2021 جىلعى 2-3 ناۋرىزدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ شاقىرۋىمەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ سادىر جاپاروۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەملەكەتتٸك ساپارمەن بولدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
دوستىق پەن سەنٸم سيپاتىندا ٶتكەن كەلٸسسٶزدەر بارىسىندا مەملەكەت باسشىلارى ستراتەگييالىق ەرٸپتەستٸك پەن وداقتاستىقتى ودان ەرٸ نىعايتۋ كەلەشەگٸن تالقىلادى, سونداي-اق, ٶڭٸرلٸك جەنە حالىقارالىق كٷن تەرتٸبٸندەگٸ ٶزەكتٸ مەسەلەلەر جٶنٸندە پٸكٸر الماستى.
پرەزيدەنتتەر قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ باۋىرلاستىق جەنە تاتۋ كٶرشٸلٸك قارىم-قاتىناستارىن دامىتۋ مەن نىعايتۋداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆتىڭ اتقارعان تاريحي رٶلٸن, سونداي-اق, ونىڭ ورتالىق ازيياداعى ٶڭٸرلٸك كووپەراتسييانى دامىتۋعا قوسقان وراسان زور ٷلەسٸن ايرىقشا اتاپ ٶتتٸ.
مەملەكەت باسشىلارى عاسىرلار بويى دوستىق, تاتۋ كٶرشٸلٸك جەنە باۋىرلاس حالىقتاردىڭ ٶزارا رۋحاني بايلانىستارىنا نەگٸزدەلگەن ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق جەنە مەدەني-گۋمانيتارلىق سالالارداعى قازاق-قىرعىز قارىم-قاتىناستارىنىڭ وڭ قارقىن الۋىنا قاناعاتتاناتىندارىن اتاپ ٶتٸپ, سونداي-اق, 1997 جىلعى 8 سەۋٸردەگٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى مەڭگٸلٸك دوستىق تۋرالى شارتتىڭ جەنە 2003 جىلعى 25 جەلتوقسانداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى وداقتاستىق قارىم-قاتىناستار تۋرالى شارتتىڭ ەرەجەلەرٸن باسشىلىققا الا وتىرىپ, تٶمەندەگٸنٸ مەلٸمدەيدٸ:
تەڭدٸك, ٶزارا سەنٸم, سىيلاستىق جەنە بٸر-بٸرٸنٸڭ مٷددەلەرٸن ەسكەرۋ نەگٸزٸندە دوستىق, ستراتەگييالىق ەرٸپتەستٸك جەنە وداقتاستىقتىڭ قازاق-قىرعىز قارىم-قاتىناستارىن كەشەندٸ نىعايتۋ جولىنداعى باعدارىنىڭ مىزعىماستىعىن راستايدى.
بۇرىن قول جەتكٸزٸلگەن, ونىڭ ٸشٸندە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2019 جىلعى 27 قاراشادا قىرعىز رەسپۋبليكاسىنا جاساعان مەملەكەتتٸك ساپارىنىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا ۋاعدالاستىقتاردى بٸرلەسە جٷزەگە اسىرۋ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتەدٸ.
قوس مەملەكەت اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردىڭ قارقىندى دامۋى ٷشٸن بەلسەندٸ ساياسي ديالوگتىڭ ماڭىزدىلىعىن مويىنداي وتىرىپ, بيٸك, جوعارى جەنە باسقا دەڭگەيلەردەگٸ سەنٸمدٸ دە سىندارلى دەنەكەرلٸكتٸڭ ودان ەرٸ ٶرٸستەۋٸن قۇپتايدى.
پاندەمييانىڭ جالعاسۋى جاعدايىندا كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنا قارسى بٸرلەسكەن ٸس-قيمىلدى جانداندىرۋ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ. وسى تۇرعىدان قىرعىز تاراپى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جەردەمٸ مەن كٶمەك كٶرسەتۋگە ەزٸرلٸگٸ, سونىڭ ٸشٸندە, گۋمانيتارلىق سيپاتتاعى قولداۋى ٷشٸن ريزاشىلىق بٸلدٸردٸ.
ەپيدەميولوگييالىق تالاپتاردى ساقتاۋ قاجەتتٸگٸن مويىنداي وتىرىپ, تاراپتار مەملەكەتتەردٸڭ اۋماعى ارقىلى ازاماتتاردىڭ جەنە كٶلٸك قۇرالدارىنىڭ ترانزيتٸ مەن ەركٸن قوزعالىسى ٷشٸن كەلٸسٸلگەن شارالاردى قابىلداۋ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتەدٸ.
ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق سالاسىنداعى ەكٸجاقتى قارىم-قاتىناستاردى ودان ەرٸ كەڭەيتۋدٸ, تاۋارلار مەن قىزمەتتەر بويىنشا ٶزارا ساۋدا قۇرىلىمىن ٶسٸرۋ مەن ونى ەرتاراپتاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋدٸڭ ەرەكشە مەندٸ ەكەنٸن راستايدى.
ٶنەركەسٸپ, گيدروەنەرگەتيكا, وتىن-ەنەرگەتيكالىق كەشەن, جەر قويناۋىن پايدالانۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى, ٶڭدەۋ سەكتورى, لوگيستيكا سالاسىندا, جول-كٶلٸك ينفراقۇرىلىمى مەن بانك سالاسىنداعى كووپەراتسييالىق جوبالاردى ٸسكە اسىرۋعا باعىتتالعان ٸسكەرلٸك بايلانىستاردى جان-جاقتى كەڭەيتۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ كٶرسەتەدٸ.
ينۆەستيتسييالىق ٶزارا ىقپالداستىقتى ودان ەرٸ دامىتۋ, ينۆەستيتسييالاردى تارتۋعا قولايلى جاعدايلار جاساۋ جەنە ولاردى مەملەكەتتٸك دەڭگەيدە قورعاۋ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتەدٸ. تاراپتار ينۆەستيتسييالاردى جان-جاقتى قولداۋ تەتٸكتەرٸن جەتٸلدٸرۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋعا شىنايى نيەتتٸ ەكەنٸن بٸلدٸرەدٸ.
قىرعىز رەسپۋبليكاسى ەاەو-داعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى تٶراعالىعىنىڭ باسىمدىقتارىنا قولداۋ بٸلدٸرەدٸ. وسى تۇرعىدان تاراپتار ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق ينتەگراتسييا, سونىڭ ٸشٸندە, توسقاۋىلسىز, الىپ تاستاۋلار مەن شەكتەۋلەرسٸز, تاۋارلار, كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەر, كاپيتال جەنە ورتاق ەڭبەك نارىقتارىنىڭ ەلەۋەتٸن تولىقتاي اشىپ كٶرسەتۋگە باعىتتالعان شارالاردى ەزٸرلەۋدە سانيتارلىق, ۆەتەرينارلىق جەنە فيتوسانيتارلىق شارالار بويىنشا ٶزارا ىقپالداستىقتى نىعايتۋ, ٶنەركەسٸپتٸك كەشەندەردٸڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ارتتىرۋ جەنە باسقا دا باعىتتاردا ورتاق ەدٸستەمەلەردٸ قالىپتاستىرۋ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتەدٸ.
مەملەكەتتەردٸڭ كٶلٸك-ترانزيتتٸك ەلەۋەتتەرٸن ودان ەرٸ دامىتۋ, سونداي-اق, تسيفرلاندىرۋ جەنە اقپاراتپەن الماسۋ, ونىڭ ٸشٸندە, مەملەكەتتٸك قىزمەت كٶرسەتۋ سالالارىندا بٸرلەسكەن جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ مٷمكٸندٸكتەرٸن تالقىلادى.
تاراپتار شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعىنىڭ ەلەۋەتٸن اشىپ كٶرسەتۋ ماقساتىندا بٸرٸنشٸ ٶڭٸرارالىق قازاق-قىرعىز فورۋمىن ٶتكٸزۋگە مٷددەلٸ ەكەنٸن راستايدى.
ورتاق ەكونوميكالىق كەڭٸستٸك جاعدايىندا تاۋارلاردىڭ قازاقستان مەن قىرعىزستان اۋماقتارى ارقىلى بٶگەتسٸز ٶتۋٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن قازاق-قىرعىز مەملەكەتتٸك شەكاراسىندا لوگيستيكالىق ورتالىق قۇرۋدى تەزدەتۋ بويىنشا ٷكٸمەتتەرگە تيٸستٸ تاپسىرما بەرٸلدٸ.
ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ ەكولوگييالىق جەنە ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸ بويىنشا سىندارلى ىنتىماقتاستىققا جەنە ستراتەگييالىق ەرٸپتەستٸك, سەنٸم, تاتۋ كٶرشٸلٸك, تەڭدٸك جەنە بٸر-بٸرٸنٸڭ مٷددەلەرٸن ەسكەرۋ نەگٸزٸندە سۋ-ەنەرگەتيكا رەسۋرستارىن كەشەندٸ پايدالانۋعا ٶزارا قىزىعۋشىلىق بٸلدٸرەدٸ.
ٶڭٸرلٸك كووپەراتسييانىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸ بويىنشا ۇستانىمداردىڭ ۇقساستىعىن جەنە ورتالىق ازيياداعى سەنٸمدٸ, تۇراقتىلىق پەن قاۋٸپسٸزدٸكتٸ نىعايتۋعا جەردەمدەسۋگە ۇمتىلىستارىن راستايدى.
ٶڭٸرٸشٸلٸك ىنتىماقتاستىقتىڭ بارلىق سالالارىندا بەسجاقتى ٶزارا ىقپالداستىقتى جانداندىرۋ ٷشٸن قولايلى جاعداي تۋدىراتىن ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸ باسشىلارىنىڭ كونسۋلتاتيۆتٸك كەزدەسۋلەرٸ فورماتىن ودان ەرٸ دامىتۋدىڭ باسىم مەنگە يە ەكەندٸگٸن ەرەكشە اتاپ كٶرسەتەدٸ. 2021 جىلى ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸ باسشىلارىنىڭ كەزەكتٸ كونسۋلتاتيۆتٸك كەزدەسۋٸن قىرعىز رەسپۋبليكاسىندا ەپيدەميولوگييالىق جاعداي تۇراقتالعاننان كەيٸن ٶتكٸزۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ.
تاراپتار بۇۇ, ەقىۇ, تمد, ەاەو, شىۇ, ۇقشۇ, تمىك, يىۇ جەنە باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمدار شەڭبەرٸندە سىندارلى ديالوگتى جالعاستىرۋ قاجەتتٸلٸگٸ تۋرالى ورتاق پٸكٸر بٸلدٸرەدٸ.
ازيياداعى ٶزارا ٸس-قيمىل جەنە سەنٸم شارالارى جٶنٸندەگٸ كەڭەستٸڭ (اٶسشك) ەلەۋەتٸن دامىتۋعا, سونىڭ ٸشٸندە, ونى تولىققاندى حالىقارالىق ۇيىمعا اينالدىرۋعا نيەتتٸ ەكەندەرٸن بٸلدٸرٸپ, قوس مەملەكەت ٷيلەستٸرۋشٸلەرٸ بولىپ تابىلاتىن اٶسشك ادامي ٶلشەمٸن دامىتۋعا كەلٸستٸ.
ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸ ەكونوميكالارىنىڭ نەعۇرلىم تۇراقتى دامۋىنا ىقپال ەتەتٸن, 2021 جىلى قىرعىز رەسپۋبليكاسىندا ٶتكٸزٸلۋٸ جوسپارلانعان ەۋروپالىق وداق – ورتالىق ازييا بٸرٸنشٸ ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ ەلەۋلٸگٸن اتاپ كٶرسەتەدٸ.
حالىقارالىق تەرروريزمگە, ەكسترەميزمگە, ەسٸرتكٸنٸڭ زاڭسىز اينالىمىنا, ترانسۇلتتىق ۇيىمداسقان قىلمىسقا, حالىقارالىق قاۋٸپسٸزدٸككە تٶنەتٸن باسقا دا سىن-تەگەۋرٸندەر مەن قاتەرلەرگە قارسى كٷرەس مەسەلەلەرٸندە ەكٸجاقتى جەنە كٶپجاقتى دەڭگەيدەگٸ بٸرلەسكەن كٷش-جٸگەر ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋدارادى.
قوس حالىقتىڭ مەدەني-تاريحي جەنە تٸلدٸك ورتاقتىعىن ەسكەرٸپ, عىلىم, بٸلٸم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, مەدەنيەت, تۋريزم, سپورت جەنە باسقا دا سالالارداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ەرٸ دامىتۋعا بەيٸلدٸلٸگٸن راستايدى. تاراپتار بٸرلەسكەن بٸلٸم بەرۋ جەنە عىلىمي-تەحنيكالىق باعدارلامالاردى ٸسكە اسىرۋدى جالعاستىرۋعا نيەتتٸ.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ تەۋەلسٸزدٸكتەرٸنٸڭ 30 جىلدىعىن مەرەكەلەۋگە ورايلاستىرىلعان الداعى مەرەيتوي ٸس-شارالارىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتەدٸ.
بٸرلەسكەن تەلەۆيزييالىق جوبالار, كٶرمەلەر, فەستيۆالدەر جەنە ٶزگە دە مەدەني ٸس-شارالار ٶتكٸزۋ تۇرعىسىنان جەردەم كٶرسەتۋگە, ورتاق تاريحي جەنە مەدەني مۇرانى ساقتاۋ مەن ٸلگەرٸلەتۋ ماقساتىندا كٷش-جٸگەر بٸرٸكتٸرۋگە ەزٸرلٸگٸن بٸلدٸرەدٸ.
جۋىق ارادا اباي قۇنانباەۆتىڭ بٸشكەكتە, سونداي-اق, ماناس پەن شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ نۇر-سۇلتاندا ەسكەرتكٸشتەرٸن ورناتۋ تۋرالى ۋاعدالاستىقتاردىڭ ەرەكشە مەنگە يە ەكەنٸن ايرىقشا بەلگٸلەپ ٶتەدٸ.
تاراپتار تابىستى كەلٸسسٶزدەر مەن ساپار بارىسىندا قول قويىلعان ەكٸجاقتى قۇجاتتار قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى دوستىق جەنە وداقتاستىق قاتىناستاردى ودان ەرٸ نىعايتۋعا ىقپال ەتەتٸنٸن, سونداي-اق, قول جەتكٸزٸلگەن ۋاعدالاستىقتاردى ويداعىداي ٸسكە اسىرۋعا ەرەكشە مەن بەرەدٸ.
قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ سادىر جاپاروۆ قوناقجايلىق كٶرسەتكەنٸ ٷشٸن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆقا جەنە بارشا قازاق حالقىنا ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ جەنە جان-جاقتى ىنتىماقتاستىقتى ودان ەرٸ دامىتۋ ماقساتىندا قازاقستان باسشىسىن ٶزٸنە ىڭعايلى ۋاقىتتا ساپارمەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنا كەلۋگە شاقىردى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ شاقىرۋدى ريزاشىلىقپەن قابىل الدى. ساپاردىڭ مەرزٸمدەرٸ ديپلوماتييالىق ارنالار ارقىلى كەلٸسٸلەتٸن بولادى.
