توقاەۆ: مەملەكەتتٸك باسقارۋدى قايتا قۇرۋ قاجەت

بٷگٸن قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىن ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ.

بەينە بايلانىس رەجيمٸندە ٶتكەن جيىنعا پرەمەر-مينيستر اسقار مامين, پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ باسشىسى ەرلان قوشانوۆ, ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ, وبلىستار مەن نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت قالالارىنىڭ ەكٸمدەرٸ, ورتالىق مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ جەنە ۇلتتىق كومپانييالاردىڭ جەتەكشٸلەرٸ قاتىستى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ جيىندا سٶيلەگەن سٶزٸندە جىل باسىنان بەرٸ ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ كٷردەلٸ جاعدايدا دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ٶتٸپ, ەل ەكونوميكاسىنىڭ جالپى 1,8% تٶمەندەگەنٸن ايتتى. ەلٸمٸزدەگٸ ەپيدەميولوگييالىق احۋال ەلٸ دە كٷردەلٸ. پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسى بويىنشا كوروناۆيرۋسپەن كٷرەس بارىسىندا شۇعىل مەسەلەلەردٸ شەشۋ ٷشٸن قوسىمشا 150 ميلليارد تەڭگە بٶلٸنەدٸ. باستى ماقسات – كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنىڭ تارالۋىن توقتاتۋ جەنە ناۋقاستاردى ەمدەۋ ٸسٸندە ناقتى نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزۋ. پوليتسييا جەنە سانيتارلىق دەرٸگەرلەر كارانتين رەجيمٸنٸڭ قاتاڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋٸ كەرەك. سونداي-اق تولىققاندى مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋ جەنە قاجەتتٸ دەرٸ-دەرمەكتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ دە ماڭىزدى مٸندەت.

– دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ باسقارۋ ٸسٸندە بٸرقاتار ٶرەسكەل قاتەلٸكتەر جٸبەردٸ. ەكٸمدەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸ جۇمىسىن تيٸستٸ دەڭگەيدە اتقارعان جوق. ٷكٸمەت تە باقىلامادى. جٸبەرٸلگەن قاتەلٸكتەر مەن ولقىلىقتاردى انىقتايتىن ارنايى كوميسسييا قۇرۋ قاجەت. بۇل كوميسسييا قازٸرگٸ ورتاق جۇمىسقا كەدەرگٸ جاساماي, تەكسەرٸس جٷرگٸزٸپ, ماعان ۇسىنىس بەرۋٸ كەرەك. تەرگەۋ جٷرگٸزۋ قاجەت بولاتىن بولسا, «سق فارماتسييا» باسشىلىعىن جۇمىستان بوساتۋ كەرەك. سوڭعى كەزدەرٸ مٸندەتتٸ مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى تٶڭٸرەگٸندە ەڭگٸمە كٶپ. اتالعان قورعا بايلانىستى تٷرلٸ قاۋەسەتتەر مەن ٶسەك ەڭگٸمەلەر بولماۋى ٷشٸن ونىڭ باسشىلىعىنا ٶزٸن سٶزبەن ەمەس, ٸسپەن كٶرسەتەتٸن ادامدى قويۋ كەرەك. ٷكٸمەت ٶز تاراپىنان قوردىڭ جۇمىسىنا تالداۋ جاساۋعا تيٸس, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل اگەنتتٸگٸنٸڭ تٶراعاسى اليك شپەكباەۆقا «سق فارماتسييا» ۇيىمىنىڭ جۇمىسىندا سىبايلاس جەمقورلىق كٶرٸنٸستەرٸنٸڭ بار-جوعىن تەكسەرۋدٸ تاپسىردى.

سونىمەن قاتار پرەزيدەنت بارلىق ٶڭٸردٸ تەز ارادا دەرٸ-دەرمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ كەرەكتٸگٸن, ٸندەت كەزٸندە دەرٸ ساتۋ ارقىلى پايدا تاپقىسى كەلگەندەردٸ قاتاڭ جاۋاپقا تارتۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى. قاسىم-جومارت توقاەۆ مۇنىڭ ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلە ەكەنٸن ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەتتٸك ورگاندارعا اسا قاجەتتٸ دەرٸ-دەرمەكتەردٸڭ جەنە مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ جەتكٸلٸكتٸ قورىن قالىپتاستىرۋدى مٸندەتتەدٸ.

– قازاقستاندا دەرٸ مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ كٶپتەگەن تٷرٸن ٶندٸرۋدٸ جولعا قوياتىن كەز كەلدٸ. قاشانعا دەيٸن يمپورتتىق دەرٸلەرگە تەۋەلدٸ بولامىز? نامىسىمىز قايدا? – دەدٸ پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسى پاندەميياعا قاتىستى بارلىق شەشٸمدەردٸ جەدەل قابىلداۋدى تاپسىردى. سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸنٸڭ نۇسقاۋلارى مەن تالاپتارىن ٷكٸمەتتٸڭ ٶزگە مٷشەلەرٸ مەن ەكٸمدەر بٸرٸنشٸ كەزەكتە ورىنداۋى تيٸس دەدٸ. جيىن بارىسىندا پرەزيدەنت ٷكٸمەتتٸڭ جالپى قۇرامىنا دا ەسكەرتۋ جاسادى.

– پاندەمييا كەزٸندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸن ەرەكشە مەرتەبەگە جەنە قۇزٸرەتكە يە دەپ ەسەپتەڭٸزدەر. مينيسترلٸككە پاندەمييامەن كٷرەس جٶنٸندەگٸ كٷندەلٸكتٸ ەسەپتٸڭ جەنە اقپاراتتىڭ بەرٸلۋٸن قامتاماسىز ەتۋدٸ ٷكٸمەت پەن ەكٸمدٸكتەرگە تاپسىرامىن. قالىپتاسقان احۋال ەكٸ اپتادان كەيٸن جاقسارادى دەپ ٷمٸتتەنەمٸن. ولاي بولماعان جاعدايدا, جالپى ٷكٸمەتتٸڭ وسى قۇرامدا جۇمىس ٸستەۋ مٷمكٸندٸگٸ تۋرالى مەسەلە تۋىندايدى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.

مەملەكەت باسشىسى پاندەمييامەن كٷرەسكە جەنە ەكونوميكالىق داعدارىستى قايتا قالپىنا كەلتٸرۋگە بٶلٸنگەن قارجىعا قاتاڭ باقىلاۋ جاساۋدى ەسەپ كوميتەتٸ مەن پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنە تاپسىردى. ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ بٸرٸنشٸ كەزەكتە داعدارىسقا قارسى قابىلدانعان شەشٸمدەردٸڭ تيٸمدٸ جٷزەگە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى ٷكٸمەت پەن ۇلتتىق بانككە اتالعان سالالاردى جەنە احۋال قيىنداعان جاعدايدا حالىقتى قولداۋ ٷشٸن قوسىمشا شارالار ەزٸرلەۋدٸ تاپسىردى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ ٸشكٸ نارىقتى قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ٸسكە قوسىلعان «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسىنىڭ جٷزەگە اسىرىلۋ بارىسىن سىنعا الدى. ونىڭ قارجىلاندىرىلۋى 1 تريلليون تەڭگەگە دەيٸن جەتكەن.

– اتالعان باعدارلاما يمپورتتى الماستىرۋ جەنە جۇمىسپەن قامتۋ ٷشٸن ماڭىزدى باستاما رەتٸندە قولعا الىنعان. بٸراق 1 جارىم جىل ٸشٸندە بۇل باعدارلامانىڭ شارتتارى 6 رەت قارالدى. ال, جالپى بٶلٸنگەن 200 ميلليارد تەڭگەدەن سەل عانا اساتىن قارجىنىڭ تەك بەستەن بٸرٸ عانا يگەرٸلگەن. ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندەگٸ سۋبەكتٸلەردٸڭ سانى جەنە حالىق تۇتىناتىن تاۋارلار يمپورتىنىڭ ٷلەسٸ بۇرىنعى دەڭگەيدە قالىپ وتىر. ياعني, ناقتى ماقساتتار مەن مٸندەتتەمەلەردٸ ايقىنداپ الماي, اقشا بٶلەمٸز. باسقاشا ايتقاندا, اتاۋلارى جاقسى باسقا باعدارلامالار سيياقتى «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىنىڭ» دا سەتسٸزدٸككە ۇشىراۋ قاۋپٸ تۋىندادى. وسىدان قورىتىندى شەشٸم شىعارۋ كەرەك, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت 1 تريلليون تەڭگە قارجى بٶلٸنگەن جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسىنىڭ جٷزەگە اسىرىلۋ بارىسىندا دا كٶپتەگەن مەسەلە بار ەكەنٸن ايتتى.

– جوسپاردا كٶرسەتٸلگەندەي 255 مىڭ ەمەس, 150 مىڭعا جۋىق ادام عانا جۇمىسقا ورنالاستى. جوبالاردىڭ دەنٸ, نەگٸزٸنەن, جٶندەۋ جۇمىستارىنا باعىتتالعان. بۇل باستامالار ازاماتتاردى بيىلعى قازان ايىنا دەيٸن ۋاقىتشا جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتەدٸ. ارى قاراي نە ٸستەيمٸز? – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.

مەملەكەت باسشىسى ٷكٸمەت پەن ەكٸمدەردٸڭ شۇعىل تٷردە تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن كٶبەيتۋگە كٸرٸسۋٸ كەرەك ەكەنٸن ايتتى. سونداي-اق جەكەلەگەن سالىقتاردىڭ مٶلشەرلەمەسٸن ارتتىرۋ مەسەلەسٸ بويىنشا ٶزٸنٸڭ پٸكٸرٸن بٸلدٸردٸ.

– ٷكٸمەتتە بيۋدجەتتٸڭ كٸرٸس بٶلٸگٸن ارتتىرۋ مەسەلەلەسٸ تالقىلانىپ جاتىر. سونداي-اق جەكەلەگەن سالىق تٷرلەرٸنٸڭ, ونىڭ ٸشٸندە كورپوراتيۆتٸك تابىس سالىعى مەن قوسىمشا قۇن سالىعىنىڭ مٶلشەرلەمەلەرٸن ارتتىرۋ مەسەلەلەرٸ قاراستىرىلۋدا. بيۋدجەتكە تٷسەتٸن قارجىنى كٶبەيتۋدٸڭ ەڭ قاراپايىم تەسٸلٸ وسى بولعاندىقتان ٷكٸمەتتٸ تٷسٸنۋگە بولادى. بٸراق ەكونوميكانى جانداندىرۋ كەرەك دەپ, سالىقتى ويلانباي, بٸرجاقتى ارتتىرۋ ونسىز دا كٷردەلٸ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جاعدايدى قيىنداتىپ جٸبەرۋٸ مٷمكٸن. سوندىقتان اتالعان مەسەلەنٸ بارىنشا اقىلعا سالىپ شەشۋ قاجەت, – دەدٸ پرەزيدەنت.

بيۋدجەت تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن تيٸمسٸز شىعىنداردى قىسقارتقان جٶن. ەكونوميكا ٷشٸن تيٸمدٸلٸگٸ از سالىقتىق جەڭٸلدٸكتەردٸڭ ەسەبٸنەن قوسىمشا رەزەرۆتەردٸ قاراستىرۋ ۇسىنىلۋدا. پرەزيدەنت مەملەكەتتٸك-جەكەمەنشٸك سەرٸكتەستٸكتەر جوبالارىنىڭ جٷزەگە اسىرىلۋ بارىسىندا مەملەكەتتٸڭ مٸندەتتەمەلەرٸنە, سونداي-اق, مەملەكەتتٸك ينفراقۇرىلىمدىق باعدارلامالار اياسىندا وتاندىق ٶنٸمدەردٸڭ ٷلەسٸن ساقتاۋعا قاتىستى مەسەلە بارىن ايتتى.

– اتالعان مەملەكەتتٸك باعدارلامالاردىڭ جىل سايىنعى قارجىلاندىرىلۋى 2,8 تريلليون تەڭگەگە جۋىق. ياعني, بٸزدٸڭ ەكونوميكامىزعا 2,5 تريلليون تەڭگە قۇيىلۋى تيٸس. مۇنىڭ جۇمىسپەن قامتۋعا جەنە سالىققا وڭ ىقپالى بولار ەدٸ. ال, ٸس جٷزٸندە مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن باس مەردٸگەرلەردە جوسپارلاۋدىڭ بٸرىڭعاي جٷيەسٸ, ەسەپتٸلٸك پەن ەسەپكە الۋ, قاتاڭ جاۋاپكەرشٸلٸك جوق. وتاندىق ٶنٸم جٶنٸندەگٸ ٶڭٸرلٸك كوميسسييانىڭ جۇمىسى كٶبٸنەسە «كٶزبوياۋشىلىقپەن» جٷرگٸزٸلەدٸ. بيزنەس جوسپارلانعان جۇمىستىڭ اۋقىمىن, قاجەتتٸ تاۋارلاردىڭ تٸزٸمٸن بٸلمەيدٸ. وتاندىق ٶنٸمدٸ ەسەپكە الا وتىرىپ بەكٸتٸلگەن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتار بٸرنەشە رەت ٶزگەرۋٸ مٷمكٸن. سوڭىندا بەرٸبٸر شەتەلدەن ساتىپ الىنادى, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.

پاندەمييا ەلدٸ ازىق-تٷلٸكپەن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ ەلسٸز تۇستارىن كٶرسەتٸپ بەردٸ. حالىقتىڭ تابىسى ازايدى, بٸراق, ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى قىمباتتاي تٷستٸ.

2021 جىلى جەر كودەكسٸنٸڭ كەيبٸر نورمالارىنا قويىلعان موراتوريي اياقتالادى. مەملەكەت باسشىسى بۇل مەسەلە بويىنشا تٷپكٸلٸكتٸ شەشٸم قابىلداۋ قاجەتتٸگٸ تۋرالى ايتتى.

– نەگٸزگٸ مەسەلەنٸ ايقىنداپ الدىق. جەر شەتەلدٸكتەرگە ساتىلمايدى. بۇل مەسەلەگە ەندٸ ورالمايمىز. بٸراق, اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸن دامىتۋ ٷشٸن ينۆەستيتسييا مەن تەحنولوگييانى تارتۋعا تيٸسپٸز. وسىعان وراي, جەردٸ تيٸمدٸ پايدالانۋ مەسەلەسٸن فەرمەرلەر قوعامداستىعىمەن بٸرگە كەڭٸنەن تالقىلاۋ كەرەك. بارلىق ۇسىنىس جارييا تٷردە اشىق تالقىلانۋعا تيٸس. وسى جۇمىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ٷكٸمەتكە جەر كودەكسٸنە تٷزەتۋلەر ەنگٸزۋدٸ تاپسىرامىن, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.

قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, پاندەمييا تسيفرلىق ەكونوميكانىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپٸن بەرٸپ قانا قويماي, ونداعى ەلەۋلٸ كەمشٸلٸكتەر مەن ولقىلىقتاردى كٶرسەتتٸ. پرەزيدەنت ٷكٸمەتكە «تسيفرلىق قازاقستان» باعدارلاماسىنداعى بارلىق كەمشٸلٸكتەردٸ تٷزەتٸپ, جىل سوڭىنا دەيٸن 250-دەن استام تۇرعىنى بار ەلدٸ مەكەندەردٸ ساپالى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋدٸ تاپسىردى.

– قاشىقتان وقىتۋ ەدٸسٸنە كٶشۋ ٸسٸ ينفراقۇرىلىم مەن ينتەرنەت ساپاسىنا قاتىستى ەلەۋلٸ مەسەلەلەردٸڭ بار ەكەنٸن كٶرسەتتٸ. مۇعالٸمدەردٸڭ 20 پايىزدان استامى ٷيلەرٸندە تولىققاندى ينتەرنەت پەن كومپيۋتەر جوق بولعاندىقتان, قاشىقتان تيٸمدٸ وقىتا المادى. مەكتەپتەردٸڭ بالانسىنداعى 400 مىڭنان استام كومپيۋتەردٸڭ تەك 40 پايىزى عانا ٸسكە جارادى. بۇل – ەكٸمدٸكتەر مەن مينيسترلٸكتٸڭ جۇمىسىنىڭ نەتيجەسٸ. ەكٸمدٸكتەر جاڭا وقۋ جىلىنا دەرەۋ دايىندالىپ, مەكتەپتەر مەن جەكەلەگەن مۇقتاج وتباسىلاردى قاجەتتٸ تەحنيكامەن جابدىقتاۋى تيٸس. 1 قىركٷيەكتە جاڭا وقۋ جىلى باستالادى. مينيسترلٸكتٸڭ بۇعان تولىق دايىن ەكەنٸنە كٷمەنٸم بار, – دەدٸ پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسى قازٸرگٸ تاڭدا ەربٸر باسشىدان شۇعىل مەسەلەلەر مەن تاپسىرمالاردى بارىنشا تيٸمدٸ شەشۋدٸ تالاپ ەتت. سونداي-اق ٷكٸمەت پەن ەكٸمدەردٸ جاۋاپكەرشٸلٸكتەن قاشپاۋعا, بيۋروكراتيياعا جول بەرمەۋگە شاقىردى.

– اشىعىن ايتايىن. وسى وتىرىسقا دايىندىق بارىسىندا ماعان كەيبٸر ٶڭٸرلەر مەن مەكەمەلەردٸڭ بٸرٸنشٸ باسشىلارىن قىزمەتتەن بوساتۋدى, تٸپتٸ ٷكٸمەتتٸ تاراتۋ تۋرالى كەڭەس بەرگەندەر دە بولدى. قوعام مۇنداي قادامدى جاقسى قابىلدايدى, ۇپاي جينايسىز دەدٸ. ماعان ۇپاي كەرەك ەمەس. مەن جاۋاپتى ادامداردى تىڭداۋعا دايىنمىن, بٸراق جۇرتشىلىققا جاعۋ ٷشٸن ونداي «ويىنعا» بارمايمىن. كەيبٸر ەكٸمدەرگە سٶگٸس پەن ەسكەرتۋ جاسالعان. نەگٸزٸ, وسىنداي جازانى باسقا دا باسشىلارعا بەرۋگە بولادى. بٸز ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ اسا كٷردەلٸ كەزەڭٸندە تۇرمىز. ٷكٸمەت پەن ەكٸمدەرگە ودان ەرٸ ۋشىعا تٷسەتٸن داعدارىستان شىعۋ ٷشٸن تيٸمدٸ ەرٸ باتىل ٸس-ەرەكەتتەر كەرەك. ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ بولجامى, ال قازاقستان – سونىڭ بٸر بٶلٸگٸ. بٸراق, بۇل رەزەرۆتەگٸ كٷشتەر پايدالانىلمايدى دەگەن سٶز ەمەس, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.

پرەزيدەنت ٶز سٶزٸندە ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ تيٸمدٸلٸگٸ مەن بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا قۇرىلىمدىق رەفورمالاردىڭ ۋاقىتى كەلگەنٸن ايتتى. ياعني, ٷكٸمەت پەن مەملەكەتتٸك ورگاندار ەكونوميكانىڭ بەتالىسىن حالىققا قاراي بۇرۋى تيٸس. بارلىق بەلگٸلەرٸ ايقىندالعان جاڭا باعدار قاجەت.

– داعدارىس بٸزدٸڭ قوعامداعى ەلەۋمەتتٸك تەڭسٸزدٸكتەردٸ, ازاماتتاردىڭ جەرگٸلٸكتٸ جەنە ورتالىق بيلٸككە دەگەن كٷمەنٸ مەن سەنٸمسٸزدٸگٸن انىق كٶرسەتتٸ. بٸزدٸڭ مەملەكەتتٸك اپپارات جەنە جالپى مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸ ۋاقىت تالابىنا ٸلەسە الماي وتىر. يدەولوگييالىق اپپاراتقا بٸلٸم, تەجٸريبە, وي ۇشقىرلىعى, باتىلدىق جەتٸسپەيدٸ. مەملەكەتتٸك باسقارۋدى قايتا قۇرۋ قاجەت. بۇل جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋدى ەدەۋٸر كٷشەيتۋدٸ قاراستىراتىن ساياسي رەفورمانىڭ بٶلشەگٸ بولماق. مۇنداي رەفورماسىز بٸز ەلٸمٸزدٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنا تىڭ سەرپٸن بەرە المايتىنىمىزعا سەنٸمدٸمٸن, – دەپ اتاپ ٶتتٸ مەملەكەت باسشىسى.

بۇل تۋرالى قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶزٸنٸڭ قازاقستان حالقىنا ارنايتىن الداعى جولداۋىندا تولىعىراق توقتالماق. قازٸر جاڭا مٸندەتتەردٸ ساپالى ورىنداۋ ٷشٸن كادرلاردى ٸرٸكتەۋدٸڭ ماڭىزى زور.

– بٸزدٸڭ جاڭا باعىت ٶز مٸندەتتەرٸن ادال اتقاراتىن بٸلٸمدٸ, باتىل, باستاماشىل, ٸسكەر ورىنداۋشىلاردى قاجەت ەتەدٸ. بٸزدە وسىنداي ازاماتتار جەتكٸلٸكتٸ مە? ال ەندٸ ويلانىپ كٶرٸڭٸزدەر: وسىندا وتىرعان تۇتاس كوماندا اتالعان تالاپتارعا تولىق ساي كەلە مە? ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ مەن ەكٸمدەر ٶزدەرٸنٸڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن شىنايى باعالايدى دەپ ويلايمىن. بٸزدە ٶزٸنە سىني كٶزبەن قاراۋ قاشاندا قيىندىق تۋدىرعان, دەگەنمەن, مەملەكەتتٸڭ پايداسىنا قاراي شەشٸم قابىلدايدى دەپ سەنەمٸن, – دەپ سٶزٸن قورىتىندىلادى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ.