فوتو: arasha.kz
قوعامدىق بٸردەستٸك – قوعامدىق بٸرلەستٸكتٸڭ جارعىسىندا كٶرسەتٸلگەن ورتاق ماقساتتارعا جەتۋ ٷشٸن مٷددەلەردٸڭ ورتاقتىعى نەگٸزٸندە بٸرٸككەن ازاماتتاردىڭ باستاماسى بويىنشا قۇرىلعان ەرٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقاراتىن كوممەرتسييالىق ەمەس ۇيىم. ياعني, قوعامدىق بٸرلەستٸك – ەگەر زاڭداردا ٶزگەشە كٶزدەلمەسە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا قايشى كەلمەيتٸن ورتاق ماقساتتارعا قول جەتكٸزۋ ماقساتىندا ازاماتتاردىڭ ەرٸكتٸ بٸرلەستٸگٸ نەتيجەسٸندە قۇرىلعان ۇيىم, – دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».
قوعامدىق بٸرلەستٸكتەر ساياسي, ەكونوميكالىق, ەلەۋمەتتٸك جەنە مەدەني قۇقىقتار مەن بوستاندىقتاردى ٸسكە اسىرۋ جەنە قورعاۋ, ازاماتتاردىڭ بەلسەندٸلٸگٸ مەن باستاماسىن دامىتۋ ماقساتىندا قۇرىلادى جەنە جۇمىس ٸستەيدٸ. سونىمەن قاتار, كەسٸبي جەنە ەۋەسقويلىق قىزىعۋشىلىقتاردى قاناعاتتاندىرۋ, عىلىمي-تەحنيكالىق جەنە كٶركەم شىعارماشىلىقتى دامىتۋ, ادام ٶمٸرٸ مەن دەنساۋلىعىن قورعاۋ, تابيعي ورتانى قورعاۋ, قايىرىمدىلىق شارالارعا قاتىسۋ, مەدەني-اعارتۋ, سپورتتىق جەنە ساۋىقتىرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ, تاريح جەنە مەدەنيەت ەسكەرتكٸشتەرٸن قورعاۋ سيياقتى مٸندەتتەردٸ موينىنا الادى. ول عانا ەمەس, سونىمەن بٸرگە, «قوعامدىق بٸرلەستٸكتەر تۋرالى» زاڭنىڭ 5-بابى بويىنشا, پاتريوتتىق, قۇقىقتىق جەنە گۋمانيستٸك تەربيە; حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ جەنە نىعايتۋ; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا تىيىم سالىنباعان ٶزگە دە قىزمەتتٸ جٷزەگە اسىرادى.
ايتا كەتۋ كەرەك, قولدانىستاعى زاڭناماعا سەيكەس رەسپۋبليكادا رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ قوعامدىق بٸرلەستٸكتەر قۇرىلىپ, جۇمىس ٸستەي الادى.
اۋماعىندا قىزمەتٸن جٷزەگە اسىراتىن رەسپۋبليكالىق جەنە وبلىستىق مەرتەبەسٸ بار قوعامدىق بٸرلەستٸكتەردٸ مەملەكەتتٸك تٸركەۋدٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەدٸلەت مينيسترلٸگٸنٸڭ تٸركەۋ قىزمەتٸ جەنە قۇقىقتىق كٶمەك كٶرسەتۋ كوميتەتٸ جٷزەگە اسىرادى.
قوعامدىق كەڭەس حاتشىسى قانداي فۋنكتسييالاردى ورىندايدى?
1) قوعامدىق كەڭەس وتىرىستارىن دايىنداۋ جەنە ٶتكٸزۋ كەزٸندە ۇيىمداستىرۋ مەسەلەلەرٸن شەشۋدٸ قامتاماسىز ەتەدٸ; 2) قوعامدىق كەڭەستە ٸس جٷرگٸزۋدٸ ۇيىمداستىرادى جەنە جٷرگٸزەدٸ, سونداي-اق قوعامدىق كەڭەس شەشٸمدەرٸنٸڭ ورىندالۋ مەرزٸمدەرٸن باقىلايدى. قوعامدىق كەڭەستٸڭ حاتشىسى قوعامدىق كەڭەستٸڭ مٷشەسٸ بولىپ تابىلمايدى.
مينيسترلٸك جانىنداعى قوعامدىق كەڭەس (بۇدان ەرٸ – قوعامدىق كەڭەس) رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنە ٸشكٸ ٸستەر سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياساتتى قالىپتاستىرۋعا جەنە زاڭدىلىقتى نىعايتۋعا جەردەمدەسۋ, قۇقىق ٷستەمدٸگٸن ارتتىرۋ, ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارىن جەتٸلدٸرۋ ماقساتىندا قۇرىلدى. رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارى قىزمەتكەرلەرٸ مەن ەسكەري قىزمەتشٸلەر اراسىندا قۇقىقتىق مەدەنيەت.
قوعامدىق كەڭەسكە كٸمدەر كٸرە الادى?
ا) 21 جاسقا تولعان; ب) جانىنان قوعامدىق كەڭەس قۇرىلاتىن فەدەرالدى اتقارۋشى ورگاننىڭ قىزمەتٸ سالاسىندا كەمٸندە بٸر جىل جۇمىس تەجٸريبەسٸنٸڭ بولۋى; ۆ) قوعامدىق كەڭەس مٷشەسٸنٸڭ قىزمەتٸنە بايلانىستى مٷددەلەر قاقتىعىسىنىڭ بولماۋى.
قوعامدىق كەڭەستەردٸڭ ماقساتى – ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار مەسەلەلەر بويىنشا ازاماتتىق قوعامنىڭ پٸكٸرٸن بٸلدٸرۋ.
قوعامدىق بٸرلەستٸكتٸڭ جوعارعى باسقارۋ ورگانى ۇيىم مٷشەلەرٸنٸڭ جالپى جينالىسى (سەزٸ, كونفەرەنتسيياسى) بولىپ تابىلادى.
حاتشىنىڭ مٸندەتتەرٸ ەدەتتە مىنالاردى قامتيدى:
ٸس جٷرگٸزۋ (قۇجاتتاردى, ۇيىمداردى جاساۋ جەنە رەسٸمدەۋ جەنە ساقتاۋ جٷيەسٸن باقىلاۋ جەنە ت.ب.). 2. كٸرٸس تەلەفون قوڭىراۋلارى مەن ەلەكتروندىق حاتتارعا جاۋاپ بەرۋ, حات-حابارلاردى قابىلداۋ, تاراتۋ جەنە جازۋ.
قوعامدىق كەڭەستٸ قۇرۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىس توبىنىڭ (بۇدان ەرٸ – جۇمىس توبى) قۇرامى مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ, كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸنەن جەنە كونكۋرستىق نەگٸزدە مەملەكەتتٸك ەمەس ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸ اراسىنان قۇرىلادى. -كوممەرتسييالىق ۇيىمدار مەن ازاماتتار.
حاتشىنىڭ فۋنكتسييالارى - ٸس قاعازدارىن جٷرگٸزۋ, كەلۋشٸلەرمەن جۇمىس ٸستەۋ, تەلەفون قوڭىراۋلارىن قابىلداۋ, مەنەدجەردٸڭ جۇمىس ۋاقىتىن جوسپارلاۋ, وعان قولايلى جاعداي جاساۋ, كەزدەسۋلەر, قابىلداۋلار ۇيىمداستىرۋ جەنە كەڭسەنٸڭ جۇمىس ٸستەۋٸ ٷشٸن قاجەت تاعى باسقالار.
قوعامدىق باقىلاۋ قوعامدىق تالقىلاۋ, قوعامدىق ساراپتاما جەنە قوعامدىق مونيتورينگ نىساندارىندا, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا بەلگٸلەنگەن نىسانداردا جٷزەگە اسىرىلادى.
قوعامدىق كەڭەستٸڭ وتىرىستارىنا مٷددەلٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ, جەرگٸلٸكتٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ, كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ, عىلىمي, كەسٸپوداق جەنە باسقا دا ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸ, سونداي-اق ساراپشىلار مەن باسقا دا ماماندار شاقىرىلادى.
جەرگٸلٸكتٸ مەرتەبەسٸ بار قوعامدىق بٸرلەستٸكتەردٸ تٸركەۋدٸ وبلىستاردىڭ جەنە استانا, الماتى, شىمكەنت قالالارىنىڭ ەدٸلەت دەپارتامەنتتەرٸ – «حالىققا قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىعى» مەملەكەتتٸك مەكەمەسٸ ارقىلى جٷزەگە اسىرادى.
قوعامدىق بٸرلەستٸكتٸ مەملەكەتتٸك تٸركەۋ ٷشٸن تٸركەۋشٸ ورگان:
– بەلگٸلەنگەن نىسان بويىنشا تٸركەۋ تۋرالى ٶتٸنٸش;
– قۇرىلتاي سەزٸندە (كونفەرەنتسييادا, جينالىستا) قابىلدانعان جارعى;
قۇرىلتاي سەزٸنٸڭ (كونفەرەنتسييانىڭ, جينالىستىڭ) جارعىسىن قابىلداعان, سەزد (كونفەرەنتسييا, جينالىس) تٶراعاسى مەن حاتشىسى قول قويعان حاتتامالارى;
– تەگٸ, اتى, ەكەسٸنٸڭ اتى كٶرسەتٸلە وتىرىپ, قوعامدىق بٸرلەستٸك قۇرۋعا باستاماشى بولعان ازاماتتاردىڭ تٸزٸمٸ; تۋعان كٷنٸ, ايى, جىلى; تۇرعىلىقتى جەرٸ, ٷي جەنە كەڭسە تەلەفوندارى; ەربٸر باستاماشىنىڭ جەكە كۋەلٸكتەرٸنٸڭ كٶشٸرمەلەرٸن قوسا جەنە تۇرعىلىقتى مەكەنجايى مەن بايلانىس تەلەفوندارىن كٶرسەتە وتىرىپ, جەكە قولى;
– قوعامدىق بٸرلەستٸكتٸڭ تۇراقتى جۇمىس ٸستەيتٸن ورگانىنىڭ ورنالاسقان جەرٸن راستايتىن قۇجات;
– زاڭدى تۇلعالاردى مەملەكەتتٸك تٸركەۋ جەنە فيليالدار مەن ٶكٸلدٸكتەردٸ ەسەپتٸك تٸركەۋ ٷشٸن بيۋدجەتكە الىم تٶلەنگەنٸن راستايتىن تٷبٸرتەك نەمەسە قۇجات.
قوعامدىق بٸرلەستٸكتٸڭ جارعىسى دا بار ەكەنٸن ايتا كەتۋ كەرەك. وندا قوعامدىق بٸرلەستٸكتٸڭ اتاۋى, قىزمەتٸنٸڭ مەنٸ جەنە ماقساتتارى, مٷشەلiك (قاتىسۋ), مٷشەلiككە يە بولۋ جەنە ودان شىعۋ شارتتارى مەن تەرتiبi, قوعامدىق بiرلەستiك مٷشەلەرiنiڭ (قاتىسۋشىلاردىڭ) قۇقىقتارى مەن مiندەتتەرi, قوعامدىق بiرلەستiكتiڭ ۇيىمدىق قۇرىلىمىن, قۇرىلىمدىق بٶلiمشەلەرiنiڭ (فيليالدار مەن ٶكiلدiكتەردiڭ) قۇقىقتىق جاعدايى جەنە ولار شەگiندە قىزمەت ەتەتiن اۋماق, باسقارۋ ورگاندارىن قۇرۋ تەرتٸبٸ, قۇزىرەتٸ مەن ٶكٸلەتتٸك مەرزٸمٸ, قوعامدىق بٸرلەستٸكتٸڭ تۇراقتى جۇمىس ٸستەيتٸن باسقارۋ ورگانىنىڭ ورنالاسقان جەرٸ, قوعامدىق بiرلەستiكتiڭ قاراجاتى مەن ٶزگە دە مٷلكiن قالىپتاستىرۋ كٶزدەرi, قوعامدىق بiرلەستiكتiڭ جەنە ونىڭ قۇرىلىمدىق بٶلiمشەلەرiنiڭ (فيليالدارى مەن ٶكiلدiكتەرiنiڭ) مٷلiكتi باسقارۋ جٶنiندەگi قۇقىقتارى, قوعامدىق بٸرلەستٸكتٸڭ جارعىسىنا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تەرتٸبٸن, قوعامدىق بٸرلەستٸكتٸ قايتا ۇيىمداستىرۋ جەنە تاراتۋ تەرتٸبٸ, قوعامدىق بٸرلەستٸك تاراتىلعان جاعدايدا ونىڭ مٷلكٸنٸڭ تاعدىرى كٶزدەلگەن.
جارعىدا قوعامدىق بٸرلەستٸكتٸڭ قىزمەتٸنە قاتىستى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا قايشى كەلمەيتٸن ٶزگە دە ەرەجەلەر كٶزدەلۋٸ مٷمكٸن.
جارعىنى قابىلداۋ, وعان ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ قوعامدىق بٸرلەستٸكتٸڭ جوعارى ورگانى – سەزدٸڭ (كونفەرەنتسييانىڭ, جينالىستىڭ) ايرىقشا قۇزىرەتٸنە جاتادى.
رەسپۋبليكالىق, ٶڭٸرلٸك قوعامدىق بٸرلەستٸكتەردٸ, شەتەلدٸك جەنە حالىقارالىق كوممەرتسييالىق ەمەس ٷكٸمەتتٸك ەمەس بٸرلەستٸكتەردٸڭ قۇرىلىمدىق بٶلٸمشەلەرٸن (فيليالدارى مەن ٶكٸلدٸكتەرٸن) مەملەكەتتٸك تٸركەۋدٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەدٸلەت مينيسترلٸگٸ جٷزەگە اسىرادى.
وسى ورايدا «قازاقستاندا قانداي قوعامدىق بٸرلەستٸكتەر بار?» دەگەن زاڭدى سۇراق تۋىندايدى. اتاپ ايتقاندا, قوعامدىق ۇيىمدار, كەسٸپوداقتار, الماتى مارافونى, American Space & Makerspace, بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ پلازاسى, «بوتاشىم» قوعامدىق قايىرىمدىلىق قورى, قر متي ساۋدا جەنە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ الماتى قالاسى بويىنشا, «دامۋ» كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ قورى, قازاق زاعيپتار قوعامى, جاڭا ادامدار جەنە ت.ب.
