Memleket basshysy Besinshi Kaspii sammitiniń plenarlyq otyrysyna qatysty, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Memleketter basshylaryn qarsy alý rásiminen soń, Nursultan Nazarbaev jáne Ázerbaijan Respýblikasynyń Prezidenti Ilham Áliev, Iran Islam Respýblikasynyń Prezidenti Hasan Rýhani, Resei Federatsiiasynyń Prezidenti Vladimir Pýtin, Túrikmenstan Prezidenti Gýrbangýly Berdimuhamedov Besinshi Kaspii sammitiniń plenarlyq otyrysyna qatysty.
Negizgi baiandama jasaǵan Qazaqstan Prezidenti buǵan deiin ótken Kaspii sammitteriniń róline erekshe toqtalyp, onda kelissóz úderisine qajetti saiasi serpilis berilgenin jáne qaishylyq ustanymdar boiynsha kelisimge qol jetkizilgenin aitty.
Nursultan Nazarbaev Kaspii óńiriniń tarihy biregei ári mádenieti alýan túrli ekenin, munda adam resýrstary mol jáne bai tabiǵi qor shoǵyrlanǵanyn, sonymen qatar, teńizdiń geografiialyq turǵydan tiimdi ornalasýynyń arqasynda zor geosaiasi mańyzǵa ie bolyp otyrǵanyn atap ótti.
– Búginde Kaspii mańy elderiniń áleýeti zor jáne qarqyndy damyp kele jatyr. Bizdiń elderimizdegi turǵyndardyń jalpy sany 240 million. Osynyń bári Kaspiige qatysty máseleler keshenin birlesip sheshý qajettigin týǵyzdy, – dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezidenti Konventsiiany Kaspii teńiziniń sýyn, túbin, qazba bailyqtary, tabiǵi resýrstary men áýe keńistigin qosa alǵanda, Kaspiige qatysty taraptardyń quqyqtary men mindetterin retteitin negizgi jan-jaqty qujat bolyp sanalatynyn aitty. Sonymen qatar Memleket basshysy Kaspii mańy elderiniń qaýipsizdigin qamtamasyz etý, tótenshe jaǵdailardyń aldyn alý men olardy boldyrmaý, áskeri qyzmetteri máselelerine airyqsha nazar aýdardy.
Nursultan Nazarbaev Konventsiiaǵa qatysýshy elder qyzmetteriniń negizin qalaityn qaǵidattarǵa erekshe toqtalyp, sonyń ishinde Kaspii teńizi aimaǵyn beibitshilik, tatý kórshilik jáne dostyq óńirine ainaldyrý qajettigin, ony beibit maqsatta paidalanyp, elderdiń egemendigi men aýmaqtyq tutastyǵyn qurmetteý kerektigin, sondai-aq, Kaspii teńizinde taraptarǵa qatysy joq qarýly kúshter bolmaýǵa tiis ekenin aitty.
Memleket basshysy Konventsiianyń Kaspii mańy elderi arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaitýǵa zor múmkindik beretinine toqtalyp, osy baǵyttaǵy birqatar qosymsha sharalardy atap ótti.
Kaspii teńiziniń saiasi ahýaly turaqsyz aimaqqa jaqyndyǵy Kaspii mańy memleketteriniń qaýipsizdikti qamtamasyz etý maqsatynda ózara tiimdi ári naqty is-qimyldardy pysyqtaýdy talap etedi. Osyǵan orai áskeri qyzmet salasyndaǵy senim sharalary úshin bes jaqty kelisim jasaýdy usynamyn, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Nursultan Nazarbaev investitsiialyq yqpaldastyqty odan ári damytyp, energetikalyq jáne geologiialyq barlaý salasyndaǵy jobalardy júzege asyrý úshin Konventsiia men qol qoiylǵan qujattardyń múmkindikterin tolyq kólemde paidalaný qajettigin atap ótti.
Memleket basshysy kólik-tranzit qýatyn arttyrý úshin tarif saiasatyn jetildirip, Konventsiiaǵa qatysýshy elderdegi tasymaldaý jaǵdaiyn jaqsartýdy usyndy.
– Kaspii teńiziniń keremet ekologiialyq júiesin saqtaý úshin biologiialyq resýrstardy zańsyz kásipke ainaldyrǵandarǵa qarsy kúres júrgizý jóninde arnaiy qujat qabyldaý qajet, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Sońynda Nursultan Nazarbaev Konventsiiaǵa jáne birqatar eki jaqty qujattarǵa qolqoiý Kaspii mańy memleketteriniń dostyq qarym-qatynastaryn kórsetetinin, birlesip tyǵyz yntymaqtastyq ornatyp, Kaspii teńizine uqypty qaraý kerektigin aitty.
– Men áriptesterime – barlyq eldiń basshylaryna, sondai-aq Konventsiiany ázirlegen arnaiy jumys tobyna óte mańyzdy jumys atqarǵany úshin rizashylyǵymdy bildiremin. Sizder bolmasańyzdar búgingi jetistikke jetpegen bolar edik. Aqtaý sammitiniń qorytyndylary Kaspii teńizindegi jan-jaqty is-qimyldarymyzdy ilgeriletýge óz úlesin qosatyn bolady, – dedi Nursultan Nazarbaev.
