قازاقتانۋ

بيلٸك باسىنا كەلگەن ەكٸمنٸڭ, مينيستردٸڭ, باسقا دا بيٸك لاۋازىم يەسٸنٸڭ العاشقى ٷش ايداعى قىزمەتٸن سارالايتىن «100 كٷن» دەگەن مەجەنٸڭ دە ماقساتى سوعان ۇقساس. جاڭا باسشىنى بٸرٸ سىناپ, بٸرٸ قۋانىپ, ال, تاعى بٸرٸ كٷمەندانىپ قارسى العان حالىق ونىڭ العاش قولعا العان ٸستەرٸنەن وي تٷيٸپ, ٶزٸندٸك تۇجىرىم جاسايدى. 

بىلتىر اسسامبلەيانىڭ كٶكتەمگٸ سەسسيياسىندا ۇسىنىلىپ, ەلباسىنىڭ, قاتىسۋشىلاردىڭ تاراپىنان قىزۋ قولداۋ تاپقان «قازاقتانۋ» جوباسى حالىققا جول تارتتى. اقمولا وبلىسىنىڭ بۋراباي اۋدانىندا, قاسيەتتٸ ابىلايحان الاڭىندا, «ەگەمەن قازاقستان» جازعانداي, «قازاقتانۋدىڭ قازىعى قاعىلىپ», تۇساۋى كەسٸلدٸ. ياعني, جوعارىداعى قالىپقا سالساق, جوبانىڭ ٸسكە اسىرىلا باستاۋى ٶزٸنٸڭ 100 كٷندٸك مەجەسٸنەن ٶتتٸ. بۇل كەزەڭ قالاي ٶتتٸ?

اقمولادان باستالعان جول

جوبانى جۇرتشىلىققا تانىستىرعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ل.پروكوپەنكو بۇل جوبانىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا, قازاق مەدەنيەتٸن, تاريحىن, فيلوسوفيياسىن, سونداي-اق قازاق حالقىنىڭ قۇندىلىقتارىن ناسيحاتتاۋعا با-عىتتالعانىن اتاپ كٶرسەتتٸ. تاريحقا شولۋ جاساي وتىرىپ, قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىنا اينالعان قايىرىمدىلىق, كەڭدٸك, قوناقجايلىلىق, سەنٸم مەن دوستىق سيياقتى قاسيەتتەردٸ دەرٸپتەۋ ارقىلى جاستاردىڭ بويىنا ەلگە دەگەن سٷيٸسپەنشٸلٸكتٸ دارىتۋ ەكەنٸنە نازار اۋدارتتى.

بۇدان كەيٸن سٶز العان شەشەندەر دە جوبانىڭ باستى ماقساتى – ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىز نەگٸزٸندە حالىق بٸرلٸگٸن ودان ەرٸ نىعايتۋ جەنە ەلدەگٸ تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ مەسەلەسٸنە دەن قويىپ, تٸپتٸ جوبانىڭ تۇساۋىن كەسكەن وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى عوسمان تٶلەعۇل بەرگەن باتادا دا سول وي ايشىقتالدى:

اۋ, «قازاقتانۋ», جاس جوبا,
قادامىن بٷگٸن باستاعان,
تۇساۋىڭ كەسٸلدٸ, جول بولسىن!
بۇرالاڭ جولداردا سٷرٸنبە,
شىڭدارعا شىققاندا بٷگٸلمە,
ويعا العان جوسپارلار وڭ بولسىن!
قىزمەت ەتٸپ حالقىڭا,
ٷيرەتٸپ, دەستٷر-سالتىڭا,
«قازاقتانۋ», ٶمٸر سٷر,
سىيلى بولىپ جالپىعا!

«قازاقتانۋ» جوباسىنىڭ بٸر ەرەكشەلٸگٸ – ول لەكتورييگە قاتىساتىن عالىمدار مەن جازۋشىلار, قوعام قايراتكەرلەرٸ, ەتنوسارالىق قاتىناس سالاسىنىڭ ساراپشىلارى, مەدياتورلار وبلىس ورتالىعىنان قايتپاي, ٶڭٸردەگٸ شاعىن قالالارعا, ەلدٸ مەكەندەرگە, بٸلٸم وردالارىنا, كەسٸپورىندار مەن مەكەمەلەرگە بارىپ, جوبا ماقساتىن تٷسٸندٸرەتٸنٸ. قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىنا اينالعان مەيٸرٸمدٸلٸك, باۋىرمالدىق, قينالعانعا قول ۇشىن بەرۋ, تاتۋلىق سيياقتى قاسيەتتەردٸ دەرٸپتەۋ ارقىلى جاستاردىڭ بويىنا وسى ەلدٸڭ ۇرپاعى ەكەندٸگٸنە ماقتانىش سەزٸمٸن سٸڭٸرۋدٸ, تۋعان جەرگە دەگەن سٷيٸسپەنشٸلٸكتٸ دارىتۋدى ماقسات ەتەتٸنٸ.

بۇل ماقسات اقمولا وبلىسىندا «قازاقستاننىڭ قاسيەتتٸ گەوگرافيياسى», «جيدەبايدىڭ جۇلدىزدى دالاسى», «شىعىستىڭ رۋحاني كەرۋەنٸ», «قازاق تٸلٸنٸڭ ۇلتتىق كورپۋسى», «اقمولا وبلىسىنىڭ تاريحي توپونيميكاسى», «رۋحاني جاڭعىرۋ شەڭبەرٸندەگٸ قازاقتانۋ مەسەلەسٸ», «قازاقستانتانۋ جەنە قازاقتانۋ: ۇعىمداردىڭ اراقاتىناسى», ت.ب. تاقىرىپتار بويىنشا سٶيلەنگەن سٶزدەردە تەرەڭٸنەن قامتىلدى. بٸر قۋانارلىعى – حالىقتىڭ جوبا ماقساتىن تٷسٸنٸپ, قابىلداعانى, شەشەندەر سٶزٸنە ٶز ٶمٸرلەرٸنەن مىسال قوسىپ, اقپاراتتى بايىتا تٷسكەندەرٸ.

ياعني, بۇل – حالىق اراسىنان وسى باعىتتى دەرٸپتەيتٸن ەرٸكتٸلەر پۋلىن جاساقتاۋ مٷمكٸندٸگٸنٸڭ كٶرسەتكٸشٸ.

قازاقى قىزىلوردا

جوبانىڭ ات باسىن تٸرەيتٸن كەلەسٸ ٶڭٸرٸ قىزىلوردا وبلىسى ەكەندٸگٸن ەستٸگەندە, «قازاقىلىقتىڭ قايماعى تۇنعان جەردٸڭ حالقىنا «قازاقتانۋ» بويىنشا نە ٷيرەتەسٸزدەر?» دەۋشٸلەر دە تابىلدى.

بۇل جەردە جوبا اتاۋىنا ٷستٸرت قاراۋشىلىقتى بايقاۋعا بولادى. «قازاقتانۋدىڭ» بٸر ەرەكشەلٸگٸ – ونىڭ ٷيرەتە جٷرٸپ, ٷيرەنەتٸن فورماتىندا. ياعني, قازاقتىڭ تاريحى مەن دەستٷرلەرٸن, گۋمانيتارلىق جەنە ادامگەرشٸلٸك قاعيداتتارىن دەرٸپتەي وتىرىپ, ۇشقىر زامان اعىمىنىڭ سالدارىنان ۇمىتىلىپ بارا جاتقان سول قادٸر-قاسيەتتەرٸمٸزدٸ جاھاندانعان جاستارعا ٷيرەتۋ. كەڭەس دەۋٸرٸندە تۋعان ٶزٸمٸز دە كٸتاپتان وقىپ قانا بٸلەتٸن سالت-دەستٷرلەرٸمٸزدٸ تٸرٸلتٸپ, كٶرٸپ, ٷيرەنۋ, ونىڭ فيلوسوفيياسىن تٷسٸنۋ.

بۇل تۋرالى «ايقىن» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى ن.جٷسٸپ: «قازاقتانۋ» دەگەن سٶزدٸ تەرەڭٸنە بويلاپ وقىساق, ەكٸ ماعىنا شىعادى, بٸرٸ «قازاقتى تانۋ», ەكٸنشٸسٸ – ٶزٸمٸزدٸڭ قازاقتانۋىمىز», – دەپ جاقسى ايتتى.

تۇجىرىمداما بويىنشا ەتنوستار اراسىندا ناسيحات جۇمىسىن جٷرگٸزۋ ٷشٸن مەسەلەنٸ ٶزٸمٸز تەرەڭ زەرتتەپ, بٸلۋٸمٸز قاجەت. قىزىلوردا ساپارىنىڭ بٸر ماقساتى سول بولدى. ايتالىق, بٸز پاتشالىق يمپەرييا «بۇراتانا», «كيرگيزى» دەپ كەمسٸتەتٸن اتاۋدان قاشان قۇتىلعانىمىزدى بٸلەمٸز بە? قىزىلوردالىقتار ول تاريحي وقيعانىڭ 1925 جىلدىڭ 15 سەۋٸرٸندە اقمەشٸت قالاسىندا بٷكٸل قازاقستان ەڭبەكشٸلەرٸ ٶكٸلدەرٸنٸڭ باسىن قوسقان قازاق اسسر كەڭەستەرٸنٸڭ V سەزٸندە جٷزەگە اسقانىن ماقتانا ايتادى. تاپ وسى مەرتەبەلٸ جيىندا «كيرگيز» دەپ كەلگەن اتاۋدى «قازاق» دەپ ٶزگەرتۋگە, «كيرگيز رەسپۋبليكاسىن» «قازاق رەسپۋبليكاسى» دەپ ٶزگەرتۋگە شەشٸم شىعارىلعانى قالا تاريحىندا التىن ەرٸپتەرمەن جازىلارلىق جاي.

بيىل ەكٸ عاسىرلىق تاريحي مەجەسٸنە شىققان قىزىلوردانىڭ سوڭعى جىلدارى ەرەكشە كٶركەيٸپ, تٷلەگەنٸ بٸردەن بايقالادى. مۇنى اسسامبلەيا تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ل.پروكوپەنكو ٶز سٶزٸندە اتاپ كٶرسەتٸپ, ٶلكەدە قازاقستاننىڭ ٷشٸنشٸ جاڭعىرۋى, «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى جەنە پرەزيدەنتتٸڭ بەس ەلەۋمەتتٸك باستاماسىن ٸسكە اسىرۋدا ٷلگٸ بولىپ وتىرعان ٸستەردٸ سانامالاپ ٶتتٸ. ولاردىڭ ٸشٸندە «ۇلى دالا ەلٸ» تاريحي-تانىمدىق ەكسپەديتسيياسى, «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋ ماقساتىندا ٶتكٸزٸلەتٸن قايىرىمگەرلەر مەن مەتسەناتتاردىڭ فورۋمى دا بار.

ستۋدەنتتەر سارايىندا ٶتكەن جالپى وتىرىس الدىندا قازاقتىڭ كٶنە بۇيىمدارى مەن ولاردىڭ جاڭعىرتىلعان تٷرلەرٸ, قولٶنەر شەبەرلەرٸنٸڭ, زەرگەرلەردٸڭ بۇيىمدارى قويىلعان كٶرمە جۇرت نازارىن ەرەكشە اۋدارتتى. ال, عالىمدار مەن جازۋشىلار قۇلبەك ەرگٶبەك, مىرزاگەلدٸ كەمەل, سەبي اڭسات, كامال ەلپەيٸسوۆا, نۇرتٶرە جٷسٸپ, بەرٸك ەبدٸعاليۇلىنىڭ سىر ەلٸ حالقىنا, ەسٸرەسە, جاستارعا ارناعان ماعىنالى, تەرەڭ ويلى سٶزدەرٸن اۋديتورييا ۇيىپ تىڭداعاندا, بۇل جاقتا «سٶزدٸڭ جەتٸم» ەمەس ەكەنٸنە كٶز جەتكٸزدٸك.

تٷستەن كەيٸن ساراپشىلار توپتارعا بٶلٸنٸپ, قورقىت اتا اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتە, م.مەمەتوۆا اتىنداعى پەداگوگيكالىق; گۋمانيتارلىق, زاڭ جەنە تەحنيكالىق; گۋمانيتارلىق-تەحنيكالىق كوللەدجدەردە, №5547 ەسكەري بٶلٸمدە, سونداي-اق شيەلٸ, سىردارييا, قارماقشى اۋداندارىنىڭ بٸرقاتار وبەكتٸلەرٸندە دەرٸستەر وقىدى.

وسى ساپار بارىسىندا بٸر توبىمىزعا قورقىت اتا مەمو-ريالدىق-ارحيتەكتۋرالىق كەشەنٸن كٶرۋ بۇيىردى. قۇپيياسى مول تۇلعاعا ارنالعان كەشەننٸڭ سالىنۋ ەرەكشەلٸگٸ, اۆتورلارى ب.ىبىراەۆ, س.يساتاەۆتىڭ قييالىنىڭ ۇشقىرلىعى تاڭقالدىرادى. ويىما ٶزٸم جاقىندا عانا جارييالاعان ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىنۇلى دٷنيەگە كەلگەن ٷيدٸڭ جٷدەۋ-جاداۋ جايى ورالدى. بىلتىر اقتٶبە وبلىسىنىڭ ويىل اۋدانىندا بولىپ, شىعاناق بەرسيەۆ اتامىزدىڭ كەسەنەسٸن كٶرگەندە دە كٶڭٸلٸم الاي-دٷلەي بولعان. اسقاقتاعان ەسكەرتكٸشكە, ونىڭ اباتتاندىرىلعان القابىنا قاراپ تۇرىپ, «توپىراعىندا تۋعان ۇلىلارىن ۇلىقتاۋدا ٶڭٸر باسشىلارى قىرىمبەك كٶشەرباەۆتان ٷلگٸ الۋى كەرەك قوي!» دەپ ويلاعانىم راس.

«قازاقتانۋ» جوباسىنىڭ ارقاسىندا بايقوڭىرعا ات باسىن تٸرەدٸك. س.ا.جيەنقۇلوۆ اتىنداعى كوللەدجدٸڭ وقۋشىلارىنا جوبا ماقساتتارىن تٷسٸندٸرە كەلٸپ: «بۇل – بٷگٸنگٸ بٸلٸمدٸ شەكٸرت, ەرتەڭ بٸلٸمدٸ مامان بولىپ كەلٸپ, اسپان مەن جەردٸ جالعاپ جاتقان بٷكٸل شارۋانى ٶز قولدارىنا الاتىن سٸزدەرگە ارنالعان جوبا. تال سيياقتى ادام دا تامىرىنان نەر الادى. شىققان تەگٸمٸزدٸ, دەستٷر-سالتىمىزدى, تاريحىمىزدى بٸلٸڭدەر, دەرٸپتەڭدەر, كٶپكە تاراتىڭدار. ٶيتكەنٸ, «قازاقتىڭ تاريحىندا بٸز ۇيالاتىنداي ەشتەڭە جوق», ال, ماقتان ەتٸپ, ٷلگٸ ەتەتٸن جايلار ٶتە كٶپ» دەدٸم.

قىزىلوردا وبلىستىق اسسامبلەياسى 41 ٸس-شارا («قازاقستاننىڭ 100 جاڭا ەسٸمٸ» جوباسى بويىنشا – 3; «تۋعان جەر» – 22; «قازاقستاننىڭ قاسيەتتٸ جەرلەرٸ» – 8; «جاڭا گۋمانيتارلىق بٸلٸم. قازاق تٸلٸندەگٸ 100 جاڭا وقۋلىق» – 5; «لاتىن ەلٸپبيٸنە كٶشۋ» – 3) ٶتكٸزگەن ەكەن. قاتارىمىزعا قوسىلعان اڭسات سەبي ەبدٸقادىرۇلى, ايتجان ورازباقوۆ, سەۋلەت ساحيەۆ سيياقتى زەرتتەۋشٸ عالىمداردىڭ ەلەۋەتتەرٸ ولاردىڭ «قازاقتانۋ» جوباسىن دا تابىسپەن جٷرگٸزە الاتىنىنا سەنٸم ۇيالاتتى.

قازاقتانعان قوستاناي

قوستاناي جاق تۋرالى ايتىلسا, ونىڭ ەلدٸ اسىراپ وتىرعان ەگٸنٸ مەن ادامدارىنىڭ ورىس تٸلدٸ ەكەندٸگٸ قاتار ايتىلادى. جەنە سولاي ەكەنٸ راس.

تٸل – سەنٸڭ قانداي ۇلتقا جاتا-تىنىڭدى ايقىندايتىن بٸردەن بٸر كٶرسەتكٸش. قىسىڭقىلاۋ كٶز تٷركٸ تەكتەس اعايىننىڭ كٶبٸندە, سول سيياقتى ازييا قۇرلىعىن مەكەندەگەن ۇلتتاردىڭ بەرٸنە دەرلٸك تەن.

كەزٸندە ەبدٸلدا تەجٸباەۆ اتامىزدىڭ:
باسىما كيدٸم اق قالپاق 
كەستەلەپ شەتٸن قىرعىزعان. 
مەنٸڭ دە بەتٸم جاپ-جالپاق –
ايىرمام قايسى قىرعىزدان? – دەپ جىرلاۋى دا وسى تٷر-كەلبەتتٸك ۇق-ساستىعىمىزدى بٸلدٸرەدٸ.

سول, سىرت كٶزگە بەرٸمٸز بٸردەي بولىپ كٶرٸنەتٸن حالىقتاردىڭ ٸشٸندە بٸرەگەيلٸگٸمٸزدٸ, قازاقتىڭ قازاق ەكەنٸن كٶرسەتەتٸن انا تٸلمٸزدٸڭ قولدانىلۋ اياسى تارىلىپ كەتكەن زاماندى باستان كەشكەن بۇل ٶلكە.

«كٶپ قورقىتادى, تەرەڭ باتىرادى» دەگەن سٶز تەگٸننەن ايتىلماعان. تىڭ يگەرۋ, بٸرنەشە قالاسىنىڭ «بٷكٸل وداقتىق كومسومول قۇرىلىسى», «جاستار قالاسى» دەپ جارييالانۋى وبلىسقا وداقتىڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن ٶزگە ۇلت ٶكٸلدەرٸنٸڭ اعىلىپ كەلٸپ, ورنىعۋىنا جول اشتى. كەڭەستٸك دەۋٸردە مۇنداعى قازاق حالقىنىڭ سانى مٷلدە ازايىپ كەتۋٸنە سەبەپشٸ بولعان دا سولار.

تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى جاعداي ٶتە باياۋ دا بولسا, جٶندەلە باستادى. دەگەنمەن, پايىزدىق تۇرعىدان العاندا تۇرعىندارىنىڭ شيرەگٸنە ەزەر جەتٸپ وتىرعان, ەڭ ەسەم كٶشەسٸ لەنيننٸڭ اتىمەن اتالعان قالالار ەلٸ دە بار. ولاردى تٷزەتۋگە ساناسى جاڭعىرماي, سول باياعى كەڭەستٸك, «اعا حالىقتىق» پسيحولوگييانى ۇستاۋشى توپتار كەدەرگٸ كەلتٸرۋدە. سوندىقتان, «قازاقتانۋ» تاپ وسىنداي جەرلەرگە كەرەك جوبا.

قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆيتاليي يونو تۆاريوناس باستاپ قوستانايعا كەلگەن توپتاعى قوعام قايراتكەرلەرٸنٸڭ, عالىمدار مەن ەتنوسارالىق قاتىناستار بويىنشا ساراپشىلاردىڭ ماقساتى سوعان سەيكەس-تٸ. ول – «قازاقتانۋ» جوباسى اياسىندا قازاقستان ەتنوستارىنا قازاق حالقىنىڭ سالت-دەستٷرلەرٸ, مەدەنيەتٸ, ەدەبيەتٸ, فيلوسوفيياسى تۋرالى تەرەڭ اقپارات بەرۋ, ولاردى جالپىۇلتتىق بٸرلٸك پەن قوعامدىق كەلٸسٸمنٸڭ قازاقستاندىق ٷلگٸسٸن قالىپتاستىرۋدىڭ, ونىڭ قىزمەت ەتۋٸنٸڭ جەنە ودان ەرٸ جەتٸلدٸرۋدٸڭ بٸرٸكتٸرۋشٸ نەگٸزدەرٸنٸڭ بٸرٸ رەتٸندە ماڭىزىن تٷسٸندٸرۋ. جەنە ولار وسى ماقساتتى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن ەلٸمٸزدٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن شاقىرىلدى.

ٸليياس وماروۆ اتىنداعى قازاق تەاترىندا باستالعان رەسپۋبليكالىق لەكتورييدە وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى مارات جٷندٸباەۆ ٶڭٸردە «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋ بويىنشا جاسالىپ جاتقان يگٸ قادامداردان حاباردار ەتتٸ. جاسىراتىنى جوق, تٷرلٸ ەتنوستىق توپتاردىڭ ٶكٸلدەرٸنە قازاق حالقىنىڭ تاريحى, دەستٷرلەرٸ, مەدەنيەتٸ, ەدەبيەتٸ مەن ٶنەرٸ, تٸلٸ مەن دٸنٸ, فيلوسوفيياسى مەن تۇرمىس سالتىن تانۋىنا باعىتتالعان جۇمىستاردىڭ اۋقىمى قۋانتتى.

توپتارعا بٶلٸنٸپ جۇمىس ٸستەگەن كەزدە ەكٸم ورىنباسارىنىڭ سٶزدەرٸنە دەلەلدەر الدىمىزدان شىعىپ وتىردى. جەرگٸلٸكتٸ فاكتورلار عالىمدارعا جاڭا وي سالىپ, ٸسكەر, كەسٸپكەر ادامدارعا يدەيا ايتقىزىپ, شىعارماشىل ادامدارعا شابىت سىيلادى. عالىمدار: استانالىق ج.ارتىقباەۆ «قازاقتانۋ» بويىنشا اتا-بابالار دەۋٸرٸنەن كەلگەن دەستٷرلەرگە سٷيەنەتٸن وقۋ-ەدٸستەمەلٸك قۇرال دايىنداۋ كەرەكتٸگٸن ۇسىنسا, پاۆلودارلىق س.باستەمٸروۆتٸڭ مەملەكەت تاريحىنداعى جەتٸ اتا قۇبىلىسىنا بايلانىستى تانىمدىق ەڭگٸمەلەرٸ ەشكٸمدٸ بەيجاي قالدىرمادى. قىزىلجاردان كەلگەن ك.سمايىلوۆا ەلەمدٸك سىن-قاتەرلەرگە بٸزدەگٸدەي ەتنوسارالىق بٸرلٸگٸ مىقتى ەل عانا تٶتەپ بەرەتٸنٸن قاداپ ايتتى. شىعىس قازاقستاندىق گ.پۋسسەپ پەن جەزقازعاندىق د.چۋماكوۆا سان ۇلتقا پانا بولعان قازاق حالقىنا جىر جولدارىن ارنادى.

رۋدنىي مەن ليساكوۆسك قالالارىنا, قارابالىق اۋدانىنا بارعان توپ مٷشەلەرٸ اۋديتورييانىڭ زييالى ەڭگٸمەگە سۋساپ قالعاندىعىن بايقاپ, دەرٸستەرٸنە بار عىلىمي-ساراپشىلىق ەلەۋەتتەرٸن سالدى. قاتىسۋشىلاردىڭ بەلسەندٸلٸكتەرٸنەن, سۇراقتاردى كٶپ قويۋىنان تىڭداۋشىلاردىڭ جاڭا جوباعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى, ال اسسامبلەيانىڭ جەرگٸلٸكتٸ ۇيىمدارى ٸس-شارالارعا مۇقييات دايىندالعانى بايقالدى.

رۋدنىيدا ٶتكەن بالالاردى قازاقستاندىق بٸرەگەيلٸك دەستٷرٸندە دامىتۋ تاقىرىبىنا ارنالعان كەزدەسۋ تۋرالى ن.جامالبەكوۆا: «ەدەبي سٶزدٸڭ عاجايىپ كٷشٸ بار, ال كٸتاپ وقۋ – ٶركەنيەتتٸڭ رۋحاني مەدەنيەتٸنٸڭ ٸرگەتاسى. بٸز ۇمىتىلىپ بارا جاتقان وتباسىلىق كٸتاپ وقۋ دەستٷرٸن جاڭعىرتۋىمىز كەرەك» دەدٸ. ليساكوۆسكٸدەن ورالعان ب.التىنبەكوۆ: «قازاقتانۋ مەكتەپ قابىرعاسىنان باستالۋى كەرەك. ٶمٸر جولىن سان ۇرپاق ٷلگٸ تۇتقان وتاندىق اعارتۋشىلاردىڭ, عالىمداردىڭ جەتٸستٸكتەرٸن دەرٸپتەي وتىرىپ, بالالاردى بيٸككە ۇمتىلدىرۋىمىز كەرەك» دەيدٸ سەنٸممەن.

بۇل وي «قازاقتانۋ» جوباسى شەڭبەرٸندە ٶتكەن انالار كەڭەسٸنٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا دا ايتىلعان بولاتىن جەنە وندا ەلتانۋشىلىق تەربيە ەر وتباسىندا جٷرگٸزٸلۋٸ كەرەكتٸگٸنە دەن قويىلدى. ەركٸن, جايماشۋاق ەڭگٸمەلەسۋ نىسانىندا ٶتكەن جيىندا لەكتوريي مٷشەلەرٸنٸڭ سٶزدەرٸن جەرگٸلٸكتٸ ماماندار قوشتاپ تولىقتىرىپ وتىردى. وبلىستىق انالار كەڭەسٸنٸڭ تٶرايىمى شۋشانيك ۆاگانوۆنا ساركيسيان «ٶمٸردە جەتكەن ەر جەتٸستٸگٸم قازاق حالقىنىڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا» دەپ اعىنان جارىلسا, قوعامدىق كەڭەستٸڭ تٶرايىمى, وبلىستىق اسسامبلەيا مٷشەسٸ الەكساندرا سۋسلوۆا سٶزٸن «64 جاسىمنىڭ 62 جىلى قازاق جەرٸندە ٶتتٸ. مەن بۇل دالاعا تامىرىمدى تەرەڭگە جٸبەرگەن جانمىن» دەپ باستادى. ەرٸ قاراي ورىس تٸلٸندە دوسپامبەت پەن قازتۋعاننىڭ جىرلارىن وقي وتىرىپ, وسى زامانعا يٸپ ەكەپ ايتقان ويلارىن وتىرعاندار ۇيىپ تىڭدادى.

ەتنوسارالىق تاتۋلىق پەن بٸرلٸكتٸڭ قۇندىلىعىن ٶز تەجٸريبەسٸ ارقىلى بايانداپ, قوعام ساناسىنا ەسەر ەتٸپ جٷرگەن مۇنداي جانداردى وبلىستان «قازاقتانۋ» جوباسىن دەرٸپتەيتٸن پۋلعا تارتۋعا بولار ەدٸ. ولار قوستانايدى قازاقتاندىرۋ ٸسٸنە عانا ەمەس, تۇتاستاي العاندا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ ستراتەگييالىق باعدارلامالارىن ٸسكە اسىرۋداعى اسسامبلەيانىڭ رٶلٸن كٶپشٸلٸككە جەتكٸزۋگە; «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ باعىتتارىن تٷسٸندٸرۋگە لايىقتى ٷلەس قوسارى سٶزسٸز.

وسىلايشا, «قازاقتانۋ» جوباسى باستالعالى ٶتكەن 100 كٷندە ٶتكەن ٸس-شارالار ونىڭ قوعامنىڭ بٸرلٸگٸن نىعايتۋعا پايدالى, تەگٸمٸزدٸ تانىپ, تانىتۋدا نەتيجەلٸ جوبا بولاتىنىن كٶرسەتتٸ دەۋگە بولادى.

كامال ەلپەيٸسوۆا, 

جازۋشى