ۇلتتىق قۇندىلىقتار جٷيەسٸ بٸر ارىندا توعىسقان, سان عاسىرلىق تاريحى, كەمەل مەدەنيەتٸ, ٶزٸنە تەن ۇلتتىق تٸلٸ, دٸنٸ, سالت-دەستٷرٸ, ٶنەرٸ بار قازاق حالقى –ۇلى حالىق. تٸلٸمٸز – قازاق, دٸنٸمٸز – حانافي مازحابىنداعى يسلام سونىمەن قاتار شاريعات پەن تۇرمىستىق جاعدايعا يكەمدەلگەن شاپان, سەۋكەلە, بٶرٸك, قامزول, كيمەشەك, مەسٸ سيياقتى سەن-سالتاناتى جاراسقان ۇلتتىق كيٸمٸمٸز بار. ۇلتتىق كيٸمنٸڭ بارشا سىمباتى مەن ويۋ-ٶرنەگٸندە, ەربٸر ەشەكەيٸندە حالقىمىزدىڭ تاريحىنىڭ, جان دٷنيەسٸنٸڭ قايتالانباس كٶرٸنٸسٸ بار. ول – بٸزدٸڭ ۇلتتىق مەدەنيەتٸمٸز.
قازاقتىڭ ۇلتتىق كيٸمدەرٸ – ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني قۇندىلىقتارىنىڭ ايناسى, ونىڭ ەربٸر كيٸمٸندە بەينەلەنگەن ويۋ-ٶرنەك ۇلتتىڭ شەجٸرەسٸ ٸسپەتتٸ. حالقىمىزدىڭ باي اۋىز ەدەبيەتٸ ٷلگٸلەرٸندە, ەپوستىق جىرلاردا سۋرەتتەلەتٸن ەربٸر قازاق قىزىنىڭ سۇلۋلىعى ونىڭ ۇلتتىق كيٸمدەرٸنەن دە كٶرٸنٸپ وتىرعان. مەسەلەن, قىز جٸبەك, بايان سۇلۋ, اقجٷنٸس, ودان بەرگٸ جازبا ەدەبيەتتەردە سۋرەتتەلەتٸن اقبٸلەك, كٷنٸكەي, توعجان ت.ب. قازاق قىزدارىنىڭ سۇلۋلىعى ولاردىڭ ۇلتتىق, جاراسىمدى كيٸم ٷلگٸلەرٸنەن دە كٶرٸنٸس تاپتى. دەمەك ارعى-بەرگٸ اۋىز ەدەبيەتٸمٸزدە, ودان بەرگٸ جازبا ەدەبيەت ٷلگٸلەرٸندە, جالپى مەدەنيەتٸمٸز بەن ۇلتتىق تاريحىمىزدا بٷگٸنگٸ كٷننٸڭ ٶزەكتٸ مەسەلەسٸنە اينالعان «حيجاب كييۋ» نەمەسە قازاق قىزىنىڭ حيجاب كيگەندٸگٸ تۋرالى ەشقانداي دەرەك جوق. ياعني, «حيجاب» بٸزدٸڭ ۇلتتىق كيٸمٸمٸز دە, ۇلتتىق قۇندىلىعىمىز دا ەمەس.
نەگٸزٸ حيجاب سٶزٸنٸڭ تٷپ تٶركٸنٸ اراب حالقىنىڭ سٶزدٸك قورىنا تەن. ونىڭ ماعىناسى قورشاۋ, بٷركەۋ, شىمىلدىق, پەردە, دالدا, جامىلعى دەگەندٸ بٸلدٸرەدٸ.
عاسىرلار بويى يسلام دٸنٸن ۇستانعان حالقىمىز ەشقاشان حيجاب كيٸپ, ورانباعان. قازاق قىزى بۇرىمىن بوس قويىپ, ەرلەرمەن قاتار اتقا مٸنٸپ ەلٸن, جەرٸن جاۋدان قورعاعان. بۇعان تاريح پاراقتارىنداعى باتىر قىزدار بەينەسٸ ايعاق. ساقتاردىڭ پاتشاسى بولعان توميريستەن باستاپ, قابانبايدىڭ جارى بولعان – گاۋحار باتىر, ابىلاي حاننىڭ جاۋ تىلىنداعى بارلاۋشىلارىنىڭ باسشىسى بولعان – ايبيكە باتىر, كەنەسارى حاننىڭ قارىنداسى – بوپاي حانشايىم, ۇلى وتان سوعىسىندا ەلٸمٸزدٸ قورعاعان مەنشٷك پەن ەلييا, جەلتوقسان وقيعاسىندا تەۋەلسٸزدٸك جولىندا جان پيدا ەتكەن لەززات اسانوۆا مەن سەبيراسىندى قايسار قازاقتىڭ قىزدارى جٸگٸت-اعاسىمەن قاتار وتانىمىز ٷشٸن, قازاقتىڭ نامىسى ٷشٸن ەش جاسىماستان قولدارىنا قارۋ العان.
دەمەك, بەت-جٷزٸن بٷركەنٸپ جابۋ, حالقىمىزدىڭ قۇندىلىعىنا جات قۇبىلىس. ول اراب حالقىنىڭ دەستٷرلٸ كيٸمٸ, ونىڭ ٶزٸقاتاڭ تابيعات جاعدايىنا بايلانىستى ەيەل ادامداردى قويىپ, ەر ادامدار دا ۇزىن كيٸم كيٸپ, بەتٸن بٷركەگەن.
قازاق ەشقاشاندا بەسٸكتەن بەلٸ شىقپاعان قىز بالاعا ورامال تاقپاعان. قىز بالانى ەركەلەتٸپ, جات جۇرتتىق دەپ ەرەكشە قادٸرلەپ, تٶرٸنەن ورىن بەرگەن. راس, حالقىمىزدا ورامال تارتۋ ٷردٸسٸ بار. قازاقتا ورامالدى قىز بالا كەلٸن بولىپ, بوساعا اتتاعاننان كەيٸن تاققان. ورامال – تۇرمىسقا شىققاندىقتىڭ بەلگٸسٸ. جان تازالىعى مەن قاتار تەن تازالىعىنا ەرەكشە مەن بەرگەن حالقىمىز اس ەزٸرلەۋ بارىسىنداعى شاشتىڭ تاماققا تٷسٸپ كەتپەسٸ ٷشٸن, ٷي شارۋاسىنا يكەمدەلگەن, سونىمەن قاتار نانىم-سەنٸمٸ بەرٸك حالقىمىز كەلٸنٸن تٸل-كٶزدەن ساقتاۋ ٷشٸن ورامال تاققىزعان.
ال بٷگٸنگٸ تاڭدا قازاقتىڭ قارا دومالاقتارىنىڭ اراسىندا تەندەنتسييا الىپ وتىرعان «حيجاب» – بۇل ٷلكەن مەسەلە. ەگەر تٷيتكٸلٸن تاپپاساق, سالدارىنان حالىقتىڭ ساناسىنا, مەدەنيەتٸنە, بولمىسىنا بٶتەن ٶزگە ۇلتتىڭ دەستٷرٸ ەتەنە ەنٸپ, سٸڭە بەرمەك. نەتيجەسٸندە ۇلتتىق مەنتاليتەت پەن حالىقتىڭ بٸرلٸگٸنە نۇقسان كەلمەك.
سەبەبٸ بۇل مەسەلە تٶڭٸرەگٸندە قوعامداعى پٸكٸر ەكٸۇداي كٷيدە. كەيٸنگٸ كەزدە داۋلى ەرٸ تٷيٸنٸ تارقاتىلماي تۇرعان تاقىرىپتىڭ بٸرٸ بولىپ وتىرعانى بارشاعا مەلٸم.
قالىڭ ەلٸم, قازاعىم, قايران جۇرتىم,
ۇستاراسىز اۋزىڭا تٷستٸ مۇرتىڭ.
جاقسى مەنەن جاماندى ايىرمادىڭ,
بٸرٸ قان, بٸرٸ ماي بوپ ەندٸ ەكٸ ۇرتىڭ – دەپ اباي اتامىز ايتقانداي, جاقسى مەنەن جاماندى, ٶزٸمٸزدٸڭ جەنە ٶزگەنٸڭ دەستٷرٸن اجىراتا بٸلەيٸك. حيجاب ول ٶزگە حالىقتىڭ دەستٷرلٸ كيٸمٸ, كەيبٸر يسلامدى قابىلداعاندار, سونىمەن قاتار مەدەنيەتٸن دە بٸرگە ٷيرەنٸپ سونى دٸن دەپ ۇعىنادى. يماندىلىق كيٸمدە ەمەس, جٷرەكتە بولۋى قاجەت.
باستى مەسەلە ٶزٸمٸزدٸڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى, دەستٷرٸمٸزدٸ ساقتاپ, بولاشاققا امانات ەتۋ. ەگەر قۇندىلىعىمىز جويىلاتىن بولسا, ول بٸزدٸڭ ۇلتشىلدىعىمىزعا, بٸرلٸگٸمٸزگە بالتا شابىلىپ, سونداي-اق ٶزٸنٸڭ تاريحى مەن مەدەنيەتٸنەن ادا بولاشاق ۇرپاقتىڭ پايدا بولۋىنا الىپ كەلمەك.
بٸرلٸك جوق, بەرەكە جوق, شىن پەيٸل جوق,
ساپىرىلدى بايلىعىڭ, باققان جىلقىڭ.
باستا مي, قولدا مالعا تالاس قىلعان,
كٷش سىناسقان كٷندەستٸك بۇزدى-اۋ شىرقىن – ەگەر بٸرلٸگٸمٸزگە نۇقسان كەلسە, ول مەملەكەتٸمٸزگە قاۋٸپ تٶنۋٸ مٷمكٸن دەگەن سٶز ەمەس پە?!
قاسيەتتٸ قۇراندا ايتىلعانداي جاراتۋشى اللا پەندەلەرٸن ۇلتتارعا بٶلٸپ جاراتۋىنىڭ سىرى – ولار بٸر بٸرٸنە ۇقساسىن دەپ ەمەس, كەرٸسٸنشە بٸرٸن-بٸرٸ تانىسىن دەگەندٸ مەڭزەمەي مە? ەندەشە ەۋباستاعى بولمىسىمىزدان ايرىلماي, عاسىرلار بويى قالىپتاسقان قازاقى دەستٷرٸمٸزدٸۇستانايىق.
ەيگەرٸم يمانباەۆا,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى دٸن ٸستەرٸ جەنە
ازاماتتىق قوعام مينيسترلٸگٸ
دٸن ٸستەرٸ كوميتەتٸ
مەدەنيەتتەر مەن دٸندەردٸڭ
حالىقارالىق ورتالىعىنىڭ اعا ساراپشىسى
ۇلت پورتالى
