مەملەكەت باسشىسى بەسٸنشٸ كاسپيي سامميتٸنٸڭ پلەنارلىق وتىرىسىنا قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
مەملەكەتتەر باسشىلارىن قارسى الۋ رەسٸمٸنەن سوڭ, نۇرسۇلتان نازارباەۆ جەنە ەزەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ يلحام ەليەۆ, يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ حاسان رۋحاني, رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير پۋتين, تٷرٸكمەنستان پرەزيدەنتٸ گۋربانگۋلى بەردٸمۇحامەدوۆ بەسٸنشٸ كاسپيي سامميتٸنٸڭ پلەنارلىق وتىرىسىنا قاتىستى.
نەگٸزگٸ بايانداما جاساعان قازاقستان پرەزيدەنتٸ بۇعان دەيٸن ٶتكەن كاسپيي سامميتتەرٸنٸڭ رٶلٸنە ەرەكشە توقتالىپ, وندا كەلٸسسٶز ٷدەرٸسٸنە قاجەتتٸ ساياسي سەرپٸلٸس بەرٸلگەنٸن جەنە قايشىلىق ۇستانىمدار بويىنشا كەلٸسٸمگە قول جەتكٸزٸلگەنٸن ايتتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ كاسپيي ٶڭٸرٸنٸڭ تاريحى بٸرەگەي ەرٸ مەدەنيەتٸ الۋان تٷرلٸ ەكەنٸن, مۇندا ادام رەسۋرستارى مول جەنە باي تابيعي قور شوعىرلانعانىن, سونىمەن قاتار, تەڭٸزدٸڭ گەوگرافييالىق تۇرعىدان تيٸمدٸ ورنالاسۋىنىڭ ارقاسىندا زور گەوساياسي ماڭىزعا يە بولىپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ.
– بٷگٸندە كاسپيي ماڭى ەلدەرٸنٸڭ ەلەۋەتٸ زور جەنە قارقىندى دامىپ كەلە جاتىر. بٸزدٸڭ ەلدەرٸمٸزدەگٸ تۇرعىنداردىڭ جالپى سانى 240 ميلليون. وسىنىڭ بەرٸ كاسپييگە قاتىستى مەسەلەلەر كەشەنٸن بٸرلەسٸپ شەشۋ قاجەتتٸگٸن تۋعىزدى, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ كونۆەنتسييانى كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ سۋىن, تٷبٸن, قازبا بايلىقتارى, تابيعي رەسۋرستارى مەن ەۋە كەڭٸستٸگٸن قوسا العاندا, كاسپييگە قاتىستى تاراپتاردىڭ قۇقىقتارى مەن مٸندەتتەرٸن رەتتەيتٸن نەگٸزگٸ جان-جاقتى قۇجات بولىپ سانالاتىنىن ايتتى. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى كاسپيي ماڭى ەلدەرٸنٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ, تٶتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ مەن ولاردى بولدىرماۋ, ەسكەري قىزمەتتەرٸ مەسەلەلەرٸنە ايرىقشا نازار اۋداردى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ كونۆەنتسيياعا قاتىسۋشى ەلدەر قىزمەتتەرٸنٸڭ نەگٸزٸن قالايتىن قاعيداتتارعا ەرەكشە توقتالىپ, سونىڭ ٸشٸندە كاسپيي تەڭٸزٸ ايماعىن بەيبٸتشٸلٸك, تاتۋ كٶرشٸلٸك جەنە دوستىق ٶڭٸرٸنە اينالدىرۋ قاجەتتٸگٸن, ونى بەيبٸت ماقساتتا پايدالانىپ, ەلدەردٸڭ ەگەمەندٸگٸ مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىن قۇرمەتتەۋ كەرەكتٸگٸن, سونداي-اق, كاسپيي تەڭٸزٸندە تاراپتارعا قاتىسى جوق قارۋلى كٷشتەر بولماۋعا تيٸس ەكەنٸن ايتتى.
مەملەكەت باسشىسى كونۆەنتسييانىڭ كاسپيي ماڭى ەلدەرٸ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا زور مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸنە توقتالىپ, وسى باعىتتاعى بٸرقاتار قوسىمشا شارالاردى اتاپ ٶتتٸ.
كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ ساياسي احۋالى تۇراقسىز ايماققا جاقىندىعى كاسپيي ماڭى مەملەكەتتەرٸنٸڭ قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ٶزارا تيٸمدٸ ەرٸ ناقتى ٸس-قيمىلداردى پىسىقتاۋدى تالاپ ەتەدٸ. وسىعان وراي ەسكەري قىزمەت سالاسىنداعى سەنٸم شارالارى ٷشٸن بەس جاقتى كەلٸسٸم جاساۋدى ۇسىنامىن, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ ينۆەستيتسييالىق ىقپالداستىقتى ودان ەرٸ دامىتىپ, ەنەرگەتيكالىق جەنە گەولوگييالىق بارلاۋ سالاسىنداعى جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن كونۆەنتسييا مەن قول قويىلعان قۇجاتتاردىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن تولىق كٶلەمدە پايدالانۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
مەملەكەت باسشىسى كٶلٸك-ترانزيت قۋاتىن ارتتىرۋ ٷشٸن تاريف ساياساتىن جەتٸلدٸرٸپ, كونۆەنتسيياعا قاتىسۋشى ەلدەردەگٸ تاسىمالداۋ جاعدايىن جاقسارتۋدى ۇسىندى.
– كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ كەرەمەت ەكولوگييالىق جٷيەسٸن ساقتاۋ ٷشٸن بيولوگييالىق رەسۋرستاردى زاڭسىز كەسٸپكە اينالدىرعاندارعا قارسى كٷرەس جٷرگٸزۋ جٶنٸندە ارنايى قۇجات قابىلداۋ قاجەت, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ كونۆەنتسيياعا جەنە بٸرقاتار ەكٸ جاقتى قۇجاتتارعا قولقويۋ كاسپيي ماڭى مەملەكەتتەرٸنٸڭ دوستىق قارىم-قاتىناستارىن كٶرسەتەتٸنٸن, بٸرلەسٸپ تىعىز ىنتىماقتاستىق ورناتىپ, كاسپيي تەڭٸزٸنە ۇقىپتى قاراۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى.
– مەن ەرٸپتەستەرٸمە – بارلىق ەلدٸڭ باسشىلارىنا, سونداي-اق كونۆەنتسييانى ەزٸرلەگەن ارنايى جۇمىس توبىنا ٶتە ماڭىزدى جۇمىس اتقارعانى ٷشٸن ريزاشىلىعىمدى بٸلدٸرەمٸن. سٸزدەر بولماساڭىزدار بٷگٸنگٸ جەتٸستٸككە جەتپەگەن بولار ەدٸك. اقتاۋ سامميتٸنٸڭ قورىتىندىلارى كاسپيي تەڭٸزٸندەگٸ جان-جاقتى ٸس-قيمىلدارىمىزدى ٸلگەرٸلەتۋگە ٶز ٷلەسٸن قوساتىن بولادى, – دەدٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
