ەكٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىستان كەيٸن كورەي ەلٸنٸڭ ەكونوميكاسى ادام كٶرگٸسٸز قۇلدىرادى. تٸپتٸ ەلەمدەگٸ ەڭ كەدەي مەملەكەتتەردٸڭ قاتارىنا قوسىلدى. 1962 جىلعى دامۋ كٶرسەتكٸشٸ بويىنشا وڭتٷستٸك كورەيا ازييا ەلدەرٸنٸڭ ٸشٸندە سوڭىنان ساناعاندا ٷندٸستاننان كەيٸن ەكٸنشٸ ورىندا تۇردى.
حالقىنىڭ قامىس شاقاي مەن شيدەن توقىلعان دٶڭگەلەك قالپاقتان باسقا ٸلٸپ الار كيٸمٸ بولمادى. وسى تۇستا ەلدٸ مۇنداي كٷيدەن قۇتقاراتىن تەك ۇلتتىق يدەولوگييا ەكەنٸن تٷسٸنگەن بٸر زييالىلار ەل باسىندا وتىرعان تۇلعالارعا بارىپ, «كورەي حالقى تاۋىقتان جاقسى ما, ەلدە جامان با?» دەگەن جالعىز سۇراق بويىنشا بٷكٸلحالىقتىق ساۋالداما جٷرگٸزۋگە ٷگٸتتەيدٸ. ساۋالداما جٷرگٸزٸلەدٸ. ەرينە, ەل تۇرعىندارى تٷگەلدەي «كورەي ادامى تاۋىقتان جاقسى» دەگەن جاۋاپقا توقتايدى. ولاي بولسا, دەيدٸ جوعارىداعى زييالىلار: «ەربٸر كورەي تاۋىقتان بۇرىن ويانىپ, ٸسكە كٸرٸسسٸن» دەپ ٷندەۋ تاستايدى. وسى بٸر قاراپايىم عانا ساۋالداما كٷللٸ حالىقتى ەرتە تۇرىپ, ەڭبەككە جۇمىلدىرا العان. بۇل – بٸر.
ەكٸنشٸدەن, ەلدٸڭ ەكونوميكالىق ەلەۋەتٸن كٶتەرٸپ, ٶندٸرٸس ورىندارىن اشۋ ٷشٸن اسا قوماقتى قارجى كەرەك بولادى. ونى قايدان تاپپاق? ەل اعالارى اقىلداسا كەلە, ەكٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىستان كەيٸن قاق جارىلعان نەمٸس جۇرتىنىڭ بٸر بٶلٸگٸ گەرمانييا فەدەراتيۆتٸك رەسپۋبليكاسىنان قارىزعا قارجى سۇراپ, ەلشٸ اتتاندىردى. ول تۇستا نەمٸستەر قاندى سوعىستا قيراپ قالعان ٶندٸرٸس وشاقتارىن جانداندىرۋ ٷشٸن جانتالاسىپ جاتقان. اۋىر جۇمىس اتقاراتىن شاحتالار مەن ەمحانالاردا تازالىقشىلار جەتٸسپەيتٸن. كورەيلەر وسى ەكٸ جۇمىستى ٶزدەرٸ اتقارىپ, العان قارىزدى جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەك اقىسى ارقىلى تٶلەۋگە كەلٸسٸپ, 140 ميلليون ماركا نەسيە الادى.
سٶيتٸپ ٷكٸمەت كٷللٸ كورەي جاستارىنا ساۋعا سالادى. «كورەي حالقىنىڭ بولاشاعى ٷشٸن جاس جانىن پيدا ەتٸپ, شەتەلگە اقىسى از جۇمىسقا كٸم بارادى?». قولما-قول 46 مىڭ قىز-جٸگٸت بٸلەك سىبانىپ شىعادى. كٶبٸ ورتا مەكتەپتٸڭ جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى. «ەلٸمنٸڭ ەرتەڭٸ ٷشٸن – ەڭبەگٸم ساداقا». وسىلاي دەپ كەمپۋ ەۋەجايىنان ۇشاققا وتىرعان جانكەشتٸ جاستار گەرمانييانى بەتكە الادى. جاس قىزدار ادام اياعى جەتپەيتٸن قيىرداعى اۋىلدىق ەمحانالارعا جٸبەرٸلەدٸ. ولاردىڭ ٸستەيتٸن جۇمىسى – ٶلگەن ادامداردىڭ مٷردەسٸن تازالاپ, جۋۋ. بۋىنى قاتىپ, بەلٸ بەكٸمەگەن بويجەتكەن ٷشٸن تاڭنان كەشكە دەيٸن مەيٸتپەن بٸرگە بولۋ قانداي قيىن. بٸراق ولار تٶزدٸ. بٸردە-بٸرٸ كەرٸ قايتقان جوق.
ال 1000 مەترلٸك تەرەڭ شاحتانىڭ استىنا تٷسكەندەر شە?! تار قاپاستا تۇنشىعىپ كٶمٸر قازدى. نەمٸستەر 8 ساعات جۇمىس ٸستەسە, كورەيلەردٸڭ كٷندٸك نورماسى – 10 ساعات. سەبەبٸ بەلگٸلٸ. العاشىندا دالانىڭ جابى جىلقىسىنداي تاپالتورى كورەيلەرگە كٷلە قاراعان جەرگٸلٸكتٸ جٸگٸتتەر كەشٸكپەي ولاردىڭ شىدام-تٶزٸمٸنە باس شايقادى.
سٶيتٸپ 1963 جىل تۋعاندا فەدەراتيۆتٸك گەرمانييا باسشىسىنىڭ شاقىرتۋىمەن وڭتٷستٸك كورەيا پرەزيدەنتٸ پاك جون حي ەلدٸڭ استاناسى بوننعا كەلدٸ. كورەي ەلٸنٸڭ باسشىسى گەرمانييا كانتسلەرٸمەن بٸرگە ەلٸنٸڭ ەرتەڭٸ ٷشٸن «قۇرباندىق توقتىسىنا» اينالعان جاستارمەن جٷزدەسۋگە بارادى. كورەي باسشىسىن جەرلەستەرٸمەن جٷزدەستٸرۋ ٷشٸن 500 ورىندىق زال دايىندالىپتى. زالعا كٸرٸپ كەلگەن پاك جون حي قارسى الدىندا قاراقوجالاق كٷيەلەش كۋرتكا كيگەن جۇمىسشى جاستاردى كٶرەدٸ. بارلىعىنىڭ بەت-ەلپەتٸ قارا قويدىڭ ٷيٸتٸلگەن باسىنداي كٷرەڭ قوشقىل. باۋىرلاستارىنىڭ جٷزٸن كٶرگەن پرەزيدەنت ەڭٸرەپ قويا بەرٸپتٸ. تٸپتٸ ٶز ەلٸنٸڭ ەنۇرانى شىرقالعان كەزدە دە كٶز جاسىن تىيا الماپتى.
سونداعى جىلاپ تۇرىپ ايتقانى: «ۋا, مەنٸڭ قىراندارىم, سەندەر كورەي حالقىنىڭ جارقىن بولاشاعى ٷشٸن مىڭ مەتردەگٸ جان بالاسى شىدامايتىن تار قاپاستا ەڭبەك ەتٸپ جاتىرسىڭدار. ۋا, بويجەتكەن ارۋلار, سەندەر ارتتا قالعان اش-جالاڭاش باۋىرلارىڭدى تاماققا تويدىرىپ, كيٸمگە كەنەلتۋ ٷشٸن جات جەردە ٶلگەن ادامنىڭ مەيٸتٸن جۋىپ جٷرسٸڭدەر. سەندەردٸڭ وسى بٸر جانكەشتٸ ٸستەرٸڭدٸ كورەي حالقى مەڭگٸ ۇمىتپايدى». پرەزيدەنتٸنٸڭ ەڭٸرەگەن تٷرٸن كٶرگەن جانكەشتٸ جاستار دا جىلاپ تۇرىپ: «بٸز ەشقاشان العان بەتتەن قايتپايمىز», دەگەن ەكەن.
قىزىق بولعاندا, مۇنداي وقيعانى كٶزٸ كٶرٸپ, تٸرٸدەي كۋە بولعان گەرمانييا كانتسلەرٸ ليۋدۆيگ ەدحاردتىڭ ٶزٸ شىداي الماي, كٶزٸنەن مونشاق-مونشاق جاس ٷزٸپتٸ. ٶيتكەنٸ كورەي پرەزيدەنتٸ قوناق ٷيدە دە, كٶلٸك ٸشٸندە وتىرىپ تا, رەسمي كەزدەسۋ كەزٸندە دە تەك جىلاۋمەن بولعان ەكەن.
رەسمي كەزدەسۋدٸڭ ٷشٸنشٸ كٷنٸ جوعارى پالاتا دەپۋتاتتارى الدىندا سٶز سٶيلەگەن پاك: «سٸزدەردەن ٶتٸنەرٸم, بٸزگە سەنٸپ نەسيە بەرٸڭٸزدەر, بٸز دە سٸزدەر سيياقتى كٶركەيٸپ, گٷلدەنەيٸك. كورەي حالقى ۋەدەسٸن ورىندايدى. قارىزدى قايتارامىز» دەيدٸ. نەتيجەسٸندە, اسا كٶپ مٶلشەردە كٶمەك الادى. وسى قارجىنىڭ ارقاسىندا 1965 جىلدان باستاپ وڭتٷستٸك كورەيا رەسپۋبليكاسى ەلەم نارىعىنا تاۋار ەكسپورتتاۋعا قول جەتكٸزدٸ. قازٸرگٸ قال-احۋالىن ٶزدەرٸڭٸز كٶرٸپ وتىرسىزدار.
بەكەن قايراتۇلى
