فوتو: اقوردا
استانادا «التىن وردا – دالا ٶركەنيەتٸنٸڭ ٷلگٸسٸ: تاريح, ارحەولوگييا, مەدەنيەت, بٸرەگەيلٸك» اتتى حالىقارالىق سيمپوزيۋم ٶتٸپ جاتىر, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
ٸس-شاراعا ەلەمنٸڭ 20-دان استام ەلٸنەن دەلەگاتسييا قاتىسىپ وتىر. ولاردىڭ قاتارىندا تاريحشى-مەديەۆيستەر, ارحەولوگتار, شىعىستانۋشىلار, تٷركٸتانۋشىلار, موڭعولتانۋشىلار, نۋميزماتتار, ەپيگرافيكا ماماندارى, ساياساتتانۋشىلار, مەدەنيەتتانۋشىلار, ٶنەرتانۋشىلار, ديپلوماتتار جەنە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸ بار.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ سيمپوزيۋمنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا سٶز سٶيلەدٸ. ول التىن وردا تاريحى كٶپتەگەن ٸرگەلٸ زەرتتەۋلەرگە ارقاۋ بولعانى انىق ەكەنٸن ايتتى.
«التىن وردا – ەۋرازييانىڭ ۇلان-عايىر اۋماعىن ەركٸن جايلاپ, ۇلى دالا تٶسٸندە بيلٸك قۇرعان قۋاتتى يمپەرييا بولعانىنا ەشقانداي تاريحشى كٷمەن كەلتٸرمەيدٸ, بۇل – مويىندالعان تاريحي دەرەك. التىن وردا باتىس پەن شىعىستى جالعاپ, تٷرلٸ ٶركەنيەتتەردٸڭ دامۋىنا, مەملەكەتتەردٸڭ قالىپتاسۋىنا ەرەكشە ىقپال ەتكەن اسا ٸرٸ ساياسي قۇرىلىم بولدى. بۇل دا – دەلەلدەنگەن دەرەك. سوندىقتان التىن وردا تاريحى كٶپتەگەن ٸرگەلٸ زەرتتەۋلەرگە ارقاۋ بولعانى انىق. دەگەنمەن بۇل تاقىرىپ ەلٸ دە ٶزەكتٸلٸگٸن جوعالتقان جوق, مەنٸڭشە, ەشقاشان جوعالتپايدى», - دەپ اتاپ ٶتتٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلٸمٸزدٸڭ ماڭىزدى جوبالارىنا قولداۋ كٶرسەتكەنٸ ٷشٸن يۋنەسكو باسشىلىعىنا العىس ايتتى.
«بٸز حالىقارالىق عىلىم قاۋىمداستىعىمەن بٸرلەسە وتىرىپ, وسى تاقىرىپتى جٷيەلٸ ەرٸ جان-جاقتى زەردەلەۋ جۇمىسىن جالعاستىرۋىمىز كەرەك. بٸرنەشە كٷنگە سوزىلاتىن ٸس-شارانىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى دا – وسى. بۇل تۇستا قازاقستاننىڭ باستاماسىنا قولداۋ كٶرسەتكەنٸ ٷشٸن يۋنەسكو باسشىلىعىنا ريزاشىلىعىمدى ايتقىم كەلەدٸ.
جالپى, ەلٸمٸز يۋنەسكو-نىڭ قولداۋىمەن كٶپتەگەن ماڭىزدى جوبانى جٷزەگە اسىردى. ناقتى ايتقاندا, قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسٸ, تامعالى تاس پەتروگليفتەرٸ, سونداي-اق بٸرنەشە كٶنە قالا بٷكٸلەلەمدٸك مۇرالار تٸزٸمٸنە ەندٸ», - دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇزاق جىلدار بويى وسى ٸرگەلٸ تاقىرىپتى ٸندەتە زەرتتەگەن رەسەيلٸك عالىمداردىڭ رٶلٸن اتاپ ٶتتٸ.
«ولار التىن وردانىڭ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸن جان-جاقتى سيپاتتايتىن عىلىمنىڭ مول قورىن جينادى. سونىمەن قاتار التىن وردا تاقىرىبى بٸر عانا مەملەكەتتٸڭ شەڭبەرٸندە شەكتەلٸپ قالماي, قىتاي, موڭعولييا, اقش, ٷندٸستان, پەكٸستان, جاپونييا, قىرعىزستان, ٶزبەكستان, مىسىر جەنە بٸرقاتار ەۋروپا ەلدەرٸ زەرتتەۋشٸلەرٸنٸڭ نازارىن اۋدارىپ, بٷكٸل ەلەمدٸ شارلاپ كەتتٸ دەسەك بولادى», - دەدٸ توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى «تاريحتى جەڭٸمپازدار جازادى» دەگەن قاعيداتتىڭ عىلىمعا قارسى سيپاتىن ۇمىتپاعان جٶن ەكەنٸن ايتتى.
«بۇل ورايدا تاريحقا ەدٸل ەرٸ ساياسي تۇرعىدان بەيتاراپ باعا بەرۋ ماڭىزدى. «تاريحتى جەڭٸمپازدار جازادى» دەگەن قاعيداتتىڭ عىلىمعا قارسى سيپاتىن ۇمىتپاعان جٶن. ياعني جەڭٸمپازداردى جازعىرۋعا بولمايدى, ەلەم تاريحىنىڭ تٶرٸنەن ورىن الىپ, زەرتتەۋشٸلەردٸڭ ماقتاۋ-ماداعىنا يە بولادى. ال شاعىن جەنە ورتا مەملەكەتتەر, سونىڭ ٸشٸندە مايداندا جەڭٸلٸس تاپقان ەلدەر تاريحتىڭ تاساسىندا قالادى», - دەدٸ پرەزيدەنت.
پرەزيدەنت قازاقستاندا ساياساتتىڭ پايداسى ٷشٸن كٶشپەلٸ حالىقتاردى جابايى, بەي-بەرەكەت, تاريح شەڭبەرٸنەن تىس كٷش رەتٸندە كٶرسەتٸپ, قۋاتتى دالا يمپەرييالارىن «مەملەكەت دەڭگەيٸنە جەتە الماعان» دەپ تٶمەندەتەتٸن ەسكٸ دوگمالار مەن قاساڭ كٶزقاراستاردى قايتا قاراۋ ٷدەرٸسٸ باستالىپ كەتكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
