فوتو: adyrna.kz
قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸس دەپۋتاتى, «اق جول» فراكتسيياسى مٷشەسٸ قازىبەك يسا ەلٸمٸزدٸ تٷبەگەيلٸ جاڭعىرتۋ ٷشٸن اۋقىمدى رەفورما باستاعان پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ جولداۋىنان بەرٸ ٷش جىلدىڭ ٸشٸندە ٸرگەلٸ ٶزگەرٸستەر جاسالدى دەپ ەسەپتەيدٸ. بۇل تۋرالى Ult.kz حابارلايدى.
"جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم ارقىلى اتا زاڭعا تٷزەتۋلەر ەنگٸزٸلدٸ. پارلامەنتتٸڭ ىقپالى ارتىپ, ەسەپ بەرەتٸن ٷكٸمەتكە جاۋاپكەرشٸلٸك جٷكتەلدٸ. كونستيتۋتسييالىق سوت قۇرىلدى. جاڭارعان اۋىل ەكٸمدەرٸنٸڭ 72 پايىزىنىڭ ٷشتەن بٸرٸ – بۇرىن مەملەكەتتٸك قىزمەتتە بولماعان جاڭا ادامدار بولعاندىقتان, جاڭا لەپ كەلدٸ. اۋداندار مەن وبلىستىق ماڭىزدى قالالاردىڭ 45 ەكٸمٸ سايلاندى. ال بيىلدان باستاپ بارلىق اۋدان ەكٸمدەرٸن حالىق تٸكەلەي سايلايدى. حالىق سايلاعان ەكٸم حالىق الدىندا ەسەپ بەرەدٸ, ياعني قارقىندى قايرات كٶرسەتۋگە ۇمتىلادى", -دەيدٸ دەپۋتات.
قازىبەك يسانىڭ ايتۋىنشا ٶتكەن وتىز جىلدىق بيلٸكتٸڭ وراسان زور زاردابى ٶتٸپ كەتكەن ەل تٷبەگەيلٸ ٶزگەرٸستەردٸڭ تەز جەنە قارقىندى دا, اۋقىمدى جٷرگەنٸن قالايدى. بٸراق ٶمٸردەگٸ ٶزگەرٸستەردٸ بٸر نٷكتەنٸ باسىپ قالساڭ, بەرٸ بٸردەن ٶزگەرٸپ كەتەتٸن ەرتەگٸدەگٸ عاجايىپپەن شاتاستىرماۋ كەرەك.
"باتپانداپ كٸرگەن اۋرۋ مىسقالداپ شىعادى" دەيدٸ اتام قازاق. دەگەنمەن, وتىز جىل سٸرەسكەن سەڭدٸ ٷش جىلدا قوزعاپ جٸبەرگەن ناقتى ٶزگەرٸستەر كٶز الدىمىزدا ٶتۋدە. مەملەكەتكە قايتارىلعان زاڭسىز اكتيۆتەر قۇنى ەكٸ تريلليون تەڭگەدەن اسادى. "ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ" بەرٸنە بٸردەي "زاڭ مەن تەرتٸپ" قاعيداتى بولماسا, بۇلاردىڭ بٸرٸ دە بولماس ەدٸ. دەل وسى قاعيدات پرەزيدەنتتٸڭ باستى جەڭٸسٸ دەپ بٸلەمٸن. ۇلتتىق قوردان بالالار بولاشاعى ٷشٸن قارجى سالۋدى الدىمەن ٶزدەرٸنٸڭ جەكە بايلىقتارىن كٶبەيتۋدٸ ويلاعان بۇرىنعى بيلٸك ەشقاشان بولۋى مٷمكٸن ەمەستەي كٶرسەتەتٸن. ال قازٸر بەرٸ دە مٷمكٸن بولىپ, ەر بالانىڭ ەسەپشوتىنا العاشقى سالىمدار تٷسٸپ جاتىر", -دەيدٸ دەپۋتات.
ق. يسانىڭ سٶزٸنشە التىن وردا تٷگٸلٸ الاشتىڭ اتىن ايتقىزباعان كەشەگٸ وتىز جىل ارتتا قالىپ, جوشى حانعا ۇلىتاۋدا, الاش كٶسەمدەرٸنە استانادان باستاپ, كٶپتەگەن قالالاردا اسقاقتاعان ەسكەرتكٸشتەرٸ ورناۋدا. ونىڭ پٸكٸرٸنشە بۇل ٸستەردٸڭ بارلىعى تٸكەلەي مەملەكەت باسشىسى – قاسىم-جومارت كەمەلۇلىنىڭ تٸكەلەي پەرمەنٸمەن ٸسكە اسىرىلىپ كەلەدٸ.
سونىمەن قاتار مەجٸلٸسمەن ۇلتتىق يدەولوگيياعا دا توقتالىپ ٶتتٸ.
"تاريحتان بەلگٸلٸ, قانداي ەل بولسا دا, ۇلتتىق يدەيا بولماسا, دامۋى قارقىندى بولمايدى! كەشە ٶتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا مەملەكەت باسشىسى تاپسىرعان مەملەكەتتٸڭ ٸشكٸ ساياسات تۇجىرىمداسىن جاساۋدى تاپسىرۋى – ۇلتتىق يدەولوگييانىڭ باستاماسى ەكەنٸ انىق. قازاقستاننىڭ ۇلتتىق يدەولوگييالىق كونتسەپتسيياسىن جاساعان پارتييا رەتٸندە «اق جول» ٸشكٸ ساياسات تۇجىرىمداماسىن جاساۋعا ٶز ٷلەسٸن قوسا الادى. ال ۇلتتىق بٸرەگەيلٸككە باستايتىن ۇلتتىق يدەولوگييانىڭ نەگٸزٸ - مەملەكەتتٸك تٸل! ەلەمدٸك تەجٸريبەدەن ەيگٸلٸ جايت - كەز كەلگەن مەملەكەتتٸڭ ازاماتتارىن بٸرٸكتٸرەتٸن باستى قۇرال - مەملەكەتتٸك تٸلٸ. عىلىمنىڭ, جاھاندى جاۋلاپ كەلە جاتقان جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ نەگٸزٸ مەملەكەتتٸك تٸل بولۋىنا باسا نازار اۋدارعان مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ: «قازاق تٸلٸ – ۇلتتىق بٸرەگەيلٸگٸمٸزدٸڭ نىشانى. ەل بٸرلٸگٸن نىعايتا تٷسەتٸن باستى قۇندىلىعىمىز!»-دەپ, اتاپ كٶرسەتكەندەي, بٸرەگەي ۇلتقا اينالۋدا مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ مەرەيٸ ارتۋىن ٸسكە اسىرۋعا بەرٸمٸز ٶز ٷلەسٸمٸزدٸ قوسۋعا تيٸسپٸز", -دەيدٸ ول.
كونستيتۋتسييانىڭ جاڭا رەداكتسيياسىنىڭ 6-بابىنا سەيكەس «جەر مەن جەر قويناۋى حالىققا تيەسٸلٸ».
قازاقستاندا ەلەمدٸك بانك زەرتتەۋٸنشە, سيرەك اسىل قازىنالار جاتقان 5 مىڭ كەنٸشتٸڭ قۇنى 46 تريلليون دوللاردان اسادى.
2022 جىلى مەملەكەت باسشىسى بۇرىنعى ٶنٸمدٸ بٶلۋ تۋرالى كەلٸسٸمشارتتار 30 جىل بۇرىن باسقا جاعدايدا جاسالعانىن, ەندٸ ولارعا تٷزەتۋ ەنگٸزۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى.
«اق جول» پارتيياسى دا ٶنٸمدٸ بٶلۋ تۋرالى كەلٸسٸمشارتتاردى اشىق جارييالاپ, قايتا جاساۋ تۋرالى بٸرنەشە رەت دەپۋتاتتىق ساۋال جاسادى دەپ ايتقان قازىبەك يسا: "قۇداي بەرگەن بٷكٸل ەلدٸڭ بايلىعىن جەكە دارا يەلەنەتٸندەي ول ەشكٸمنٸڭ اتا-باباسىنان قالعان مۇرا ەمەس!" دەدٸ.
ۇلتتىق قۇرىلتايعا دا توقتالىپ ٶتكەن دەپۋتات مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان, بيىل تٶرتٸنشٸ رەت ٶتٸپ, تٶرت قۇبىلامىزدى تٷگەندەپ جاتقان ۇلتتىق قۇرىلتاي جالپىۇلتتىق ديالوگ الاڭىنا اينالدى دەيدٸ.
"ۇلتتىق قۇرىلتاي - قازاق تاريحىنداعى ەلدٸڭ ەڭ ماڭىزدى مەسەلەلەرٸ شەشٸلەتٸن ۇلى جيىن - قۇرىلتايدىڭ بٷگٸنگٸ جاڭا زامانعا ساي جاڭعىرعان ٷلگٸسٸ", -دەدٸ.
2022 جىلى جاڭادان اباي, ۇلىتاۋ جەنە جەتٸسۋ وبلىستارى اشىلدى. بۇل ٷش وبلىستىڭ اشىلۋى وسى ايماقتاردىڭ دامۋىنا كٷشتٸ سەرپٸن بەردٸ دەپ ەسەپتەيتٸن دەپۋتات: "ٶڭٸرلەرگە جاندانعان ٶمٸر كەلدٸ. ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەر ەدەۋٸر ارتتى, ينۆەستيتسييا كەلە باستادى" دەپ وتىر.
"ەندٸ مەملەكەت باسشىسى كەشە قۇرىلتايدا الاش كٶسەمدەرٸ احمەت بايتۇرسىنۇلى مەن مٸرجاقىپ دۋلاتۇلىنىڭ ٶمٸرگە كەلگەن تاريحي ٶلكەگە باسا نازار اۋدارىپ, تۇتاس تورعاي ٶڭٸرٸنٸڭ دامۋىنا تىڭ سەرپٸن بەرەتٸن اۋقىمدى جوبانى جارييالادى. استانادان ارقالىق, تورعاي جەنە ىرعىز ارقىلى ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك دەلٸزٸنە تۋرا شىعاتىن اۆتوكٶلٸك جولىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى. «بٸر تاۋ بٸر توپ كيٸكتٸ اسىرايدى» دەگەندەي, بۇل كٷشتٸ كٷرە جول بٸر قاۋىم ەلگە جۇمىس تاۋىپ بەرەتٸن ەكونوميكالىق سەرپٸن بولاتىنى انىق.
«تٷركٸستان قالاسىنىڭ ەرەكشە مەرتەبەسٸ تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. تٷركٸستانعا ەرەكشە مەرتەبە بەرۋ مەدەني بٸرەگەيلٸكتٸ نىعايتىپ, قالانى تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ رۋحاني استاناسىنا اينالدىرادى.
ەلٸمٸزدٸ جاڭا دەۋٸرگە باستاعان ٸرگەلٸ ٶزگەرٸستەر, ساليقالى ساياسي رەفورما مەملەكەتتٸڭ ٸرگەسٸن بەكەمدەپ, قارقىندى دامۋى ٷشٸن ەڭ الدىمەن بٸرەگەي ۇلتقا باستايتىن بٸرلٸك, ىرىسقا جەتكٸزەتٸن ىنتىماق كەرەك. تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ كٶك تۋى كٶكتە مەڭگٸ جەلبٸرەي بەرۋٸ ٷشٸن بەرٸمٸز دە ٶز ٷلەسٸمٸزدٸ قوسۋعا تيٸسپٸز.
ول ٷشٸن ەل پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جانىنا انتىنا ادال, سەرتٸنە بەرٸك, ٸسٸنە مىعىم ادال ازاماتتاردىڭ توپتاسۋى كەرەك!" -دەدٸ ول.
