
ەششە راز پودچەركيۆايۋ – زاكوننوست ي سپراۆەدليۆوست دولجنى ستات وسنوۆنىمي پرينتسيپامي ۋگولوۆنوگو دەلوپرويزۆودستۆا. ا ەتو ۆوزموجنو تولكو چەرەز ۋكرەپلەنيە سيستەمى سدەرجەك ي پروتيۆوۆەسوۆ. پري جەلانيي وتدەليت زەرنا وت پلەۆەل سوۆەرشەننو نە ترۋدنو, ودنو دەلو – چينوۆنيك بەرەت ۆزياتكي, «پيليت» بيۋدجەت, درۋگوە دەلو – پرينيماەت رەشەنييا, يسحوديا يز ينتەرەسوۆ گوسۋدارستۆا.
پوەتومۋ پورۋچايۋ گەنەرالنوي پروكۋراتۋرە ۆ رامكاح ۆنەدرەنييا ترەحزۆەننوي مودەلي ۆىرابوتات ەففەكتيۆنىي پراۆوۆوي مەحانيزم پرەدوتۆراششەنييا نەزاكوننوگو ۋگولوۆنوگو پرەسلەدوۆانييا گراجدانسكيح گوسۋدارستۆەننىح سلۋجاششيح.
ۆ-چەتۆەرتىح, زاششيتا ينوستراننىح ينۆەستيتسيي.
ۆ نىنەشنيح رەاليياح كونكۋرەنتسييا زا نيح ستانوۆيتسيا ەششە بولەە وستروي. وت توگو, ناسكولكو كومفورتنو ينۆەستورى سموگۋت ۆەستي دەلا ۆ ناشەي سترانە, زاۆيسيت ۋسپەشنوە رازۆيتيە ەكونوميكي ي بلاگوسوستويانيە سوگراجدان.
چۋتكوە وتنوشەنيە ك ينۆەستورام دولجنو ستات يمپەراتيۆوم دليا گوسۋدارستۆەننىح ورگانوۆ, ەسلي حوتيتە, يح گلاۆنوي زاداچەي.
پوەتومۋ يا پرەدوستەرەگايۋ پراۆووحرانيتەلنىە ي درۋگيە ۋپولنوموچەننىە سترۋكتۋرى وت نەوبوسنوۆاننوگو ۆمەشاتەلستۆا ۆ دەياتەلنوست ينۆەستوروۆ.
ۆ-پياتىح, نەوبحوديمو ۋسيليت پوزيتسيي گورودا ۆ يننوۆاتسيوننوي سفەرە.
الماتى يمەەت ۆسە وسنوۆانييا بىت ليدەروم داننوي وتراسلي, نۋجنو تولكو ناپراۆيت ەنەرگييۋ ۆ پراۆيلنوە رۋسلو.
مى منوگو گوۆوريم و توم, چتو الماتى دولجەن ستات تسەنتروم پريتياجەنييا ۆىسوكوتەحنولوگيچنىح كومپانيي يز-زا رۋبەجا. ۆسە ۋسلوۆييا دليا ەتوگو سوزدانى.
فۋنكتسيونيرۋەت پارك يننوۆاتسيوننىح تەحنولوگيي س نەوبحوديموي پراۆوۆوي ي ينجەنەرنو-كوممۋنيكاتسيوننوي ينفراسترۋكتۋروي. ۆ گورودە راسپولاگايۋتسيا ۆەدۋششيە ۆۋزى سترانى, سامايا بولشايا كونتسەنتراتسييا ۆەنچۋرنوگو كاپيتالا.
پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س اكيماتوم ي زاينتەرەسوۆاننىم بيزنەسوم رازرابوتات پۋل تسەلەۆىح ينۆەستيتسيوننىح پرەدلوجەنيي دليا كرۋپنەيشيح تەحنولوگيچەسكيح كومپانيي ميرا.
نەوبحوديمو سفورميروۆات پلان پو سپەتسيالنومۋ road-show ي پروۆەدەنييۋ ۆسترەچ س رۋكوۆودستۆوم تاكيح كومپانيي. ۆنەدرەننىي پو موەمۋ پورۋچەنييۋ مەحانيزم ستراتەگيچەسكيح ينۆەستيتسيوننىح سوگلاشەنيي پوزۆولياەت نام سفورميروۆات ۋنيكالنىە فيسكالنىە ي پراۆوۆىە ۋسلوۆييا.
جدۋ كونكرەتنىح رەزۋلتاتوۆ پو ەتيم ۆوپروسام.
كەلەسٸ مەسەلە. قالانى جەنە ونىڭ تٶڭٸرەگٸن دامىتۋدىڭ تاعى بٸر ماڭىزدى باعىتى – تۋريزم سالاسى.
الماتىدا بەلسەندٸ دەمالىس ورىندارىمەن, ياعني تاۋدا شاڭعى تەبۋمەن قاتار كٶپتەگەن مەدەنيەت ورتالىقتارى بار. مۇنداي ورتالىقتارعا, ەسٸرەسە شەتەلدٸك تۋريستەر كٶپتەپ بارادى.
جالپى, سوڭعى 10 جىلدا ٶزگە ەلدەن كەلۋشٸلەردٸڭ سانى ٷش ەسە ارتتى. ياعني, 2019 جىلى الماتىعا 435 مىڭنان استام ادام كەلٸپتٸ.
سونداي-اق ٸشكٸ تۋريزم بويىنشا وڭ ٶزگەرٸستەر بار. وسى كەزەڭدە قالاعا كەلگەن ازاماتتارىمىزدىڭ سانى شامامەن
5 ەسەگە كٶبەيدٸ. 2019 جىلى شامامەن 900 مىڭ ادام كەلٸپتٸ.
الماتى – Mercer كومپانيياسى ٶتكٸزەتٸن بەدەلدٸ رەيتينگكە قوسىلعان بٸردەن-بٸر قالا (ەلەمدەگٸ 230-دان استام قالانىڭ تۇرمىس ساپاسى جٶنٸندەگٸ رەيتينگ). بۇل – جاقسى كٶرسەتكٸش.
قالانىڭ تۋريستٸك ەلەۋەتٸن ودان ەرٸ دامىتىپ, تيٸمدٸ پايدالانۋ كەرەك. دەگەنمەن, وسى سالادا شەشٸمٸن تاپپاعان مەسەلەلەر بار. از ەمەس.
كٶپتەگەن نىسانداردىڭ جاعدايى سىن كٶتەرمەيدٸ. قىزمەت ساپاسى دا تٶمەن.
بٸراق, سوعان قاراماستان, دەمالۋشىلار ٷشٸن مۇنىڭ بەرٸ قىمباتقا تٷسەدٸ. سوندىقتان ەلٸ دە كٶپ جۇمىس اتقارۋ قاجەت.
ەكٸمدٸك بەسەكەنٸڭ دامۋىنا جاعداي جاساپ, تيٸمدٸ قولداۋ شارالارىن قولعا الۋعا تيٸس.
تۋريستەردٸ تارتۋ ٷشٸن قالا جەنە وبلىس ەكٸمدٸكتەرٸنٸڭ ٷيلەسٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋٸ ٶتە ماڭىزدى. قوناقتارعا كەشەندٸ ەرٸ ساپالى قىزمەت كٶرسەتٸلۋٸ كەرەك.
الماتى قالاسىنىڭ جەنە الماتى وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸكتەرٸنە اگلومەراتسييا اياسىندا تۋريزمدٸ دامىتۋدىڭ بٸرلەسكەن باعدارلاماسىن ەزٸرلەۋدٸ تاپسىرامىن.
ەكٸنشٸ. حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ.
پاندەمييا كەزٸندە بۇل مەسەلەنٸڭ ٶزەكتٸلٸگٸ ارتا تٷستٸ.
قازٸرگٸ كٷردەلٸ كەزەڭدەگٸ بٸزدٸڭ باستى مٸندەتٸمٸز – جۇمىسسىزدىقتىڭ كٷرت كٶبەيۋٸنە, جۇمىس ورىندارىنىڭ جاپپاي قىسقارۋىنا جەنە تۇرعىندار تابىسىنىڭ ازايۋىنا جول بەرمەۋ.
سونىمەن بٸرگە ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸ ساقتاۋ ٷشٸن بيزنەستٸ ىنتالاندىرۋ ٶتە ماڭىزدى.
ەكونوميكانى قولداۋدى, جۇمىس ورىندارىن ساقتاپ, جاڭاسىن اشۋدى كٶزدەيتٸن كەشەندٸ جوسپار جٷزەگە اسىرىلدى. نەتيجەسٸندە بىلتىر الماتىداعى جۇمىسسىز ازاماتتاردىڭ 33 پايىزى ەڭبەكپەن قامتىلدى.
مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى اياسىندا 228 جوبا جٷزەگە اسىرىلدى. 22 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. وسى شارالارعا قاراماستان, قالاداعى جۇمىسسىزدىق كٶلەمٸ ەلٸمٸز بويىنشا ەلٸ دە ەڭ جوعارى دەڭگەيدە (5,3% نەمەسە 53,8 مىڭ ادام) قالىپ وتىر.
جۇمىسپەن قامتىلسا دا, تابىسى ماردىمسىز ازاماتتاردىڭ ٷلەسٸ جالپى رەسپۋبليكالىق كٶرسەتكٸشتەن ٷش ەسەدەي ارتىق.
سونىمەن قاتار الماتىلىق جاستاردىڭ اراسىنداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ جوعارى. وسى مەسەلەگە ايرىقشا نازار اۋدارعان جٶن.
قالادا بيزنەس ٶكٸلدەرٸ مەن جوعارى بٸلٸكتٸ ماماندار شوعىرلانعان. شاھاردىڭ ٸشكٸ دامۋ ەلەۋەتٸ زور. سوندىقتان بۇل تۇرعىدا ەرەكشە ۇستانىم بولۋى كەرەك.
جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ ٷشٸن الماتى ەكٸمٸنە بيزنەستٸ دامىتۋدىڭ باسىم باعىتتارىن ايقىنداۋدى تاپسىرامىن.
سونداي-اق ەكٸمدٸك مەملەكەتتٸك باعدارلامالار اياسىندا ازاماتتارعا كەسٸپكەرلٸكپەن اينالىسۋدىڭ قىر-سىرىن ٷيرەتۋٸ كەرەك.
بٸز بيىل جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسىنىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن ەدەۋٸر كەڭەيتتٸك. ەندٸ بۇعان دەيٸنگٸ قاتەلٸكتەر قايتالانباۋى كەرەك. مىسالى, 228 جوبانىڭ 42-سٸ عانا ۇزاق مەرزٸمگە ارنالعان. بۇل – تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلعانداردىڭ سانى ٶتە از دەگەن سٶز. تٸپتٸ, ازاماتتاردىڭ ٷشتەن بٸرٸنٸڭ مٸندەتتٸ زەينەتاقى سالىمى جوق.
ەسەپ كوميتەتٸ جول كارتاسىنا اۋديت جٷرگٸزدٸ.
سونىڭ نەتيجەسٸندە انىقتالعان زاڭ بۇزۋشىلىقتاردىڭ كەلتٸرگەن شىعىنى –
26 ميلليارد تەڭگە.
بٸر سٶزبەن ايتقاندا, وسىنشاما وراسان قارجى ىسىراپ بولىپ وتىر.
ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸنە ەكٸمدٸكپەن بٸرگە بيىلعى جول كارتاسىن ساپالى ورىنداۋدى تاپسىرامىن.
ٷشٸنشٸ. ەلەۋمەتتٸك سالا.
مەن جاقىندا ۇلتتىق كەڭەس وتىرىسىندا ەرەكشە كٷتٸمگە مۇقتاج جانداردى قولداۋ ٷشٸن بٸرقاتار ناقتى باستاما كٶتەردٸم.
كٶپ ۇزاماي بۇل جۇمىستىڭ وڭ ەسەرٸ بولادى دەپ سەنەمٸن.
بٸز ولارعا بارىنشا قولايلى ورتا قالىپتاستىرىپ, قاجەتتٸ قىزمەتتەردٸ ۇسىنۋعا تيٸسپٸز.
بۇل – مەملەكەتتٸڭ ەلەۋمەتتٸك سالاداعى ماڭىزدى مٸندەتٸنٸڭ بٸرٸ. الايدا, قالا ەكٸمدٸگٸ مەن جاۋاپتى قۇرىلىمدار ٶز جۇمىسىن تيٸمدٸ اتقارماي وتىر. مىسالى, مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ ادامدارعا ىڭعايلى دەگەن ورىنداردىڭ كٶپشٸلٸگٸ, شىن مەنٸندە, تالاپقا ساي ەمەس.
مۇنداي جانداردىڭ 15 پايىزى نەمەسە 6,5 مىڭ ادام قاجەتتٸ ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتٸ پايدالانا الماي وتىر.
اۋتيزمگە شالدىققان بالالارعا تيٸستٸ كٶمەك تولىق بەرٸلمەيدٸ.
قالا ەكٸمدٸگٸنە مۇقتاج جانداردى وڭالتۋ جابدىقتارىمەن قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالار جوسپارىن جاساۋدى تاپسىرامىن.
سونداي-اق ەلەۋمەتتٸك جەنە باسقا دا نىسانداردى تيٸستٸ ستاندارتتارعا سەيكەستەندٸرۋ قاجەت.
مەملەكەت ٷشٸن ادام كاپيتالى تابىستىڭ باستى كەپٸلٸ ەكەنٸن مەن ٷنەمٸ ايتىپ جٷرمٸن.
جاقىندا بەكٸتٸلگەن قازاقستاننىڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ ۇلتتىق دامۋ جوسپارىندا وسى مەسەلەگە باسا مەن بەرٸلدٸ.
جالپى, بۇل جوسپاردى ٷكٸمەت مٸندەتتٸ تٷردە جٷزەگە اسىرۋى كەرەك. بۇل جۇمىستى مەن ٶزٸم جەكە قاداعالايمىن.
ادام كاپيتالىنىڭ ساپاسى مەكتەپ پەن بالاباقشانىڭ ساپاسىنا تٸكەلەي بايلانىستى.
الماتىدا سانيتارلىق نورمالار مەن ەرەجەلەرگە ساي كەلمەيتٸن بٸلٸم بەرۋ مەكەمەسٸ بولماۋعا تيٸس.
قالادا بالاباقشا (45 مىڭ) مەن مەكتەپتەگٸ (30 مىڭ) ورىن تاپشىلىعى ەلٸ دە بار.
سونداي-اق قوسىمشا بٸلٸم بەرۋ ٸسٸندە كەمشٸلٸكتەر كەزدەسەدٸ. مەن بۇل مەسەلەگە قاتىستى بٸرنەشە رەت تاپسىرما بەردٸم. بٸراق, ەلٸ كٷنگە دەيٸن ناقتى نەتيجە جوق. مەملەكەت پەن جەكەمەنشٸكتٸڭ سەرٸكتەستٸگٸن تيٸمدٸ پايدالانۋ قاجەت.
بىلتىر ەكٸ-اق جاڭا مەكتەپ بوي كٶتەردٸ.
بەس مەكتەپتٸڭ جانىنان قوسىمشا عيمارات سالىندى.
ورىن سانى بار-جوعى 4 مىڭعا كٶبەيدٸ.
سونىمەن بٸرگە نەبەرٸ 670 ورىندىق 4 بالاباقشا اشىلدى. ەكٸ ميلليون تۇرعىنى بار قالا ٷشٸن مۇنىڭ قاي-قايسىسى دا جەتكٸلٸكسٸز.
2025 جىلعا دەيٸن الماتىدا كٶپتەگەن جاڭا بٸلٸم بەرۋ مەكەمەسٸن سالۋ جوسپاردا بار ەكەنٸن بٸلەمٸن. بۇل رەتتە, دەموگرافييا جەنە كٶشٸ-قون ٷدەرٸسٸ ەسكەرٸلۋگە تيٸس.
ەكٸمدٸككە مەكتەپتەگٸ, بالاباقشاداعى ورىن تاپشىلىعىن كەزەڭ-كەزەڭٸمەن ازايتۋدىڭ جوسپارىن جاساۋدى تاپسىرامىن.
تاعى دا قايتالاپ ايتامىن: ونى جٷزەگە اسىرۋعا مەملەكەت پەن جەكەمەنشٸكتٸڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن كەڭٸنەن پايدالانۋ قاجەت.
* * *
سيتۋاتسييا س پاندەميەي ۋسۋگۋبيلا ي بەز توگو نەپروستۋيۋ سيتۋاتسييۋ ۆ سفەرە زدراۆووحرانەنييا گورودا.
نا فونە كونتسەنتراتسيي ۋسيليي نا بوربۋ س كوروناۆيرۋسوم ۆ تەن ۋشلي درۋگيە نابولەۆشيە ۆوپروسى. وسوبۋيۋ ترەۆوگۋ ۆىزىۆاەت روست ماتەرينسكوي سمەرتنوستي ۆ گورودە. ونا ۋۆەليچيلاس ۆ 1,6 رازا.
ۋحۋدشيليس منوگيە پوكازاتەلي زدوروۆيا ناسەلەنييا. ۆ چاستنوستي, ۋۆەليچيلاس سمەرتنوست وت بولەزنەي سيستەمى كروۆووبراششەنييا ي زلوكاچەستۆەننىح نوۆووبرازوۆانيي.
ۆ تسەلوم, پريحوديتسيا كونستاتيروۆات, چتو گراجدانە نە ۋدوۆلەتۆورەنى كاچەستۆوم مەديتسينسكيح ۋسلۋگ.
رەبروم ستويت ي ۆوپروس س نەحۆاتكوي مەديتسينسكيح كادروۆ. پروبلەما نە رەشاەتسيا گودامي. نايبولەە وسترو ونا پروياۆيلاس ۆ ۋسلوۆيياح رەجيما چرەزۆىچاينوگو پولوجەنييا.
گورودۋ نەوبحوديمو وكولو 300 ۆراچەي. ەتو وچەن منوگو. ەسلي تاكوە پولوجەنيە ۆ الماتى, تو چتو گوۆوريت وب وتدالەننىح رەگيوناح.
سيتۋاتسييا ۋسۋگۋبلياەتسيا كادروۆوي چەحاردوي ۆ ۋپراۆلەنيي زدراۆووحرانەنييا گورودا. تام بىلي كوررۋپتسيوننىە نارۋشەنييا. ۆو ۆسياكوم سلۋچاە ستابيلنوستي س كادرامي ۆ ۋپراۆلەنيي زدراۆووحرانەنييا يلي دەپارتامەنتە زدراۆووحرانەنييا نە بىلو.
اكيماتۋ نۋجنو پرەدمەتنو زانياتسيا رەشەنيەم ەتيح ۆوپروسوۆ. ترەبۋەتسيا ۋسيليت رابوتۋ پو پريۆلەچەنييۋ مەديتسينسكيح كادروۆ.
راسسموتريتە ۆوزموجنوست ۆىدەلەنييا سوتسيالنوگو پاكەتا ۆوسترەبوۆاننىم رابوتنيكام, ۆ توم چيسلە سپەتسياليستام ۋپراۆلەنييا زدراۆووحرانەنييا گورودا.
دالەە. پو يستەچەنيي گودا س ناچالا پاندەميي, پريحوديتسيا كونستاتيروۆات فاكت نەستابيلنوي ەپيدەميولوگيچەسكوي سيتۋاتسيي ۆ سترانە.
رياد گوسۋدارستۆ ۋجە پريزنالي ۆسپلەسك ترەتەي ۆولنى, ۆىزۆاننوي نوۆىمي شتاممامي كوروناۆيرۋسا. زابولەۆاەموست ۆ ميرە راستەت, ۆ توم چيسلە ي ۆ سوسەدنيح س نامي گوسۋدارستۆاح.
سەيچاس الماتى ناحوديتسيا ۆ «كراسنوي زونە». يز-زا ەتوگو مى ۆىنۋجدەنى پروۆوديت تاكوە ۆاجنوە زاسەدانيە ۆ ونلاين-فورماتە, چتو پودچەركيۆاەت ۆسيۋ سەرەزنوست سيتۋاتسيي.
ۋجە نابليۋداەتسيا روست كوليچەستۆا تياجەلىح پاتسيەنتوۆ ي زاپولنياەموست رەانيماتسيوننىح كوەك. پري ەتوم وتمەچاەتسيا زناچيتەلنوە سنيجەنيە ەپيدەميولوگيچەسكوي ناستوروجەننوستي گراجدان, پوتەريا بديتەلنوستي س يح ستورونى ي, كستاتي گوۆوريا, سو ستورونى بيزنەسا. نابليۋداەتسيا ۆسەوبششەە پريۆىكانيە ك بولەزني, چتو كراينە وپاسنو دليا زدوروۆيا گراجدان.
سلەدوۆاتەلنو, يمەەتسيا ۆىسوكيي ريسك پوۆتورەنييا لەتنەي سيتۋاتسيي. نە ۆسە كونەچنو زاۆيسيت وت ۆراچەي ي سيستەمى زدراۆووحرانەنييا. پوەتومۋ ۆ وچەرەدنوي راز پريزىۆايۋ سوگراجدان نە تەريات ۆىدەرجكي, سوبليۋدات ۆسە سانيتارنىە نورمى, پوددەرجات ماسسوۆۋيۋ ۆاكتسيناتسييۋ وت كوروناۆيرۋسا.
ۆ سۆويۋ وچەرەد پراۆيتەلستۆو ي اكيماتى دولجنى بىت گوتوۆى ك ماسسوۆوي ۆاكتسيناتسيي. مى دالي ەي ستارت 1 فەۆراليا. ودناكو, نا داننىي مومەنت پولنوستيۋ پروۆاكتسينيروۆاننىح گراجدان چۋت بولەە 19 تىسياچ.
پو پلانۋ جە مى دولجنى ۆاكتسينيروۆات بولەە 6 ميلليونوۆ چەلوۆەك. وب ەتوم مى زاياۆيلي پۋبليچنو. پوەتومۋ, ەسلي نە حۆاتاەت سوبستۆەننىح پرويزۆودستۆەننىح موششنوستەي ي پوستاۆوك ۆاكتسينى يز روسسيي, نۋجنو ۆىحوديت نا رىنوك ي يمپورتيروۆات ترەبۋەمىي وبەم.
بەز دوستيجەنييا كوللەكتيۆنوگو يممۋنيتەتا نام نە پوبوروت بولەزن ي نە ۆوسستانوۆيت ەكونوميكۋ. پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ اكتيۆيزيروۆات داننۋيۋ رابوتۋ. بۋدۋ دەرجات داننىي ۆوپروس نا كونترولە.
ەششە راز وبراششايۋس ك گراجدانام. نۋجنو پولوجيتەلنو وتنوسيتسيا ك ساموي ۆاكتسيناتسيي, درۋگوگو ۆىحودا نەت.
تٶرتٸنشٸ. ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ.
قالاداعى ٶزەكتٸ مەسەلەنٸڭ بٸرٸ – تۇرعىن ٷي مەسەلەسٸ.
بٸر جىلدا الماتىداعى تۇرعىن ٷي كەزەگٸ ازايۋدىڭ ورنىنا 10 پايىزعا كٶبەيدٸ.
كەزەكتە 27 مىڭ وتباسى تۇر.
قالا بويىنشا توزىعى جەتكەن ٷيلەردٸڭ سانى 1,5 مىڭعا جۋىقتايدى. ونىڭ جارتىسىنان كٶبٸ تٷركسٸب جەنە جەتٸسۋ اۋداندارىندا. بۇل ٷيلەردە 60 مىڭنان استام ادام تۇرادى.
2019 جىلى ٶتكەن جينالىستا مەن ەسكٸ ٷيلەردٸ جاڭارتۋ باعدارلاماسىن ەزٸرلەپ, قابىلداۋدى تاپسىردىم.
جۇمىستىڭ نەتيجەسٸ قانداي? وسى سۇراقتارعا كٸم جاۋاپ بەرە الادى?
جالپى, قاي اۋداندار قامتىلدى?
بۇل مەسەلە ٶتە ٶزەكتٸ, ٶتە ماڭىزدى.
جالپى بۇل جۇمىستى ەرٸ قاراي جالعاستىرۋ قاجەت. مەن ٶزٸم بۇل جۇمىستى قاداعالايمىن.
جالپى, قالاداعى قايتا جاڭعىرتۋ (ياعني, رەنوۆاتسييا) جەنە كەشەندٸ قۇرىلىس – ٶتە ماڭىزدى مەسەلە.
6 جىلدا كٶپ پەتەرلٸ ٷيلەردٸڭ جالپى سانى 13 پايىزعا, جەر ٷيلەر 2 ەسەگە كٶبەيدٸ.
بٸر سٶزبەن ايتساق, سۋبۋربانيزاتسييا ٷدەرٸسٸ بەلەڭ الدى.
قالا كٶلەمٸ ايتارلىقتاي ۇلعايىپ, ينفراقۇرىلىمعا جۇمسالاتىن شىعىن ارتتى. ەكٸمدٸك بۇل ٷدەرٸستٸ باقىلاۋدا ۇستاپ, كەشەندٸ ەرٸ ۇزاق مەرزٸمدٸ شارالار قابىلداۋعا تيٸس.
قالا تۇرعىندارىنا سەرۋەنگە شىعاتىن جەرلەر ەردايىم قاجەت. سوندىقتان ساياباقتاردى كٶبٸرەك سالۋدى جەدەل قولعا الۋ كەرەك.
ٶكٸنٸشكە قاراي, الماتى بۇرىنعىداي جاسىل قالا ەمەس ەكەنٸ انىق, ال ونىڭ «تازا قالا» دەگەن داڭقى تٸپتٸ عايىپ بولعان.
سەيسميكالىق قاۋٸپتٸ ايماقتاعى بەي-بەرەكەت قۇرىلىس جاعدايدى ودان بەتەر ۋشىقتىرا تٷسۋدە.
تاۋ بٶكتەرٸندەگٸ كەيبٸر ٷيلەر مەن كوتتەدجدەر جٷيەسٸز سالىنعان.
بۇل تۋرالى تالاي رەت ايتىلدى. ارنايى تاپسىرما بەرٸلدٸ. بٸراق, ەلٸ ناقتى نەتيجە شىعارعان جوقسىزدار. مۇندا, تٸپتٸ, جاۋىن سۋى اعاتىن ارىقتار مەن قۇبىرلار جوق.
ەكٸمدٸككە سەل جەنە كٶشكٸن بولۋى مٷمكٸن اۋماقتاردا ادامداردىڭ, شارۋاشىلىق نىساندارى مەن دەمالىس ورىندارىنىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋدٸ تاپسىرامىن.
تاۋلى اۋماقتاردان جەر تەلٸمدەرٸن بەرۋگە قاتاڭ باقىلاۋ ورناتۋ كەرەك.
جالپى, الماتىدا جەر تاپشى ەكەنٸ بەلگٸلٸ. بٸراق, باس پروكۋراتۋرانىڭ مەلٸمەتٸنە قاراساق, قالادا 3,7 مىڭنان استام گەكتار جەر پايدالانىلماي وتىر. ونىڭ بەرٸن تولىققاندى ەكونوميكالىق اينالىمعا ەنگٸزۋ قاجەت.
كەلەسٸ مەسەلە. قالانى دامىتۋ جەنە قۇرىلىس سالۋ كەزٸندە تۇرعىنداردىڭ پٸكٸرٸن ەسكەرۋ ٶتە ماڭىزدى.
مەن بۇعان دەيٸن قالا ورتالىعىندا بەي-بەرەكەت قۇرىلىس جۇمىستارىن جٷرگٸزۋگە تىيىم سالۋدى تاپسىردىم. بٸراق, وسى مەسەلەگە بايلانىستى ارىز-شاعىمنىڭ سانى ەلٸ ازايماي تۇر. بٸر جىلدىڭ ٸشٸندە ماعان 120 ٶتٸنٸش كەلٸپ تٷستٸ. تٸپتٸ, ەسكٸ الاڭنىڭ ماڭىنا كەزەكتٸ ساۋدا ورتالىعىن سالعىسى كەلگەندەر بار. ولاردىڭ ەرەكەتٸ جۇرتتىڭ نارازىلىعىن تۋدىرۋدا. مۇنداي دەرەكتەر از ەمەس.
عيماراتتار ونسىز دا تىعىز ورنالاسقان اۋدانداردا قۇرىلىس جٷرگٸزۋگە رۇقسات بەرٸلگەن.
قالا ەكٸمدٸگٸ مەن قۇزىرلى ورگاندار قايدا قارايدى?! بۇل ٷلكەن سۇراق.
تاعى دا ايتارىم: بٸز, ەڭ الدىمەن, قالا تۇرعىندارى ٷشٸن جاسىل جەلەكتٸ جەرلەردٸ كٶبەيتۋٸمٸز قاجەت.
الماتى ادامدارعا قىزمەت ەتەتٸن, مەدەنيەتتٸ قالا بولۋى كەرەك.
باس پروكۋراتۋراعا ەكٸمدٸكپەن بٸرگە وسى جاعدايدى سارالاپ, تيٸستٸ شارالار قابىلداۋدى تاپسىرامىن.
ماعان بٸر ايدىڭ ٸشٸندە بايانداڭىزدار.
ەكٸمدٸككە قالا قۇرىلىسىنىڭ ينتەراكتيۆتٸ كارتاسىن ەزٸرلەۋدٸ ۇسىنامىن.
بۇل, ەڭ الدىمەن, وسى سالاداعى جۇمىستىڭ مەيلٸنشە اشىق بولۋى ٷشٸن قاجەت. ياعني, قوعامدىق باقىلاۋ كەرەك.
قۇرىلىس جٷرگٸزۋ ٷشٸن قوعامدىق كەڭەستٸڭ كەلٸسٸمٸ تالاپ ەتٸلەتٸن جەرلەر كارتادا ايقىن بەلگٸلەنۋگە تيٸس.
جٷيەسٸز قۇرىلىستىڭ كەسٸرٸنەن قالانى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ قيىنعا سوعىپ وتىر. تٸپتٸ, اۋانىڭ تازارۋىنا كەدەرگٸ كەلتٸرۋدە. سوندىقتان ەكولوگييالىق تالاپتاردىڭ ساقتالۋىن قاتاڭ باقىلاۋعا الۋ قاجەت.
ارحيتەكتۋرالىق جوسپارلاۋ بويىنشا شەشٸم قابىلداۋعا قالا تۇرعىندارىن بەلسەندٸ تٷردە قاتىستىرعان جٶن. ەزٸرشە ەكٸمدٸكتٸڭ بۇل باعىتتاعى جۇمىسى اشىق ەمەس.
سونداي-اق كٶپ قاباتتى ٷيلەردەگٸ ليفتٸلەردٸڭ جاعدايى دا سىن كٶتەرمەيدٸ.
قالادا ٸسكە قوسىلعانىنا 25 جىلدان اسقان بٸر جارىم مىڭ ەسكٸ ليفت بار.
ەكٸمدٸك مەنشٸك يەلەرٸمەن بٸرلەسٸپ, وسى ليفتٸلەردٸ قالپىنا كەلتٸرۋگە نەمەسە اۋىستىرۋعا تيٸس.
بۇل – ازاماتتارىمىزدىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە بايلانىستى ٶتە ماڭىزدى مەسەلە.
تاعى بٸر مەسەلە. قالانىڭ تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىنا تيەسٸلٸ جەلٸنٸڭ 60 پايىزى ەسكٸرگەن.
سونىڭ كەسٸرٸنەن قايتا-قايتا اپات بولىپ, تۇرعىندار جارىقسىز وتىرۋعا مەجبٷر.
ەلەكتر قۋاتى دا جيٸ ىسىراپ بولۋدا.
ەكٸمدٸك قۇزىرلى مينيسترلٸكپەن بٸرلەسٸپ, ينفراقۇرىلىمدىق جەلٸلەردٸ كەزەڭ-كەزەڭٸمەن جاڭارتۋ ٸسٸن قولعا الۋعا تيٸس.
* * *
زناچيمىم ينفراسترۋكتۋرنىم پروەكتوم دليا ۆسەگو رەگيونا ياۆلياەتسيا سترويتەلستۆو وبەزدنوي اۆتوموبيلنوي دوروگي.
نا سەگودنيا پو پودۆەدەنييۋ راديالنىح دوروگ ك باكادۋ ەست رياد ۆوپروسوۆ. ۆ چاستنوستي, ۆىياسنياەتسيا, چتو ۆ 2021 گودۋ دليا زاۆەرشەنييا پروبيۆكي پروسپەكتا ابايا ك ۋجە ۆىدەلەننىم يز رەسپۋبليكانسكوگو بيۋدجەتا فينانسام, ا ەتو 2,9 ميللياردا تەنگە, ترەبۋيۋتسيا دوپولنيتەلنىە سرەدستۆا ۆ رازمەرە وكولو دۆۋح ميللياردوۆ تەنگە.
پوچەمۋ نەلزيا سرازۋ چەتكو سپلانيروۆات ۆسە راسحودى? يلي زدەس ەست كاكيە-تو درۋگيە پريچينى? نەپونياتنو.
پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س اكيمامي گورودا ي الماتينسكوي وبلاستي نەوبحوديمو وبەسپەچيت فينانسيروۆانيە ەتوگو وبەكتا ۆ تەكۋششەم گودۋ.
وستاەتسيا نەرەشەننوي ي پروبلەما منوگوچاسوۆىح اۆتوموبيلنىح پروبوك. ۆ تسەلوم, يا تاك پولاگايۋ, ۆيدەنيە پروبلەم سو ستورونى رۋكوۆودستۆا اكيماتا يمەەتسيا, و چەم سۆيدەتەلستۆۋەت دوكلاد اكيما باكىتجانا ساگينتاەۆا ي ۆىستۋپلەنييا درۋگيح سوترۋدنيكوۆ اكيماتا. نو سەيچاس مى ۆستۋپيلي ۆ رەشايۋششيي ەتاپ. زدەس دەيستۆيتەلنو نۋجنا سوگلاسوۆاننايا رابوتا اكيماتا ي پراۆيتەلستۆا. ۆ سۆيازي س چەم يا وبراششايۋس ك رۋكوۆودستۆۋ پراۆيتەلستۆا. نۋجنو پوموچ ي, ەستەستۆەننو, ۆ رامكاح يمەيۋششيحسيا فينانسوۆىح ۆوزموجنوستەي گورودۋ الماتى س تەم, چتوبى ۆىيتي يز پروبلەم, كوتورىە ناكرىلي بۋكۆالنو «س گولوۆوي» ناش گورود, ۆ كوتوروم مى ۆسە كوگدا-تو جيلي.
ەكٸمدٸك جولايرىقتار, اينالما جولدار سالىندى دەپ باياندايدى. بٸراق, ودان ەزٸرگە قايىر بولماي تۇر.
كٶشەلەر عانا ەمەس, ٷيلەردٸڭ اۋلاسى دا كٶلٸككە لىق تولى. بٸر سٶزبەن ايتقاندا, «باياعى جارتاس – بٸر جارتاس». مىسالى, «التىن وردا» بازارىنىڭ الدىنان ٶتەتٸن جول ۇزىن-سونار كٶلٸك كەپتەلٸسٸنەن كٶز اشپايدى. بۇل – ەسٸرەسە, قالا ٸرگەسٸندەگٸ ەلدٸ-مەكەن تۇرعىندارى ٷشٸن ەڭ ٶزەكتٸ مەسەلەنٸڭ بٸرٸ. مۇنى جۇرتشىلىق قالا ەكٸمٸنە تالاي رەت ايتقان. «الماتى – بٸشكەك» تاس جولىنىڭ وسى جەردەن ٶتەتٸن بٶلٸگٸ بىلتىر سالىنىپ بٸتۋگە تيٸس بولاتىن. قاجەتتٸ قاراجات تولىق بٶلٸنگەن. بٸراق, ەلٸ نەتيجە جوق.
اسكار ۋزاكباەۆيچ, پورۋچايۋ سوۆمەستنو س اكيماتامي الماتى ي الماتينسكوي وبلاستي زاۆەرشيت دو كونتسا گودا سترويتەلستۆو ۋچاستكا «رايىمبەك – الماتى».
پياتوە. ەكولوگييا.
ۆ الماتى ەكولوگيچەسكايا پروبلەماتيكا – ەتو ۋجە پريتچا ۆو يازىتسەح. نا يسپولنەنيي ناحوديتسيا رياد مويح پورۋچەنيي پو سنيجەنييۋ ۋروۆنيا زاگريازنەنييا ۆوزدۋحا ۆ گورودە.
پراۆيتەلستۆو ودوبريلو پروەكت پەرەۆودا تەتس-2 س ۋگليا نا گاز پۋتەم رەكونسترۋكتسيي دەيستۆۋيۋششيح ەنەرگەتيچەسكيح كوتلواگرەگاتوۆ. تەپەر ساموە گلاۆنوە – نە دوپۋستيت ەگو ۋدوروجانييا ي زاتياگيۆانييا, كاك ەتو ۋ ناس چاستو بىۆاەت س تاكيمي ماسشتابنىمي پروەكتامي. پوەتومۋ يا ترەبۋيۋ, چتوبى ۆسە رابوتى ۋلوجيليس ۆ تەكۋششۋيۋ زاپلانيروۆاننۋيۋ ستويموست.
نامەچەننىە سروكي پەرەۆودا سچيتايۋ زاتيانۋتىمي. جيتەلي گورودا نە موگۋت جدات, ترەبۋەتسيا ۋسكوريت رەاليزاتسييۋ پروەكتا. پراۆيتەلستۆۋ, اكيماتۋ ي فوندۋ «سامرۋك-كازىنا» سلەدۋەت دو 1 مايا تەكۋششەگو گودا ۆنەستي وكونچاتەلنوە پرەدلوجەنيە پو تەحنيچەسكيم رەشەنييام, ستويموستي ي سروكام.
ەششە ودنيم يستوچنيكوم زاگريازنەنييا گورودسكوگو ۆوزدۋحا ياۆلياەتسيا تەتس-3. پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س اكيماتوم پرينيات پلان ەە مودەرنيزاتسيي.
نەوبحوديمو پروۆەستي تششاتەلنىي اناليز س ۋچەتوم ۆسەح ۆوزموجنىح تەحنولوگيچەسكيح ۆاريانتوۆ. ك ەتوي رابوتە سلەدۋەت پودكليۋچيت ناۋچنىە ۋچرەجدەنييا ي ەكسپەرتوۆ.
سوبليۋدەنيە ەكولوگيچەسكيح نورم كاساەتسيا ي درۋگيح پرومىشلەننىح پرەدپريياتيي. ۆ تسەنترە گورودا ي ەگو وكرەستنوستياح دەيستۆۋيۋت 10 پريرودوپولزوۆاتەلەي, وتنوسياششيحسيا ك پەرۆوي كاتەگوريي وپاسنوستي.
ەتو نالاگاەت بولشۋيۋ وتۆەتستۆەننوست نا ۆلادەلتسەۆ داننىح پرەدپريياتيي ي ترەبۋەت جەستكوگو كونتروليا سو ستورونى اكيماتا ي پراۆيتەلستۆا. يا زدەس وبراششايۋ ۆنيمانيە رۋكوۆوديتەليا سووتۆەتستۆۋيۋششەگو ۆەدومستۆا, كاك, ۆپروچەم, ي درۋگيح مينيستەرستۆ. ەتو وبششايا زاداچا.
كرومە پەرەۆودا گورودسكيح تەتس نا گاز, نەوبحوديمو زاۆەرشيت گازيفيكاتسييۋ چاستنوگو سەكتورا الماتينسكوي اگلومەراتسيي, ا ەتو وكولو 108 تىسياچ دوموۆ.
ۆ ەتوم ۆوپروسە, باحىتجان ابديروۆيچ, اماندىك گابباسوۆيچ, ۆى دولجنى دەيستۆوۆات ۆ تەسنوي كوورديناتسيي.
دالەە. پروشلوگودنيي ۆەسەننيي كارانتين ناگليادنو پوكازال, كاك سنيجەنيە اۆتوموبيلنوگو ترافيكا پريۆەلو ك وششۋتيمومۋ ۋمەنشەنييۋ ۆىبروسوۆ. پوەتومۋ پريوريتەتنوي زاداچەي ياۆلياەتسيا پەرەۆود ترانسپورتا نا بولەە چيستىە ۆيدى توپليۆا.
رانەە يا داۆال تاكوە پورۋچەنيە. اكيماتۋ ي مينيستەرستۆۋ ەنەرگەتيكي. تەپەر ەتۋ رابوتۋ سلەدۋەت اكتيۆيزيروۆات.
دليا ۋلۋچشەنييا ەكولوگيي گورودا نەوبحوديمو پوسلەدوۆاتەلنو ناراششيۆات «زەلەنىي» ماسسيۆ. وب ەتوم گوۆوريلوس نەودنوكراتنو. ودناكو چتو مى ۆيديم سەگودنيا?
سلۋچاي نەزاكوننوي ۆىرۋبكي دەرەۆەۆ ي ۋنيچتوجەنييا سادوۆ ۆسە ەششە پرودولجايۋتسيا. بولەە توگو, وني پرويسحوديات ۆ يستوريچەسكوم تسەنترە گورودا.
الماتى, كاك يا ۋجە سكازال, ۋتراتيل سلاۆۋ زەلەنوگو, چيستوگو گورودا. ۆ ەتوم ۆينوۆاتى مى سامي, ۆنەشنيح سيل ي يح ۆلييانييا نە بىلو, سوسلاتسيا نە نا كوگو.
نىنەشنەە پوكولەنيە ۋپراۆلەنتسەۆ, دا ي پرەدپرينيماتەلەي ريسكۋەت ۆلياپاتسيا ۆ يستورييۋ كاك نەدرۋگي پريرودى ي زەلەنىح ناساجدەنيي.
گورودۋ نۋجنى نە نوۆوسترويكي ۆ تسەنترە گورودا, و چەم گوۆوريل سەگودنيا پرەدسەداتەل اسسوتسياتسيي ارحيتەكتوروۆ, ا ۋحوجەننىە پاركي, سكۆەرى, زەلەنىە ۋليتسى. گوروجانام سەيچاس نەگدە گۋليات, كرومە تەررەنكۋرا ي پاركا پەرۆوگو پرەزيدەنتا.
مى ۋجە زاكونوداتەلنو ۋۆەليچيلي رازمەر شترافنىح سانكتسيي زا ۆىرۋبكۋ دەرەۆەۆ. نو ونا پرودولجاەتسيا. نەسموتريا نا ۋسيلييا نەكوتورىح چينوۆنيكوۆ. نەداۆنو, كستاتي, يا س ينتەرەسوم پروچيتال ينتەرۆيۋ ناچالنيكا ۋپراۆلەنييا اكيماتا ناتالي لەۆينسكوي ي وتۆەتستۆەننىح گراجدان, كومۋ يا ۆىراجايۋ بلاگودارنوست. ۆسە جە زەلەنىە ناساجدەنييا ۆ گورودە سوكراششايۋتسيا, نادو پريزنات.
مينيستەرستۆۋ ۆنۋترەننيح دەل ي اكيماتۋ ترەبۋەتسيا ۋسيليت رابوتۋ پو ۆىياۆلەنييۋ پراۆونارۋشيتەلەي ي پريۆلەچەنييۋ يح ك ستروگوي وتۆەتستۆەننوستي.
دليا سوزدانييا پولنوتسەننوگو زەلەنوگو پوياسا ۆوكرۋگ الماتى ەجەگودنايا پوترەبنوست ۆ ساجەنتساح سوستاۆلياەت 250 تىسياچ شتۋك.
ۆ ۆوپروسە وزەلەنەنييا گورودا نە موجەت بىت مەستا كامپانەيششينە, بەسحوزيايستۆەننوستي ي لوببيروۆانييۋ چيح-ليبو ينتەرەسوۆ. ۆو گلاۆە ۋگلا دولجنى ستويات ناۋچنىي پودحود, پروفەسسيوناليزم, كومفورت جيتەلەي ي گارمونيچنوە رازۆيتيە گورودا.
مى وبيازانى ۆەرنۋت الماتى رەپۋتاتسييۋ «زەلەنوگو» گورودا.
سەرەزنۋيۋ وزابوچەننوست الماتينتسەۆ ۆىزىۆاەت روست ستيحيينىح سۆالوك. ستەپەن پەرەرابوتكي تۆەردىح بىتوۆىح وتحودوۆ ۆ گورودە سوستاۆلياەت ۆسەگو 10%, چتو پوچتي ۆ 2 رازا نيجە سرەدنەرەسپۋبليكانسكوگو ۋروۆنيا.
ۆو ۆسەم ميرە ۋجە داۆنو رازرابوتانى پروگراممى پو ەففەكتيۆنومۋ ۋپراۆلەنييۋ وتحودامي, اكتيۆنو يسپولزۋيۋتسيا تسيفروۆىە تەحنولوگيي. ەتي ستاندارتى دولجنى ستات نورموي ي دليا ناس, وسوبەننو ۆ كرۋپنىح گوروداح. پوەتومۋ پورۋچايۋ اكيماتام الماتى ي الماتينسكوي وبلاستي رازرابوتات ي ناچات رەاليزاتسييۋ پروەكتا پو ۋپراۆلەنييۋ وتحودامي, ۆ توم چيسلە پرومىشلەننىمي, س ۆكليۋچەنيەم بليزلەجاششيح ناسەلەننىح پۋنكتوۆ.
بولشوە زناچەنيە يمەەت اكتيۆنوست گراجدان پو نالاجيۆانييۋ سيستەمى ساموۋپراۆلەنييا ۆ جيلىح دوماح. تاكايا سيستەما سۋششەستۆۋەت ۆو منوگيح ستراناح: ۆ سرەدنەي ازيي ي ۆ ەۆروپە.
نەداۆنو يا وبراتيل ۆنيمانيە نا ودنۋ پۋبليكاتسييۋ ۆ سرەدستۆاح ماسسوۆوي ينفورماتسيي, ۆ كوتوروي الماتينتسى ۆىسكازىۆايۋت نەدوۆولستۆو پو پوۆودۋ زاگريازنەننوستي ي نيزكوگو ۋروۆنيا بلاگوۋسترويستۆا تەرريتوريي ۆوكرۋگ ۆودوحرانيليششا سايران. ۆوپروسى ۋ گوروجان ۆىزىۆاەت ي چيستوتا ساموگو ۆودوحرانيليششا.
پوسلە موەگو پورۋچەنييا بىلا ناچاتا سووتۆەتستۆۋيۋششايا رابوتا, پروۆەدەنى نەسكولكو اكتسيي پو وچيستكە. نو ەتوگو نەدوستاتوچنو. رازوۆىمي مەروپريياتييامي ەتۋ پروبلەمۋ نە رەشيت.
اكيماتۋ نەوبحوديمو رەاليزوۆات كومپلەكسنىي پلان پو بلاگوۋسترويستۆۋ ي رەكۋلتيۆاتسيي تەرريتوريي ۆوكرۋگ داننوگو ۆودوحرانيليششا, كوتوروە ياۆلياەتسيا, ۆ پرينتسيپە, اكتيۆوم ۆسەگو گورودا. پو ۆوزموجنوستي پريۆلەچ سپونسوروۆ.
ۆ تسەلوم, گورودسكيە ۆلاستي دولجنى راسسماتريۆات رابوتۋ پو بلاگوۋسترويستۆۋ گورودا كاك پريوريتەتنۋيۋ.
شەستوە. رازۆيتيە پريگورودوۆ ي ناسەلەننىح پۋنكتوۆ الماتينسكوي اگلومەراتسيي.
الماتى – ەتو نە تولكو سامىي بولشوي گورود كازاحستانا, ەتو ەششە ي يادرو كرۋپنەيشەي ۆ سترانە اگلومەراتسيي. چەتكوە پونيمانيە داننوگو فاكتا نەوبحوديمو دليا ۆىسترايۆانييا پراۆيلنوي دولگوسروچنوي پوليتيكي.
نەلزيا پودحوديت ك ۆوپروسام رازۆيتييا گورودا ي الماتينسكوي وبلاستي پو وتدەلنوستي. ەتو ۋجە پونياتنو. وسنوۆنىە كاچەستۆەننىە رابوچيە مەستا سوزدايۋتسيا ۆ گورودە. ەتو نەيزبەجنو ستيمۋليرۋەت تاك نازىۆاەمۋيۋ ماياتنيكوۆۋيۋ ميگراتسييۋ.
ۆوپروسى ترانسپورتنوي ينفراسترۋكتۋرى اگلومەراتسيي دولجنى بىت رەشەنى كومپلەكسنو, س ۋچەتوم ەكولوگيچەسكوي سوستاۆليايۋششەي. پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س اكيماتامي الماتى ي الماتينسكوي وبلاستي رازرابوتات ترانسپورتنۋيۋ مودەل اگلومەراتسيي.
دالەە. نام نەوبحوديمى ناۋچنو وبوسنوۆاننىە پودحودى ك ستاتيستيكە اگلومەراتسيي. ەتو پوزۆوليت پراۆيلنو وتسەنيۆات رەالنۋيۋ كارتينۋ اگلومەراتسيي كاك نەدەليموگو ەكونوميچەسكوگو رەگيونا.
نا بازە ەتوگو بۋدەت ياسنو, كۋدا سلەدۋەت ناپراۆليات رەسۋرسى ي ۋسيلييا. پورۋچايۋ ناتسيونالنومۋ بيۋرو ستاتيستيكي سوۆمەستنو س اكيماتامي پرورابوتات ۆوپروس ۆەدەنييا اگلومەراتسيوننوي ستاتيستيكي.
پو ۆوپروسام رازۆيتييا ستوليچنوي ي الماتينسكوي اگلومەراتسيي بىلا سوزدانا سپەتسيالنايا كوميسسييا. مەجدۋ دۆۋميا اكيمامي زاكليۋچەن مەموراندۋم, پرينيات مەجرەگيونالنىي پلان مەروپريياتيي دو 2030 گودا.
ودناكو, پو ۆسەي ۆيديموستي, ەتي ينسترۋمەنتى تاك ي نە زارابوتالي نا سيستەمنوم ۋروۆنە. پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س اكيمامي نۋجنو ۆ سجاتىە سروكي ۆىرابوتات بولەە دەيستۆەننىي مەحانيزم ۆزايمودەيستۆييا. مەموراندۋمى پودپيسىۆات, كونەچنو, نۋجنو ۆرەميا وت ۆرەمەني, نو ەتو جە ودنا سترانا ي رەگيونى نە دولجنى پودپيسىۆات, ۆ پرينتسيپە, دوگوۆورى, كاك ەتو پرينياتو نا مەجدۋنارودنوم ۋروۆنە. نو ساموە گلاۆنوە – ەتو كۋراتورستۆو پراۆيتەلستۆا ناد رەاليزاتسيەي مويح پورۋچەنيي ۆ وتنوشەنيي سيستەمنوگو رەشەنييا ۆسەح پروبلەم.
نەوبحوديمو وپرەدەليت وسنوۆنىە ۆوپروسى نا ستىكە رازۆيتييا دۆۋح ادمينيستراتيۆنىح ەدينيتس, زاتەم ۆىرابوتات سوۆمەستنىە شاگي پو يح رەشەنييۋ.
مەرى دولجنى بىت ناپراۆلەنى نا ەففەكتيۆنوە رەشەنيە ۆوپروسوۆ پلانيروۆانييا, سترويتەلستۆا, رازۆيتييا ينفراسترۋكتۋرى, ەففەكتيۆنوگو يسپولزوۆانييا بيۋدجەتنىح ۆوزموجنوستەي دۆۋح رەگيونوۆ.
سلەدۋەت, ناكونەتس, سوزدات سوۆەت پو ۋپراۆلەنييۋ الماتينسكوي اگلومەراتسيەي, كوتورىي نۋجنو بىلو سفورميروۆات ەششە ۆ پروشلوم گودۋ. سەيچاس مى گوۆوريم وب اگلومەراتسيي. كوگدا-تو, 15 لەت نازاد, مى گوۆوريلي و كلاستەراح, زاتەم مى گوۆوريلي و پرورىۆنىح پروەكتاح, و كورپوراتيۆنىح ليدەراح ي تاك دالەە. داۆايتە سەيچاس دوگوۆوريمسيا نا مەستە, ۆوت مى گوۆوريم وب اگلومەراتسيياح ي دو كونتسا پولنوستيۋ رەشيم داننۋيۋ پروبلەمۋ. يناچە مى بۋدەم پوستوياننو رازراباتىۆات تە يلي ينىە پلانى, كونتسەپتسيي س كراسيۆىمي نازۆانييامي, ا ۆوز ي نىنە تام. پوەتومۋ, چتو كاساەتسيا سوۆەتا, ون نە دولجەن بىت دەجۋرنىم سوۆەششاتەلنىم ورگانوم – ەگو نۋجنو نادەليت ۆسەمي نەوبحوديمىمي پولنوموچييامي پو رەشەنييۋ وبششەاگلومەراتسيوننىح ۆوپروسوۆ.
دليا رەشەنييا ۆوپروسوۆ نا تسەنترالنوم ۋروۆنە پرەدستويت زاكرەپيت سووتۆەتستۆۋيۋششەگو زامەستيتەليا پرەمەر-مينيسترا.
ۆ تسەلوم, ناشا زاكونوداتەلنايا ي نورماتيۆنو-پراۆوۆايا بازا نە ۆ پولنوي مەرە اداپتيروۆانا ك مودەلي اگلومەراتسيوننوگو رازۆيتييا. مى پريستۋپاەم ك رەاليزاتسيي نوۆوي كونتسەپتسيي, نو, ەستەستۆەننو, ونا پوۆلەچەت زا سوبوي ي رابوتۋ پو يزمەنەنييۋ زاكونوداتەلستۆا. ەتو وچەن وبەمنايا رابوتا, كوتورايا پوترەبۋەت ۋسيليي سو ستورونى يسپولنيتەلەي, پرەجدە ۆسەگو, پراۆيتەلستۆا, ي, كونەچنو جە, پارلامەنتا.
پراۆيتەلستۆۋ ي اكيمام سلەدۋەت پودۋمات و بولەە كومپلەكسنوم ي سوۆرەمەننوم زاكونوداتەلنوم وبەسپەچەنيي رازۆيتييا الماتينسكوي اگلومەراتسيي. ۆوپروسى اگلومەراتسيي دولجنى بىت راسسموترەنى ي نا ۆىسشەم ەكونوميچەسكوم سوۆەتە.
جەتٸنشٸ. قاۋٸپسٸز قالا مەسەلەسٸ.
تيٸستٸ ستاندارتقا سەيكەس تۇرعىندار تەۋلٸكتٸڭ كەز كەلگەن ۋاقىتىندا ٶزٸن الاڭسىز سەزٸنۋٸ كەرەك. بۇل رەتتە, الماتىدا بەرٸ ويداعىداي دەپ ايتۋعا بولمايدى. مىسالى, قالا كٶشەلەرٸنٸڭ 30 پايىزى قاراڭعى نەمەسە جارىق جارتىلاي عانا بەرٸلەدٸ. وسىنداي كەمشٸلٸكتەر, ەسٸرەسە, الاتاۋ جەنە ناۋرىزباي اۋداندارىندا بايقالىپ وتىر.
ەلدەگٸ ەڭ ٸرٸ شاھار تۇرعىندارىنىڭ ححٸ عاسىردا جارىققا زەرۋ بولۋى ەشبٸر قيسىنعا كەلمەيدٸ.
ەكٸمدٸككە وسى مەسەلەنٸ تۇرعىنداردىڭ ٶتٸنٸشٸن ەسكەرە وتىرىپ, شۇعىل شەشۋدٸ تاپسىرامىن.
قالاداعى قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ ساقتالۋىنا بەينەباقىلاۋ جٷيەسٸنٸڭ تيگٸزەتٸن پايداسى زور.
قوعامدىق تەرتٸپتٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ونىڭ تيٸمدٸلٸگٸ ٶتە جوعارى.
بٷگٸندە الماتىدا 120 مىڭنان استام بەينە كامەرا ورناتىلعان. بۇل – از ەمەس, الايدا, كامەرانىڭ بارلىعى بٸردەي جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنا قوسىلماعان.
ينتەللەكتۋالدى بەينەباقىلاۋدىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن تولىق پايدالانۋ كەرەك.
مەن ەكٸمدٸككە ەلەۋمەتتٸك نىساندارعا كامەرا ورناتىپ, ونى قالانىڭ بٸرىڭعاي بەينەباقىلاۋ جٷيەسٸنە قوسۋدى تاپسىرامىن.
سونداي-اق بارلىق كامەرانى الماتى پوليتسييا دەپارتامەنتٸنٸڭ جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنا جالعاۋ قاجەت. مۇنداي شارالار قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
قۇرمەتتٸ كەڭەسكە قاتىسۋشىلار!
بيىل قاڭتار ايىندا ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٶڭٸرلەرٸمەن بٸرگە الماتىدا جەرگٸلٸكتٸ سايلاۋ ٶتتٸ. مەسليحاتتىڭ دەپۋتاتتىق قۇرامى جاڭاردى.
سونداي-اق قوعامدىق كەڭەس تابىستى جۇمىس ٸستەۋدە.
دەپۋتاتتار مەن بەلسەندٸ ازاماتتار قالاداعى كٶپتەگەن مەسەلەلەردٸڭ شەشٸمٸن تابۋعا اتسالىسىپ كەلەدٸ. وسىلاي بٸرلەسٸپ جۇمىس ٸستەگەن دۇرىس.
سونىمەن, بٷگٸنگٸ باسقوسۋدى قورىتىندىلايىق.
قالا ەكٸمدٸگٸ العا قويىلعان مٸندەتتەردٸ مۇقييات جٷزەگە اسىرۋعا تيٸس.
تاپسىرمالاردىڭ ۋاقتىلى جەنە ساپالى ورىندالۋى پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ باقىلاۋىندا بولادى.
وسىمەن جيىن اياقتالدى.