QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken QR Úkimetiniń otyrysynda indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministri Beibit Atamqulov mashina jasaý salasynyń damýy týraly baiandady, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
B. Atamqulov atap ótkendei, mashina jasaý óńdeýshi ónerkásiptiń serpindi damyp kele jatqan salalarynyń biri sanalady.
Salada indýstriialandyrý baǵdarlamasyn júzege asyrý jyldary (10 jyl ishinde):
- óndiris kólemi 5 ese ósti;
- salaǵa tartylǵan investitsiialar kólemi 3 ese ósip, 50 mlrd teńgeni qurady;
- eksport kólemi shamamen 3 esege artyp, 1,1 mlrd AQSh dollaryn qurady.
2019 jyldyń qorytyndysy boiynsha 1 trln 372 mlrd teńgege ónim óndirildi. 2020 jyldyń 5 aiynda 535 mlrd teńgege ónim óndirildi, ósim 18,5% qurady.
«Búginde atalǵan salada shamamen 3 myń kásiporyn jumys isteidi, onda 65 myń adam eńbek etedi. Indýstriialandyrý baǵdarlamasyn iske asyrý jyldary mashina jasaý salasynda 367 mlrd teńgege 128 joba iske asyryldy, 16 myńǵa jýyq jumys orny quryldy», — dedi B. Atamqulov.
2019 jyldyń qorytyndysy boiynsha eńbek ónimdiligi 16 myń AQSh dollaryn qurady. Eksporttalatyn ónimniń qatary keńeitildi.
Qazirgi ýaqytta qazaqstandyq kásiporyndar Resei, Qytai, Ázerbaijan, Tájikstan, Birikken Arab Ámirlikteri, Túrkmenstan jáne taǵy basqa elderge ónim eksporttaidy. Jolaýshylar vagondary, elektrovozdar, temir jol dońǵalaqtary men beldikteri, baǵyttamaly burmalar siiaqty mashina jasaý ónimderiniń jańa túrleriniń óndirisi uiymdastyryldy.
«Aziia Trafo» AQ TMD elderi aýmaǵynda birinshi bolyp qýaty 500 MVA (mega volt amper) deiingi qýatty transformatorlar óndirisin igerdi.
Mashina jasaý salalary arasynda joǵary nátijeni kólik qurastyrý baǵyty kórsetip otyr.
Óndiris kólemi 24,5 ese ósip, investitsiialardyń jyl saiynǵy aǵyny 14,4 esege artty. Qazaqstandyq avtoónerkásiptiń ónimi eksporttyq naryqqa shyqty. Bul rette, el ishinde satylǵan árbir ekinshi jańa jeńil kólik otandyq ónim bolyp tabylady.
«2020 jylǵy qańtar-mamyr ailarynda jalpy quny 173 mlrd teńgege 26 myń 810 kólik óndirildi, ósim 47%-dy qurady. Osy kezeńde Resei, Belarýs, Qyrǵyzstan, Tájikstan jáne Ózbekstanǵa 1 myń 659 jeńil avtokólik eksporttaldy», — dep málimdedi B. Atamqulov.
Almaty qalasynda «Hyundai Trans Kazakhstan» jeńil kólik shyǵaratyn zaýyty salyndy. Zaýyttyń qýattylyǵy jylyna 45 myń jeńil kólik shyǵarýǵa múmkindik beredi. Birinshi kezek 2020 jyldyń naýryz aiynda sátti iske qosyldy. Shanaqty balqytý jáne boiaý boiynsha tehnologiialyq operatsiialar esebinen avtomobilderdi usaq toraptyq jinaý júzege asyrylady.
«SaryarqaAvtoProm» ózbek avtopromymen birge Ravon jáne Shevrole eksportqa baǵyttalǵan avtomobilderdiń óndirisi siiaqty birqatar mańyzdy investitsiialyq jobalardy iske asyrýda.
Qaraǵandy oblysynyń Saran qalasynda:
- Kaztehna kompaniiasy Qytai kompaniiasymen birge Iýtong avtobýstaryn (Yutong) shyǵaratyn joba;
- Qaztairteh kompaniiasy Dablstar (Doublestar) kompaniiasymen birlese otyryp jeńil avtomobilder úshin 3 mln jáne kommertsiialyq tehnika men avtobýstar úshin 500 myń shina shyǵaratyn joba júzege asyrylýda.
«KAMAZ» JAQ-pen birlesip quiý zaýytyn jáne júk avtomobilderiniń jetekshi kópirleriniń basty berilis redýktorlaryn óndirý boiynsha zaýyttar salý jónindegi jobalar iske asyrylýda.
Aýyl sharýashylyǵy mashinalaryn jasaýda 10 jyl ishinde kelesi kórsetkishterge qol jetkizildi:
- óndiris ósimi 5 ese;
- investitsiialar ósimi 3,4 ese;
- ónimdi oqshaýlaýdyń ortasha deńgeii 37 % quraidy.
2020 jyldyń 5 aiynda 12 mlrd 46 mln teńgege aýyl sharýashylyǵy tehnikasy óndirildi, onyń ishinde 825 traktor, 139 kombain, ósim 54% qurady.
Atalǵan baǵyttyń negizgi kásiporyndaryna Agromashholding (astyq jinaityn Esil kombaindary men Lovol traktorlarynyń óndirisi), SemAZ jáne Kompozit Grýpp Qazaqstan (Belarýs markaly traktorlar óndirisi), Qostanai traktor zaýyty (Kirovets traktorlaryn qurastyrý óndirisi), Qazaqstandyq Agro-Innovatsiialyq Korporatsiia (Belarýs, Biýler traktorlary, AKROS, TORÝM kombaindary, AMITI egis keshenderi jáne basqa da jabdyqtardy shyǵarý óndirisi), sondai-aq Don Mar kompaniiasy (oraq jáne egin jinaýǵa arnalǵan buiymdar óndirisi) jatady.
Búginde elimizde 153 myń traktor men 42 myń birlik kombain tirkelgen. Traktorlardyń 65%-y men kombaindardyń 46%-y 17 jyldan astam paidalanylýda.
B. Atamqulovtyń aitýynsha, aýyl sharýashylyǵy tehnikasynyń eskirgen parkin jańartý úshin otandyq aýyl sharýashylyǵy tehnikasy men jabdyqtarynyń zamanaýi óndirisin qurý boiynsha jumys júrgizilýde. Bul sharalar eńbek ónimdiligin jáne ónimniń sapasyn arttyrýǵa múmkindik beredi.
«Avtoónerkásipte kádege jaratýdy yntalandyrýdy engizýdiń tabysty tájiribesin aýyl sharýashylyǵy tehnikasyna taratý kerek dep esepteimiz. Aýyl sharýashylyǵy tehnikasyn óndirýdi yntalandyrý úshin otandyq traktorlar men kombaindardy lizingke satý baǵdarlamasy iske qosyldy», — dedi ministr.
Qazaqstandyq óndirýshiler óndiris jelilerin keńeitýdi, eksportqa shyǵý, sondai-aq qosalqy bólshekter men jinaqtaýyshtardy shyǵarýdy josparlap otyr.
2019 jyldyń mamyr aiynda «Agromashhoding KZ» AQ iri qytai korporatsiiasymen birlesip «Lovol» markaly traktorlar óndirisin jolǵa qoidy.
Ótken jyldyń qazan aiynda qýattylyǵy jylyna 700 traktorǵa deiin jetetin «Kirovets» traktorlaryn qurastyrý boiynsha Qostanai traktor zaýyty jumysyn bastady. Investitsiialar 7,3 mlrd teńgeni qurady.
Qazrostinjiniring LTD jeke kompaniiasy toqtap turǵan Vektor zaýytyna investitsiia salyp, Rostselmashpen birlesip kombaindar óndirisin qaita bastady. Jalpy investitsiia kólemi 7,5 mlrd teńgeni qurady. Zaýytta jylyna 800 birlik Vektor men AKROS astyq jinaý kombaindaryn jinaý josparlanyp otyr.
Indýstriialandyrý temir jol mashinalaryn jasaýda teplovozdar, elektrovozdar, temir jol beldikteri men dońǵalaqtar siiaqty el úshin jańa joǵary tehnologiialyq ónimderdi oqshaýlaý esebinen óndiris kólemin 3,8 esege arttyrýǵa múmkindik berdi. Temirjol mashina jasaý salasyndaǵy Alstom, General Electric, Transmashholding kompaniialary siiaqty iri álemdik kóshbasshylar tartyldy.
2020 jyldyń bes aiynda 56 mlrd teńgeniń ónimi óndirildi. Lokalizatsiianyń ortasha deńgeii 50%-dan joǵary.
Indýstriialandyrý baǵdarlamasy aiasynda «Tulpar» vagon jasaý zaýyty, Lokomotiv qurastyrý zaýyty, Elektrovoz kýrastyrý zaýyty jáne Prommashkomplekt syndy jobalar iske qosyldy.
Prommashkomplekt postkeńestik keńistikte temirjolǵa arnalǵan tutas dóńgelekterdi shyǵaratyn zamanaýi avtomattandyrylǵan tehnologiialyq keshendi engizgen alǵashqy kásiporyn boldy. Kásiporynnyń qýaty jylyna 200 myń dońǵalaq. Oqshaýlaý deńgeii 68%. Kásiporyn ónimi ishki naryqtyń qajettiligin tolyǵymen jabady jáne 60%-dan astamy Iran, Ázirbaijan, Resei jáne Túrkimenstanǵa eksporttalady.
Biylǵy qańtar-mamyrda 16 mlrd 346 mln teńge somasyna 71 myń 325 dóńgelek óndirildi.
Petropavl qalasyndaǵy ZIKSTO kásiporny qyzmetin qaita bastady, ol sáýir-mamyr ailarynda 4 mlrd 929 mln teńge somasyna 171 vagon-platforma shyǵardy.
Elektrotehnikalyq mashina jasaýda 2010-2019 jyldar aralyǵynda óndiristiń 3 esege, eksporttyń 4 esege ósýi baiqaldy. Oqshaýlanýdyń ortasha deńgeii 75%-ǵa jetti.
«Tek 2019 jyly 5 mlrd 400 mln teńgege 34 mln metr talshyqty-optikalyq kábil jáne 40 mlrd teńgege 1 mlrd 220 mln metr ózge elektr symdary men kábilderi óndirildi», — dep atap ótti B. Atamqulov.
2020 jylǵy qańtar-mamyrda elektrotehnikalyq mashina jasaý óndirisiniń kólemi 52 mlrd teńgeni qurady.
Elektr tehnikalyq mashina jasaýdyń negizgi kásiporyndary: Qainar-AKB, Kentaý transformator zaýyty, Saiman korporatsiiasy, Kazenergokabel, EvrazKabel, Kaztsentrelektroprovod.
Qainar-AKB akkýmýliatorlyq batareialary Resei, Belarýs, Ózbekstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan, Germaniia, Qytaiǵa eksporttalady. Kentaý transformator zaýytynyń transformatorlary Resei, Qyrǵyzstan, Tájikstan jáne Túrkmenstanǵa eksportqa shyǵarylady.
Alageým Elektrik kompaniiasy Petropavl qalasynyń arnaiy ekonomikalyq aimaǵynda elektr tehnikalyq zaýyttyń qurylysyn júrgizýde, onyń ónimi eksportqa baǵdarlanady.
Taý-mashinalaryn jasaýda indýstriialandyrý jyldary aitarlyqtai nátijelerge qol jetkizildi. Óndiris 1,7 esege, eksport 1,8 esege ósti.
Tolyq ainalmaly mashinalar, ózdiginen júretin burǵylaý qondyrǵylary, shahta vagonshalary, usaqtaý jabdyǵy siiaqty ónim túrleri igerildi, sondai-aq taý-ken óndirý baǵytyndaǵy mashinalar men jabdyqtarǵa arnalǵan qosalqy bólshekterdiń kastomizatsiialanǵan óndirisi jolǵa qoiyldy.
Taý-ken mashinalaryn jasaýda 2020 jyldyń 5 aiynda 8 mlrd teńgeniń ónimi óndirildi.
Taý-ken mashinalaryn jasaýdyń negizgi kásiporyndary: Almaty aýyr mashina jasaý zaýyty, Qaraǵandy quiý-mehanikalyq zaýyty, Qaztsinkmash, Qurylysmet, Parhomenko atyndaǵy Qaraǵandy mashina jasaý zaýyty, KazKarbon.
Indýstriia 4.0 elementterin engizgen alǵashqy kásiporyndardyń biri Qaraǵandy qalasyndaǵy «Meiker» JShS boldy.
Munai-gaz mashinalaryn jasaýda indýstriialandyrý óndiris kólemin 4,2 esege, eksportty 1,1 esege arttyrýǵa múmkindik berdi. Ilmekti armatýra óndirisindegi German kóshbasshysy Bemer Armatýren, Kanadanyń tolyq burandaly sorǵy júieleriniń jetekshi óndirýshisi Kýdý Indastriz siiaqty iri álemdik kompaniialar tartyldy.
Ilmekti armatýra, kúshtik qondyrǵylar, gazdardy súzýge arnalǵan jabdyqtar, sorǵy jabdyqtary jáne t. b. siiaqty ónim túrleri igerildi.
2020 jylǵy qańtar-sáýirde óndiris kólemi 21 mlrd teńgeni qurady.
Sektordyń negizgi kásiporyndary: Karlskrona, Petropavl aýyr mashina jasaý zaýyty, Munaimash, Belkamit, Atyraýneftemash.
Munai jáne gaz salasynda munai-gaz mashinalaryn jasaýdyń otandyq kásiporyndaryna ISO, API, OHSAS siiaqty standarttar boiynsha tanylǵan halyqaralyq sertifikattardy alýǵa kómek kórsetilýde.
Otandyq avtoóndirýshilerdi qoldaý
Otandyq avtoóndirýshilerdi qoldaý aiasynda jeńildikti avtonesieleý jáne jeńildikti lizing baǵdarlamasy jumys isteidi, olardyń sheńberinde 5 jyl ishinde 50 mlrd teńge bólindi, bul otandyq kásiporyndarǵa 92 mlrd teńgege 18 myń kólik quralyn satýǵa múmkindik berdi.
Ótken jyldan bastap Ulttyq Bank halyq arasynda úlken suranysqa ie bolǵan jeńildikti avtonesie berý baǵdarlamasyn iske qosty. Osy maqsattarǵa 5 jyl ishinde 100 mlrd teńge bólindi (jyl saiyn 20 mlrd teńgeden).
Mashina jasaý salasyn serpindi damytý úshin Qazaqstan mashina jasaýshylar odaǵymen birlesip 2019-2024 jyldarǵa arnalǵan mashina jasaýdy damytýdyń Jol kartasy ázirlendi jáne bekitildi.
Jol kartasy salany qoldaý jáne damytý baǵytyndaǵy sharalardy júrgize otyryp, salyqtyq jeńildikterdi engizý, «Ónerkásiptik saiasat týraly» zańdy ázirleý jáne ónerkásipti damytý qoryn qurý jónindegi is-sharalardy kózdeidi.
Qazirgi ýaqytta Resei Federatsiiasymen birlesken is-qimyl baǵdarlamasy, Munai-gaz mashinalaryn jasaýdy damytý jónindegi jol kartasy iske asyrylýda.
