ەكەم – تەڭٸر, ٶزٸڭ –
ۇمايسىڭ, ماما,
ال, مەن –
قۇدايدىڭ بالاسىمىن.
قاراتاۋدىڭ قۇرداسىنداي قارييالاردىڭ ەڭگٸمەسٸن, كەلٸنشەكتاۋدىڭ ابىسىنىنداي كەمپٸرلەردٸڭ قارعىسىن ەستٸپ ٶسكەن اۋىلدا بۇل سٶزدٸ ەستٸگەن ەمەسپٸن. كەيٸننەن سۇراستىردىم. بٸزدٸڭ ەلدە دە بار ەكەن. تەك بۇل سٶزبەن اتالاتىن ادام بولماعان شىعار. قۋانارىم دا سول…
«قۇدايدىڭ بالاسى». بۇل سٶزدٸ ەستٸگەندە ەسٸرەدٸندار, قىسقابالاقتىلار «سۋبحاناللاح» دەپ ىرشىپ تٷسٸپ, يەگٸندەگٸ پەرٸشتەلەردٸ تەربەتكەن «قارا تٸكەندەرٸ» دٸر-دٸر ەتەر ەدٸ. دٸندٸ قازاق دەستٷرٸمەن استاستىرۋعا تىرىساتىندار: «ويپىر-اي, ادامنىڭ باسى اللانىڭ دوبى دەيتٸن بۇ قازاقتان دا وسىنداي سٶز شىعار ما?» – دەپ شىن ماعىناسىن ٸزدەپ شارق ۇرىپ كەتەر. كٷمبەزٸنە ايقىش قاداعان جۇرتتىڭ كٶز الدىنا كرەسكە كەرٸلگەن يسا كەلەر. ال قازاقى تانىمى قالىپتاسقان كٶپشٸلٸك «ە-ە» دەگەننەن ارى اسا الماس… بٸراق وسى بٸز قازاقى تٷسٸنٸككە جاقىن سانايتىنداردىڭ ٶزٸ تانىمىنان تامىرى ٷزٸلٸپ, تٷسٸنبەي جاتاتىن كەزدەرٸ دە بولادى.
تاعدىر قىزعانۋ
اقبەرەن ەلگەزەكتٸڭ «بولماعان بالالىق شاق» اتتى پوۆەسٸ بار ەكەنٸن بۇرىننان بٸلەتٸنمٸن. جاقىن اعام: «2008 جىلدارى ەسكٸ تەلەفونىمنىڭ كٸشكەنتاي ەكرانىنان كٶز مايىمدى تاۋىسىپ وقىعان ەدٸم», – دەپ كٶپ ايتاتىن. اقبەرەن اعا جاقىندا سول پوۆەستٸ تولىقتىرىپ قايتا جازىپ شىقتىم دەگەندە قولجازباسىن سۇراپ العام. استانا قالاسىنان قايتار ساپارىمدا مٸنگەن تاكسيٸمدٸ ارنايى كٶشٸرمە ورتالىعىنىڭ جانىنا توقتاتىپ, «بولماعان بالالىق شاق» پوۆەسٸنٸڭ قولجازباسىن شىعارتتىم. استانانىڭ «نۇرلى جولىنان» ۆاگونعا قولجازبا ۇستاپ كٸرگەن مەن الماتى ۆوكزالىنان قىزعانىش قۇشاقتاپ تٷستٸم. جازۋىن قىزعانبادىم. اۆتوردىڭ تاعدىرىن قىزعاندىم. ادام رەتٸندە ەمەس, جازۋشى رەتٸندە.
بٸلگٸشتەر حالىق بويىنداعى كەرتارتپا مٸنەزدەر مەن ويلاردىڭ جاۋابىن يدەولوگييادان ٸزدەۋگە قۇمار عوي, ال بۇل مٸنەزدٸڭ قاي يدەولوگييادان جۇققانىن بٸلمەيمٸن, ەيتەۋٸر, «قالام ۇستاعان ادامنىڭ تاعدىرى قيىن بولۋى كەرەك» دەگەن بٸر تٷسٸنٸك بار ەمەس پە? مٸنە, وسى تٷسٸنٸكتٸڭ سارقىنشاعى مەنٸڭ دە بويىمنان تابىلدى. جە, بۇل تۋرالى سوڭىنان ايتارمىن.
«بولماعان بالالىق شاق» مەنٸ «بولعان» بالالىق شاعىما ەرٸكسٸز سٷيرەدٸ. ونداعى ەربٸر كەيٸپكەر بٸزدٸڭ اۋىلدا دا بارداي. تٸپتٸ بٷكٸل وقيعا مەنٸڭ اۋىلىمدا ٶتٸپ جاتقان سەكٸلدٸ جەنە مۇنى وقىعان كەز كەلگەن ادام سولاي ەلەستەتەر ەدٸ. «بالالىق شاققا ساياحات», «جابايى الما» روماندارىن العاش وقىپ بٸتكەندەگٸ بالالىق سەزٸمدەر ويعا ورالادى. باستاۋىش سىنىپتى بٸتٸرە سالعانىمدا ەكەم وسى بەردٸبەك پەن سايىننىڭ كٸتابىن قولىما ۇستاتقان. سول شاقتاعى بالالىق سەزٸمدەر «پازلدىڭ» جەتپەي تۇرعان بٶلٸكتەرٸن «بولماعان بالالىق شاق» تولىقتىرعانداي. جالپى پوۆەستٸ تٶرت بٶلٸككە بٶلۋگە بولاتىن شىعار.
1. پەرٸشتە
2. قۇداي
3. ادام
4. ەلەم
پەرٸشتە
اناۋ ارۋ انام با, تەرٸس قاراپ,
كٸمدٸ قىسىپ بارادى قۇشاعىندا?..
ساتىبالدى نارىمبەتوۆتٸڭ «كٶزٸمنٸڭ قاراسى. جاس اككوردەونيستٸڭ ٶمٸرناماسى» فيلمٸ ەسٸڭٸزدە بولار. مەكتەپتەن جٷگٸرە شىققان ەسكەن ٷيٸنە اسىعادى. جاسى 7-8-گە كەلٸپ قالسا دا, اناسىنىڭ ومىراۋىنان شىقپاعان. شەشەسٸن زارلاتىپ, قاقساتىپ, ۇرىسىپ جٷرٸپ ومىراۋىنا جارماسادى. تەزەك تەرٸپ جٷرگەن كەمپٸردەن دە ۇيالماي ەمەدٸ. ەكە مەن شەشەنٸڭ جالعىز پەرزەنتٸنە جاراساتىن-اق ەرەكەت بۇل. ەشكٸمنەن قايمىقپاي, رەتٸ كەلسە ٶزٸنەن ٷلكەن بالالارمەن تٶبەلەسە كەتەتٸن, كٶشەدە ٶزٸنە ۇناماعان ٷلكەندەرمەن دە بوقتاسا كەتەتٸن ەركە ەسكەننٸڭ ٶمٸرٸ ەكەسٸن نكۆد الىپ كەتكەندە كٷرت ٶزگەرگەن ەدٸ. «ەكەسٸ تٸرٸ ۇلدىڭ بالتاسى تاس شابادى» دەي مە…
وسىنداي سەتتەردٸڭ بٸرٸندە ەسكەننٸڭ اناسى قاسىنا وتىرا قالىپ, ومىراۋىن شەشە بەرٸپ: «ەمەسٸڭ بە?» – دەيتٸن دەتال بار فيلمدە. بالاسىنىڭ كٶڭٸلٸن اۋلاعىسى كەلگەن بولار… بٸراق ەسكەن وسى سەتتە عادەتٸنەن جاڭىلىپ: «جوق, ەمبەيمٸن!» – دەپ ورنىنان تۇرىپ كەتەتٸن ەدٸ. كينوداعى ەسكەننٸڭ مەزگٸلٸنەن بۇرىن ەرجەتكەنٸن وسى دەتالدان-اق بايقاۋعا بولار.
اقبەرەن ەلگەزەكتٸڭ «بولماعان بالالىق شاق» پوۆەسٸندەگٸ دەل مۇنداي دەتالدٸڭ تامىرىن دەل باسۋ قيىن, ەرينە. ونداعى بالانىڭ ەكەسٸ تٸرٸ, ەسٸندە قالماعان كەزەڭٸن پەرٸشتەلٸك كەزەڭٸ دەسەك, وسى بٸر پەرٸشتەلٸك كەزەڭٸ اناسىنىڭ كٷيەۋگە تييۋٸمەن اياقتالسا كەرەك. ەرٸ بۇل بالانى تاعدىر ەسەيتۋگە تىم اسىققانداي كٶرٸنەدٸ. اناسى ٶزگەگە كٷيەۋگە تيگەن جىلى-اق جالعىز سٷيەنەر ەپكەسٸ تالدىقورعانعا وقۋعا كەتەدٸ. «جيەن ەل بولماس» دەگەن سٶز كٶبٸنە جيەندەرگە ەزٸل ٷشٸن ايتىلار بولسا دا, بۇل سٶزدٸڭ شىن اۋىرلىعىن ناعاشىسىندا جالعىز قالعان «سارى ٷرپەكتٸڭ» تاعدىرى اشىپ تۇرعان سەكٸلدٸ.
شىعارمانى وقىپ وتىرىپ, بالانىڭ ناعاشى اپاسىن «سارى ٷرپەكتٸ» ٶز شەشەسٸنە, ونىڭ ارعى جاعىندا ٶگەي ەكەسٸنٸڭ قولىنا بەرٸپ جٸبەرگەنٸ ٷشٸن جازعىراسىڭ. قازاقى كەڭدٸككە سالىپ, سول ٷيدٸڭ داستارحانىنىڭ شەتٸنەن اس ٸشٸپ جٷرە بەرسە دە بولار ەدٸ دەپ ويلايسىڭ. بٸراق كەمپٸردٸڭ سٶزٸن قايتا وقىپ, ونىڭ دا جٷرەگٸنٸڭ قانشالىق قارس ايرىلىپ تۇرعانىن بايقايسىڭ.
«ەي, تۇرلىعايشا, بالاڭدى قولىڭا الىپ, ٶزٸڭ تەربيەلە. مەنٸڭ ەندٸ وعان شامام جوق. ونىڭ ٷستٸنە مىنا جاقتا جٷرٸپ, جەڭگەلەرٸنە جەكسۇرىن بولعانشا, جەيتٸن تاياقتى ٶزٸڭنەن جەسٸن». اتا مەن اپانىڭ بالاسى بولىپ, ٶز ەكە-شەشەسٸنٸڭ قولىنا اۋىسقان بالا عانا بۇل جايدى سەزٸنە الار ەدٸ. «بالام! سەن ەرجەتتٸڭ. ەندٸ قالاعا, ەكە-شەشەڭنٸڭ قولىنا بارىپ وقۋىڭ كەرەك. اۋىلدا قانداي بٸلٸم بار دەيسٸڭ?» – دەپ ەدٸ ماعان دا. بٸراق مەنٸ سول شاقتا اتام مەن اپامنىڭ بۇل سٶزدٸ دەل كٸشٸ اعام ٷيلەنٸپ, كەلٸنشەك ەكەلگەندە ايتقانى ويلاندىرعان جوق ەدٸ. كەيٸننەن ٷلكەندەرمەن اشىق سٶيلەسە كەلە, ٶزٸم دە ٷلكەيە كەلە تٷسٸنگەندەي بولدىم.
«سارى ٷرپەكتٸڭ» ناعاشى ەجەسٸ ايتار مۇنداي جىلى سٶز تابىلماعان سەكٸلدٸ. ٶيتكەنٸ نەمەرەسٸنٸڭ بارا جاتقان جەرٸ بەلگٸلٸ. قالاي الداۋسىراتايىن دەسە دە قييۋى كەلٸسە قويماس.
جالپى بالا دەگەن جەڭگەنٸڭ ايتقانىن بٸر ٸستەيدٸ, ەكٸ ٸستەيدٸ. ٷشٸنشٸدە اعاسى بولماسا سٶزٸن قۇلاققا ٸلۋشٸ مە ەدٸ. «سارى ٷرپەك» تە سولاي ەتكەن شىعار. ال جەڭگە ٷيدە جٷرگەن بالانى جۇمساعىسى كەلەرٸ انىق. وسى تۇرعىدان ەنە مەن كەلٸن اراسىندا كٶپ داۋ تۋىنداپ جاتاتىنى دا بار. كەمپٸر بەيشارا نەمەرەسٸن قۋاتى جەتكەن كٷنگە دەيٸن-اق قورعاشتاپ, قورىپ باعادى. سوڭىرا ادۋىن ەنەنٸڭ ٶزٸ كەلٸنگە جىعىلارى, سونىڭ قاباعىنا قاراپ قالارى انىق. «سارى ٷرپەكتٸڭ» وسى شاعى كەمپٸردٸڭ قۋاتى كەمٸگەن تۇسقا تاپ كەلگەندەي.
بٸردٸ ايتىپ بٸرگە كەتتٸك-اۋ. جە, سونىمەن «سارى ٷرپەك» قاشان ەسەيدٸ? اعاسى دانىشپاننىڭ ٶلٸمٸنەن كەيٸن بە? جوق. بالانىڭ اعاسىنان ايىرىلىپ, جانىنىڭ توز-توزى شىققانى راس. بٸراق قاسىندا اناسى, اناسى كەتسە انا ورنىنا انا بولار ەپكەسٸ بار بالانىڭ بۇل وقيعادان ەسەيە قويۋى ەكٸتالاي. بۇل جاعداي بالا ساناسىنداعى ٶلٸم تۋرالى تٷسٸنٸكتٸ كەڭەيتكەن شىعار. بٸراق ەسەيتە قويمادى.
اناسى تۇرلىعايشانىڭ كٷيەۋگە تيگەنٸ مە? يە. بۇل بالا ساناسىنا سىيماس دٷنيە بولاتىن. وسى جاعداي ونىڭ ەسەيۋ جولىنداعى العاشقى باسپالداق ەدٸ. بٸراق تولىقتاي سٸلكٸنۋ ٷشٸن ونىڭ ەپكەسٸ مارجان وقۋعا كەتۋ كەرەك. بۇل – «سارى ٷرپەكتٸڭ» ەسەيۋٸندەگٸ ەكٸنشٸ ساتى. ال بالانىڭ ناعىز پەرٸشتەلٸگٸن, بالالىعىن تارتىپ العان دٷنيە – اياۋشىلىق بولسا كەرەك. بۇرىن مۇنىڭ «قييالي» ەڭگٸمەلەرٸن تىڭداپ, كٷلٸسٸپ الىپ تەتتٸ-قۇتتىلارىن بەرەر جۇرت, ەندٸ مۇنىڭ ەڭگٸمەسٸن تىڭداماي-اق, كٶرە قالعان جەردە قالتاسىنان بارىن شىعارا بەرەتٸن بولعان. «سارى ٷرپەكتٸ» شىن ەسەيتكەن, ەسەيۋ جولىنداعى شەشۋشٸ ساتى بولعان وسى جۇرت كٶزٸندەگٸ «جەتٸمەككە» دەگەن اياۋشىلىق ەدٸ.
دەسەك تە, بۇل – مەسەلەنٸڭ بەرگٸ جاعى. ارىسى تٸپتٸ تەرەڭ. «سارى ٷرپەكتٸڭ» ەرتە ەسەيۋٸنە ەپكەسٸنٸڭ وقۋعا كەتۋٸ, اناسىنىڭ كٷيەۋگە تييۋٸ, اعاسىنىڭ ٶلٸمٸ سەبەپشٸ بولدى دەسەك تە, ەڭ نەگٸزگٸسٸ ەكەسٸنٸڭ ٶلٸمٸ بولاتىن. تەك ونى بالا بٸلمەيدٸ. ەمٸس-ەمٸس قانا ەسٸندە.
ەكەسٸ قايتىس بولماعاندا اناسىنىڭ تٶركٸنٸنە كەلمەس ەدٸ. اناسى تۇرلىعايشا قالاڭعا كٷيەۋگە تيمەس ەدٸ. ٶگەي ەكەنٸڭ ٶكتەمدٸگٸن كٶرمەس ەدٸ. بەلكٸم دانىشپان دا تٸرٸ قالار ما? كٸم بٸلسٸن? بٸراق, بولار ٸس بولدى. ونىڭ بولعانىنا بالا ەمەس, ەكە ەمەس, شەشە ەمەس, سەمەي پوليگونى كٸنەلٸ. بۇل تۋرالى اۆتور سٶز اراسىندا ايتىپ كەتەدٸ:
«دانىشپاننىڭ دەرتٸ – قارعىس اتقىر كسرو-نىڭ باسشىلىعى جاساعان سەمەي پوليگونىنىڭ زاردابىنان پايدا بولعان اۋرۋ. ەكەمٸز شۇبارتاۋ اۋدانىنىڭ تۋماسى بولعاندىقتان, سىناق پوليگونىنا جاقىن جەردە تۋىپ-ٶستٸ. تٸپتٸ, ونىڭ ٶمٸردەن ەرتە كەتۋٸ دە وسى يادرولىق سىناقتاردىڭ سالدارىنان بولدى دەپ ويلايمىن».
اۆتور تۇتاس كٸتابىندا پوليگون جايلى سىڭار بەت ەڭگٸمە قوزعايدى. وقىرمان بۇل تۇستان: «ە-ە, ونداي كٶپ بولدى عوي», – دەپ سىرعىپ ٶتە شىعار. جەنە اۆتور دا نەگٸزگٸ جەلٸدەن اسا اۋىتقىماس ٷشٸن بۇل تۇستى ەدەيٸ سيپاپ ٶتە شىققانعا ۇقسايدى. دەگەنمەن سەبي باسىنداعى بٷكٸل تراگەدييا وسى اۆتور جەلٸپ ٶتكەن تۇستان باستالعان. دەلٸرەك ايتقاندا, 1949 جىلعى 29 تامىز كٷنگٸ تاڭعى ساعات 7. 00-دە.
كسرو-نىڭ 70 جىلدىق ەزگٸسٸن, ارعى جاعىنداعى پاتشانىڭ زامانىن ايتىپ, حالىق ەمەس, ساياسات جاۋلاساتىنىن سٶز قىلىپ, بۇل مەسەلەنٸ تاراتا تٷسۋگە بولاتىن ەدٸ. بٸراق قاجەتٸ نە? بالالىعى بولماعان بالا تاعدىرى بۇل تۋرالى سٸز بەن بٸزدەن ارتىق سىر شەرتەدٸ.
سونىمەن, «سارى ٷرپەك» پەرٸشتە شاعىندا اعاسىنىڭ ٶلٸمٸن كٶردٸ, شىن جالعىزدىق سەزٸندٸ, قۇدايدىڭ بالاسى ەكەنٸن بٸلدٸ. ەندٸ ول «ەكەسٸن» ٸزدەيدٸ…
قۇداي
جازۋشى سۋرەتتەگەن سەبي
ساناسىنداعى قۇداي
وبرازىنىڭ قالىپتاسۋ
پروتسەسٸن ادامزاتتىق
قۇدايتانۋ ٸلٸمٸنٸڭ
كٸشٸرەيتٸلگەن مودەلٸ دەۋگە
بولادى.
ەتنوگراف لەۆ شتەرنبەرگ: «وسى ۋاقىتقا دەيٸن دٸني تٷسٸنٸگٸ جوق بٸردە-بٸر حالىق بولماعان. عىلىمدا مۇنداي دەرەك تٸركەلگەن ەمەس», – دەيدٸ. ال يسلام دٸنٸ «ەسكەرتۋسٸز قالعان قاۋىم جوق» دەيدٸ. ەكٸ سٶزدٸڭ تٷبٸ بٸر دەلٸك.
عىلىم: «كەز كەلگەن قۇدايلىق, دٸني تٷسٸنٸكتٸڭ ٶزەگٸندە ادامنىڭ ٶزٸنەن اقىل مەن كٷش جاعىنان جوعارى بٸرەۋگە سٷيەنۋ يدەياسى جاتىر», – دەپ تٷيٸندەيدٸ. بٸراق ەركٸن جٷرگەن ادامعا قوجايىننىڭ نە قاجەتٸ بار ەدٸ? ونىڭ ٷستٸنە سونشا قاھارلى, سونشا قاتال قوجايىن ەشكٸمگە ۇناي قويماسى انىق. ياعني قۇدايدى ادام ويلاپ تاپتى دەگەن پٸكٸردٸ جاۋىپ تاستاي سالعان ابزال. جالپى قۇداي مەن ادام اراسىندا ميستيكالىق بايلانىس بار ەكەنٸن جوققا شىعارۋ مٷمكٸن ەمەس. بۇلاي بولۋىنا جەرگە تٷستٸ دەگەن 124 مىڭ پايعامباردىڭ دا ەڭبەگٸ بار دەسەك تە, قۇدايدى تىم قاتال كٶرسەتٸپ جٸبەرگەندەر سولارداي كٶرٸنەدٸ ماعان. سوڭىنان ەرگٸسٸ كەلمەگەن حالىقتى قورقىتۋدان ارتىق قانداي تەسٸل بار ەدٸ?!
ال تەڭٸر مەن ادام اراسىنداعى ميستيكالىق بايلانىستى ەربٸرٸمٸزدٸڭ بويىمىزداعى قۇداي دەمٸمەن, ودان بەرٸ پايعامبارلىق قانمەن تٷسٸندٸرۋگە بولار. بٸزدٸڭ ونىمەن ەشبٸر دٸني تٷسٸنٸكسٸز, ەشبٸر كٸتاپسىز, ەشبٸر پايعامبارسىز سەبي كەزٸمٸزدەن-اق تٸلدەسە الۋىمىزدىڭ سەبەبٸ پايعامبار ۇرپاعى بولۋىمىزدان, بەلكٸم. توپان سۋدان كەيٸنگٸ نۇحقا تالاس كٶپ قوي. بٸرٸ بٷكٸل ادامزات وسى پايعامباردان قايتا تارادى دەسە, بٸرٸ ونىڭ قاسىندا «ساحابالارى» بولدى دەيدٸ. بۇل تالاسقا ارالاسپاي, ادام اتادان تاراعانىمىز راس بولسا, ادام اتا تۇڭعىش پايعامبار ەمەس پە ەدٸ?
فرەيد بٸر سٶزٸندە: «بالا ساناسىنداعى قۇداي تۋرالى العاشقى تٷسٸنٸك ەسٸرەسە ەكەسٸنە قاراپ پايدا بولادى. ەكەلەر قاتالداۋ ەرٸ اقىلدى بولادى جەنە ولاردىڭ قولىنان بەرٸ كەلەتٸندەي ەلەستەيدٸ سەبيگە», – دەپ بولجام جاسايدى. قۇران سٶزٸندەي سەندٸرمەسە دە, قۇلاققا ەنەردەي. تەك بٸرشاما تولىقتىرۋ كەرەك. مىسالى, سەبي ەكەسٸنە قاراپ بەيسانالى تەڭٸردٸڭ «بەينەسٸن» عانا ەلەستەتەر. ال ەكەنٸ دەل قۇداي كەيپٸمەن سالىستىرۋى بٸز ايتقان قۇدايشىلىق, پايعامبارلىق بايلانىستان دەگەن بولجام جاساۋعا بولادى.
اقبەرەن ەلگەزەكتٸڭ «بولماعان بالالىق شاعىندا» سەبي ەكەسٸنٸڭ بەينەسٸن ەلەستەتكەندە, تۋ سىرتىنان تٸك كٶتەرٸپ, اتقا وتىرعىزعان قارۋلى قولداردى ويلايدى. ەگەر ز.فرەيدتٸڭ بولجامىنا سٷيەنٸپ, سەبي ساناسىنداعى تەڭٸر مەن ەكەنٸڭ ۇقساستىعى بەيسانالى دەڭگەيدە قالىپتاسارىن ەسكەرسەك, شىعارماداعى بالا ٶزٸن كٶتەرگەن قولداردىڭ ٶزٸن قورعايتىنىنا جەنە ونىڭ مەيٸرٸمٸنە انىق سەنەردەي. شىعارماداعى «سارى ٷرپەك» ٶز ويىنداعى قۇدايدى وسىنداي موزايكالاردان قۇراستىرادى جەنە ول بالا قۇدايعا شەكسٸز سەنەدٸ. ونىڭ مەيٸرٸمٸنە, ٶزٸنٸڭ تٸلەگٸن ورىندايتىنىنا سەنەدٸ. بۇل سەنٸم مەسەلەسٸندە بالا ساناسىنا ەكٸ وقيعا قاتتى ەسەر قالدىرسا كەرەك. بٸرٸنشٸ, اپاسىنىڭ ايتۋىمەن «مەن قۇدايدىڭ بالاسىمىن» دەگەندە قارابۇجىر بالانىڭ كٷلەتٸنٸ بار.
– قۇدايدىڭ بالاسى? حاحاحاحاحاحا! قايداعى قۇداي? قۇداي جوق قوي! نە تانتىپ تۇرسىڭ?
– قالاي جوق, بار?! اپام ايتقان! – دەپ اڭتارىلىپ قالدىم كەدٸمگٸدەي.
– اپاڭ وتتاي بەرەدٸ, لەنين «قۇداي جوق» دەگەن.
– كٸم ول لەنين دەگەن? ول مەنٸڭ اپامنان ارتىق بٸلە مە, نە?
– وي, اقىماق, اناۋ اۆتوبازدىڭ ماڭدايشاسىندا كٸمنٸڭ سۋرەتٸ تۇر? سول لەنين دەگەن اتامىز. سول ايتقان «قۇداي جوق» دەپ».
سەبي ساناسىنداعى ھاق قۇداي مەن «جاساندى» قۇداي تالاسى وسىلاي باستالعان. بٸراق بۇل مەسەلەنٸڭ جاۋابى وڭاي تابىلادى بالا ٷشٸن. جۇرت لەنيندٸ نە دەپ ماقتاسا دا, «سارى ٷرپەك» قۇدايعا كٶبٸرەك سەنەتٸندەي. كەز كەلگەن ۋاقتا قۇدايمەن تٸلدەسەدٸ. قۇدايدان سۇرايدى.
مارجان ەپكەسٸ وقۋدان دەمالىسقا كەلٸپ, قايتۋعا جينالعاندا بالانىڭ كٶرپە استىنا تىعىلىپ جاتىپ تەڭٸردەن تٸلەيتٸنٸ بار. «ەسٸك اقىرىن جابىلدى. اۋلادا كٷبٸرلەگەن بٸرەۋ مارجاندى شىعارىپ سالىپ تۇردى. كەتتٸ. مەن كٶرپەنٸڭ استىندا العاشقى جاسىمدى تٶگٸپ الدىم. سوسىن…
سوسىن مەن ٶزٸم بار يا جوعىنا كٶزٸم انىق جەتپەگەن قۇدايعا جالبارىندىم. «قۇداي اعا, ەگەر مەنٸ ەستٸپ تۇرساڭىز, اپايىمدى ٷيگە قايتادان الىپ كەلٸڭٸزشٸ! ول كەتسە, ماعان ٶتە جامان بولادى. ماعان مارجانسىز ٶتە قيىن! ٶتٸنەمٸن سٸزدەن, قۇداي اعا!».
ٷش ساعاتتان سوڭ اپايىم مٸنگەن اۆتوبۋس جول ورتادا بۇزىلىپ, مارجانىم ٷيگە قايتىپ كەلدٸ. قارابۇجىردىڭ لەنينٸ قاتەلەسكەن ەكەن! ەپ, بەلەم, كٸم ايتتى قۇداي جوق دەپ ساعان? ەي, قارابۇجىر, قۇداي بار ەكەن! الاقاي! سٶيتٸپ, اپايىم تاعى بٸر كٷن قاسىمدا بولدى».
ەرينە, ەرەسەك ادام جەي عانا كەزدەيسوقتىق سانايتىن وقيعا بالا ساناسىندا تٶڭكەرٸس جاسايدى. بەلكٸم بۇل سەبي ساناسىنداعى انىق تەڭٸردٸڭ ۇلى جەڭٸسٸ. مٷمكٸن ٸشتەي ٸرٸپ-شٸرٸگەن كەڭەس ٶكٸمەتٸ يدەولوگيياسىنىڭ, قولدان جاسالعان «قۇدايلاردىڭ» سەبي ساناسىنداعى ۇلى جەڭٸلٸسٸ شىعار.
پوۆەستٸڭ قۇدايعا قاتىستى تۇستارىن وقىپ وتىرىپ ٶزٸمنٸڭ بالالىق شىعىما تاعى ورالدىم. راسىندا بالا كەزدە قۇداي دەگەن مەنٸڭ دە كٶمەكشٸم سيياقتى ەدٸ. قوزى باعىپ جٷرٸپ قوزىمدى جوعالتىپ السام, «تاۋىپ بەرشٸ» دەپ سۇرايمىن. بۇزىقتىق جاساسام, «اتام ۇرسا كٶرمەسٸنشٸ» دەپ تٸلەيمٸن. ساباققا دايىندىقسىز كەلسەم «اپايعا مەنەن ساباق سۇراتپاي-اق قويشى» دەپ جالبارىناتىنمىن. ٶزٸم قاتارلى بارلىق بالا وسىلاي ٸستەر ەدٸ. ياعني ەربٸر بالا قينالا قالسا قۇدايدى كٶمەككە شاقىرا سالاتىن جەنە ونى شاقىرۋ دا تىم وڭاي ەدٸ. ەرەسەكتەردەي بٸرٸنشٸ دۇعا, ناماز وقىپ, تاسپيىق تارتىپ, سوڭىرا قول جايىپ: «مەن ساعان ماداق ايتتىم, ەندٸ سەن ماعان مىنانى بەرە قال», – دەگەن ساۋدا ەمەس, قۇدايدىڭ كٶمەكتەسەرٸنە ريياسىز سەنەدٸ بالا. تەڭٸردٸڭ ھاق ەكەنٸنە شىنايى سەنەتٸندەر وسى – بالالار.
سونىمەن «سارى ٷرپەك» ٷرجاردان شەشەسٸ – تۇرلىعايشانىڭ, ٶگەي ەكەسٸ – قالاڭنىڭ قولىنا قۇدايعا نىق سەنٸپ اتتانعان ەدٸ. ەرٸ «قۇدايدىڭ بالاسى» ەكەنٸ تۋرالى تٷسٸنٸگٸ دە كەڭەيٸپ كەتكەن. تٸپتٸ قۇداي ونىڭ جەكە كٶمەكشٸسٸ بولاتىن…
ادام
ادام – ۇمىتشاق ھەم
ۇمىتۋشى
شەشەم: «بالا كەزٸمٸزدە جەردە جاتقان نان تاۋىپ الساق, «وبالى نەمٸسكە» دەپ كٶتەرٸپ قوياتىن ەدٸك», – دەپ كٷلٸپ وتىراتىن. ول كٸسٸنٸڭ بالالىق شاعى شامامەن 80-جىلدار. ەكٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىستىڭ بٸتكەنٸنە 35 جىل ٶتكەن. يدەولوگييا دەيمٸز, باسقا دەيمٸز, بٸراق بۇل سوعىس قاسٸرەتٸنٸڭ ۇمىتىلا قويماعان كەزٸ ەدٸ. سول 70-80-جىلعىلاردان تۋعان بٷگٸنگٸ ۇرپاق سوعىستى بٸلسە دە, ونىڭ قاسٸرەتٸن ۇمىتتى. تٸپتٸ ادام ەڭ تەتتٸ كەزٸ – بالالىق شاعىن دا ۇمىتىپ كەتەدٸ ەكەن. ۇمىتپايدى. تەك…
كەز كەلگەن بالا – پسيحولوگ, وعان داۋ جوق. ول كٸمنٸڭ ٶتٸرٸك ايتىپ, كٸمنٸڭ الداپ تۇرعانىن جاقسى بٸلەدٸ. ٷلكەندەردٸڭ ٶتٸرٸك ايتىپ تۇرعانىن سەزەدٸ. سەزە تۇرا الدانادى. ەسٸڭٸزگە تٷسٸرٸڭٸزشٸ. سٸزدٸ سٷندەتكە وتىرعىزعاندا قورجىنعا تٷسكەن اقشادان بەلەسەبەت ەپەرەمٸز دەپ الدادى ما? سٸز سوعان شىن سەنٸپ پە ەدٸڭٸز? مەنٸڭشە, كٶپ بالا سەنە قويعان جوق. جەي عانا الداندى, ٶزٸن الداۋسىراتتى. ەكە شەشەڭٸز شىرتتاي كيٸنٸپ بارا جاتىپ: «دوعدىرعا بارامىز» نەمەسە «قايتىس بولعان ٷيگە بارامىز», – دەپ سٸزدٸ الداعاندا سەندٸڭٸز بە? كٷمەنٸم بار. بٸراق بالا ويىنىڭ شامامەن 20 پايىز بٶلٸگٸندە ەرقاشان: «ال شىن بولسا شە?» – دەگەن وي تۇرادى. ياعني بالا ٷلكەن ادامنىڭ ٶتٸرٸگٸنە ىقتيمالدىق تەوريياسى بويىنشا 20 پايىز عانا سەنٸپ, ٶزٸن الداۋسىراتىپ تۇرعانداي. ەگەر سول 20 پايىز اقتالماعان جاعدايدا, بالا ساناسىنداعى «ٶتٸرٸك» دەگەن بٶلٸم ٸشٸنەن «اۆتورلىق ٶتٸرٸك» دەگەن بٶلٸمشە اشىلادى. ول وسىلاي ٷلكەندەردٸ الداپ ٷيرەنەدٸ.
«بولماعان بالالىق شاق» پوۆەسٸندە «سارى ٷرپەكتٸڭ» ٶگەي ەكەسٸ قالاڭنىڭ قىرعىز شەشەسٸ بار. ٶگەي شەشەسٸ دەگەنٸمٸز ابزالىراق. ەكەسٸنٸڭ بالا كٶتەرمەگەن ەكٸنشٸ ەيەلٸ. بٸراق وسى وتباسىنا, تٸپتٸ قازاققا سٸڭٸپ كەتكەن. جاسىندا سۇلۋ, ەركە قىز بولعان دەگەن اڭىز بار. اتى – مەستەن. سول مەستەن اداممەن جۇعىسىپ سٶيلەسە قويمايتىن, ەكٸنٸڭ بٸرٸنٸڭ سٶزٸنە سەنە قويمايتىن قاتال دا ٶجەت كەمپٸر. بٸراق ونىڭ بالاعا الدانعانىن تاڭعالارلىق دەپ باعالاۋعا بولسا دا, تاڭعالاتىن تٷك تە جوق.
شىعارمانىڭ وسى جەرٸنە دەيٸن «سارى ٷرپەكتٸڭ» اۋزىنان بٸرشاما ٶتٸرٸك ەستيمٸز. بٸراق ولار بەيكٷنە ٶتٸرٸكتەر ەدٸ. ال ونىڭ تٶسبەلگٸ ٷشٸن مەستەن كەمپٸردٸ الداۋى ٶمٸرٸندەگٸ تۇڭعىش ويلاستىرىلعان, الدىن الا ستسەناريي بويىنشا ايتقان ٶتٸرٸگٸ, جاساعان قىلمىسى ەدٸ. بۇل ەرەكەتٸنەن ەشكٸم زارداپ شەگە قويماسا دا, مۇنداعى بالا لوگيكاسىنا تاڭعالاسىڭ.
بٸرٸنشٸ. بالا راسىندا كەمپٸر كٶزٸندەگٸ مۇڭدى دٶپ باسادى. بٸزدٸڭ «سارى ٷرپەكتەي» زەيٸندٸ بالانىڭ جانارىنان مۇنداي دٷنيەنٸ جاسىرۋ مٷمكٸن ەمەس.
ەكٸنشٸ. «سارى ٷرپەك» مەستەننٸڭ ەشكٸممەن اشىلىپ سٶيلەسپەيتٸنٸن, جەرٸن تاستاپ كەلگەن قىرعىزدىڭ قىزى ەكەنٸن جەنە ونىڭ سۇلۋلىعى تۋرالى اڭىزدى بٸلەدٸ. ال مۇنداي ٷندەمەس ادامدى سٶيلەتۋدٸڭ, كٶڭٸلٸن جٸبٸتۋدٸڭ بٸر جولى ونىڭ جاندى جەرٸن باسۋ, ياعني تۋعان جەرٸ مەن سوندا ٶتكەن بالالىق شاعىن ەسٸنە تٷسٸرۋ ەكەنٸن ٸشتەي بٸلٸپ تۇر.
ٷشٸنشٸ. ەندٸ تەك ونىڭ تۋعان جەرٸن بايقاتپاي ەسٸنە تٷسٸرۋ كەرەك.
تٶرتٸنشٸ. كٶڭٸلٸ جٸبٸگەن كەمپٸر ساندىعىنان بٸر قاپشىق «مىسىق سۋرەتٸ بار يريس كەمپيتٸن شىعارادى». ەرينە, يمپروۆيزاتسيياسىز بولمايدى. بٸراق «سارى ٷرپەك» قيىننان كەلٸستٸرۋدٸڭ شەبەرٸ ەكەنٸن ٶزٸ بٸلەدٸ عوي.
جورجي امادۋدىڭ «قۇم جاعالاۋدىڭ كاپيتاندارى» اتتى رومانىنداعى بالالاردىڭ جاقىندا ۇلى قايتىس بولعان وتباسىن الدايتىن وقيعاسى ەسٸڭٸزدە مە? «كاپيتانداردىڭ» بۇل وتباسى تۋرالى جان-جاقتى اقپارات جيناپ, ارالارىنان سولاردىڭ بالاسىنا ۇقسايدى-اۋ دەگەن جٸگٸتتٸ تاۋىپ, وعان سول بالانىڭ اتىن بەرٸپ… بۇل دا دەل مەستەن كەمپٸرگە ارنايى ۇيىمداستىرىلعان قىلمىستىق ەرەكەتتەي…
جالپى «سارى ٷرپەكتٸڭ» جوسپارى تولىق ورىندالادى. دەگەنمەن بالا بۇل ٶتٸرٸگٸنە ٸشتەي قينالادى. بەيشارا كەمپٸردٸڭ كٶڭٸلٸن ەدەيٸ جٸبٸتٸپ, ٶز ماقساتى ٷشٸن پايدالانعانىنا ەزٸلەدٸ. بٸراق مەسەلە ونىڭ قينالىسىندا ەمەس, مەسەلە ونىڭ ساناسىنداعى ٶتٸرٸكتٸڭ جانجاقتى دامۋىندا جەنە ويعا العان يدەياسىنىڭ قۋلىقپەن شەشٸم تاپقانىندا.
بالا قۋلىق-سۇمدىقتى ٷيرەنە كەلە, قۇدايدان اجىراي بەرەتٸندەي كٶرٸنەدٸ. ول ٶتٸرٸك ايتۋدى, بٸرەۋدٸ الداۋدى مەڭگەرگەن سايىن قۇدايدىڭ كٶمەگٸنسٸز-اق دەگەنٸنە جەتە الاتىنىنا سەنٸمٸ كٷشەيە بەرەر. سوندىقتان بۇل ەرەكەتتەردٸ ٷيرەنگەن سايىن قۇدايدى كٶمەككە شاقىرۋ دا, ول تۋرالى ويلاۋ دا سيرەي بەرمەك. بۇل بالانىڭ ادامعا اينالۋ پروتسەسٸ بولار. ياعني ۇمىتۋشىعا…
يە, ول ٶزٸ الداپ سوققان مەستەن كەمپٸر سەكٸلدٸ ۇمىتۋشىعا اينالىپ كەلەدٸ. مەستەن كەمپٸر دە بالا كەزٸندە بٸرەۋدٸ الداعان شىعار. ال بۇل «سارى ٷرپەكتٸ» دە ەسەيگەندە جاندى جەرٸن تاۋىپ باسىپ, بٸر بالانىڭ الدايتىنى انىق جەنە «سارى ٷرپەكتٸڭ» ونىڭ ٶتٸرٸگٸنە سەنەتٸنٸنە دە شٷبەم جوق. تاعى بٸر ايتا كەتەرلٸگٸ, ٷلكەندەردٸڭ سٶزٸنە سەنبەي, ٶزٸمٸزدٸ الداۋسىراتقانىمىزدى بٸلە تۇرىپ, بالالاردى ەسەيە كەلە ٶزٸمٸز دە دەل سولاي الداي سالامىز. ٶزٸمٸز سەنبەگەن ٶتٸرٸكتەرمەن الدايتىنىمىز دا قىنجىلتادى. بۇل ادامنىڭ بالالىق شاعىن ۇمىتۋى ەمەي نەمەنە?
ەلەم
دەۋرەنٸمدٸ ٶشٸرگەن الاقايلى,
تالاي سۇمدىق كٶرسەم دە تالاپايلى,
مەن ەلەمدٸ كەشٸرەم. بٸراق قالاي
جۇباتامىن ٸشتەگٸ بالاقايدى?..
بالالىق شاعى تۋرالى ەندەرٸنٸڭ بٸرٸندە ۆىسوتسكيي شۋماق سوڭىن مىناداي ەكٸ جولمەن اياقتايدى: «كوريدورى كونچايۋتسيا ستەنكوي, ا توننەلي ۆىۆوديات نا سۆەت». «بولماعان بالالىق شاقتىڭ» ورتا شەنٸنەن اسا كەلە بالانىڭ توننەل ٸشٸندە ەكەنٸن انىق بايقايسىز. ەكەسٸنٸڭ اعاسىنىڭ قولىنا كٶشكەلٸ ونىڭ ايدارىنان جەل ەسەدٸ, الدىنان جارىق كٶرٸنەدٸ. ال جارىقتىڭ ارعى جاعىندا بٷگٸنگٸ ەلەم بار. بٸراق «سارى ٷرپەك» بۇل ەلەمدٸ ٶزٸنٸڭ ٸشكٸ ەلەمٸمەن تاڭعالدىرماي, ول جاقتان ورنىن تابا الماسىن سەزگەندەي. قالام ۇستايدى. ٶلەڭ جازادى. توننەل سوڭىندا كٶرٸنگەن جارىقتاعى ەلەمدٸ تاڭعالدىرۋ ٷشٸن ٶزٸنٸڭ ٸشكٸ, عاجايىپ ەلەمٸن جاساپ جاتىر.
بۇل ەلەمدە بەرٸ بار. اناسى, اپاسى, جەڭگەلەرٸ, دانىشپان اعاسى, مارجان ەپكەسٸ… تٸپتٸ ونىڭ بالالىق شاعىن بولدىرماۋعا بارىن سالىپ باققان ٶگەي ەكەسٸ قالاڭ دا «سارى ٷرپەكتٸڭ» ەلەمٸنٸڭ بٸر بٶلشەگٸ جەنە اجىراماس بٶلشەگٸ. بەرٸ-بەرٸ قۇداي جوسپارىنىڭ, بالانىڭ توننەل سوڭىنداعى جارىقتى تاڭعالدىرۋعا باعىتتالعان ەلەمٸن قالىپتاستىرۋ جوسپارىنىڭ جەكە-جەكە «ميسسيونەرلەرٸ» ٸسپەتتٸ.
ماقالا باستاۋىندا قازاققا قىزىل ٶكٸمەت كٶرسەتكەن ەزگٸنٸ بٸر تٷيٸپ قالدىرعان ەدٸك. وسى تۇستا سول تٷيٸندٸ تاعى بٸر تارقاتىپ الۋدىڭ كەزٸ كەلٸپ تۇرعانداي. ول تٷيٸندٸ بٸز قالاڭ ٷشٸن تارقاتامىز.
«سارى ٷرپەكتٸڭ» پەرٸشتەلٸگٸنەن اجىراپ, ەرتە ەسەيۋٸنٸڭ باسى كسرو-نىڭ سەمەي پوليگونىن سالۋىنان-اق باستالعانىن ايتتىق قوي. بٸراق بالالىعىن قۇتقارۋعا بولار ەدٸ. ٶگەي ەكە قولىندا باقىتتى بولماسا دا, بالالىعىن جوعالتپاي ٶسكەندەر مەن ٶسٸپ جاتقاندار از ەمەس قوي. بٸراق بٸزدٸڭ بالانىڭ تاعدىرى قالاڭا تۋرا كەلگەن-دٸ. بالاعا باقىتتى بالالىق سىيلاماق تٷگٸل, بالالىق دەگەننٸڭ, باقىت دەگەننٸڭ نە ەكەنٸنەن حابارسىز, باققان قويىنان باسقانى بٸلمەيتٸن قاراڭعى قالاڭ «سارى ٷرپەكتٸڭ» بالالىعىن ۇرلاعان نەگٸزگٸ كەيٸپكەر بولسا, قالاڭنىڭ بالالىعىن عانا ەمەس, بارىن دا, نارىن دا ۇرلاعان كەڭەس ٶكٸمەتٸ كٶمەسكٸ كەيٸپكەر. بارلىق باقىتسىزدىڭ وسى قاراپايىم وقىرمان كٶزٸنە تٷسپەيتٸن كٶمەسكٸ ھەم جاسىرىن كەيٸپكەردەن باستالعانداي.
قالاڭنىڭ شىعارماداعى پورترەتٸ وتىزدان ەبدەن اسقان, بٸراق قىرىققا جەتە قويماعان ەركەكتٸ ەلەستەتەدٸ. ال شىعارما وقيعاسى 80-90-جىلداردىڭ اراسىنا ٶتٸپ جاتقانىن ويلاساق, قالاڭنىڭ بالالىق شاعى سوعىستان كەيٸنگٸ جىلدارعا, سول كەزەڭدەگٸ اۋىر ەڭبەككە تۋرا كەلگەنٸن بايقاۋعا بولادى. ال ونداي زاماندا شىن قىزىققان بولماسا, قالاڭ سەكٸلدٸلەر وقۋدىڭ ماڭايىنان دا جٷرمەگەن بولار. ونىڭ ٷستٸنە وتانى دا وقىتۋعا اسا قۇشتار بولعان جوق. راسىندا ول كەزەڭ ەسكەرگە بارعان قازاقتار «قۇرىلىسشىلار» باتالونىندا ەسكەري قىزمەتٸن ٶتەپ, وقىسا قازاق بالاسى تەك مال دەرٸگەرلٸك پەن مۇعالٸمدٸككە عانا وقيتىن. ال كٶپشٸلٸك قازاق جۇرتى مالشى, سۋشى, ەگٸنشٸ بولاتىن. قالاڭ دا وقىماي, وتانى وقىتۋعا قۇلشىنباي, قىردا قوي باعىپ, قاراڭعىدا قالا بەرگەن ادام. وسى تۇرعىدان كەلگەندە ونى نە دەپ كٸنەلاۋعا, وعان نەندەي كٷنە ارتۋعا بولار ەكەن? ال بٸزدٸڭ جاسىرىن كەيٸپكەرٸمٸز تۋرالى مۇنان ارتىق تەرەڭدەۋگە تاعى قۇلىق جوق.
شىعارما ٸشٸنەن دە اۆتوردىڭ بٸرەۋدٸ ايىپتاعان, ٶزٸنٸڭ باسىنداعى قيىن تاعدىرىنا نالا تٶككەن, ٶگەي ەكەسٸنە قارعىس ايتقان جەرٸن كەزدەستٸرە قويمايسىز. شىعارماداعى نەگٸزگٸ كەيٸپكەر, بٷگٸنگٸ اۆتوردىڭ ەشكٸمگە رەنٸش ايتپايتىنى, بالالىعىن ۇرلاعاندار جايىندا ارتىق سٶزگە بارمايتىنى جەنە بالالىق اسىلىق ويلارىن بٷگٸنگٸ تۇرعىدان كەڭشٸلٸككە سالىپ سۋرەتتەۋٸ تاڭعالدىرادى. بٸراق اۆتور ٸشٸندەگٸ باياعى اناسىنىڭ كٷيەۋگە شىققانعا دەيٸنگٸ بالانىڭ ٶمٸر سٷرٸپ جاتقانىن كٶپشٸلٸك وقىرمان بايقاي قويماسى انىق.
ونىڭ توننەل سوڭىنداعى جارىقتى تاڭعالدىرۋ ٷشٸن جاساعان ەلەمٸ, جازعان ٶلەڭ, وقىعان كٸتابى, ۇمتىلعان ماقساتى – بەرٸ-بەرٸ سول ٸشتەگٸ «قۇدايدىڭ بالاسى» ٷشٸن ەدٸ. بەلكٸم, بۇل جازىلعان شىعارما دا سول بالاقايدىڭ بازىناسىنان تۋدى ما ەكەن?
دەيەكتەر اراسىنا سىيماي قالعان ويلار…
* قۇدايدىڭ بالاسىنىڭ تاعدىرىن ادام رەتٸندە دە, جازۋشى رەتٸندە دە قىزعانۋ – اقىماقتىق. مۇنىڭ استارىندا باسىنا سالماعاننىڭ كەبٸ جاتىر…
* فرەيد «بالا ەكەسٸنە قاراپ قۇداي بەينەسٸن قالىپتاستىرادى» دەيدٸ. ەگەر وسى سٶزگە سٷيەنەر بولساق, قوعامداعى ورتاسىنىڭ بۇزىلۋى – قۇدايسىزدىققا اپارارداي…
* بۇل كٸتاپتاعى بالا تاعدىرىنىڭ قيىندىعى ەمەس, ول بالانىڭ ٶسٸپ-جەتٸلٸپ, قيىن تاعدىرى تۋراسىندا وسىنشا مەيٸرٸممەن جازا العانى تاڭعالدىرادى.
* اۆتور جەتٸمنٸڭ ٶمٸرٸن باياندايدى. شىعارما بالانىڭ, ەسٸرەسە «قۇدايدىڭ بالاسىنىڭ» ٶمٸردە ەشبٸر نەرسەنٸ, ەشبٸر دەتالدى ۇمىتپايتىنى جٶنٸندە ەڭگٸمە قوزعايدى. ال وقىرمان كٷندەردٸڭ كٷنٸندە ونىڭ ٶسٸپ-جەتٸلەتٸنٸنە كٶز جەتكٸزەدٸ.
* بولماعان بالالىق شاق. جەتٸم بالا. ٶگەي ەكە. كٶز الدىڭىزعا كٷڭگٸرت سيۋجەت ەلەستەيدٸ. بٸراق كٸتاپتى وقىپ شىعىپ, مىنا ٶمٸردٸڭ عاجاپتىعى تۋرالى ەڭگٸمە قوزعايتىنىڭىزعا سەنٸمدٸمٸن.
/سوڭى/
دوسحان جىلقىباي
«اق جەلكەن» جۋرنالى, №4
Cەۋٸر, 2020
