«بٸر ەرٸپ ٷيرەتكەن ۇستازعا قىرىق جىل قىزمەت قىل» دەيدٸ.
بٸردە پايعامباردىڭ, بٸردە شىعىس عۇلامالارىنىڭ ەسٸمٸنە تەلٸنٸپ كەلگەن وسى بٸر سٶز شىنىمەن-اق قاعباداي تەۋ ەتۋگە لايىق. مۇنى باسپالاپ ايتىپ وتىرعانىمىز قازاق رۋحنيياتىنا ٶلشەۋسٸز ٷلەس قوسقان بٸر ادام بولسا, ول - تۇرسىن جۇرتباي. يمانداي شىنىم, بۇل تۇلعانى ٶزٸمە يدەال تۇتامىن جەنە جان-جٷرەگٸممەن جاقسى كٶرەمٸن.
نە نەرسەنٸڭ نارقى سالىستىرۋ ارقىلى عانا انىقتالىپ جاتادى عوي. وسى ادامنىڭ الدىندا بٸزدٸڭ ەتكەن ەڭبەك, تٶككەن تەر (ول ەندٸ بار بولسا دەڭٸز) راس, تۇرسەكەڭنٸڭ توبىعىنان دا كەلمەيدٸ. مۇنى سٶز جوق مويىندايمىن. بٸراق, اعاممەن انا بٸر جولى كەزدەسكەنٸمدە ابايدىڭ «كٶزٸمنٸڭ قاراسى» ٶلەڭٸنە قاتىستى جازعان دٷنيەمە بٸلدٸرگەن پٸكٸرٸ مەن ەسكەرتپەسٸنە ەندٸ ەش كەلٸسە المايمىن.
بٸرٸنشٸدەن, سول از عانا تٸلدەسۋدەن تۇرسەكەڭنٸڭ بٸزدٸڭ تٶمەندەگٸ ماقالانى ەش وقىماعانىن, تەك سىرت كٶز سىنشىلاردىڭ ايتاعىمەن ايتا سالعاندىعىن جان-جٷرەگٸممەن تٷسٸنگەندەي بولدىم (ول ايتاقشىلاردىڭ بار ماقساتى ەيتەۋٸر ادام اراسىنان وت سالىپ, سودان بۇرق ەتكەن جالىنعا الاقانىن «جىلىتىپ» وتىرۋ ەكەندٸگٸ بەسەنەدەن بەلگٸلٸ عوي). ەكٸنشٸدەن, عالىمنىڭ «بۇل عازال تەك ەيەل زاتىنا عانا ارنالعان» دەگەن قۇمالاقتىڭ تٸلٸندەي عانا از اقپارىنا كٶڭٸلٸمنٸڭ ەش تۇشىنباي, قوڭىلتاقسىپ قالعاندىعىن دا نەسٸن جاسىرايىن.
بەلكٸم, «بالا بايقارسىڭ مىناداي دا مىناداي دٷنيەلەر بار» دەپ اقىلعا جاتىق, بۇلتارتپاس دەلەلدەر كەلتٸرگەندە, وندا بٸز پاقىرىڭىز اعانىڭ الدىن كەسٸپ, ايتقانىنان شىعىپ قايدا باراتىن ەدٸك.
قالاي دەسەك تە «اداسقانىڭ ايىبى جوق, قايتا ٷيٸرٸن تاپقانعا» دەپ سٶز قالدىرعان ەلدٸڭ زەۋزاتى مەن شىن جۇراعاتى ەدٸك قوي...
مىنا تٶمەندەگٸ ماقالا «اتىڭ شىقپاسا جەر ٶرتەنٸڭ» لەپەسٸ ەمەس, كٶڭٸلٸمە كٶپ دٷنيە تومپاق كەلگەن سوڭ, وسىدان كٶپ ٸلگەرٸدە جازعان ەدٸم. بٷگٸن ساقال مۇرتىن سەل باسىپ, ٶزدەرٸڭٸزگە قايىرا ۇسىنىپ وتىرمىن.
بۇل ۇلى ۇستازىمنىڭ جاعاسىنان الىپ ٸلٸك ٸزدەۋ ەمەس, تەۋەلسٸز تۇرعىدان ٶز اۆتونومدى پٸكٸرٸمدٸ بٸلدٸرۋ ەكەندٸگٸن تاعى دا قاپەرلەرٸڭٸزگە سالا كەتسەم دەيمٸن...
«كٶزٸمنٸڭ قاراسى»
(گەرمەنەۆتيكالىق تالداۋ)
بالا – جانىڭدى جالعانمەن بايلانىستىرىپ تۇرعان بەينە بٸر كٶپٸر ٸسپەتتٸ. ٶمٸردە جٸبەرگەن ەسەڭ مەن ەنتەك باسقان ەتتەگەنايلارىڭنىڭ قارىمتاسىن تەك ۇرپاعىڭمەن عانا تٷگەندەي الاسىڭ. ەندەشە بالا اتاۋلىنى ەكە مۇراتىنىڭ جاس تەنگە الماسقان جاڭا بٸر مٷمكٸندٸگٸ دەسەك تە بولاتىنداي. قىتايدىڭ كٶنە بٸر ماقالى دا وسى ويىمىزدىڭ وندىعىنا دٶپ كەلەدٸ. «بالا ەكەدەن قانشا جاس كٸشٸ بولسا, سونشا جاس ٷلكەن» پەلساپاسىنىڭ استارىندا كەلەر مەزگٸل مۇراگەرٸنٸڭ كٸم ەكەندٸگٸن مويىنداعان ەدٸل بٸتٸمگەرشٸلٸك جاتىر.
بەزبٸرەۋلەر ٷشٸن بالا - بەل قىزىعىنىڭ قۇربانى, يا بولماسا ەرلٸ-زايىپتى ەكەۋدٸڭ تٶسەكي القىنىسىنان پايدا بولا سالعان تٸرشٸلٸك يەسٸ عانا. مۇنداي تاسىر تٷسٸنٸكتٸڭ تٶڭٸرەگٸنەن «جاۋاپكەرشٸلٸك» تۋرالى وي ٸزدەۋدٸڭ دە اسا قاجەتٸ بولا قويماس. بۇل فريدريح نيتسششەنٸڭ ەيگٸلٸ «زاراتۋسترا سولاي دەگەن» ەڭبەگٸندە دە ايىرىقشا ايتىلادى.
مٸنە, الدىمدا قوس پاراعى ايقارا اشىلىپ, فرانتس كافكانىڭ كٸتابى جاتىر. جازۋشىنىڭ «ەكەگە حات» دەپ اتالاتىن وسى بٸر تۋىندىسىنداعى ەكە مەن بالا اراسىنداعى قاتىناستى وقىپ وتىرىپ, جون ارقاڭ مۇزداپ سالا بەرەدٸ. ەرينە, مۇنداعى قاتىگەزدٸك تٶركٸنٸ ٶزگە تاقىرىپقا جٷك. بٸزدٸڭ جازباعىمىز كەرٸسٸنشە, مەيٸرٸم مەن سٷيٸسپەنشٸلٸك مەسەلەسٸ. ەلەم ەدەبيەتٸندە ەكە مەن بالا اراسىنداعى ماحابباتتى ابايداي يٸن قاندىرىپ جازعان اقىن نەكەن-ساياق شىعار. مۇنداي عاجايىپ عازالعا بالاما بولۋعا جارايتىن بٸردەن-بٸر شىعارما كٶنە دەۋٸردەگٸ يسپان اقىنى حورحە مانريكەنٸڭ «ەكە ٶلٸمٸنە ارناۋ» اتتى تۋىندىسى دەگەن بولار ەدٸك. پوەمانىڭ قىسقاشا عانا مازمۇنى مىناعان سايادى. ٶمٸردٸ ٶزەنگە تەڭەگەن اقىن «ٶلٸم اتاۋلى سول ٶزەندٸ ٶزٸنە تارتقان تٷپسٸز تەرەڭ تەڭٸز سەكٸلدٸ, بەرٸمٸز دە اعىپ كەلٸپ سوعان قۇيامىز» دەيدٸ. ەكەسٸ دون رودريگەنٸ جوقتاپ ومىراۋىن جاسقا بوياعان شايىر ەكە داڭقىن اسپانداتا جىرلاپ, ونىڭ باتىرلىعى مەن بٸلگٸرلٸگٸن يۋليي تسەزارگە, ال شىنشىلدىعى مەن شەشەندٸگٸن تسيتسەرونعا تەڭەيدٸ. ٶلٸمدٸ ٶنەر دەرگەيٸندە قابىلداۋعا ٷيرەتكەن وسى بٸر پوەمانىڭ نەگٸزگٸ ٶزەگٸندە قۋراي ٷنٸندەي ۋٸلدەپ تاعى بٸر سارىن ەستٸلٸپ تۇرادى. وسى سارىن ابايدىڭ ەكەسٸ قۇنانباي مەن باۋىرى وسپاندى جوقتاعانداعى زارىنا قاتتى كەلەدٸ ( بٸر قىزىعى, حاكٸمنٸڭ قۇنانبايدى شىڭعىس حان مەن ەسكەندٸرگە, وسپاندى پلاتون مەن سوكراتقا تەڭەگەن جولدارى حورحە ٶلەڭٸنٸڭ بەينە بٸر جالعاسى سەكٸلدٸ). قوس شىعارمانى ٶزارا جىمداستىرىپ تۇرعان ورتاق مەسەلە ەكە مەن بالا اراسىنداعى عاجايىپ ماحاببات تاقىرىبى. مٸنە, بٸزدٸڭ دە ٸزٸنە تٷسٸپ ٸندەتپەك شارۋامىز دەل وسى بولعالى تۇر.
ۋاقىت تٸلشەسٸ حورحەدەن قۇنانباي بالاسىنا قاراي اۋىسقاندا اتالعان كەيٸپكەرلەر توبى تولىعىمەن ورىن الماستىرىپ ٷلگەرەدٸ. مۇنداعى ەڭ باستى ايىرماشىلىق, ەكە ٶز پەرزەنتٸن ٶلگەننەن كەيٸن ەمەس, كەرٸسٸنشە كٶزٸ تٸرٸسٸندە ۇلىقتايدى. وسى ورايدا مىنا بٸر مەسەلەنٸڭ دە باسىن بارىنشا اشالاپ ايتقىمىز كەلەدٸ.
گۋمانيتارلىق عىلىمدا سٸرەسكەن ستەرەوتيپتەردٸ سٶز قىلماعاندا, بەلگٸلٸ اۆتوريتەتتەردٸڭ اتاعى مەن داڭقى الدىڭعى شەپتە جٷرەدٸ. ولاردىڭ ەڭبەگٸنەن كٶرٸ ەسٸمدەرٸنٸڭ بٸرٸنشٸ بولىپ كۋەگەرلٸككە تارتىلىپ جاتاتىنى دا سوندىقتان. بٸر قىزىعى, سول «دانىشپاندار» دۇرىس دەپ تاۋىپ, باتاسىن بەرگەن دەرەكتٸ سەنٸڭ اقىلىڭ مەن جٷرەگٸڭ, تٷيسٸگٸڭ مەن تانىمىڭ ەش قابىل ەتپەسە شە? سوندا نە ٸستەۋگە بولادى?
مٸنە, بۇل شاققا دەيٸن مىڭ عالىمنىڭ اۋىزىمەن «عاشىقتىق جىرى» دەپ مويىندالىپ, ات قويىلىپ, ازان شاقىرىلعان حاكٸم ەڭبەگٸنٸڭ بٸرٸ – «كٶزٸمنٸڭ قاراسى» ٶلەڭٸ.
ال بٸزدٸڭ پايىمداۋىمىزشا مۇنىڭ «ماحابباتقا», ونىڭ ٸشٸندە ەيەل زاتىنا ەشقانداي دا قاتىسى جوق. بۇل ابايدىڭ تەنٸ بٶلەك دەمەسەڭ شىعاردا جانى بٸر, جالعانداعى شىن «عاشىعى» ەبدٸراحمانعا ارنالعان ٶلەڭٸ دەيمٸز.
كٶزٸمنٸڭ قاراسى,
كٶڭٸلٸمنٸڭ ساناسى.
بٸتپەيدٸ ٸشٸمدە,
عاشىقتىڭ جاراسى.
راس, ەبدٸراحمان اباي ٷشٸن «كٶزٸنٸڭ قاراسى» مەن «كٶڭٸلٸنٸڭ ساناسى» ەدٸ. بالقوجا بيدٸ بەك ىنتىزار ەتكەن ىبىراي سەكٸلدٸ «ٷمٸت ەتكەن كٶزٸمنٸڭ نۇرى بالام» ىقىلاسىنىڭ شىن يەسٸ-تۇعىن. بۇعان ەندٸ پەرزەنت اتاۋلى دٶڭگەلەك دٷنيەگە قايىرا كەلگەن ٶزٸڭنٸڭ جاس «كٶزقاراسىڭ» مەن «قاراشىعىڭ» ەكەندٸگٸن تاعى دا قوسىڭىز.
وسى جەردە مەسەلەنٸڭ مييا تامىرىنداي ماتاسىپ, باسقا جاققا قاراي باعدار تارتىپ كەتۋٸنە تٶرتٸنشٸ جولداعى تۇرعان «عاشىقتىق» سٶزٸنٸڭ كٶپ ەسەرٸ بولعانعا ۇقسايدى. بۇعان باستى سەبەپ, كەشەگٸ ماتەرياليستٸك يدەيا «ماحاببات» پەن «جار» ۇعىمدارىن سانامىزعا تەك ەيەل وبرازى رەتٸندە عانا سٸڭٸرٸپ, ودان اسىرا ويلاي المايتىن موجانتوپاي تٷسٸنٸككە تٷسٸردٸ عوي. ال باعزىداعى بابالار پايىمى ٷشٸن «ماحاببات» پەن «جار» ۇعىمدارى كەدٸمگٸ قۇدايلىق تانىم بولاتىن. بۇل سٶزٸمٸزگە شەكەرٸم قاجىنىڭ مىنا بٸر ٶلەڭٸ كۋە.
«...مەنٸڭ جارىم قىز ەمەس,
حاقيقاتتىڭ شىن نۇرى.
ونى سەزەر سٸز ەمەس,
كٶزگە تاسا بۇل سىرى.
جاسىرىپ تۇر جار ٶزٸن,
باس كٶزٸمەن قاراما.
جٷرەگٸڭنٸڭ اش كٶزٸن...»
قازاقتىڭ «قۇداي جار بولسىن» سٶزٸنٸڭ شىن ماعىناسى دا وسى بٸر ويدا جاتقانعا ۇقسايدى. عاشىقتىق – اسقاق ۇعىم. عاشىقتىقتا تەك بيٸكتەۋ مەن قۇرباندىق قانا بار. ايتالىق, ادام ٶزٸنەن تٶمەن جانعا ەشقاشان عاشىق بولمايدى. ال قۇمارلىقتا كەرٸسٸنشە, شالبارلىق شەككە دەيٸن قۇلدىراۋ مەن تٶمەندەۋ بار (بٸردەن ايتايىن, ماحاببات پەلساپاسىندا ەشقانداي «نەكە قاعيداسى» مەن «سەكس ۇعىمى» جوق).
عاشىقتىق جان قالاۋىنان تۋسا, قۇمارلىق كەرٸسٸنشە تەن قالاۋىنان تۋادى. ەكەۋٸ سىرتتاي بٸرٸنە-بٸرٸ قاتتى ۇقساعانى بولماسا, مٷلدە كەراعار ۇعىمدار. حاكٸمنٸڭ «عاشىقتىق, قۇمارلىق پەن ول ەكٸ جول» دەپ اراسىن اشالاپ ايتىپ وتىرعانى دا سول. بٸزدٸڭ ەڭ باستى قاتەلٸگٸمٸز «عاشىقتىق» سٶزٸنٸڭ شىن تابيعاتىن تاني الماعانىمىزدا بولىپ وتىر عوي. شەكەرٸم ٶلەڭدەگٸ «جار» تٷسٸنٸگٸ سەكٸلدٸ بۇل جەردەگٸ «عاشىقتىق» سٶزٸ دە ساكرالدٸ ۇعىم. ەندەشە «عاشىقتىق» ۇلت پەن ۇلىس, ەركەك پەن ەيەل دەپ ەستە بٶلٸنبەيدٸ. وندا تەك ىنتىزار ادرەسكە دەگەن الاپات سٷيٸسپەنشٸلٸك پەن سەرۋار ماحاببات قانا بولادى. مٸنە, ابايدىڭ اقۋالى دا وسىنى مەڭزەيدٸ.
قازاقتىڭ داناسى,
جاس ٷلكەن اعاسى.
بار دەمەس سەندەي بٸر
ادامنىڭ بالاسى.
قۇدايشىلىعىن ايتايىقشى, وسى بٸر شۋماقتىڭ ەيەل زاتىنا نەندەي قاتىسى بار? ٶلەڭ الاش بالاسىنىڭ «داناسى» مەن «اعاسى» بولار ازاماتىنا سالماق تٷسٸرٸپ تۇرعان جوق پا? ەكەنٸڭ ەبدٸراحمانعا ارناعان:
«جاسقا جاس, ويعا كەرٸ ەدٸڭ», «...كٶرگەنٸ مەن بٸلگەنٸ, جٷزگە كەلگەن شالدان كٶپ». «...باسىڭا قۇداي بەرٸپتٸ, ٶلشەۋسٸز قىلىپ اقىلىن» دەگەن ٶلەڭ جولدارى تٶبەدەگٸ شۋماقتىڭ شىن دەلەلٸ عوي. مۇنى مٸسە تۇتپاساڭىز, اقىننىڭ «ەبدٸراحمان ناۋقاستانىپ جاتقاندا» جازعان ٶلەڭدەرٸ مەن ول دٷنيەدەن ٶتكەننەن كەيٸنگٸ توپتاماسىنا قايىرا بٸر نازار اۋدارۋىڭىزدى سۇرايمىز.
جىلايىن, جىرلايىن,
اعىزىپ كٶز مايىن.
ايتۋعا كەلگەندە,
قالقاما سٶز دايىن.
اباي سول سٷيٸكتٸ پەرزەنتٸنە عانا ارناپ ون ەكٸ ٶلەڭ جازعانى مەلٸم. كەز كەلگەن قالامگەردٸڭ ٶزٸندٸك سٶزدٸك قورى مەن وي اعىسى بولادى دەسەك, اتالعان ٶلەڭدەگٸ: «...ٶزگەشە بولىپ جارالعان, ايىرىلدىم قالقام جارىمنان». «...مەن بٸلەمٸن, قايتەيٸن, مۇنداي اسىل تۋمايدى». «...قىلىعىڭ, قالقام, كەتەر مە, جالعاندا مەنٸڭ ويىمنان». «...سول قالقامدى قويماعان, زامانا نەتكەن تار ەدٸ» دەپ كەلەتٸن ٶلەڭ جولدارى جوعارىداعى شۋماقتىڭ ەش اينا-قاتەسٸز قايتالانعان ٶز انالوگيياسى ەمەس پە? وسى جەردەگٸ تٶرت شۋماق ٶلەڭنٸڭ ٶن بويىنان تابىلعان «عاشىقتىق جاراسى», «جاس ٷلكەن اعاسى», «قالقاما سٶز دايىن» سەكٸلدٸ ٶز ەن تاڭباسى بار ۇعىمدار, بۇل جەردە دە كەڭٸنەن تارقاتىلىپ, قايىرا بوي كٶرسەتٸپ تۇرعاندىعىن انىق اڭعارۋىمىزعا بولادى.
جٷرەكتەن قوزعايىن,
ەدەپتەن وزبايىن.
ٶزٸ دە بٸلمەي مە,
كٶپ سٶيلەپ سوزبايىن.
مٷرسەيٸت بٸكٸ بالاسىنىڭ قولجازباسىمەن جارييالانعان ابايدىڭ العاشقى جيناعىندا «كٶزٸمنٸڭ قاراسى» ٶلەڭٸ 1891 جىلى جازىلعان دەپ كٶرسەتٸلگەن ەكەن. ەبدٸراحماننىڭ 1895 جىلى نە بارى جيىرما جەتٸ جاسىندا مەرت بولعاندىعىن ەسكەرسەك, اتالعان عازال سٷيٸكتٸ ۇلىنىڭ كٶزٸ تٸرٸسٸندە تۋعان. بٸز اقىننىڭ «ٶزٸ دە بٸلمەي مە» يشاراسىنان وسىنى اڭعارامىز. ەكٸنشٸ جاعىنان, وسى بٸر ٶلەڭ جولدارى ەكە مەن بالا اراسىندا ورناعان شىن اسىقتىقتىڭ ۇلىنا دا ايپاراداي انىق ەكەندٸگٸن ەيگٸلەپ تۇر. نە بارى تٶرت شۋماق ٶلەڭنەن عانا تۇراتىن وسى عازالدىڭ سوڭعى جولى اقىننىڭ سٶز تٷيٸنٸ ٸسپەتتٸ. ەندٸ «كٶپ سٶيلەپ سوزبايىن» دەپ ٶز-ٶزٸنە توقتام جاسايدى.
جالپى ابايدىڭ شىعارماشىلىق داعدىسىندا ەكٸ سٶيلەۋدٸڭ اتىمەن جوق ەكەندٸگٸن ەسكەرسەك, وسىمەن ٶلەڭ تەمەمدالۋعا تيٸس ەدٸ. قايىرا ايتايىق, «كٶپ سٶيلەپ سوزبايىن» دەگەن سوڭ, وسىمەن ٶلەڭ بٸتۋگە تيٸس-تۇعىن. جوق, ٶكٸنٸشكە قاراي ولاي بولماي شىقتى.
«تەرەڭدەپ قارايسىڭ, تەلمٸرٸپ تۇرمايسىڭ...» دەپ باستالاتىن ٶزگە ينەرتسييالى ون سەگٸز شۋماقتان تۇراتىن بۇعان بٸر قاتىسى جوق ەكٸنشٸ بٸر ٶلەڭنٸڭ ەش سەبەپسٸز بۇعان قوسىلىپ كەتۋٸ, نەگٸزگٸ شىندىقتىڭ كٶزٸن بٸتەپ تاستاعان. سٸز بەن بٸزدٸڭ تاپا-تالتٷستە ايداي اقيقاتتى اجىراتا الماي ساندالىپ وتىرعانىمىزدىڭ سەبەبٸ دە سودان.
اباي شىعارماشىلىعىندا مۇنداي بٸر-بٸرٸنە ەش قاتىسى جوق ەكٸ ٶلەڭنٸڭ قوسىلىپ كەتۋٸ نەمەسە كەرٸسٸنشە بٸرگە بەرٸلۋگە تيٸس ٶلەڭدەرٸنٸڭ اجىراپ كەتۋٸ سەكٸلدٸ جايلاردى كٶپ بولماسا دا كٶزٸڭ شالىپ قالادى.
ايتالىق, «بٸر دەۋرەن كەمدٸ كٷنگە – بوزبالالىق» ٶلەڭٸندەگٸ:
«توي بولسا, تون كيەلٸك, جٷر, بارالىق,
بٸرٸمٸزدٸ بٸرٸمٸز اۋدارالىق.
ات ارىقتار, تون توزار, قادٸر كەتەر,
كٷلكٸنٸ ونشا كٷيلەپ, شۋلامالىق»
ٶلەڭٸ بٸزدٸڭ ويىمىزشا «جٸگٸتتەر, ويىن ارزان, كٷلكٸ قىمبات» ٶلەڭٸنٸڭ ساناتىندا تۇرۋى تيٸس. نەگە دەسەڭٸز, ٶلەڭنٸڭ بٸرٸنشٸ شۋماعى ەكٸنشٸ شۋماعىنا ەمەندا ٶز سەۋلەسٸن تٷسٸرەدٸ دەسەك, وسى جەردەگٸ تٷسٸنٸكسٸز بولىپ تۇرعان «اۋدارالىق» سٶزٸ تٶمەندەگٸ ٶلەڭنٸڭ ەش سولىعى باسىلماعان ٶز جالعاسى ەكەندٸگٸن بٸردەن بٸلدٸرٸپ تۇر. ەرينە, بۇل جەردەگٸ «اۋدارالىق» ۇعىمىنىڭ ات اۋدارىسپاق ويىنىنا ەشقانداي دا قاتىسى جوق.
«...بٸر جەردە بٸرگە جٷرسەڭ باسىڭ قوسىپ,
بٸرٸڭنٸڭ بٸرٸڭ سٶيلە سٶزٸڭ توسىپ.
بٸرٸڭدٸ بٸرٸڭ عيززەت قۇرمەت ەتٸس,
تۇرعانداي بەينە قورقىپ, جانىڭ شوشىپ».
وسى قاز-قاتار تۇرۋعا تيٸس قوس شۋماق ٶلەڭ ٶزارا ەكٸ ٶلەڭگە بارىپ سٸڭٸپ كەتپەگەندە جوعارىداعى قارامەن بەرٸلگەن «اۋدارالىق» ۇعىمىنىڭ «...بٸرٸڭنٸڭ بٸرٸڭ سٶيلە سٶزٸڭ توسىپ» ەسكەرتپەسٸنە قاراپ-اق مۇنىڭ «اۋدارالىق» ەمەس, ياعني بٸر بٸرٸمٸزدٸ قاشاندا «اڭعارالىق» ەكەندٸگٸن وپ وڭاي-اق اجىراتىپ الا قوياتىن ەدٸك قوي. دەل وسىنداي ەكٸ قوسپا ٶلەڭدٸ «جازعىتۇرىم» اتتى عازالىنان دا ۇشىراتۋعا بولادى. وسى ٶلەڭنٸڭ 11 شۋماعىنان كەيٸنگٸ جالعاساتىن «كٷن جوقتا كٸسٸمسٸنەر جۇلدىز بەن اي» دەپ باستالاتىن بەس شۋماق ٶلەڭنٸڭ باستاپقى تاقىرىپقا تٸپتٸ دە قاتىسى جوق.
ەرينە, سٶز ورايى كەلگەن سوڭ ايتىپ وتىرعانىمىز بولماسا, مۇنىڭ بەرٸ كٶلەمدٸ بٸر زەرتتەۋ ماقالاعا لايىق شارۋالار عوي.
ايتپاقشى, ۇمىتىپ تا بارادى ەكەنبٸز. ابايدىڭ وسى «كٶزٸمنٸڭ قاراسى» ەنٸ جۇمىر جەر بەتٸندەگٸ ەر قازاق بالاسىنا تانىس دەسەك اسىرا ايتقاندىعىمىز ەمەس. سول بەرٸمٸز «بٸلەتٸن» ەن ابايدىڭ تٷپنۇسقا تۋىندىسى ەمەس, ٶزگەرٸسكە ۇشىراپ وپەراعا بەيٸمدەلگەن ۆەرسيياسى عانا. العاش دومبىرا تابيعاتىنداعى ٶزٸنٸڭ تٶل نۇسقاسىن ارۋاقتى ەنشٸ مەدەنيەت ەشەكەەۆتٸڭ ٷنتاسپاسىنان ەستٸگەندە, كٶڭٸلدٸڭ ايران-اسىر بولعانى بار.
باقساق, ەن ەۋەنٸندە ەيەل بەينەسٸ دەگەن اتىمەن جوق, كەرٸسٸنشە كەلەر ۋاقىتقا دەگەن سەنٸم مەن ٷلكەن ٷمٸتتٸ كٶرەمٸز. سول ٷكٸلٸ ٷمٸتتٸڭ الاۋگەر كەيٸپكەرٸ ەن ەۋەزٸنٸڭ ٶن بويىندا ٷنەمٸ مەنمۇندالاپ تۇرادى.
مۋزىكا ماماندارى «قازاقتىڭ كٶپتەگەن ەندەرٸ ەيەل زاتىنا ارنالعان» دەيدٸ. بەلكٸم, سولاي دا شىعار, بٸراق بۇل جەردەگٸ «عاشىقتىقتىڭ» وعان ٷش قايناسا دا سورپاسى قوسىلمايتىنىن قاداپ تۇرىپ ايتقىمىز كەلەدٸ.
«كٶزٸمنٸڭ قاراسى» – كٶزٸنٸڭ قاراشىعىنداي بولعان ەبدٸراحمانعا ەكە تاراپىنان جازىلعان عاجايىپ تۋىندى. اقىننىڭ اماناتىنداي بولعان وسى بٸر ٶلەڭدٸ تالداۋعا, شىنىمدى ايتسام, كٶپكە دەيٸن جٷرەكسٸنٸپ جٷردٸم. يە, ۋاقىت تولعاعىمەن ٸشكە تٷسكەن شەمەن ويدىڭ «شەر تولقىتقانداعى» شىققان سەتٸ بٷگٸن بولدى.
نە نەرسەنٸڭ بولسىن ٶز ەدەبٸ بار عوي. ەندەشە «كٶپ سٶيلەمەي», بٸز دە سٶزٸمٸزدٸ وسى جەرٸنەن تەمام ەتەيٸك.
ىقىلاس وجايۇلى,
«Qazaqstan Tarihy» پورتالى
