فوتو: Gov.kz
جاڭا كەرقۇلاندار توبى پراگا زووپاركٸ مەن ماجار Hortobágy ۇلتتىق پاركٸنەن ەكەلٸندٸ. 2 ماۋسىم كٷنٸ جەتٸ جىلقى تيەلگەن ەكٸ ەسكەري ۇشاق چەحييا مەن ماجارستان ەلدەرٸنەن ۇشىپ شىقتى, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
جانۋارلار «التىن دالا» مەملەكەتتٸك تابيعي رەزەرۆاتىنىڭ اۋماعىنداعى جابايى تۇياقتىلاردى رەينترودۋكتسييالاۋ ورتالىعىنا ورنالاستىرىلدى. ولار وسىنداعى كەڭ قاشالاردا بٸر جىل ۇستالادى دا, كەيٸن جابايى تابيعاتقا جٸبەرٸلەدٸ. ورتالىقتا جىلقىلاردى جايعاستىراتىن قاجەتتٸ ينفراقۇرىلىم مەن كٷتٸپ قارايتىن ماماندار بار.
«وسىمەن پراگا زووپاركٸنٸڭ چەحييا ەسكەرٸمەن سەرٸكتەستٸكتە كەرقۇلانداردى ورتالىق ەۋروپادان قازاقستانعا ەكٸنشٸ رەت تاسىمالداۋى. ەۋروپالىق زووپاركٸلەر مەن اسىل تۇقىمدىلاردى ٶسٸرەتٸن ورتالىقتاردان كەلگەن بۇل جىلقىلار جابايى تابيعاتتا جەرگٸلٸكتٸ پوپۋلياتسييا قۇرۋعا نەگٸز بولادى. تٸرشٸلٸككە بەيٸمدٸ ەرٸ گەنەتيكالىق الۋان تٷرلٸ پوپۋلياتسييا قالىپتاسپايىنشا, الداعى جىلدارى وسى كٷردەلٸ جوبانى جالعاستىرۋعا بارىنشا تىرىسامىز», — دەيدٸ پراگا زووپاركٸنٸڭ ديرەكتورى ميروسلاۆ بوبەك.
كەرقۇلان (كەرتاعى) — ەلەمدەگٸ جابايى جىلقىلاردىڭ اقىرعى تٷرٸ. ول XX عاسىردىڭ ورتاسىنا قاراي جابايى تابيعاتتان قۇرىپ كەتتٸ. سودان بەرٸ تٷردٸ قالپىنا كەلتٸرۋ باعدارلامالارىنا زووپاركٸلەردە ساقتالعان بٷكٸل كەرقۇلاننىڭ ٷلەسٸ تيدٸ.
قازاقستاندا جابايى جىلقىلاردى قالپىنا كەلتٸرۋ جوباسى قر ەكولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلٸگٸنٸڭ ورمان شارۋاشىلىعى جەنە جانۋارلار ەلەمٸ كوميتەتٸمەن, اسبك-مەن, فرانكفۋرت زوولوگييا قوعامىمەن, نيۋرنبەرگ زووپاركٸمەن, بەرلين زووپاركٸ جەنە بەرلين جانۋارلار پاركٸ بٸرلەسكەن Tierpark بەرلينمەن, Hortobágy ۇلتتىق پاركٸمەن سەرٸكتەستٸكتە 2024 جىلى باستالدى.
جابايى جىلقىلاردى قازاقستانعا قايتا جەرسٸندٸرۋ جۇمىسى بۇدان بۇرىن جانۋارلاردىڭ پراگا زووپاركٸنەن موڭعوليياداعى مەكەنٸنە سەتتٸ قايتارىلعان تەجٸريبەسٸنە سٷيەنە وتىرىپ جٷزەگە اسادى.
بٸرٸنشٸ توپ 7 باس كەرقۇلان قازاقستانعا 2024 جىلعى ماۋسىمدا كەلدٸ. ورتالىقتىڭ ماماندارى مەن مال دەرٸگەرلەرٸ جىل بويى جىلقىلاردى باقىلادى. جانۋارلار العاش رەت تورعاي دالاسىنداعى -30 °C ايازدى قىسىن امان-ەسەن قىستاپ شىقتى, ٷيرەندٸ, قاجەتتٸ ۆەتەرينارلىق تەكسەرۋلەردەن ٶتتٸ. ۋمبرە مەن ۆەسپە دەگەن ەكٸ بيەگە جانۋارلاردى بوساتقاننان كەيٸن قوزعالىسىن باقىلايتىن GPS-قارعىباۋى تاعىلدى. بوساتىلعان جىلقىلاردى قورعاۋ جەنە باقىلاۋ جۇمىسىن مەملەكەتتٸك ينسپەكتورلار مەن اسبك قىزمەتكەرلەرٸ ورىندايدى.
«كەرقۇلانداردىڭ العاش توبىن ورتالىق قازاقستاننىڭ جابايى تابيعاتىنا جٸبەرۋ — تٷردٸ تاريحي مەكەنٸنە قايتارۋ جوباسىن ٸسكە اسىرۋداعى ماڭىزدى قادام. رەينترودۋكتسييا ورتالىعىندا جىل بويى كٷتٸپ قارالعان جانۋارلار — ماماندار مەن مال دەرٸگەرلەرٸ كومانداسىنىڭ اتقارعان تيٸمدٸ جۇمىسىنىڭ نەتيجەسٸ», — دەيدٸ اسبك اتقارۋشى ديرەكتورى ۆەرا ۆورونوۆا.
2029 جىلعا دەيٸن تورعاي دالاسىنا جانۋارلاردىڭ ودان ەرٸ كٶبەيٸپ, تۇراقتى پوپۋلياتسييا تٷزۋٸنە جەتەرلٸكتەي 40–45 باس جىلقى ەكەلۋ جوسپاردا. قوستاناي وبلىسىنىڭ وڭتٷستٸگٸندەگٸ «التىن دالا» مەملەكەتتٸك تابيعي رەزەرۆاتى جايىلىم جەرٸ جاقسى, سۋى بار بولعاندىقتان جەرسٸندٸرۋ ورنى بوپ تاڭدالدى. جابايى تابيعاتقا جٸبەرگەننەن كەيٸن جىلقىلاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن مەملەكەتتٸك ينسپەكتورلار قامتاماسىز ەتەدٸ.
جىلقىلار مەن قۇلاندار سەكٸلدٸ ٸرٸ تۇياقتىلاردىڭ دالا ەكوجٷيەلەرٸنٸڭ قالىپتى جۇمىسىنا تيگٸزەتٸن پايداسى وراسان زور. ولار الىس اراقاشىقتىقتا ٶسٸمدٸك جامىلعىسىن رەتكە كەلتٸرٸپ, توپىراقتىڭ قۇنارلانۋىنا ىقپال ەتەدٸ. ٶسٸمدٸك بيوماسساسىن ازايتۋ ارقىلى ٶرت قاۋپٸن دە تٶمەندەتەدٸ, ولاردىڭ كٶڭٸ مەن قالدىعى — ومىرتقاسىزداردىڭ كٶپتەگەن تٷرلەرٸنە رەسۋرس. بۇل جانۋارلاردىڭ ماۋسىمدىق قونىس اۋدارۋى ەكوجٷيەلەردەگٸ شالعاي اۋماقتاردى ٶزارا جالعايدى. قىستا ولار ٶزگە دە تٷرلەردٸڭ تٸرشٸلٸگٸن جەڭٸلدەتەدٸ — سۋعا اپاراتىن جول سالادى, قالىڭ قاردى تاپتاپ, استىنان جەم-شٶپ الىپ جەۋٸن ىقشامداپ قويادى. قورەكتٸك تٸزبەك قاتارىنا كٸرەتٸن تۇياقتىلار جىرتقىشتار مەن ٶلەكسە جەگٸشتەرگە ازىق.
