بٷگٸن – يادرولىق سىناقتارعا قارسى حالىقارالىق ٸس-قيمىل كٷنٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
1991 جىلى 29 تامىزدا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن سەمەي يادرولىق پوليگونى جابىلدى. ال 2009 جىلى قازاقستان بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ بٸرٸنشٸ كوميتەتٸنە 29 تامىزدى بٷكٸلەلەمدٸك يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ كٷنٸ دەپ جارييالاۋدى ۇسىندى.
قىرىق جىل بويى قازاق دالاسىن ۋلاپ كەلگەن سەمەي پوليگونداعى العاشقى يادرولىق جارىلىس 1949 جىلعى 29 تامىزدا, سوڭعىسى 1989 جىلعى 19 قازاندا جٷرگٸزٸلگەن بولاتىن. سسسر زامانىندا بۇل اۋماق اسا ماڭىزدى ستراتەگييالىق نىساننىڭ بٸرٸ بولدى. اتوم بومبالارىن سىناقتان ٶتكٸزۋ ٷشٸن قازاقستان اۋماعىنان 18 ملن گا جەر بٶلٸنٸپ, العاشىندا حالىق پەن تابيعاتقا تٸكەلەي زاردابىن تيگٸزگەن, اشىق سىناقتار جاسالدى. كەيٸن سىناقتار جەر استىندا جاسالا باستادى. سالدارىنان سول ماڭدا تۇراتىن 500 مىڭداي ادام تٸكەلەي زارداپ شەكتٸ. ٶيتكەنٸ تەجٸريبەلٸك الاڭداردا 456 يادرولىق جەنە تەرمويادرولىق جارىلىس جاسالدى.
1989 جىلدىڭ اقپانىندا تانىمال اقىن جەنە ساياسي قايراتكەر ولجاس سٷلەيمەنوۆ باستاعان «نەۆادا - سەمەي» حالىقارالىق انتييادرولىق قوزعالىسىنىڭ العاشقى ميتينگٸ ٶتتٸ. وسىدان كەيٸن يادرولىق سىناقتىڭ قاتەرٸ تۋرالى بارلىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى اشىق اقپارات تاراتا باستادى. ال قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەگەمەندٸگٸ تۋرالى دەكلاراتسييادا ەل اۋماعى يادروسىز ايماق دەپ جارييالاندى. وسىلايشا, 1991 جىلدىڭ 29 تامىزىندا سەمەي يادرولىق پوليگونى جابىلىپ, 1992 جىلدىڭ مامىرىندا كۋرچاتوۆ قالاسىنداعى ۇلتتىق يادرولىق ورتالىق قۇرىلدى.
بٷگٸنگٸ ەلەمدە قازاقستان جاھاندىق انتييادرولىق قوزعالىستاعى كٶشباسشىلىق ورنىن ساقتاپ كەلەدٸ. قازاقستان باستاماسىمەن مەنٸ بارلىق ادامداردى يادرولىق قارۋعا جاپپاي تىيىم سالۋ جولىنداعى كٷرەسكە جۇمىلدىرۋ بولىپ سانالاتىن اتوم (Abolish Testing. Our Mission) جوباسى جٷزەگە اسىرىلۋدا.
ايتا كەتەيٸك, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2019 جىلدىڭ 12 قاراشاسىندا Astana Club پلەنارلىق وتىرىسىندا يادروسىز ەلەم ٷشٸن جاھاندىق كٶشباسشىلار اليانسىن قۇرۋدى ۇسىندى.
«بۇۇ سەسسييالارىنىڭ بٸرٸندە «ەلەم جەنە ححٸ عاسىر» مانيفەسٸمدە سوعىس پەن يادرولىق قارۋدان تٷبەگەيلٸ باس تارتىپ, تۇراقتى ەلەم گەوگرافيياسىن قالىپتاستىرۋ قاجەتتٸگٸن ايتقان ەدٸم. جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىن تاراتپاۋ حالىقارالىق جٷيەسٸ نەگٸزدەرٸنٸڭ جوعالۋىنان جەنە يران مەن كورەيا حالىقتىق دەموكراتييالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ يادرولىق باعدارلامالارىنىڭ شيەلەنٸسۋٸنەن بۇل مەسەلە ٶزەكتٸلەنە تٷستٸ. ەلەمدە يادرولىق قارۋسىزداندىرۋ مەن تاراتپاۋدى ناسيحاتتايتىن بەدەلدٸ جاھاندىق پلاتفورما قۇرۋ قاجەتتٸگٸ ارتىپ كەلەدٸ. وسىعان بايلانىستى, يادروسىز ەلەم ٷشٸن جاھاندىق كٶشباسشىلار اليانسىن قۇرۋ باستاماسىن كٶتەرۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمٸن», - دەدٸ ەلباسى.
