كوللاج: jsk.kz
قازاقستاندىق قوعام دامۋىنىڭ قازٸرگٸ كەزەڭٸ ساياسي پارتييالاردىڭ مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸنٸڭ قالىپتاسۋ-ى مەن قىزمەت ەتۋ ٷدەرٸسٸنٸڭ بەلسەندٸ قاتىسۋشىلارى رەتٸندەگٸ رٶلٸنٸڭ كٷشەيۋٸمەن سيپاتتالادى. سوڭعى جىلدارى پارتييالىق جٷيەنٸ ۇتىمدى ەتۋ جەنە نەگٸزگٸ ەلەۋمەتتٸك توپتاردىڭ مٷددەلەرٸن ايقىن بٸلدٸرەتٸن ٸرٸ پارتييالار قۇرۋ ٷردٸسٸ بايقالدى, – دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».
جالپى قازاقستانداعى ساياسي پارتييالار ينستيتۋتىنىڭ دامۋىن تٶرت نەگٸزگٸ كەزەڭگە بٶلۋگە بولادى. بٸرٸنشٸسٸ 1990 جىلدان 1995 جىلدىڭ كٷزٸنە دەيٸنگٸ كەزەڭدٸ قاراستىرۋ كەرەك. «قازاق سسر-ٸندەگٸ قوعامدىق بٸرلەستٸكتەر تۋرالى» زاڭنىڭ قابىلدانۋى, قازاقستان كومپارتيياسىنىڭ ساياسي ارەنادان كەتۋٸ, كسرو-نىڭ ىدىراۋى ەلدە كٶپپارتييالىق جٷيەنٸڭ قالىپتاسۋ ٷدەرٸسٸن جەدەلدەتتٸ.
ەكٸنشٸ كەزەڭ 1995 جىلدىڭ كٷزٸنەن 1999 جىلدىڭ كٶكتەمٸنە دەيٸنگٸ ارالىقتى قامتىدى. 1999 جىلى 10 قازاندا ٶتكەن مەجٸلٸس سايلاۋى دەپۋتاتتىق ماندات ٷشٸن پارتيياارالىق بەسەكەلەستٸكتٸڭ العاشقى تەجٸريبەسٸ بولدى.
قازاقستانداعى پارتييالىق جٷيەنٸڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنىڭ ٷشٸنشٸ كەزەڭٸ 2002 جىلى «ساياسي پارتييالار تۋرالى» جاڭا زاڭنىڭ قابىلدانۋىمەن جەنە 2004 جىلعى پارلامەنت سايلاۋىمەن بايلانىستى. تٶرتٸنشٸ – قازاقستاننىڭ پارتييالىق جٷيەسٸ دامۋىنىڭ قازٸرگٸ كەزەڭٸ – 2007 جىلعى 21 مامىرداعى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسىنا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» كونستيتۋتسييالىق زاڭ قابىلدانعاننان كەيٸنگٸ وقيعالاردان باستالادى. ەلدەگٸ ساياسي پارتييالاردىڭ مەرتەبەسٸ مەن رٶلٸن كٷشەيتتٸ.
2022 جىلعى 16 ناۋرىزدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ەلدٸڭ ساياسي جٷيەسٸندە اۋقىمدى رەفورما جٷرگٸزٸلەتٸنٸن مەلٸمدەدٸ. بٸرٸنشٸدەن, قازيسس اعا عىلىمي قىزمەتكەرٸ جانار سانحاەۆانىڭ ايتۋىنشا, جارييالانعان ٶزگەرٸستەر بيلٸكتٸڭ بارلىق تارماقتارى اراسىندا تەپە-تەڭدٸكتٸ قالىپتاستىرۋعا جەنە «ويىن ەرەجەلەرٸن» قايتا قاراۋعا باعىتتالعان.
– تەجەمەلٸك جەنە تەپە-تەڭدٸك جٷيەسٸ ترانسفورماتسيياعا ۇشىرايدى, ونىڭ تٷپكٸ ماقساتى پارلامەنتتٸڭ رٶلٸن كٷشەيتۋ بولىپ تابىلادى. زاڭ شىعارۋشى ورگاندى قۇرۋ تەرتٸبٸنٸڭ ٶزٸ ايتارلىقتاي جٷيەلٸ ٶزگەرٸستەرگە ۇشىرايدى, دەيدٸ ساراپشى. – بيلٸكتٸڭ زاڭ شىعارۋ تارماعىن جاڭارتۋ ساياسي پارتييالاردى تٸركەۋ تەرتٸبٸن جەڭٸلدەتۋ ارقىلى پارتييالىق سالانى تٸكەلەي بەلسەندٸرۋدەن باستالادى.
وسىلايشا, تٸركەۋ كەدەرگٸسٸ 20 مىڭنان 5 مىڭ ادامعا دەيٸن قىسقارتىلاتىنى ايتىلدى. وسىلايشا, قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶزٸنٸڭ بٷكٸل پرەزيدەنتتٸك مەرزٸمٸ ٸشٸندە تٸركەۋ شەگٸن 8 ەسەگە قىسقارتتى – 2019 جىلدىڭ جەلتوقسانىنا دەيٸن كەدەرگٸ 40 مىڭ قولدى قۇرادى.
تٸركەۋ كەدەرگٸلەرٸنەن باسقا, پارتييالىق قۇرىلىستىڭ جاڭا كەزەڭٸنٸڭ ايرىقشا ەرەكشەلٸگٸ جاڭا پارتييالاردى زاڭدى تٷردە وڭاي تٸركەۋدٸ قامتاماسىز ەتەتٸن باسقا دا شارالار بولىپ تابىلادى. وسىلايشا, ٶڭٸرلٸك ٶكٸلدەردٸڭ سانىن جەنە باستاماشىل توپ مٷشەلەرٸنٸڭ قاجەتتٸ سانىن قىسقارتۋ كٶزدەلگەن. ەرينە, بۇل شارالاردىڭ بارلىعى بولاشاقتا پارلامەنت مەجٸلٸسٸندە ٶز ەلەكتوراتىنىڭ اتىنان قاتىسا الاتىن جاڭا پارتييالىق ويىنشىلاردىڭ پايدا بولۋىنا ىقپال ەتۋٸ تيٸس.
«سونىمەن قاتار, بەسەكەلەستٸك ورتا ٶزگەرۋدە. جاڭا سايلاۋ تسيكلٸندە پارتييا ويىنشىلارى دا پارتييالىق ەمەس كانديداتتارمەن داۋىس الۋ ٷشٸن بەسەكەگە تٷسەدٸ. بۇل ارالاس پروپورتسيونالدى-ماجوريتارلىق سايلاۋ جٷيەسٸنٸڭ ەنگٸزٸلۋٸنەن كٶرٸنەدٸ. پارلامەنتتٸڭ تٶمەنگٸ پالاتاسى 70 پايىزى پارتييالىق تٸزٸم بويىنشا دەپۋتاتتار سانىنان, 30 پايىزى بٸر مانداتتى وكرۋگتەردەن قۇرىلاتىن بولدى. ارالاس جٷيە جەرگٸلٸكتٸ جەردە دە ەنگٸزٸلمەك. جاڭا ەرەجە مٷددەلەرٸ پارتييالاردىڭ سايلاۋالدى باعدارلامالارى اياسىندا ۇسىنىلماۋى مٷمكٸن سايلاۋشىلاردىڭ سايلاۋالدى قالاۋىن ەسكەرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, - دەيدٸ جانار سانحاەۆا.
جالپى, ارالاس سايلاۋ جٷيەسٸ ەكٸ باعىتتا ساپالى ٶزگەرٸستەرگە ىقپال ەتەدٸ. بٸرٸنشٸدەن, ساياسي الاڭدا كەسٸبي ساياساتكەرلەر ٷشٸن جاڭا ەلەۋمەتتٸك ليفت پايدا بولدى. ەكٸنشٸدەن, بۇل ساياسي بٸرلەستٸكتەرگە ٶز ٶكٸلدەرٸنٸڭ رٶلٸن كٷشەيتۋ قاجەتتٸلٸگٸ تۋرالى ٷلكەن سيگنال.
