قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن قر ٷكٸمەتٸنٸڭ وتىرىسىندا يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترٸ بەيبٸت اتامقۇلوۆ ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ دامۋى تۋرالى باياندادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
ب. اتامقۇلوۆ اتاپ ٶتكەندەي, ماشينا جاساۋ ٶڭدەۋشٸ ٶنەركەسٸپتٸڭ سەرپٸندٸ دامىپ كەلە جاتقان سالالارىنىڭ بٸرٸ سانالادى.
سالادا يندۋسترييالاندىرۋ باعدارلاماسىن جٷزەگە اسىرۋ جىلدارى (10 جىل ٸشٸندە):
- ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 5 ەسە ٶستٸ;
- سالاعا تارتىلعان ينۆەستيتسييالار كٶلەمٸ 3 ەسە ٶسٸپ, 50 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى;
- ەكسپورت كٶلەمٸ شامامەن 3 ەسەگە ارتىپ, 1,1 ملرد اقش دوللارىن قۇرادى.
2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 1 ترلن 372 ملرد تەڭگەگە ٶنٸم ٶندٸرٸلدٸ. 2020 جىلدىڭ 5 ايىندا 535 ملرد تەڭگەگە ٶنٸم ٶندٸرٸلدٸ, ٶسٸم 18,5% قۇرادى.
«بٷگٸندە اتالعان سالادا شامامەن 3 مىڭ كەسٸپورىن جۇمىس ٸستەيدٸ, وندا 65 مىڭ ادام ەڭبەك ەتەدٸ. يندۋسترييالاندىرۋ باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋ جىلدارى ماشينا جاساۋ سالاسىندا 367 ملرد تەڭگەگە 128 جوبا ٸسكە اسىرىلدى, 16 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى قۇرىلدى», — دەدٸ ب. اتامقۇلوۆ.
2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸ 16 مىڭ اقش دوللارىن قۇرادى. ەكسپورتتالاتىن ٶنٸمنٸڭ قاتارى كەڭەيتٸلدٸ.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاقستاندىق كەسٸپورىندار رەسەي, قىتاي, ەزەربايجان, تەجٸكستان, بٸرٸككەن اراب ەمٸرلٸكتەرٸ, تٷركمەنستان جەنە تاعى باسقا ەلدەرگە ٶنٸم ەكسپورتتايدى. جولاۋشىلار ۆاگوندارى, ەلەكتروۆوزدار, تەمٸر جول دوڭعالاقتارى مەن بەلدٸكتەرٸ, باعىتتامالى بۇرمالار سيياقتى ماشينا جاساۋ ٶنٸمدەرٸنٸڭ جاڭا تٷرلەرٸنٸڭ ٶندٸرٸسٸ ۇيىمداستىرىلدى.
«ازييا ترافو» اق تمد ەلدەرٸ اۋماعىندا بٸرٸنشٸ بولىپ قۋاتى 500 مۆا (مەگا ۆولت امپەر) دەيٸنگٸ قۋاتتى ترانسفورماتورلار ٶندٸرٸسٸن يگەردٸ.
ماشينا جاساۋ سالالارى اراسىندا جوعارى نەتيجەنٸ كٶلٸك قۇراستىرۋ باعىتى كٶرسەتٸپ وتىر.
ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 24,5 ەسە ٶسٸپ, ينۆەستيتسييالاردىڭ جىل سايىنعى اعىنى 14,4 ەسەگە ارتتى. قازاقستاندىق اۆتوٶنەركەسٸپتٸڭ ٶنٸمٸ ەكسپورتتىق نارىققا شىقتى. بۇل رەتتە, ەل ٸشٸندە ساتىلعان ەربٸر ەكٸنشٸ جاڭا جەڭٸل كٶلٸك وتاندىق ٶنٸم بولىپ تابىلادى.
«2020 جىلعى قاڭتار-مامىر ايلارىندا جالپى قۇنى 173 ملرد تەڭگەگە 26 مىڭ 810 كٶلٸك ٶندٸرٸلدٸ, ٶسٸم 47%-دى قۇرادى. وسى كەزەڭدە رەسەي, بەلارۋس, قىرعىزستان, تەجٸكستان جەنە ٶزبەكستانعا 1 مىڭ 659 جەڭٸل اۆتوكٶلٸك ەكسپورتتالدى», — دەپ مەلٸمدەدٸ ب. اتامقۇلوۆ.
الماتى قالاسىندا «Hyundai Trans Kazakhstan» جەڭٸل كٶلٸك شىعاراتىن زاۋىتى سالىندى. زاۋىتتىڭ قۋاتتىلىعى جىلىنا 45 مىڭ جەڭٸل كٶلٸك شىعارۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بٸرٸنشٸ كەزەك 2020 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا سەتتٸ ٸسكە قوسىلدى. شاناقتى بالقىتۋ جەنە بوياۋ بويىنشا تەحنولوگييالىق وپەراتسييالار ەسەبٸنەن اۆتوموبيلدەردٸ ۇساق توراپتىق جيناۋ جٷزەگە اسىرىلادى.
«سارىارقااۆتوپروم» ٶزبەك اۆتوپرومىمەن بٸرگە راۆون جەنە شەۆرولە ەكسپورتقا باعىتتالعان اۆتوموبيلدەردٸڭ ٶندٸرٸسٸ سيياقتى بٸرقاتار ماڭىزدى ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى ٸسكە اسىرۋدا.
قاراعاندى وبلىسىنىڭ ساران قالاسىندا:
- كازتەحنا كومپانيياسى قىتاي كومپانيياسىمەن بٸرگە يۋتونگ اۆتوبۋستارىن (Yutong) شىعاراتىن جوبا;
- قازتايرتەح كومپانيياسى دابلستار (Doublestar) كومپانيياسىمەن بٸرلەسە وتىرىپ جەڭٸل اۆتوموبيلدەر ٷشٸن 3 ملن جەنە كوممەرتسييالىق تەحنيكا مەن اۆتوبۋستار ٷشٸن 500 مىڭ شينا شىعاراتىن جوبا جٷزەگە اسىرىلۋدا.
«كاماز» جاق-پەن بٸرلەسٸپ قۇيۋ زاۋىتىن جەنە جٷك اۆتوموبيلدەرٸنٸڭ جەتەكشٸ كٶپٸرلەرٸنٸڭ باستى بەرٸلٸس رەدۋكتورلارىن ٶندٸرۋ بويىنشا زاۋىتتار سالۋ جٶنٸندەگٸ جوبالار ٸسكە اسىرىلۋدا.
اۋىل شارۋاشىلىعى ماشينالارىن جاساۋدا 10 جىل ٸشٸندە كەلەسٸ كٶرسەتكٸشتەرگە قول جەتكٸزٸلدٸ:
- ٶندٸرٸس ٶسٸمٸ 5 ەسە;
- ينۆەستيتسييالار ٶسٸمٸ 3,4 ەسە;
- ٶنٸمدٸ وقشاۋلاۋدىڭ ورتاشا دەڭگەيٸ 37 % قۇرايدى.
2020 جىلدىڭ 5 ايىندا 12 ملرد 46 ملن تەڭگەگە اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى ٶندٸرٸلدٸ, ونىڭ ٸشٸندە 825 تراكتور, 139 كومباين, ٶسٸم 54% قۇرادى.
اتالعان باعىتتىڭ نەگٸزگٸ كەسٸپورىندارىنا اگروماشحولدينگ (استىق جينايتىن ەسٸل كومبايندارى مەن لوۆول تراكتورلارىنىڭ ٶندٸرٸسٸ), سەماز جەنە كومپوزيت گرۋپپ قازاقستان (بەلارۋس ماركالى تراكتورلار ٶندٸرٸسٸ), قوستاناي تراكتور زاۋىتى (كيروۆەتس تراكتورلارىن قۇراستىرۋ ٶندٸرٸسٸ), قازاقستاندىق اگرو-يننوۆاتسييالىق كورپوراتسييا (بەلارۋس, بيۋلەر تراكتورلارى, اكروس, تورۋم كومبايندارى, اميتي ەگٸس كەشەندەرٸ جەنە باسقا دا جابدىقتاردى شىعارۋ ٶندٸرٸسٸ), سونداي-اق دون مار كومپانيياسى (وراق جەنە ەگٸن جيناۋعا ارنالعان بۇيىمدار ٶندٸرٸسٸ) جاتادى.
بٷگٸندە ەلٸمٸزدە 153 مىڭ تراكتور مەن 42 مىڭ بٸرلٸك كومباين تٸركەلگەن. تراكتورلاردىڭ 65%-ى مەن كومباينداردىڭ 46%-ى 17 جىلدان استام پايدالانىلۋدا.
ب. اتامقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ ەسكٸرگەن پاركٸن جاڭارتۋ ٷشٸن وتاندىق اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى مەن جابدىقتارىنىڭ زاماناۋي ٶندٸرٸسٸن قۇرۋ بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزٸلۋدە. بۇل شارالار ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸن جەنە ٶنٸمنٸڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«اۆتوٶنەركەسٸپتە كەدەگە جاراتۋدى ىنتالاندىرۋدى ەنگٸزۋدٸڭ تابىستى تەجٸريبەسٸن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنا تاراتۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمٸز. اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ٶندٸرۋدٸ ىنتالاندىرۋ ٷشٸن وتاندىق تراكتورلار مەن كومباينداردى ليزينگكە ساتۋ باعدارلاماسى ٸسكە قوسىلدى», — دەدٸ مينيستر.
قازاقستاندىق ٶندٸرۋشٸلەر ٶندٸرٸس جەلٸلەرٸن كەڭەيتۋدٸ, ەكسپورتقا شىعۋ, سونداي-اق قوسالقى بٶلشەكتەر مەن جيناقتاۋىشتاردى شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر.
2019 جىلدىڭ مامىر ايىندا «اگروماشحودينگ كز» اق ٸرٸ قىتاي كورپوراتسيياسىمەن بٸرلەسٸپ «لوۆول» ماركالى تراكتورلار ٶندٸرٸسٸن جولعا قويدى.
ٶتكەن جىلدىڭ قازان ايىندا قۋاتتىلىعى جىلىنا 700 تراكتورعا دەيٸن جەتەتٸن «كيروۆەتس» تراكتورلارىن قۇراستىرۋ بويىنشا قوستاناي تراكتور زاۋىتى جۇمىسىن باستادى. ينۆەستيتسييالار 7,3 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى.
قازروستينجينيرينگ لتد جەكە كومپانيياسى توقتاپ تۇرعان ۆەكتور زاۋىتىنا ينۆەستيتسييا سالىپ, روستسەلماشپەن بٸرلەسٸپ كومبايندار ٶندٸرٸسٸن قايتا باستادى. جالپى ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ 7,5 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. زاۋىتتا جىلىنا 800 بٸرلٸك ۆەكتور مەن اكروس استىق جيناۋ كومبايندارىن جيناۋ جوسپارلانىپ وتىر.
يندۋسترييالاندىرۋ تەمٸر جول ماشينالارىن جاساۋدا تەپلوۆوزدار, ەلەكتروۆوزدار, تەمٸر جول بەلدٸكتەرٸ مەن دوڭعالاقتار سيياقتى ەل ٷشٸن جاڭا جوعارى تەحنولوگييالىق ٶنٸمدەردٸ وقشاۋلاۋ ەسەبٸنەن ٶندٸرٸس كٶلەمٸن 3,8 ەسەگە ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. تەمٸرجول ماشينا جاساۋ سالاسىنداعى Alstom, General Electric, ترانسماشحولدينگ كومپانييالارى سيياقتى ٸرٸ ەلەمدٸك كٶشباسشىلار تارتىلدى.
2020 جىلدىڭ بەس ايىندا 56 ملرد تەڭگەنٸڭ ٶنٸمٸ ٶندٸرٸلدٸ. لوكاليزاتسييانىڭ ورتاشا دەڭگەيٸ 50%-دان جوعارى.
يندۋسترييالاندىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا «تۇلپار» ۆاگون جاساۋ زاۋىتى, لوكوموتيۆ قۇراستىرۋ زاۋىتى, ەلەكتروۆوز كۋراستىرۋ زاۋىتى جەنە پرومماشكومپلەكت سىندى جوبالار ٸسكە قوسىلدى.
پرومماشكومپلەكت پوستكەڭەستٸك كەڭٸستٸكتە تەمٸرجولعا ارنالعان تۇتاس دٶڭگەلەكتەردٸ شىعاراتىن زاماناۋي اۆتوماتتاندىرىلعان تەحنولوگييالىق كەشەندٸ ەنگٸزگەن العاشقى كەسٸپورىن بولدى. كەسٸپورىننىڭ قۋاتى جىلىنا 200 مىڭ دوڭعالاق. وقشاۋلاۋ دەڭگەيٸ 68%. كەسٸپورىن ٶنٸمٸ ٸشكٸ نارىقتىڭ قاجەتتٸلٸگٸن تولىعىمەن جابادى جەنە 60%-دان استامى يران, ەزٸربايجان, رەسەي جەنە تٷركٸمەنستانعا ەكسپورتتالادى.
بيىلعى قاڭتار-مامىردا 16 ملرد 346 ملن تەڭگە سوماسىنا 71 مىڭ 325 دٶڭگەلەك ٶندٸرٸلدٸ.
پەتروپاۆل قالاسىنداعى زيكستو كەسٸپورنى قىزمەتٸن قايتا باستادى, ول سەۋٸر-مامىر ايلارىندا 4 ملرد 929 ملن تەڭگە سوماسىنا 171 ۆاگون-پلاتفورما شىعاردى.
ەلەكتروتەحنيكالىق ماشينا جاساۋدا 2010-2019 جىلدار ارالىعىندا ٶندٸرٸستٸڭ 3 ەسەگە, ەكسپورتتىڭ 4 ەسەگە ٶسۋٸ بايقالدى. وقشاۋلانۋدىڭ ورتاشا دەڭگەيٸ 75%-عا جەتتٸ.
«تەك 2019 جىلى 5 ملرد 400 ملن تەڭگەگە 34 ملن مەتر تالشىقتى-وپتيكالىق كەبٸل جەنە 40 ملرد تەڭگەگە 1 ملرد 220 ملن مەتر ٶزگە ەلەكتر سىمدارى مەن كەبٸلدەرٸ ٶندٸرٸلدٸ», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ب. اتامقۇلوۆ.
2020 جىلعى قاڭتار-مامىردا ەلەكتروتەحنيكالىق ماشينا جاساۋ ٶندٸرٸسٸنٸڭ كٶلەمٸ 52 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى.
ەلەكتر تەحنيكالىق ماشينا جاساۋدىڭ نەگٸزگٸ كەسٸپورىندارى: قاينار-اكب, كەنتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتى, سايمان كورپوراتسيياسى, كازەنەرگوكابەل, ەۆرازكابەل, كازتسەنترەلەكتروپروۆود.
قاينار-اكب اككۋمۋلياتورلىق باتارەيالارى رەسەي, بەلارۋس, ٶزبەكستان, قىرعىزستان, تەجٸكستان, گەرمانييا, قىتايعا ەكسپورتتالادى. كەنتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتىنىڭ ترانسفورماتورلارى رەسەي, قىرعىزستان, تەجٸكستان جەنە تٷركمەنستانعا ەكسپورتقا شىعارىلادى.
الاگەۋم ەلەكتريك كومپانيياسى پەتروپاۆل قالاسىنىڭ ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا ەلەكتر تەحنيكالىق زاۋىتتىڭ قۇرىلىسىن جٷرگٸزۋدە, ونىڭ ٶنٸمٸ ەكسپورتقا باعدارلانادى.
تاۋ-ماشينالارىن جاساۋدا يندۋسترييالاندىرۋ جىلدارى ايتارلىقتاي نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزٸلدٸ. ٶندٸرٸس 1,7 ەسەگە, ەكسپورت 1,8 ەسەگە ٶستٸ.
تولىق اينالمالى ماشينالار, ٶزدٸگٸنەن جٷرەتٸن بۇرعىلاۋ قوندىرعىلارى, شاحتا ۆاگونشالارى, ۇساقتاۋ جابدىعى سيياقتى ٶنٸم تٷرلەرٸ يگەرٸلدٸ, سونداي-اق تاۋ-كەن ٶندٸرۋ باعىتىنداعى ماشينالار مەن جابدىقتارعا ارنالعان قوسالقى بٶلشەكتەردٸڭ كاستوميزاتسييالانعان ٶندٸرٸسٸ جولعا قويىلدى.
تاۋ-كەن ماشينالارىن جاساۋدا 2020 جىلدىڭ 5 ايىندا 8 ملرد تەڭگەنٸڭ ٶنٸمٸ ٶندٸرٸلدٸ.
تاۋ-كەن ماشينالارىن جاساۋدىڭ نەگٸزگٸ كەسٸپورىندارى: الماتى اۋىر ماشينا جاساۋ زاۋىتى, قاراعاندى قۇيۋ-مەحانيكالىق زاۋىتى, قازتسينكماش, قۇرىلىسمەت, پارحومەنكو اتىنداعى قاراعاندى ماشينا جاساۋ زاۋىتى, كازكاربون.
يندۋسترييا 4.0 ەلەمەنتتەرٸن ەنگٸزگەن العاشقى كەسٸپورىنداردىڭ بٸرٸ قاراعاندى قالاسىنداعى «مەيكەر» جشس بولدى.
مۇناي-گاز ماشينالارىن جاساۋدا يندۋسترييالاندىرۋ ٶندٸرٸس كٶلەمٸن 4,2 ەسەگە, ەكسپورتتى 1,1 ەسەگە ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. ٸلمەكتٸ ارماتۋرا ٶندٸرٸسٸندەگٸ گەرمان كٶشباسشىسى بەمەر ارماتۋرەن, كانادانىڭ تولىق بۇراندالى سورعى جٷيەلەرٸنٸڭ جەتەكشٸ ٶندٸرۋشٸسٸ كۋدۋ ينداستريز سيياقتى ٸرٸ ەلەمدٸك كومپانييالار تارتىلدى.
ٸلمەكتٸ ارماتۋرا, كٷشتٸك قوندىرعىلار, گازداردى سٷزۋگە ارنالعان جابدىقتار, سورعى جابدىقتارى جەنە ت. ب. سيياقتى ٶنٸم تٷرلەرٸ يگەرٸلدٸ.
2020 جىلعى قاڭتار-سەۋٸردە ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 21 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى.
سەكتوردىڭ نەگٸزگٸ كەسٸپورىندارى: كارلسكرونا, پەتروپاۆل اۋىر ماشينا جاساۋ زاۋىتى, مۇنايماش, بەلكاميت, اتىراۋنەفتەماش.
مۇناي جەنە گاز سالاسىندا مۇناي-گاز ماشينالارىن جاساۋدىڭ وتاندىق كەسٸپورىندارىنا ISO, API, OHSAS سيياقتى ستاندارتتار بويىنشا تانىلعان حالىقارالىق سەرتيفيكاتتاردى الۋعا كٶمەك كٶرسەتٸلۋدە.
وتاندىق اۆتوٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋ
وتاندىق اۆتوٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋ اياسىندا جەڭٸلدٸكتٸ اۆتونەسيەلەۋ جەنە جەڭٸلدٸكتٸ ليزينگ باعدارلاماسى جۇمىس ٸستەيدٸ, ولاردىڭ شەڭبەرٸندە 5 جىل ٸشٸندە 50 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ, بۇل وتاندىق كەسٸپورىندارعا 92 ملرد تەڭگەگە 18 مىڭ كٶلٸك قۇرالىن ساتۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ.
ٶتكەن جىلدان باستاپ ۇلتتىق بانك حالىق اراسىندا ٷلكەن سۇرانىسقا يە بولعان جەڭٸلدٸكتٸ اۆتونەسيە بەرۋ باعدارلاماسىن ٸسكە قوستى. وسى ماقساتتارعا 5 جىل ٸشٸندە 100 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ (جىل سايىن 20 ملرد تەڭگەدەن).
ماشينا جاساۋ سالاسىن سەرپٸندٸ دامىتۋ ٷشٸن قازاقستان ماشينا جاساۋشىلار وداعىمەن بٸرلەسٸپ 2019-2024 جىلدارعا ارنالعان ماشينا جاساۋدى دامىتۋدىڭ جول كارتاسى ەزٸرلەندٸ جەنە بەكٸتٸلدٸ.
جول كارتاسى سالانى قولداۋ جەنە دامىتۋ باعىتىنداعى شارالاردى جٷرگٸزە وتىرىپ, سالىقتىق جەڭٸلدٸكتەردٸ ەنگٸزۋ, «ٶنەركەسٸپتٸك ساياسات تۋرالى» زاڭدى ەزٸرلەۋ جەنە ٶنەركەسٸپتٸ دامىتۋ قورىن قۇرۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالاردى كٶزدەيدٸ.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا رەسەي فەدەراتسيياسىمەن بٸرلەسكەن ٸس-قيمىل باعدارلاماسى, مۇناي-گاز ماشينالارىن جاساۋدى دامىتۋ جٶنٸندەگٸ جول كارتاسى ٸسكە اسىرىلۋدا.
