ٶزبەكستان رەسپۋبليكاسى تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 30 جىلدىعىنا وراي كەشە ٶزبەكستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ بٸر توپ ٶنەر, مەدەنيەت, سپورت جەنە قوعام قايراتكەرلەرٸن مەملەكەتتٸك اتاقتارمەن ماراپاتتاۋ تۋرالى جارلىعى شىقتى. سولاردىڭ اراسىندا ەتنيكالىق قازاق, ەيگٸلٸ وپەرا ەنشٸسٸ جەڭٸسبەك پييازوۆ «ٶزبەكستان حالىق ەرتٸسٸ» اتاعىن الدى. وسىعان وراي, قازاقپارات اگەنتتٸگٸنٸڭ تٸلشٸسٸ ٶزبەكستانداعى وپەرا ەنشٸسٸ جەنە ونىڭ ٶنەر جولىنا كەلۋٸنە تٸكەلەي ەسەر ەتكەن پييازوۆتار ەۋلەتٸنٸڭ تانىمال تۇلعالارى تۋرالى وقىرماندارعا ماعلۇمات ۇسىنادى.
پييازوۆتار ەۋلەتٸنٸڭ 30-عا تارتا مٷشەسٸ ٶنەردٸڭ ٶرٸنەن ٶمٸرلٸك ٶزەك تاپقان جاندار. وسىنىڭ باستاۋىندا نٶكٸستەگٸ ستانيسلاۆسكيي اتىنداعى مەملەكەتتٸك دراما تەاترىنا بٷكٸل سانالى عۇمىرىن ارناعان زەينەل پييازوۆ ٶنەگەسٸ تۇر. ال, بۇل ەۋلەتتٸڭ ارعى اتاقونىسى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ قازالى اۋدانى سانالادى. كەشەگٸ الاساپىران اشارشىلىقتا جان-جاققا تارىداي شاشىراعان قازاقتىڭ بٸر بۇتاعى سوناۋ بەسقالاعا بارىپ شانشىلعان ەدٸ.
زەينەل پييازوۆ 1932 جىلى تاقتاكٶپٸر اۋدانىنىڭ بٶرشٸتاۋ اۋىلىندا دٷنيەگە كەلگەن. ورتا مەكتەپتٸ بٸتٸرەر تۇستا اۋىلعا نٶكٸستەن ەرتٸستەر كەلٸپ, سپەكتاكل قويادى. ولاردىڭ ٶنەرٸنە تەنتٸ بولعان بوزبالا زەينەل اتا-باباسى بۇرىن كەسٸپ ەتپەگەن ماماندىقتى تاڭدادى. باعىنا وراي, 1951 جىلى وستروۆسكيي اتىنداعى تاشكەنت تەاتر جەنە كٶركەمٶنەر ينستيتۋتىندا قاراقالپاقستان جاستارى ٷشٸن ارنايى سىنىپ اشىلعان بولاتىن. ويلانباستان وسى وقۋ ورنىنا قۇجاتتارىن تاپسىرىپ, سىناقتان سٷرٸنبەي ٶتتٸ.
اكتەرلٸكتٸڭ قىر-سىرىن ٷيرەنٸپ, 1955 جىلى ينستيتۋتتى اياقتاعان سوڭ ستانيسلاۆسكيي اتىنداعى قاراقالپاق مەملەكەتتٸك دراما تەاترىندا ەڭبەك جولىن باستاپ, ٶمٸرٸنٸڭ سوڭىنا دەيٸن سول تەاترعا تەر تٶكتٸ. سول كەزدەگٸ تەاتر رەجيسسەرٸ جالىنداپ تۇرعان جاس ماماننىڭ دارىنىنا سەنگەن بولۋى كەرەك, بٸردەن «عاشىق عارٸپ» قويىلىمىنداعى شاھابباستىڭ رٶلٸن ويناۋدى ۇسىندى. شىعىستىڭ اتاقتى ەپوسىنداعى پاتشانىڭ بەينەسٸ زەينەلدٸڭ ورىنداۋىندا ٶتە سەتتٸ شىقتى. سوندىقتان بولار, جاس اكتەر بٸردەن كٶرەرمەننٸڭ جٷرەگٸنە جول تاپتى. كٶپ ٶتپەي شەكسپيردٸڭ «وتەللوسىندا» – ياگو, ز.راننەتتٸڭ «اداسقان ۇلىندا» لەمبيت فەداياس سيياقتى كٷردەلٸ وبرازداردى سومدادى.
وعان 1966 جىلى قاراقالپاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن ەرتٸسٸ, 1969 جىلى قاراقالپاقستاننىڭ حالىق ەرتٸسٸ, ال 1977 جىلى ٶزبەكستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن ەرتٸسٸ اتاقتارى بەرٸلدٸ. ول كسرو حالىق ەرتٸسٸ ا. شامۇراتوۆا, ٶزبەكستان حالىق ەرتٸستەرٸ ت.اللانازاروۆ, ش.ٶتەمۇراتوۆ, ق.ەبدٸرەيٸموۆ, ن.اڭساتباەۆ سيياقتى ساڭلاقتارمەن بٸرگە 80-نەن استام رٶلدٸ سومدادى.
زايىبى 47 جاسىندا ٶمٸردەن وزعان سوڭ, 9 ۇل-قىزدىڭ تەربيەسٸمەن جالعىز ٶزٸ اينالىستى. ٷلكەن قىزى ەزيزا بٷگٸندە ستانيسلاۆسكيي اتىنداعى تەاتردا, ال روزا نٶكٸستەگٸ جاستار تەاترىنىڭ اكتريساسى. 2007 جىلى مىسىردا ٶتكەن ەكسپەريمەنتالدى تەاترلار بايقاۋىنا قاتىسىپ, ۇجىممەن بٸرگە لاۋرەات اتانعان. كٷيەۋٸ ەلمۇرات ەسەمۇراتوۆ قاراقالپاق راديوسىندا رەجيسسەر. ليزا – الماتىداعى عابيت مٷسٸرەپوۆ اتىنداعى بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەر تەاترىنىڭ اكتريساسى, «دارىن» مەملەكەتتٸك جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى. كٷيەۋٸ ەبۋناسىر سەرٸكوۆ «نىسانا» ەزٸل-سىقاق تەاترىنىڭ ديرەكتورى. ۇلى مانسۇر «مەنٸڭ بالالىق شاعىمنىڭ اسپانى» فيلمٸندە ەل پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بالالىق شاعىن سومداعان.
پييازوۆ ەۋلەتٸنٸڭ تاعى بٸر مٷشەسٸ – مارال سٷيگەن جارى التاي تەۋەكەلوۆپەن بٸرگە الماتىداعى قۋىرشاق تەاترىندا ٶنەر كٶرسەتەدٸ. ۇلداردان بٷركٸت ٶنەر سالاسىن تاڭداعان. نٶكٸس قالاسىنداعى مۋزىكا مەكتەبٸندە دومبىرادان ساباق بەرەدٸ. بٷركٸتتٸڭ زايىبى ٸنجٸگٷل سابىروۆا بەلگٸلٸ قوبىزشى, قاراقالپاقستانعا ەڭبەك سٸڭٸرگەن مەدەنيەت قىزمەتكەرٸ. قىزدارى باقىت – ەنشٸ, اينۇر – بيشٸ. ۇلدارى نۇرلىبەك – مەدەنيەت كوللەدجٸندە وقىتۋشى, اقىلبەك – كٷيشٸ-دومبىراشى, 2007 جىلى تاشكەنتتە ٶتكەن «جاڭا ۇرپاق» («يانگي اۆلود») رەسپۋبليكالىق بايقاۋىنىڭ 1-ورىن يەگەرٸ, جەنٸبەك – قوبىزشى, ٶزبەكستاننىڭ مەملەكەتتٸك «نيحول» جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى. ال, وپەرا ەنشٸسٸ جەڭٸسبەك پييازوۆ وسى بٷركٸت پەن ٸنجٸگٷلدٸڭ ەكٸنشٸ ۇلى.
جەڭٸسبەك پييازوۆ پرەزيدەنت يسلام كاريموۆ سىيعا تارتقان پەتەردە تۇرادى. تامىرىندا تەكتٸ ەۋلەتتٸڭ قانى اعىپ تۇرعان جەڭٸسبەك 1988 جىلى نٶكٸس قالاسىندا دٷنيەگە كەلگەن. ٶزٸنٸڭ ايتۋىنشا, ەكٸنشٸ سىنىپتا وقىپ جٷرگەن كەزٸنەن باستاپ تويلاردا ەن سالعان. الايدا, ول ەنشٸ ەمەس, اتاسى سيياقتى اكتەر بولۋدى ارماندايدى. سول سەبەپتٸ, 2004 جىلى نٶكٸستەگٸ جاپاق شامۇراتوۆ اتىنداعى ۋچيليششەنٸڭ اكتەرلٸك بٶلٸمٸنە وقۋعا تٷسەدٸ. وسى بٶلٸمدە ۆوكالدىڭ قىرىن-سىرىن مەڭگەرەدٸ. ۇستازدارى ونىڭ داۋسىنىڭ ەرەكشەلٸگٸن بايقاپ, مۇنداي داۋىسپەن كەز كەلگەن ساحنادا ٶنەر كٶرسەتۋگە بولاتىنىن ايتادى. العاشىندا بۇل سٶزگە ول ونشا مەن بەرمەگەنمەن, بٸرتە-بٸرتە ىنتا-جٸگەرٸ سول ٶنەرگە قاراي ويىسا تٷسەدٸ. سٶيتٸپ جٷرگەندە ا.قاليەۆتٸڭ سىنىبىنا اۋىسادى. وپەرا ٶنەرٸنٸڭ ەسٸگٸن اشقان كٷننەن باستاپ, بۇرىنعىداي توي-تومالاقتا ەن سالۋدى بٸردەن تىيادى. 2007 جىلى ٶزبەكستان مەملەكەتتٸك كونسەرۆاتوريياسىنىڭ اكادەمييالىق ەن كافەدراسىنا, پروفەسسور س.تسويدىڭ سىنىبىنا وقۋعا قابىلدانادى.
ٷش جىلدىق ٷزٸلٸستەن سوڭ العاش رەت ٷلكەن ساحناعا شىعىپ, ٶزبەكستان ۆوكاليستەرٸنٸڭ رەسپۋبليكالىق بايقاۋىنا قاتىسىپ, 1-ورىندى جەڭٸپ الادى. وپەراداعى قادامىن سەتتٸ باستاعان جەڭٸسبەككە سول جولى ٶزبەكستاننىڭ تالانتتى جاستارىنا ارنالعان «نيحول» سىيلىعى بەرٸلەدٸ. 2008-2009 جىلدارى فرانتسييا, يسپانييا, مالايزييا, پورتۋگالييادا ٶتكەن فولكلورلىق فەستيۆالدارعا قاتىسىپ, بيٸك بەلەستەردەن كٶرٸنسە, XII حالىقارالىق «قازاق رومانسياداسى» جەنە مەسكەۋدە ٶتكەن ورىس رومانستارىن ورىنداۋشىلاردىڭ XIII بايقاۋىندا 1-ورىندى يەلەنەدٸ. 2010 جىلى تامىز ايىندا, ياعني ٶزبەكستاننىڭ تەۋەلسٸزدٸك كٷنٸ قارساڭىندا جاس وپەرا ەنشٸسٸنٸڭ يتاليان, ورىس, ٶزبەك وپەرالارىنان بەلگٸلٸ ارييالاردى ورىندايتىنى ەسكەرٸلٸپ, «شۋحرات» مەدالٸمەن ماراپاتتالدى. سول جىلى تمد ەلدەرٸ مۋزىكا اكادەمييالارىنىڭ مينسكٸدە ٶتكەن شەبەرلٸك ساباعىنا قاتىستى.
قاراشا ايىندا باكۋدەگٸ پولات بۇلبۇلوعلى اتىنداعى ۆوكاليستەردٸڭ V حالىقارالىق بايقاۋىنا قاتىسىپ, م.بۇرحانوۆتىڭ «ەلٸشەر ناۋاي» وپەراسىنداعى گەرات پاتشاسى حۇسايىن بايقارانىڭ اريياسىن ورىنداعانى ٷشٸن 2-ورىندى جەنە «ەزەربايجان ٷمٸتٸ» اتتى ارنايى سىيلىقتى جەڭٸپ الدى.
ٶزبەك وپەراسىنىڭ ٶركەندەۋٸنە سسسر حالىق ەرتٸسٸ بەرتا داۆىدوۆا, ٶزبەكستان حالىق ەرتٸسٸ كەرٸم زاكيروۆتەر مول ٷلەس قوسقان دەسەك, ال ەسترادا جۇلدىزدارى باتىر, فاررۋح, ناۆفالداردى دٷنيەگە ەكەلگەن ارداقتى ەكە ەرٸ قۇدٸرەتتٸ داۋىس يەسٸ كەرٸم زاكيروۆتەن سوڭ «ەلٸشەر ناۋاي» وپەراسىنان ارييا ورىنداۋ جەنە ونى حالىقارالىق ساحنادا مويىنداتۋ تەك حاس شەبەردٸڭ عانا قولىنان كەلەتٸن ٸس ەدٸ. رەسەيدٸڭ ساراتوۆ قالاسىندا ٶتكەن سوبينوۆ فەستيۆالٸندە قازىلار القاسى ونىڭ اسىقتاي پٸشٸنٸنەن اسىپ تٷسەر داۋىس دياپازونىنا تاڭ قالدى. ٶيتكەنٸ, دج. روسسينيدٸڭ «سەۆيل شاشتارازى» وپەراسىنداعى دون بازيليو اريياسىن وسىعان دەيٸن ەلەمدە تەك الىپ دەنەلٸ ەنشٸلەر عانا شىرقاعان. قازىلاردىڭ بۇرا تارتقان شەشٸمٸنە كٶڭٸلٸ تولماعان كٶپشٸلٸك قارسىلىق بٸلدٸرگەن سوڭ, ولار «كٶرەرمەن كٶزايىمى» جٷلدەسٸمەن بٸرگە گەرمانييا وپەراسىنا جولداما بەرۋگە مەجبٷر بولعان ەدٸ. 2011 جىلى ميۋنحەن وپەرا فەستيۆالٸنە قاتىسىپ, سوڭىنان نەمٸستەردٸڭ ارنايى شاقىرتۋىمەن بٸر جىل گەرمانييادا ەڭبەك ەتٸپ كەلدٸ.
وسى ارادا تاعى بٸر جايتتى ايتپاي كەتۋگە بولماس, ول كونسەرۆاتورييادا وقىپ جٷرگەن كەزٸنەن-اق ەلٸشەر ناۋاي اتىنداعى ٷلكەن وپەرا جەنە بالەت تەاترىندا ٶنەر كٶرسەتتٸ. 2012 جىلى ەلگە ورالعان سوڭ قازاندا مەسكەۋدٸڭ كروكۋس سيتي حولل كونتسەرت زالىندا ٶتكەن مۋسليم ماگوماەۆ اتىنداعى II حالىقارالىق ۆوكاليستەر بايقاۋىنا قاتىستى. قۇرامىندا كسرو حالىق ەرتٸسٸ, پروفەسسور ەلەنا وبرازتسوۆا, لاتۆييا جەنە رەسەي ەسترادا جۇلدىزى لايما ۆايكۋلە, كسرو جەنە ەزەربايجان حالىق ەرتٸسٸ, باكۋ مۋزىكالىق اكادەميياسىنىڭ رەكتورى فارحاد بادالبەيلي, رەسەي حالىق ەرتٸسٸ, «گەليكون-وپەرا» تەاترىنىڭ كٶركەمدٸك جەتەكشٸسٸ, پروفەسسور دميتريي بەرتمان, يتالييا وپەرا اكادەميياسىنان ارنايى كەلگەن ۆينتسەنتسو دە ۆيۆو سيياقتى مايتالماندار بار قازىلار القاسىنا كسرو حالىق ەرتٸسٸ, ٷلكەن تەاتردىڭ سوليسٸ, پروفەسسور ەرٸ مۋسليم ماگوماەۆتىڭ جەسٸرٸ تامارا سينياۆسكايا باسشىلىق ەتكەن بولاتىن. بۇل بايقاۋعا ەلەمنٸڭ كٶپتەگەن ەلدەرٸنەن 200 ەنشٸ قاتىسۋعا ٶتٸنٸش بٸلدٸرگەنمەن, 17-سٸ عانا ٸرٸكتەۋدەن سٷرەنبەي ٶتتٸ. ەكٸنشٸ تۋرعا اقش, ەزەربايجان, ٶزبەكستان, رەسەي, ۋكراينا, بەلارۋس, گرۋزييا, گەرمانييا, موڭعولييا, كحدر سيياقتى ەلدەردەن كەلگەن 10 ەنشٸ عانا جٸبەرٸلدٸ. بۇل بايقاۋدا جەڭٸسبەك پييازوۆ ساراتوۆتاعى سوبينوۆ فەستيۆالٸ مويىنداي الماعان دون بازيليو اريياسىن تاعى بٸر قايتالاپ ورىنداعاندا جۇرت ورىندارىنان تٸك تۇرىپ, قول سوقتى. تٸپتٸ, يتالييالىق ۆينچەنتسو دە ۆيۆونىڭ ٶزٸ ونىمەن قوسىلا شىرقاپ جٸبەرە جازداپ, ورنىنا جايعاستى. سٶيتٸپ, ول الاپات زور داۋىس ەنشٸنٸڭ دەنەسٸنە قاراپ ٶلشەنبەيتٸنٸن دەلەلدەپ شىقتى. ا.بابادجانياننىڭ «ۆەرني منە مۋزىكۋ» ەنٸن ورىنداعان سەتتە تامارا سينياۆسكايا مەن ەلەنا وبرازتسوۆا تاڭدانىستارىن جاسىرا المادى. ٶزبەكستان اتىنان بايقاۋعا قاتىسقانمەن قانداس باۋىرىمىزدىڭ ٷلكەن دودادا گران-پريدٸ جەڭٸپ العانى بٸزدٸڭ دە ورتاق جەڭٸسٸمٸز سيياقتى تٷيٸلدٸ.
«ەتوت سوۆەرشەننو پوترياسايۋششيي حۋدەنكيي مالچيك يز ۋزبەكيستانا س تاكيم موششنىم گولوسوم پورازيل ناس ەششە نا پروسلۋشيۆانيي. ون وبلاداەت ۋديۆيتەلنوي مۋزىكالنوستيۋ ي, دۋمايۋ, پودسوزناتەلنىم ي پريرودنىم چۋۆستۆوم ستسەنى. ون ني نا كوگو نە پوحوج ي نە سترەميتسيا نيكومۋ پودراجات. ەتو بولشايا رەدكوست ي ناشە منەنيە بىلو ەدينوگلاسنىم!» – دەدٸ سول جولى ەلەنا وبرازتسوۆا.
ەلگە جەڭٸسپەن ورالعان جەڭٸسبەك پييازوۆقا قاراقالپاقستان جوعارعى كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى مۇسا ەرنييازوۆتىڭ جارلىعىمەن «قاراقالپاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن ەرتٸسٸ» اتاعى بەرٸلدٸ. جەڭٸسبەك سول جىلى سپيۆاكوۆ كونتسەرتٸندە, كەلەسٸ جىلى مەسكەۋدەگٸ چايكوۆسكيي زالىندا اتاقتى ۆ.فەدوسەەۆپەن بٸرگە ٶنەر كٶرسەتۋ قۇرمەتٸنە يە بولدى. سول كونتسەرتتٸ مەسكەۋدە رەسمي ساپارمەن جٷرگەن ٶزبەكستان پرەزيدەنتٸ يسلام كاريموۆ رەسەي ٷكٸمەتٸنٸڭ باسشىسى دميتريي مەدۆەدوۆپەن قاتار وتىرىپ تاماشالادى. بۇل تەلەارنالار ارقىلى پاش ەتٸلدٸ. ٶزبەكستان باسشىسى ارادا اپتا ٶتپەي جاتىپ وپەرا ەنشٸسٸنە تاشكەنت قالاسىنان ٷش بٶلمەلٸ پەتەردٸڭ كٸلتٸن تابىستاعانىن ەستٸدٸك.
كٷنٸنە 7-8 ساعات داۋىس جاتتىقتىراتىن جەڭٸسبەك پييازوۆ جەتٸستٸكتەرگە ماساتتانىپ, توقمەيٸلسۋدٸ بٸلمەيتٸن ەڭبەكقور جان. تىنىمسىز ەڭبەگٸنٸڭ ارقاسىندا 2013 جىلى ٶزبەكستان مەملەكەتتٸك كونسەرۆاتوريياسىنىڭ ماگيستراتۋراسىنا گرانتتىق نەگٸزدە وقۋعا تٷستٸ. سونىمەن بٸرگە, كونسەرۆاتورييا جانىنداعى «مۋزىكالىق تەاتر ستۋديياسىندا» وپەرا ەنشٸسٸ رەتٸندە قىزمەت ەتۋدە.
سونداي-اق, جەڭٸسبەك پييازوۆ لا-سكالادا ٶنەر كٶرسەتكەن تۇڭعىش ورتا ازييالىق ەنشٸ.
مٸنەكي, كەشە عانا ٶزبەكستان پرەزيدەنتٸ ش. ميرزيياەۆتٸڭ جارلىعىمەن جەڭٸسبەك پييازوۆ باۋىرىمىزعا «ٶزبەكستان حالىق ەرتٸسٸ» اتاعى بەرٸلدٸ. قانداسىمىز 33 جاسىندا وسىنداي قۇرمەتتٸ اتاققا قول جەتكٸزٸپ وتىر.
