قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا قازاقستاندا كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييانىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ شارالارى قارالدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸ ەلجان بٸرتانوۆ قازٸرگٸ تاڭدا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىندا جاڭا كوروناۆيرۋستىق پنەۆمونييامەن ناۋقاس 42 638 ادام تٸركەلگەنٸن, ونىڭ ٸشٸندە – 1 016-i قايتىس بولعانىن جەنە 3 996 ەمدەلٸپ شىققانىن ايتتى.
«ەلەمنٸڭ 27 ەلٸندە 448 ادامدا كورونوۆيرۋستىق ينفەكتسييا راستالدى. بۇل رەتتە, قىتايداعى سىرقاتتىڭ تارالۋ قارقىنى 31 قاڭتار مەن 9 اقپان ارالىعىندا 3,6 ەسەگە تٶمەندەدٸ (22%-دان 6,1%-عا دەيٸن). سونىمەن قاتار, باسقا ەلدەردە كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييانىڭ تارالۋ قارقىنى 3,8%-27% ارالىعىندا.
قىتايداعى ەپيدەميولوگييالىق جاعدايدىڭ قيىنداۋىنا بايلانىستى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ ەلٸمٸزگە كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييانىڭ ەكەلٸنۋٸ مەن تارالۋىنىڭ الدىن الۋ بويىنشا كەلەسٸ شارالاردى قابىلدادى: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باس مەملەكەتتٸك سانيتارييالىق دەرٸگەرٸنٸڭ, ەلٸمٸزگە ەكەلەتٸن بارلىق ٶتكٸزۋ پۋنكتتەرٸندەگٸ سانيتارلى-ەپيدەميولوگييالىق باقىلاۋدى كٷشەيتٷ تۋرالى قاۋلىسى جارييالاندى; قحر-دان كەلگەن بارلىق ادامداردى تۇرعىلىقتى جەرٸ بويىنشا مونيتورينگتەۋ ۇيىمداستىرىلدى. بۇدان ٶزگە مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ ناۋقاس جەنە اۋرۋعا كٷدٸكتٸ ادامداردى قابىلداۋعا دايىندىق رەتٸندە قوسىمشا 4,5 مىڭ قوسىمشا تٶسەك ورنى دايىندالدى. جەكە قورعانىش قۇرالدارىنىڭ, پروفيلاكتيكالاۋ جەنە ەمدەۋ زاتتارىنىڭ قاجەتتٸ قورى قۇرىلدى.
2020 جىلدىڭ 30 قاڭتارىندا دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدا حالىقارالىق مەنگە يە تٶتەنشە جاعداي جارييالادى. وسىعان بايلانىستى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق شەكاراسىندا سانيتارييالىق-ەپيدەميولوگييالىق باقىلاۋدى كٷشەيتۋ تۋرالى بۇيرىعىن قابىلدادى», — دەدٸ ە. بٸرتانوۆ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا, اعىمداعى جىلدىڭ 27 قاڭتارىندا پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى بەردٸبەك ساپارباەۆتىڭ تٶراعالىعىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييانىڭ پايدا بولۋى مەن تارالۋىنا جول بەرمەۋ شارالارىن ٷيلەستٸرۋ جٶنٸندەگٸ ۆەدومستۆوارالىق كوميسسييا قۇرىلدى, ونىڭ قۇرامىنا بارلىق مٷددەلٸ مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن وبلىستاردىڭ جەنە نۇر-سۇلتان, الماتى جەنە شىمكەنت قالالارىنىڭ ەكٸمدٸكتەرٸ كٸردٸ.
اتالعان كوميسسييانىڭ شەشٸمٸمەن:
-
قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييانىڭ پايدا بولۋى مەن تارالۋىنا جول بەرمەۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالار جوسپارى بەكٸتٸلدٸ;
-
كەزەڭ-كەزەڭمەن جولاۋشىلار تاسىمالى توقتاتىلدى (ەۋە, تەمٸر جول, اۆتوكٶلٸك);
-
ٷكٸمەتتٸڭ رەزەرۆٸنەن قوسىمشا قارجى بٶلٸندٸ.
رەسپۋبليكامىزدا كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييانىڭ پايدا بولۋى مەن تارالۋىنا جول بەرمەۋ ماقساتىندا مەملەكەتتٸك شەكارا ارقىلى ٶتەتٸن بارلىق پۋنكتتەردە اعىمداعى جىلدىڭ 6 قاڭتارىنان باستاپ بارلىعى 260 885 ادام, ونىڭ ٸشٸندە قحر-دان – 30 852 ادام قارالدى.
بٷگٸنگٸ جاعداي بويىنشا دەنە قىزۋى جوعارى جەنە جەدەل رەسپيراتورلىق-ۆيرۋستىق ينفەكتسييانىڭ سيمپتومدارى بار 140 ادام ەمدەۋگە جاتقىزىلدى, ونىڭ 113-ٸ ەمدەلٸپ شىقتى, 27-سٸ ستاتسيوناردا ەم الۋدا. ەمدەۋگە جاتقىزىلعان ناۋقاستاردىن ەشقايسىسىندا كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييا راستالعان جوق.
مەديتسينالىق ۇيىمدار قىتايدان كەلگەن 23 059 ادامدى تۇرعىن جەرٸ بويىنشا 14 كٷندٸك باقىلاۋعا الدى. 14 كٷندٸك ينكۋباتسييالىق مەزگٸلدٸڭ اياقتالۋىنا بايلانىستى قىتايدان كەلگەن 15 478 ادام مونيتورينگتەن بوساتىلسا, 8 690-ى ەلٸ دە مەديتسينالىق باقىلاۋدا. ەشقايسىسىندا كورونوۆيرۋستىق ينفەكتسييا تٸركەلمەگەن.
ۇلتتىق اسا قاۋٸپتٸ ينفەكتسييالار ورتالىعى ۇلتتىق بيوتەحنولوگييا ورتالىعىمەن بٸرلەسە وتىرىپ كوروناۆيرۋستى جەدەل انىقتاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن دياگنوستيكالىق جٷيە ەزٸرلەدٸ.
وسىعان قوسا, رەسەي فەدەراتسيياسى مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنان دياگنوستيكالىق تەستٸلەر الىندى. نەتيجەسٸندە, كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييا كٷدٸگٸمەن ەمدەۋگە جاتقىزىلعان, جەنە ۋحان قالاسىنان ەۆاكۋاتسييالانعان بارلىق 313 ادام ارنايى زەرتتەۋمەن قامتىلدى. زەرتتەۋ قورىتىندىلارى تەرٸس – كوروناۆيرۋس انىقتالعان جوق.
رەسەي فەدەراتسيياسى مەن ٶزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸكتەرٸمەن بٸرلەسە وتىرىپ ۋحان قالاسىنان ەۆاكۋاتسييالانعان ازاماتتارىمىزدىڭ دەنساۋلىعى باقىلاۋعا الىندى. ولاردىڭ دەنساۋلىقتارى قاناعاتتانارلىق, ارالارىندا كوروناۆيرۋس انىقتالعان جوق.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ حالىق اراسىندا اۋقىمدى اقپاراتتىق تٷسٸندٸرۋ جۇمىسىن جاساۋدا. كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييا سۇراقتارى بويىنشا call-ورتالىق تەۋلٸك بويى جۇمىس ٸستەيدٸ.
حالىقتىڭ كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييادان قورعانۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا:
1) مەديتسينالىق باقىلاۋدى جالعاستىرۋ, قاجەت بولعان جاعدايدا 14 كٷندٸك كارانتينگە جاتقىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. تيٸستٸ نۇسقاۋلىقتار دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارمالارىنا جٸبەرٸلدٸ.
2) حالىق اراسىندا كورونوۆيرۋستىق ينفەكتسييانىڭ الدىن الۋ بويىنشا اقپاراتتىق تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ قاجەت.
سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ مۇحتار تٸلەۋبەردٸ ٶز كەزەگٸندە سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ كوروناۆيرۋستىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا تارالۋىنا جول بەرمەۋ بويىنشا اتقارعان جۇمىستارى تۋرالى باياندادى.
سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ قر پرەزيدەنتٸ ك. توقاەۆتىڭ قحر تٶراعاسى سي تسزينپيننٸڭ اتىنا كوروناۆيرۋسقا قارسى كٷرەستە قىتايعا ەلٸمٸزدٸڭ بارىنشا كٶمەك كٶرسەتۋگە جەنە تولىقتاي قولداۋ كٶرسەتۋگە دايىن ەكەنٸ تۋرالى حاتىن جولدادى. سونداي-اق قىتايعا مەديتسينالىق قولعاپتار (1 ملن دانا) جەنە ماسكالار (500 مىڭ دانا) تٷرٸندە گۋمانيتارلىق كٶمەك كٶرسەتۋ مەسەلەسٸ پىسىقتالدى.
بۇدان ٶزگە, ديپلوماتييالىق ارنالار ارقىلى تٷسكەن ٶتٸنٸشتەرگە سەيكەس ەاەو ەلدەرٸنٸڭ 24 ازاماتىن (18 قىرعىزستان ازاماتى, 5 بەلارۋس ازاماتى جەنە 1 ارمەنييا ازاماتى) ەكەتۋگە جەردەم كٶرسەتٸلدٸ. بٸشكەككە بٸردەن جٸبەرٸلگەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىنان باسقا, نۇر-سۇلتان قالاسىنا كەلگەننەن كەيٸن ازاماتتاردىڭ بارلىعى كارانتينگە جاتقىزىلدى.
قىتاي تاراپىمەن قول جەتكٸزٸلگەن ۋاعدالاستىقتاردىڭ نەتيجەسٸندە «ەير استانا» ەۋە كومپانيياسىنىڭ رەيسٸمەن 11 اقپاندا قر 217 ازاماتى نۇر-سۇلتان قالاسىنا جەتكٸزٸلدٸ, تاعى 155 قازاقستاندىق 2020 جىلدىڭ 12 اقپانىندا جەتكٸزٸلەدٸ.
قىتاي تاراپىنىڭ ٶتٸنٸشٸ بويىنشا 10 اقپاندا «ەير استانا» رەيسٸمەن قازاقستاننان قحر 43 ازاماتى جەنە قحر ەلشٸلٸگٸ مەن قحر باس كونسۋلدىعىنىڭ الماتىداعى كوممەرتسييالىق ەمەس جٷگٸنٸڭ بٸرٸنشٸ بٶلٸگٸ تاسىمالداندى. ەكٸنشٸ بٶلٸگٸ جەتكٸزٸلەدٸ.
«وسى جىلدىڭ 10 جەنە 12 اقپانىندا ازاماتتاردى ەۆاكۋاتسييالاعاننان كەيٸن قىتاي اۋماعىندا قر 343 ازاماتى, ونىڭ ٸشٸندە بٸزدٸڭ شەت ەلدەگٸ مەكەمەلەردٸڭ قىزمەتكەرلەرٸ مەن وتباسى مٷشەلەرٸ قالادى», — دەپ حابارلادى سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ.
قر ەلشٸلٸگٸ بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸمەن جەنە قحر جوو-لارىمەن بٸرلەسٸپ, قازاقستاندىقتاردى قاجەتتٸ مەديتسينالىق جابدىقتارمەن جەنە تاماقپەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزٸپ جاتىر.
قر سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ مەن قحر-داعى قر-نىڭ بارلىق شەت ەلدەردەگٸ مەكەمەلەرٸندە قر ازاماتتارىنا كەڭەس بەرۋ ٷشٸن جەدەل جەلٸلەر قۇرىلعان. سٸم مەن قر-نىڭ قحر-داعى مەكەمەلەرٸنٸڭ ۆەب-سايتتارى ارقىلى, سونداي-اق تٷرلٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر ارقىلى (faceboوk, instagram, telegram, weibo, wechat جەنە ت. ب.) اعىمداعى جاعداي تۋرالى ازاماتتاردى دەر كەزٸندە حاباردار ەتۋ جٷزەگە اسىرىلۋدا.
بٷگٸنگٸ تاڭدا سٸم ۇسىنىمى بويىنشا قر 450 ازاماتى قازاقستانعا ٶزدەرٸ ورالدى.
«جوعارىدا اتالعان شارالار قىتاي تاراپىمەن تىعىز بايلانىستا جٷزەگە اسىرىلۋدا, بۇل قىتاي اۋماعىنداعى قر ازاماتتارىمەن بايلانىستى بارلىق مەسەلەلەردٸ كونسترۋكتيۆتٸ تٷردە شەشۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. قحر اۋماعىنداعى بٸزدٸڭ ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن مٷددەلەرٸن قامتاماسىز ەتۋگە كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸن ەشقانداي دا پروبلەمالار جوق», — دەپ سەندٸردٸ سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ.
قحر-داعى قر ەلشٸلٸگٸندە بار اقپارات بويىنشا, 2020 جىلعى 11 اقپانداعى جاعداي بويىنشا قحر اۋماعىندا كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا تٷرٸ تۋدىرعان پنەۆمونييامەن اۋىرعاندار اراسىندا قازاقستاندىق ازاماتتار جوق.
